Xi cang dan Vang Anh va su xam lang van hoa

Hon tuan nay, gan nhu ca xa hoi len con sot va len con “soc” that su ve su kien clip sex VA, nhan vat chinh cua bo phim truyen hinh Nhat ky Vang Anh dang hut khach, do co be H.T.L hoa than, bi phat tan len mang voi nhung “pha” ma theo binh luan cua nhieu ban tre, con hon ca “sex”. Nhung ban cai da chieu tren bao chi, trong xa hoi con chua dut thi toi 15-10, Dai Truyen hinh VTV3 phat song buoi ghi hinh NKVA chia tay khan gia voi thoi luong kha dai, 15 phut.

Du truoc do, bo phim nay da gay tranh cai gay gat, bi nhieu loi phe phan, chi trich kha am i nhung phai den khi nhung pha “sex” cua VA- HTL nhu do dau vao lua thi bo phim moi tat ngom(!).

Tuy nhien, khi chuong trinh chia tay da khep lai thi ket cuc mo ra lai la hieu ung “nguoc”, khien nguoi xem rat phan ung, cho la “phan cam”, tham chi co to bao dung bon chu “chuong trinh ton vinh”.

Vang Anh buoi chia tay

Mot nguoi ban o My email cho toi: “Den My xay ra nhung vu nay, dai truyen hinh ho cung khong bao gio lam the. Don gian la cat hop dong voi dien vien va nguoi dai dien tuyen bo ket thuc chuong trinh ngan gon. H.T.L la “cai gi” ma phai to chuc “chia tay tren song truyen hinh quoc gia”?. That khong xung dang trong khi bao nhieu nguoi tot viec tot con xung dang gap boi thi khong co mot giay de ma gop mat…Vu sap cau Can Tho giet 54 nguoi, nhung “sex” VA-HTL giet ca mot the he. Ca trieu ban tre xem hai dua no “dien”, trong rat kinh hai…”.

Con mot nguoi dong nghiep lon tuoi thi thot len phan no: “That la nhuc cho cha me no. Vua thuong, vua gian, vua nhuc!”. Va moi day, buoi sang 16-10 thoi, ngay sau khi chuong trinh chia tay VA-HTL voi rat nhieu cam thong, thuong xot, than ai vo ve… vua khep lai thi nhu mot dung y cuoi cot xuc pham, ca xa hoi lai phai tiep tuc xon xao ve clip sex moi tung ra cua mot ke giau mat nhung rat trang tron khi thuc hien hanh vi thuc chat la co tinh truyen ba bang hinh "sex" dai toi 16 phut, va con "nang do" hon nua, cua VA-HTL cung nhan vat cu, thi su be bang, xau ho va dau, co le bay gio khong phai la cua ca nhan VA-HTL ma la cua ca nhom nhung nguoi trong cuoc toi 15-10, cho du ho lam voi day thien chi.

Xet cho cung, chuyen phat song toi 15-10 (da lo roi), du chang hay ho gi cung van la mot chuyen nho. Chuyen lon hon, tu cau chuyen xi-cang-dan VA-HTL moi la chuyen cua nguoi lon chung ta, chuyen loi song the he tre va chuyen van hoa mot dat nuoc thoi toan cau hoa va hoi nhap. Truoc do, khi clip sex (lan 1) moi phat tan, van co rat nhieu loi benh vuc cho hanh vi cua VA-HTL, rang do la cach song ca nhan cua co ay, co ay du tuoi chiu trach nhiem ve hanh vi, loi song cua chinh minh. Dang phe phan la ke “giau mat” de tien.

Dieu do cung dung. Nhung lai co mot ly le nua khong kem phan thuyet phuc, do la mot khi tro thanh nguoi cua cong chung, thi loi song ca nhan bong bot, nong noi hay nhe da buong tha cua nguoi nghe si, nguoi dien vien doi khi lai phai tra dat den khac nghiet. Do khong con la chuyen ca biet. Tren the gioi hay o VN ta cung vay, da co nhieu nghe si, nguoi noi tieng phai tra gia khong re cho cach song hay nhung so senh cua chinh minh

Boi tinh yeu cong chung danh cho cac nghe si, dien vien cang nhieu thi su noi gian hay noi that vong o ho cung cang lon. VA-HTL chua phai la mot dien vien nguoi lon, nhung chinh vi la mot dien vien tre, lai la nhan vat chinh dong vai ngoan hien cua bo phim giao duc tuoi teen an khach, hap dan khong it cac em nho nen cu “soc”, noi that vong va su che trach, dac biet o cac bac cha me con lon va loang rong hon. Khong it cac bac cha me boi roi, lo lang vi nhung loi ban tan cua con em minh truoc "than tuong" cua chung bi sup do.

