Thứ năm, 13 Tháng mười 2005, 22:25 GMT+7
In

Hành lang pháp lý nào cho tin nhắn di động?

Hanh lang phap ly nao cho tin nhan di dong

Người sử dụng điện thoại di động từng là nạn nhân của spam trên máy tính giờ đây coi tin rác là một sự khó chịu còn hơn cả e-mail vì mỗi tin nhắn gửi đến là một lần thiết bị của họ lại kêu lên pim pip.

Điều phiền toái hơn cả là những tin này lại thường xuyên quấy rối người sử dụng dịch vụ vào đêm khuya, giờ ngủ trưa, hay ngày lễ.

Gieo rắc spam: Từ nhà cung cấp dịch vụ đến kẻ đi lừa

Thời gian gần đây, khách hàng của mạng 090 liên tục nhận được những tin nhắn mang nội dung quảng cáo, khuyến mãi của nhà cung cấp dịch vụ. Thoạt tiên, điều này tưởng chừng vô hại, thế nhưng thực sự đây chính là một hình thức spam tin nhắn, quấy rối người dùng.

Ông Nguyễn Chí Công, cán bộ thuộc văn phòng chính phủ, bức xúc: “Trước đây, tôi dùng Vinaphone cũng bị tin nhắn của nhà cung cấp dịch vụ này làm phiền, nhưng bây giờ dùng MobiFone còn nhiều hơn. Nhiều khi đang họp hoặc đang có việc bận cần giải quyết, thì nhận được một tin nhắn".

Cứ tưởng chuyện gì quan trọng lắm, hóa ra là một tin nhắn "cơ hội trúng ô tô Ford Focus khi tích lũy cước dịch vụ di động 090, soạn tin nhắn để trúng thưởng thẻ ATM, nào là "tích lũy cước để trúng ô tô... do khuyến mãi đến từ số 145 (số chăm sóc khách hàng của nhà cung cấp MobiFone). Ông phàn nàn: “Những tin nhắn kiểu như thế này rất làm phiền người sử dụng. Đây là sự vi phạm trắng trợn quyền tự do cá nhân”.

Còn anh Đỗ Thế Nghĩa, sử dụng dịch vụ trả tiền trước của MobiFone với số điện thoại 0903xxxxxx kể bằng một giọng hài hước: "Hình như tôi có mối "duyên nợ" thế nào đó với MobiFone, nên cứ y như rằng bữa nào tôi làm đêm thì họ nhắn tin vào tầm 10g sáng, lúc tôi đang ngủ bù, và ngược lại, có bữa làm ngày, đêm rất cần ngủ thì nhè lúc 4g sáng họ gửi tin đến, mời tham gia dịch vụ nhắn tin tìm vận may. Đó là một kiểu quảng cáo bất lịch sự và thiếu tôn trọng khách hàng".

Anh nhấn mạnh: "Nếu còn tiếp tục kéo dài có lẽ tôi phải chuyển sang sử dụng dịch vụ của một công ty khác. Tôi trả tiền để được hưởng dịch vụ ""sạch". Nếu MobiFone muốn truyền tải thông tin tới khách hàng, họ cần sử dụng những biện pháp được khách hàng chấp nhận và ít ảnh hưởng đến sự riêng tư hơn".

Anh khẳng định, kiểu quảng cáo của MobiFone còn tồi tệ hơn spam (thư rác) trên Internet, vì không thể áp ụng các phương pháp lọc thư rác. Cũng không thể xem nó như dịch vụ thông tin khách hàng (newsletter) được vì nhà cung cấp không có lựa chọn nào cho phép khách hàng opt - out (ngừng nhận newsletter).

Hiện nay, không chỉ người dùng mạng di động MobiFone bị gửi các tin nhắn “spam” mà cả người sử dụng mạng Vinaphone, Viettel, S-fone.. cũng đang phải hứng chịu vấn đề này. Tuy nhiên, những hãng này chỉ dùng hình thức nhắn tin vào máy khách hàng của mình để thông báo cước và nhắc nhở thời hạn nộp tiền là chính.

Gần đây rất nhiều khách hàng của các mạng di động còn nhận được tin nhắn thất thiệt. Nghiêm trọng hơn, có những kẻ xấu đã lợi dụng mạng điện thoại và các dịch vụ gia tăng trên nền công nghệ này để trục lợi.

