Thứ hai, 19 Tháng mười hai 2005, 18:08 GMT+7
In

Kỳ II: Xuyên qua lòng hang

Ky II Xuyen qua long hang
Đường vào hang được tự nhiên "đẽo" thành một vòng tròn khổng lồ.

Tiếp tục hành trình khám phá các kỳ quan tại vườn Quốc gia Phong Nha Kẻ Bàng, chúng tôi xuyên lòng hang A Cu. Nếu những hang Rục chúng tôi từng qua là nơi lưu giữ nhiều dấu tích văn hóa nguyên thủy, thì hang A Cu chứa đựng trong nó những tác phẩm nghệ thuật hùng vĩ đến "ngạt thở".

Trưởng đoàn thám hiểm của chúng tôi là ông Howard Limbert thuộc Hiệp hội hang động Hoàng gia Anh. Chặp và Thăm, hai thanh niên người Rục tốt bụng, nhận trách nhiệm dẫn đường.

Càng vào sâu, hang càng đẹp với những cột đá khổng lồ chống lên trần hang. Có cột đá trông như quả thông ngược khổng lồ bằng toà nhà 10 tầng. Ông Howard Limbert, trưởng đoàn thám hiểm giải thích, loại cột đá này ở Trung Quốc có nhiều nhưng lại rất hiếm trong các hang ở Việt Nam. Nó được tạo ra bởi nước trên trần giỏ xuống rồi toé ra xung quanh, những hạt nước toé ra đó tạo thành các cánh nhũ đá như cánh quả thông, qua hàng triệu năm lớp lớp cánh mọc ra, các cánh dài gần 2 mét.

Hang rất rộng, nhiều hang chỉ có một số đoạn như thế, nhưng hang này gần suốt chiều dài hang đều rộng. Nền hang phẳng vì đất như kiểu phù sa lắng đọng sau mỗi mùa mưa. Howard nói, hang này trước kia là một dòng chảy, nó rất rộng và cao, hiện tại, đất đá bồi lấp nửa chiều cao của hang. Lòng hang có thể tưởng tượng như một cái chai nằm ngang giữa dòng nước và bị phù sa lắng tạo một mặt phẳng suốt nửa chiều dài của chai. Nhưng cái chai này, hang A Cu, nó có bề ngang từ 150 đến 200 mét và cao 70 đến 100 mét, và với chiều sâu hơn 600 mét nơi chúng tôi dừng lại, mặt bằng của hang có đến trên trăm ngàn mét vuông.

Thỉnh thoảng giữa hang có cột trụ đá khổng lồ đỡ lên trần. Với mảng trần rộng mênh mông, để khỏi đơn điệu, theo vệt đứt gãy trượt của khối núi, cắt chéo trần hang, thiên nhiên tạo nước chảy xuống và qua hàng triệu năm hàng thạch nhũ rủ xuống như một tấm màn mỏng của một sân khấu hoành tráng. Nền hang, không giống những nơi khác, nước ngập vào hang như bị lụt, dòng chảy thì chảy ở tầng dưới chứ không trên mặt nên không bị bào mòn và nước trên trần giỏ xuống bùn nhiều chỗ trông như cánh đồng chum, thời gian làm cho chúng đá hoá rất cứng nhưng nhìn cứ như bùn vậy.

Ky II Xuyen qua long hang
Một phát hiện trong lòng hang

Vào tận trong đáy hang chỉ khoảng gần 1km, nhũ đá mọc mật độ dày đặc, đẹp tuyệt vời, rất đa dạng, tôi nghĩ giá mà có mấy ông kinh doanh ở chùa Hương vào đây mà phịa chuỵện thì kho tàng cổ tích của ta chắc trẻ em đọc đến già! Tuy là người sống với rừng nhưng Chặp chưa bao giờ vào đây, cũng như chưa bao giờ thấy có hang nào đẹp như vậy. Cũng đúng thôi, may mắn đi với chúng tôi nên mới có đủ thiết bị và đèn sáng hiện đại để thưởng thức.

