Chuyên gia chỉ nguyên nhân trẻ thấp bé và giải pháp vàng giúp tăng chiều cao

03/05/2022, 14:45

Có rất nhiều nguyên nhân gây ra việc chậm lớn của trẻ em. Nếu thấp bé do thiếu hormon tăng trưởng, trẻ sẽ chỉ đạt được kích thước cơ thể tối đa ở tuổi trưởng thành khoảng 130 đến 150 cm.

Yếu tố ảnh hưởng đến chiều cao của con người

Chiều cao một đứa trẻ hoặc thanh thiếu niên đạt được ảnh hưởng đáng kể bởi yếu tố di truyền từ bố mẹ. Chiều cao là một đặc tính di truyền rất dễ nhận thấy trong gia đình. 

Ngoài ra, dinh dưỡng đầy đủ và không mắc các bệnh hiểm nghèo là tiền đề để trẻ phát triển bình thường. Để cơ thể hoạt động và phát triển bình thường, cơ thể cần được cung cấp đầy đủ các chất cần thiết, đặc biệt là phốt pho, sắt, canxi, protein và vitamin D. Việc suy dinh dưỡng và mắc phải các bệnh mãn tính nặng cũng có thể dẫn đến giảm chiều cao của trẻ.

Nguyên nhân cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng là hệ thống hormon của cơ thể phải hoạt động bình thường để sự phát trưởng tiến triển tốt. Hormon liên quan đến việc giúp tăng chiều cao là hormon tăng trưởng Somatotropin (STH). 

Các triệu chứng đặc trưng của trẻ chậm lớn:

Quá trình trưởng thành xương bị chậm

Bàn tay và bàn chân nhỏ

Cơ bắp phát triển yếu

Da mỏng, giọng nói yếu

Dương vật nhỏ ở các bé trai

Xuất hiện các triệu chứng của hạ đường huyết

Điều trị bệnh chậm phát triển do thiếu hormon tăng trưởng

Sự thiếu hụt hormon tăng trưởng được điều trị bằng việc sử dụng hormon tăng trưởng nhân tạo (chất tương tự somatotropin). Liệu pháp này thường được bắt đầu càng sớm càng tốt. Hormon phải được tiêm dưới da. Vì lượng thuốc phải luôn chính xác, bệnh nhân và phụ huynh cần được huấn luyện đặc biệt về cách sử dụng thuốc.

Ở trẻ em, liệu pháp thường được dừng lại khi quá trình tăng trưởng chiều cao hoàn thành hoặc không còn tình trạng thiếu hụt hormon tăng trưởng. Trong trường hợp nghiêm trọng, có thể phải tiêm hormon tăng trưởng suốt đời. Ngoài ra, tác dụng của hormon tăng trưởng nhân tạo có thể rất khác nhau. Lý do cho điều này đến từ sự khác biệt di truyền trong thụ thể của hormon tăng trưởng.

Trong một số trường hợp thiếu hụt hormon tăng trưởng, phẫu thuật cũng có thể cần thiết. Đặc biệt khi các khối u não là nguyên nhân gây ra sự thiếu hụt hormon.

Những bệnh nhân bị thiếu hormon tăng trưởng không được điều trị bổ sung hormon GH thường có chiều cao cuối cùng (chiều cao khi trưởng thành) là:

Nam: 134 – 146 cm

Nữ: 128 – 134 cm

Khi điều trị bổ sung hormon tăng trưởng GH thì chiều cao cuối cùng đã cải thiện với con số trung bình ghi nhận được:

Nam: tăng 8.7 – 10.7 cm

Nữ: 7.7 – 9.5 cm.