Nhung cau chuyen VA-HTL cung kha dien hinh phan anh mot hien tuong xa hoi pho bien ve loi song cua gioi tre lau nay. Dua chau gai toi bao : “Con tuong gi, co khong biet a? Bay gio o Benh vien C, hang ngay co nhung dua con gai 15-16 tuoi da di nao thai, khong chi mot lan co nhe, ma nhieu lan!”. Con nhieu nguoi lon tuoi chep mieng day bat luc: “Xa hoi bay gio no the!”.

Nghe cau noi day “bo tay.com”, toi bong nho da doc o dau do mot bai bao ve hoi nhap, trong do co mot cau rat dang suy ngam: “Mat trai cua toan cau hoa, cua hoi nhap la gi? Khong phai la noi lo, su thach thuc tut hau ve kinh te, ma chinh la su “xam lang” ve van hoa”. Mo Tu dien Tieng Viet thong dung, thay dinh nghia: “Van hoa la nhung gia tri vat chat, tinh than duoc con nguoi tai tao ra trong lich su… Van hoa la doi song tinh than cua con nguoi…Van hoa la loi song, cach ung xu…”.

Neu doi chieu giua dinh nghia mang tinh ly thuyet mau xam, day binh yen trong tu dien voi thuc tien doi song van hoa vo cung sinh dong, phuc tap, day bien dong trong xa hoi ta thoi kinh te thi truong thi qua that, dat nuoc ta da va dang dung truoc mot su “xam lang” van hoa lang le, ngam ngam day hiem hoa, hiem hoc trong “the gioi phang” cua thoi dai toan cau hoa va hoi nhap. Can hieu day du ca hai mat tot xau, hay do cua quy luat tat yeu nay.

Moc len nhu nam sau mua. Anh: Pham Hai

Mat trai cua toan cau hoa va hoi nhap cang tro thanh thach thuc, thanh su “xam lang” van hoa tu nhien rat nhanh chong boi thoi dai nay la thoi dai ket noi toan cau, thoi dai cua Internet, cua nhung phuong tien ky thuat cong nghe cao. Thoi dai ma khoang cach khong gian qua xa xoi giua ben nay hay ben kia ban cau tro thanh khong con y nghia.

Mat trai cua toan cau hoa hay hoi nhap cang tro nen de doa nen tang van hoa, ban sac va nhung gia tri truyen thong, vua la tinh hoa vua la hon cot va dao ly song cua moi dat nuoc, trong do co dat nuoc ta neu chung ta khong du manh, khong du tam va tam de huong dao cho tuoi tre vua biet cach thich ung va tiep nhan cai moi, cai van minh, vua biet “di ung” voi cai xau, cai doc hai. Cai goc cua nen tang van hoa ay van la giao duc, trong do dac biet giao duc gia dinh. Gia dinh von la mot moi truong giao duc, mot te bao vua non tre, vua coi re cua xa hoi nhung tu qua lau roi da bi coi nhe, va bi lung lay nhieu nhat, ro nhat trong thoi kinh te thi truong hien nay.

Nen giao duc cua dat nuoc ta da trai qua ba, bon cuoc cai cach, doi moi. Cho du muc tieu day chu- day nguoi duoc xay dung rat ky cho tung cap hoc, trong thuc te, chung ta moi “cham” duoc den su doi moi ve he thong, moi loanh quanh tranh cai di tranh cai lai ve xay dung chuong trinh, sach giao khoa, mo hinh giao duc, moi “cham” duoc mot cach gian nan chuyen day chu, ma it “cham” duoc toi day nguoi, voi can cot co ban cua khai niem nay.

Mat khac, quan niem day nguoi cung nhac, hinh thuc, ho khau hieu qua nhieu ma it di duoc vao tam hon tinh cam thuc cua tuoi tre, vo tinh nguoi lon chung ta duong nhu day cho hoc sinh phep “phan than, doi tra” nhieu hon. Hay cu xem cac em hoc sinh doi pho voi viec cam di xe may toi truong hoc. Hay cu xem su “phan than” cua hoc sinh tu tieu hoc, trung hoc co so, o truong gap thay co giao rat ngoan, le phep, nhung ra khoi cong truong, noi tuc chui bay rat ghe.