Chặp có ý thức khá tốt, không cần nhắc nhở nhưng cũng có ý tránh làm gãy, vỡ nhũ đá. Đáy hang do thời gian làm sạt lở bịt kín không đi tiếp được, nó chia làm nhiều tầng hang, chúng tôi tìm được 3 tầng vẫn rất rộng rãi. Tầng dưới cùng là dòng chảy ngầm đầy bùn đất rất nguy hiểm, tầng thứ hai rộng rãi theo nhánh chính mà chúng tôi đã vào. Thạch nhũ tầng này khổng lồ và rất đẹp, những bông hoa đá trắng tinh lấp lánh dưới ánh đèn chúng tôi to bằng cả xe ô tô tải. Những hàng nhũ thẳng tắp trên trần tạo thành những màn ngăn thơ mộng. Tầng trên cùng, khô hơn nhưng lại nhiều nước rỏ xuống hơn nên nhũ đá nhiều như một cánh rừng, ở đây có khá nhiều khoang, mỗi khoang như một phòng bảo tàng riêng, không phòng nào giống phòng nào đầy màu sắc.

Gần 4 giờ chiều, chúng tôi ra khỏi A Cu đi hang Én, hang én chính là hang mà Howard mất 7 ngày để đi xuyên qua. Đây là hang nước nên phải bơi, lặn, trèo leo rất vất vả. Hang cũng nhiều ngóc ngách. Tuy cách A Cu chưa đến 1km mà gần 5h chúng tôi mới đến nơi. Đúng là hoành tráng, hang cực kỳ rộng, cửa hang phải cả ngàn mét vuông mặt bằng, sâu vào trong đến 500 mét vẫn là ánh sáng ban ngày.

Ky II Xuyen qua long hang
Một góc hang

Hang này thời chiến tranh đã từng là nơi trú của cả làng Arem với hơn chục nhà làm trong nền hang (trần hang cao trên 100 mét), nơi chúng tôi hạ trại là nền trường học. Xung quanh là các đơn vị quân đội. Bom Mỹ thả rất ác liệt trong khu vực này hòng cắt đứt các tuyến đường liên lạc và tiếp tế cho miền Nam nhưng chỉ có một quả trúng miệng hang. Chẳng ai bị chết hay thương cả ngoài một con lợn bộ đội nuôi, tiện thể họ làm tiệc mừng chiến thắng!

Trong cửa hang mùi rất nặng của phân chim, chim Én, chính là tên của hang. Khi vào hang khá yên tĩnh những giờ chim về tổ làm chúng tôi bất ngờ. Chặp và Thăm đang nấu ăn cho bữa tối tuy đã quen cũng bị bất ngờ bởi tiếng cánh chim bay về. Hàng vạn vạn con chim én, như trước một tổ ong. Chúng tôi ngừng hết việc bếp núc đứng nhìn lên trên cao, nhìn lên đàn chim về tổ mà ngỡ ngàng, mà kinh ngạc trước thiên nhiên. Với hàng vạn vạn con chim én như vậy thật hữu ích cho hàng triệu triệu cây xanh trong khu rừng khỏi bị sâu tàn phá. Tiếng cánh chim, tiếng chí choé mỗi lúc một to và nhiều, tôi đoán chắc chắn với hàng vạn tổ chim trong vách đá, thể nào chẳng có chú chim vào nhầm nhà hữu ý hay vô tình, chúng nó chí choé là phải.

Nhìn mỏi cổ, tôi xoay ra hỏi chuyện Chặp. Trên vách hang, cheo leo tận trần hang (100 mét cao nhé) có những mớ dây lòng thòng, bắc thêm ít que gỗ làm như những giàn giáo trông bé tí như mạng nhện. Chặp nói, đó là thang và dây của người dân làm để lấy tổ chim. Nó giống như dân Nha Trang lấy tổ Yến, trông cực kỳ nguy hiểm. Cứ tưởng tượng bạn treo người trên trần nhà cao 30 tầng và nhìn thẳng xuống nền đất phía dưới cũng đủ sợ rồi. Dây dân họ làm là dây rừng, nó được làm từ đời cha, ông của Chặp. Loại dây này rất bền, tôi cũng đã từng biết vì ông nội tôi cũng từng sử dụng. Dây mây hay dây nhân tạo không thể bền như vậy được.