Với trẻ có chiều cao khiêm tốn nhưng lại không do nguyên nhân thiếu hormon tăng trưởng GH thì việc sử dụng hGH có thể không mang lại hiệu quả. Các tác dụng phụ có thể xảy ra khi điều trị với hormon tăng trưởng nhân tạo, nhưng xác xuất gặp phải tương đối thấp. Tuy nhiên, việc điều trị nên được kiểm tra chặt chẽ ít nhất mỗi tháng. Một thông số quan trọng là nồng độ IGF-1 trong máu cần nằm trong khoảng cho phép. Nếu việc điều trị không cho thấy hiệu quả đầy đủ sau một năm, có thể xem xét việc ngừng điều trị.

Nên tầm soát việc phát triển của trẻ từ khi còn trong bụng mẹ

Các nhiều nguyên nhân có thể gây ra sự chậm phát triển của thai nhi. Các yếu tố chính là:

Các bệnh mãn tính ở người mẹ, lạm dụng nicotin, rượu hoặc thuốc của người mẹ trong khi mang thai.

Trẻ mắc phải các bệnh truyền nhiễm trước khi được sinh ra.

Rối loạn vật chất di truyền của trẻ.

Rối loạn chức năng của nhau thai.

Tốc độ tăng trưởng của những đứa trẻ bị ảnh hưởng vẫn tiếp tục bị chậm lại ngay cả sau khi sinh, do đó khi trưởng thành chúng có chiều cao dưới mức bình thường. Vì vậy việc theo dõi quá trình phát triển của thai nhi cũng rất quan trọng để sớm xác định được nguyên nhân và có phương hướng điều trị kịp thời.

Các biện pháp khác giúp tăng chiều cao

Dinh dưỡng

Chế độ ăn uống đóng vai trò rất quan trọng trong việc tăng trưởng, vì vậy cần phải quan tâm đúng mức đến quá trình trao đổi chất và tiêu hóa. Cân bằng chế độ ăn uống hàng ngày và bổ sung các thực phẩm giàu canxi, sắt và vitamin D. Các sản phẩm sữa có thể đáp ứng nhu cầu bổ sung canxi. Đậu nành và các sản phẩm từ đậu nành cũng đặc biệt giàu canxi, cũng như các loại rau xanh như cải xoăn, bông cải xanh hoặc rau thì là.

Vitamin D - kết hợp với canxi - đóng vai trò quan trọng cho quá trình chuyển hóa xương. Nó làm tăng sử dụng canxi, một mặt làm tăng hấp thu canxi từ ruột vào máu, mặt khác làm giảm bài tiết chất khoáng qua thận. Vitamin D cũng kích thích các tế bào xương. Nó thúc đẩy sự kết hợp của canxi và photphat vào xương và góp phần vào việc tăng cường và ổn định của xương.

Quảng cáo

Thiếu vitamin D kéo dài dẫn đến còi xương ở trẻ sơ sinh và trẻ em, xương trở nên mềm, biến dạng và cong. Ngoài ảnh hưởng đến hệ xương, còi xương còn ảnh hưởng đến sự phát triển của răng. Trẻ em bị còi xương có hàm răng rất xấu, thậm chí chúng còn bị rụng. Ngoài ra, trẻ thiếu vitamin D thường có hệ miễn dịch kém. Sự phát triển cơ và chức năng của cơ cũng thường kém rõ rệt hơn so với những trẻ khỏe mạnh cùng tuổi. Trẻ sơ sinh bị còi xương thường bồn chồn và lo lắng, và dễ bị táo bón. Ở người lớn, thiếu vitamin D dẫn tới biến dạng khung xương và loãng xương. Ngoài ra, các cơn đau ở hông, đùi và lưng cũng thường xuất hiện.

Trẻ em trong hai năm đầu đời có nhu cầu cao về vitamin D, do sữa mẹ và thức ăn của trẻ đều không chứa đủ lượng vitamin cần thiết. Ngoài ra, trong hai năm đầu đời, trẻ vẫn chưa có thể sản xuất vitamin D trong da. Vì lý do này, trẻ sơ sinh và trẻ mới biết đi nên được bổ sung vitamin D dưới dạng thuốc theo chỉ dẫn của bác sĩ phụ khoa hoặc bác sĩ nhi khoa. Cùng với tuổi tác, khả năng tổng hợp vitamin D giảm đi đáng kể. Do đó, việc sử dụng vitamin D cũng có thể hữu ích ở người lớn tuổi để tăng cường xương và cơ bắp.