Mới đây, rất nhiều khách hàng của Viettel Mobile nhận được tin nhắn với nội dung “quý khách lấy tin này gửi cho 20 người khác, sẽ có ngay 100.000 đồng vào tài khoản”. Tin khuyến mãi này đã gây sốc cho không ít khách hàng. Tuy nhiên, tất cả khách hàng đều không nhận được 1 đồng nào dù đã thực hiện việc nhắn tin cho rất nhiều thuê bao. Ban lãnh đạo của Viettel Mobile khẳng định đây là tin nhắn thất thiệt và có thể gây thiệt hại cho khách hàng.

Vinaphone, MobiFone cũng đã gặp phải những trường hợp tương tự. Các hãng này khá “hào phóng”, chức năng tính cước tin nhắn tự động thường có một khoảng trễ từ 5 - 10 phút nên các thuê bao trả trước khi hết tiền trong tài khoản vẫn còn kịp “tranh thủ” nhắn thêm vài chục tin “chùa” nữa rồi mới bị khóa chiều gọi. Điều này chính là một khe hở mà nhiều đối tượng đã lợi dụng để gửi spam, trong đó có những tin nhắn yêu cầu khách hàng soạn tin với một cấu trúc riêng và gửi đến một địa chỉ nhất định.

Thực chất, đây là một dạng lừa đảo kiểu phishing và những người dùng cả tin làm theo yêu cầu đó đã tự “rút ví” của mình để nạp tiền vào tài khoản của kẻ đi lừa tại một dịch vụ nào đó. Một trường hợp điển hình là kiểu lừa thông qua dịch vụ AloFun của công ty truyền thông VASCTS đã có lần phản ánh. Tin nhắn có nội dung như sau: "alofun - Chúc mừng bạn: bạn là người may mắn trong chương trình khuyến mãi của chúng tôi, hãy soạn tin nhắn: IM NAP 9980024231 và gửi đến số máy 998 để biết thêm chi tiết”.

Nếu làm theo, người sử dụng cũng đã bị lừa và nạp 3.000 đồng vào tài khoản 9980024231 do kẻ gửi tin lập tại AloFun. Trong trường hợp này, kẻ lừa đảo đã rất ranh ma khi đăng ký một tài khoản với tên alofun, có mã ID là 9980024231, và dùng nickname này để gửi tin nhắn tới các số di động mục tiêu lừa đảo. Trò lập lờ này rất dễ đánh lừa người sử dụng và trên thực tế đã có không ít người bị mắc bẫy, khiến sau đó AloFun phải công bố danh sách các tài khoản bị khóa vì có hành vi lừa đảo.

Nhà cung cấp dịch vụ nói gì?

Giám đốc công ty viễn thông VMS (MobiFone) Lê Ngọc Minh cho rằng hệ thống tin nhắn quảng cáo, khuyến mãi như trên được thực hiện bán tự động và nhắm đến một số đối tượng khách hàng cụ thể. Ông Minh thừa nhận: “Chúng tôi dựa vào thông tin cá nhân của khách hàng để chọn ra những đối tượng mà theo chúng tôi là thích hợp để nhận những tin nhắn đó. Hệ thống sẽ thực hiện gửi tin theo giờ nhất định đã được tính trước”.

Phải chăng nhà cung cấp đang tận dụng thông tin cá nhân được coi là bí mật của hàng triệu khách hàng để nhằm mục đích quảng cáo? Ông Minh cho biết thêm: “Nếu có phản ứng từ phía khách hàng về việc này, chúng tôi sẽ tiếp thu và có những điều chỉnh thích hợp”.

Còn ông Bùi Đức Ngoãn, đại diện Viettel, nói: “Quan điểm của chúng tôi là trong cả mấy chục nghìn khách hàng như vậy, chỉ có số lượng nhỏ những người không thích. Hơn nữa, cũng cần phải thông cảm cho chúng tôi vì làm kinh doanh cần phải có doanh thu nhờ vào quảng cáo. Nếu một số ít người không thích thì cũng nên vì rất nhiều người khác cần những thông tin đó mà chấp nhận. Trường hợp những ai bức xúc phản ảnh tận nơi, chúng tôi sẽ lọc ra bằng phương pháp thủ công để không gửi tin nhắn nữa”.

