Biến đổi khí hậu có thể đã thúc đẩy sự xuất hiện của SARS-CoV-2

09/02/2021, 09:10

Biến đổi khí hậu đã khiến miền nam Trung Quốc trở thành điểm nóng cho các loài virus corona do dơi sinh ra, bằng cách thúc đẩy sự phát triển của môi trường sống trong rừng được loài dơi ưa thích.

Một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Science of the Total Environment cung cấp bằng chứng đầu tiên về cơ chế mà biến đổi khí hậu có thể đóng một vai trò trực tiếp trong sự xuất hiện của SARS-CoV-2, loại virus gây ra đại dịch Covid-19.

Biến đổi khí hậu có thể đã thúc đẩy sự xuất hiện của SARS-CoV-2 - 1

Nghiên cứu đã cho thấy những thay đổi quy mô lớn về kiểu thảm thực vật ở tỉnh Vân Nam, miền nam Trung Quốc, và các vùng lân cận ở Myanmar và Lào, trong thế kỷ qua. Những thay đổi về khí hậu bao gồm sự gia tăng nhiệt độ, ánh sáng mặt trời và carbon dioxide trong khí quyển - ảnh hưởng đến sự phát triển của thực vật và cây cối - đã thay đổi môi trường sống tự nhiên từ vùng cây bụi nhiệt đới sang thảo nguyên nhiệt đới và rừng rụng lá. Điều này đã tạo ra một môi trường sôngs thích hợp cho nhiều loài dơi chủ yếu sống trong rừng.

Số lượng virus corona trong một khu vực có mối liên hệ chặt chẽ với số lượng các loài dơi khác nhau hiện có. Nghiên cứu cho phát hiện ra rằng 40 loài dơi đã di chuyển vào tỉnh Vân Nam, miền nam Trung Quốc trong thế kỷ qua, cùng với  khoảng 100 loại virus corona do dơi sinh ra.  "Điểm nóng toàn cầu" này là khu vực mà dữ liệu di truyền cho thấy có thể đã phát sinh SARS-CoV-2.

Tiến sĩ Robert Beyer, một nhà nghiên cứu tại Khoa Động vật học của Đại học Cambridge và là tác giả đầu tiên của nghiên cứu, cho biết: "Biến đổi khí hậu trong thế kỷ qua đã làm cho môi trường sống ở tỉnh Vân Nam, miền nam Trung Quốc phù hợp với nhiều loài dơi hơn". 

Ông nói thêm: "Việc hiểu được sự phân bố toàn cầu của các loài dơi đã thay đổi như thế nào do biến đổi khí hậu có thể là một bước quan trọng trong việc tái tạo nguồn gốc của đợt bùng phát Covid-19". 

Để có được kết quả, các nhà nghiên cứu đã tạo bản đồ thảm thực vật trên thế giới như cách đây một thế kỷ, sử dụng các bản ghi về nhiệt độ, lượng mưa và độ che phủ của mây. Sau đó, họ sử dụng thông tin về yêu cầu thảm thực vật của các loài dơi trên thế giới để tìm ra sự phân bố toàn cầu của từng loài vào đầu những năm 1900. So sánh điều này với các phân bố hiện tại cho phép họ thấy "sự phong phú về loài", số lượng các loài khác nhau, đã thay đổi như thế nào trên toàn cầu trong thế kỷ qua do biến đổi khí hậu.

"Khi biến đổi khí hậu làm thay đổi môi trường sống, các loài đã rời khỏi một số khu vực và di chuyển đến các khu vực khác - mang theo virus của chúng. Điều này không chỉ làm thay đổi các khu vực có virus mà rất có thể cho phép các tương tác mới giữa động vật và virus, gây ra nhiều virus có hại hơn được lây truyền hoặc tiến hóa", Tiến sĩ Beyer nói.

Dân số dơi trên thế giới mang theo khoảng 3.000 loại virus corona khác nhau, với mỗi loài dơi chứa trung bình 2,7 virus corona - hầu hết không thể truyền sang người. Tuy nhiên, một số loại virus corona lây nhiễm sang người rất có thể bắt nguồn từ loài dơi, bao gồm ba loại có thể gây tử vong cho con người:  Hội chứng Hô hấp Trung Đông (MERS), và Hội chứng Hô hấp Cấp tính nặng  SARS-CoV-1 và SARS-CoV-2.

Các nhà nghiên cứu cho hay, khu vực được nghiên cứu xác định là điểm nóng cho sự gia tăng phong phú loài dơi do khí hậu cũng là nơi cư trú của tê tê, loài được cho là đã đóng vai trò vật chủ trung gian của SARS-CoV-2. Virus này có khả năng đã nhảy từ dơi sang những con vật này, sau đó chúng được bán tại một chợ động vật hoang dã ở Vũ Hán - nơi xảy ra đợt bùng phát đầu tiên trên người.

Giáo sư Camilo Mora tại Đại học Hawai'i tại Manoa, người khởi xướng dự án, cho biết: "Thực tế là biến đổi khí hậu có thể đẩy nhanh việc lây truyền mầm bệnh từ động vật hoang dã sang con người nên đại dịch Covid-19 vừa qua là một lời cảnh tỉnh khẩn cấp về các giải pháp giảm lượng khí thải toàn cầu".

Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh sự cần thiết phải hạn chế mở rộng các khu vực đô thị, đất nông nghiệp và bãi săn vào môi trường sống tự nhiên để giảm sự tiếp xúc giữa con người và động vật mang bệnh.

Nghiên cứu chỉ ra rằng trong thế kỷ qua, biến đổi khí hậu cũng đã thúc đẩy sự gia tăng số lượng loài dơi ở các khu vực xung quanh Trung Phi và các khu vực rải rác ở Trung và Nam Mỹ.

Bài liên quan
Bộ Công Thương: COVID-19 diễn biến phức tạp, hàng hóa ở Hà Nội vẫn được bảo đảm
Theo Bộ Công Thương, nguồn cung hàng hóa, nhất là các mặt hàng thực phẩm trên địa bàn Thành phố Hà Nội vẫn được bảo đảm, dù nhiều diễn biến phức tạp đang diễn ra.
Nổi bật Việt báo
Đừng bỏ lỡ
Mới nhất
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO
Biến đổi khí hậu có thể đã thúc đẩy sự xuất hiện của SARS-CoV-2