Canxi rất quan trọng trong cơ thể để xây dựng xương, tóc và răng, hoạt động của cơ và thần kinh, đông máu và chống lại chứng viêm và dị ứng. Người lớn cần khoảng 1000 mg canxi mỗi ngày. Phụ nữ mang thai và cho con bú cũng như trẻ em đang lớn và thanh niên cần nhiều hơn. 

Trên thị trường cũng có nhiều loại thực phẩm chức năng được quảng cáo là thuốc tăng chiều cao. Các sản phẩm này hầu hết có chứa các thành phần chất khoáng và vitamin như Canxi, phốt phát, vitamin D... giúp hỗ trợ cho quá trình phát triển của trẻ em. Các sản phẩm này không phải là thuốc chữa bệnh, chỉ đóng vai trò hỗ trợ bổ sung dinh dưỡng nếu trẻ biếng ăn và không tiêu hóa tốt. Tuy nhiên không nên lạm dụng việc sử dụng các sản phẩm như vậy, cần sử dụng vừa phải và đúng liều lượng theo từng độ tuổi của trẻ. 

Quá liều vitamin D làm tăng nồng độ canxi trong máu. Quá nhiều canxi sẽ gây ra nhiều triệu chứng khác nhau, trong đó có một số triệu chứng nguy hiểm, đe dọa đến tính mạng. Trước hết là những thay đổi về tâm lý, mệt mỏi, và làm việc kém hiệu quả, đôi khi cũng có những giai đoạn trầm cảm và các triệu chứng tương tự như sa sút trí tuệ. Trong quá trình tiếp theo, bệnh nhân phải uống nước nhiều hơn và đi tiểu thường xuyên để hòa tan canxi. Buồn nôn, chán ăn, táo bón và giảm cân không rõ ràng cũng có thể là dấu hiệu của việc dư thừa vitamin D và tăng nồng độ canxi.

Khi lượng vitamin D và canxi tăng lên rất nhiều, canxi sẽ được lắng đọng trong các mạch máu và các cơ quan. Ngoài ra, điều này có thể biểu hiện ở bệnh cao huyết áp, rối loạn nhịp tim, các vấn đề về khớp và gây suy thận. Canxi lắng đọng trên da gây ngứa dữ dội, khó chịu. Các vùng cơ bị yếu đi, đặc biệt là ở đùi, cũng là một tín hiệu cảnh báo của dư thừa canxi quá mức.

Vận động cơ thể

Việc cột sống phải chịu một tải trọng lớn và kéo dài sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển chiều cao. Vì vậy nên chọn những môn thể theo phù hợp cho trẻ em. Bơi lội giúp ích rất nhiều cho việc tăng trưởng chiều cao. Bơi lội cũng làm giảm căng thẳng cho lưng, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình tăng trưởng và phát triển. Ngoài ra các môn thể thao như nhảy cao, hít xà đơn cũng rất hữu ích cho việc kích thích phát triển của xương.

Giấc ngủ lành mạnh

Giấc ngủ rất quan trọng cho cơ thể để nghỉ ngơi phục hồi và phát triển. Trẻ em cần ngủ ít nhất 7-9 tiếng mỗi ngày và nên đi ngủ trước 10 giờ tối. Buổi đêm là lúc hormon tăng trưởng được sản xuất nhiều nhất.

TS.DS Tạ Thanh Sơn (Viện công nghệ dược sinh học, Đại học Marburg, CHLB Đức)

Bài liên quan
Nổi bật Việt báo
Đừng bỏ lỡ
Mới nhất
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO
Chuyên gia chỉ nguyên nhân trẻ thấp bé và giải pháp vàng giúp tăng chiều cao
vietnam.vn