Hai đại gia Vinaphone, MobiFone thừa nhận việc ngăn chặn những loại tin nhắn thất thiệt như thế nằm ngoài khả năng của họ. Theo MobiFone, nhà cung cấp chỉ có thể cắt dịch vụ với khách hàng trong ba tình huống: Khách sử dụng dịch vụ làm ảnh hưởng tới an ninh quốc gia, an ninh khu vực, có ý kiến từ phía cơ quan an ninh; khách không tham gia đóng đầy đủ các khoản phí điện thoại; khách có yêu cầu ngừng sử dụng dịch vụ.

Theo các nhà cung cấp dịch vụ, việc nhắn tin qua lại giữa các thuê bao là thông tin cá nhân, trong trường hợp đối tượng nhắn những câu thóa mạ, xúc phạm nhân phẩm thì nạn nhân có thể kiện ra toà với những bằng chứng cụ thể.

Nhưng theo số đông khách hàng, hoàn toàn có thể giảm thiểu được tình trạng tin thất thiệt, tin quảng cáo... với chỉ một chút tinh thần trách nhiệm. “Tôi thấy các nhà cung cấp dịch vụ chỉ hứa tìm ra thủ phạm. Tại sao khi nhận được tin nhắn thất thiệt họ không gửi tin nhắn đến tất cả các thuê bao, thông báo trực tiếp và cảnh báo họ? Họ có đăng báo đi chăng nữa thì trong thời gian báo phát hành rồi đến tay người đọc, đã có biết bao nhiêu người tiếp tục bị lừa. Tôi tin chắc rằng, không phải họ không có cách giải quyết, chẳng qua, họ chưa muốn mà thôi, vì cho dù mạng nhắn tin có "tắc nghẽn" trong một vài phút thì cứ tin bay lên trời là tiền bay vào túi họ, còn tin đó bao giờ bay tới đích thì đó là việc của nó”, một khách hàng bức xúc.

Hiện tại chưa có thước đo nào để tính toán mức độ thiệt hại mà những tin nhắn spam như thế gây ra cho khách hàng. Tuy nhiên, đây cũng là điều mà bất cứ nhà cung cấp dịch vụ nào cũng cần phải cân nhắc trước khi tiến hành chiến dịch quảng cáo của mình.

Chưa có luật cho tin nhắn quảng cáo

Luật sư Nguyễn Hoàn Thành của Văn phòng luật sư Phạm & Liên Danh cho biết trên thế giới các luật đối với tin nhắn quảng cáo và thư rác (spam) đang được các nước ráo riết thực hiện. Ở châu Âu, Mỹ, việc gửi những thông điệp có mục đích thương mại không theo yêu cầu của người nhận là một loại tội phạm. Theo luật mới, doanh nghiệp nào gửi thư quảng cáo bừa bãi sẽ đứng trước khả năng bị người nhận thưa kiện và chịu những hình phạt hết sức nghiêm khắc. Trong khi ở nước ta điều luật này chưa hề được đề cập trong bất kỳ dự thảo luật nào.

Theo ông Thành, những tin nhắn thông tin chương trình khuyến mãi hay mời gọi tham gia dịch vụ nhắn tin tìm vận may kiểu như MobiFone và một số nhà cung cấp khác thực chất là một kiểu gửi thư rác (spam) trên điện thoại di động. Tuy nhiên, Luật quảng cáo hiện mới chỉ điều chỉnh quảng cáo thông qua phương tiện thông tin đại chúng, báo chí, pano. Còn vấn đề tin nhắn hoặc e-mail mang tính riêng tư nhiều hơn giữa người A với người B, hiện nay chưa có.

Các chuyên gia cho rằng việc ban hành luật cho vấn đề gửi spam là việc làm cần thiết và cấp bách, nhất là trong bối cảnh công nghệ đang chi phối rất nhiều đến cuộc sống của mỗi người và ở khía cạnh tiêu cực, nó gây ảnh hưởng đến quyền tự do cá nhân.

Ông Thành cho biết, theo nguyên tắc hiện nay, về quảng cáo vẫn là Bộ Thương mại quản lý và cần bổ sung vào hướng dẫn nghị định về quảng cáo. Ông Trần Thanh Hải, Vụ phó vụ Thương mai điện tử, Bộ Thương mại, cho biết sẽ đưa vấn đề tin và thư “rác” vào nghị định thương mại điện tử trong thời gian tới

T.MINH - M.TRƯỜNG

Việt Báo