Nhìn vách đá, tôi nói với Howard, ông xem nên phát triển loại hình leo núi ở đây được không? Mỗi tổ chim có 2 con, nhưng cũng có tổ có đến 3 hay 5 con ở chung. (Chắc chúng cho ở nhờ vì nhà rộng rãi?). Mùa này các tổ chim bắt đầu có trứng, khoảng tháng 5 người ta sẽ lên lấy chim non về. Mỗi lần lấy được vài bao tải to, phải cả tạ chim non bán làm đồ ăn, Chặp nói. Điều này thực sự gây sốc cho Howard khi tôi thuật lại. Nhưng Chặp nói, họ ở đây khai thác chim non từ đời cha, ông mà chẳng sao cả, chim vẫn về như thường và vẫn đầy đàn. Chặp nói chim én ở đây thường bỏ đi vào mùa mưa vì trong hang sẽ đầy nước nó không thích? (Ngược lại với tập tục của nó là về phương Nam trú đông và quay lại mùa Xuân, có thể Chặp sai, cũng có thể nó sang một nơi khác gần đây mà Chặp không biết?).

Ky II Xuyen qua long hang
Cửa hang rộng thênh thang

Trời mát khá đẹp, chúng tôi gọi Chris đang mải quay phim về ăn tối rồi chuẩn bị chỗ ngủ. Bọn họ có túi ngủ cùng đệm hơi, tôi ngại mang nên chỉ có võng nhưng có chăn và áo mưa. Chọn chỗ ít gió và phân chim, tôi làm tổ riêng của mình. Chặp và Thăm chặt lá cây về lót để nằm. Tiềng chim chí choé suốt đêm và như để phản đối những khách lạ, thỉnh thoảng tôi được tặng một bãi phân chim lên chăn đắp. Nhưng quả thật, cho đến sau này có thành triệu phú, chắc chẳng có dịp nào được ngủ trong hang như thế này, dưới hàng vạn tiếng chí choé của chim én.

Hang Én này thông với đầu phía dưới sông Chầy, cửa kia cũng được gọi là hang Én vì cũng có chim én ở. Howard tự hào là người đầu tiên đi thông hang này mất 4 ngày (chuyến đi 7 ngày cả hệ thống hang Vòm) và chuyến đi đó cũng nổi tiếng khắp nơi với tai nạn bất ngờ khi cơn mưa trái mùa ập đến làm 4 người kẹt trong một ngách hang gần 2 ngày, không dám bật đèn, chỉ có mấy thanh sôcôla, đứng một tay bám vách hang, một tay giữ đồ chờ nước rút. Bên ngoài tỉnh chỉ đạo đội tìm kiếm cùng quân đội sẵn sàng. May mắn không ai việc gì. Theo đánh giá của Howard, hệ thống hang này có thể là đẹp nhất thế giới, hang Phong Nha mới chỉ là một phần rất nhỏ, hang trên vịnh Hạ long còn thua xa... Đúng là một địa điểm lý tưởng cho việc phát triển du lịch mạo hiểm, sinh thái đưa con người về với thiên nhiên.

Sáng ngủ dậy, đàn chim đang bay đi, chúng vẫn chí choé. Tôi xuống góc hang nơi quả bom Mỹ thả trúng lấy nước và rửa mặt. Lạ lùng là chỗ này không có phân chim và khá sạch sẽ. Chúng tôi chia nhau thành hai nhóm đi khảo sát, chụp ảnh hang A Cu và tiếp tục tìm một hang mới gần đó. Gần trưa, xong việc quay trở lại hang Rục, nơi có người ở, nhìn đám trẻ bắt ốc tắm, đúng 12h trưa trời nóng, chẳng ai bảo ai, chúng tôi nhất loạt nhảy xuống. Đường về không mệt như hôm đầu tiên, đi nhanh hơn và chúng tôi ra đến bản gần 2 giờ, kịp thời gian cho tôi quay lại Sơn Trạch để ra ga về Hà Nội.

Đặng Vân Phúc

Việt Báo