Va hay cu xem co be VA-HTL. Khi co be “hoa than” rat gioi vao nhan vat VA ngoan hien tren man anh truyen hinh, huong dao cho cac em be tuoi teen, thi phai chang cung chinh la co be “phan than” rat gioi trong cuoc doi, khi co ay tra loi phong van tron tuot ve su khong quan tam gi den yeu duong, chi lo chuyen hoc hanh. Biet dau, sau cau tra loi day chat nu sinh ay, co be cuoi tham voi chinh minh, cuoi nhung nguoi lon sau nhung cau tra loi ngoan hien.

Co mot thuc te khong the phu nhan, khi so sanh cuoc song cua nhieu gia dinh trong co che thi truong hien nay. Muc song, vat chat co the tuong duong nhau, nhung loi song giua cac gia dinh co the van minh cao thap khac nhau, can cu vao nen tang giao duc, van hoa cua moi gia dinh duoc dung duong, duoc boi dap, duoc quan tam coi trong hoac bi coi nhe ra sao. Boi loi song moi la quan trong, la the hien pham cach, khi chat va tam hon con nguoi. Nhin vao cac quoc gia cung vay. Cach dau tu, quan tam cham soc den giao duc va van hoa dung huong cua quoc gia nao trong thoi hien tai se hieu duoc su phat trien truong ton cua quoc gia ay trong tuong lai.

Khong the phu nhan chat luong cuoc song cua so dong nhan dan dat nuoc ta, nhat la vung do thi trung tam cao hon truoc rat nhieu. Doi song con nguoi moi ngay them phong phu voi cac phuong tien ky thuat cong nghe thong tin cao. Nhung su hien dai va phat trien cung duong nhu dang di kem voi ngay mot mat di nhung gia tri van hoa truyen thong cua nguoi Viet, dac biet trong loi song cua lop tre. Chung ta hay noi den xay dung va bao ve mot nen van hoa dam da ban sac dan toc, hay noi den xay dung gia dinh van hoa. Nhung quan ly van hoa co le la mot trong nhung su quan ly kho nhat, day thach thuc nhat va cung long leo, hoi hot, troi noi nhat.

O ngay Ha Noi thoi, dau dau cung co the thay nha hang khach san sang trong, nha nghi thu gian, vu truong gan lien voi te nan thuoc lac, ma tuy, gai goi... nhan nhan nhu nam sau mua, nhung truong hoc luon thieu dat. Tre em, thanh nien luon thieu nhung noi vui choi, sinh hoat lanh manh. Trong cai “the gioi phang” nay, moi thong tin, hinh anh, loi song da chieu deu co the duoc tham thau qua nhung bo loc - dau oc voi nhan thuc non not, khong duoc giao duc va dinh huong ky luong, trong khi muc song huong thu cua nhieu gia dinh kha cao, thi scangdan VA-HTL qua la cung khong qua kho hieu.

Ngay nay, su “nuot chung” mot quoc gia, mot dan toc bang sung dan, bang chien tranh giua nuoc nay voi nuoc khac khong may de dang, trong moi quan he chang chit giua loi ich cac quoc gia, cac dan toc. Nhung su “xam lang” van hoa mot cach tu tu, hoac ngam ngam, hoac cong khai lai la mot cach “nuot chung” ban sac va hon cot mot dan toc, duoc bat dau bang su tan cong vao cach huong thu va loi song cua lop nguoi tre tuoi, the he vua thich hoc doi cai moi cai la, vua day bien dong trong nhan thuc, tam ly phat trien va cung de do vo niem tin. Trong hanh trinh hoi nhap de phat trien, xin hay tinh tao va cho coi nhe su quan ly van hoa - linh vuc da dang, da chieu day bien ao...

Xi-cang-dan VA-HTL la cau chuyen vap nga dau don, be bang cua mot co be dien vien trong doi song xa hoi thi truong tieu dung va thuc dung day phuc tap, nhung lai dat ra nhung van de lon hon, rong hon va cung dau hon, sau sac hon cho moi nguoi lon, cho giao duc moi gia dinh, cho cac nha quan ly giao duc, van hoa va quan ly dat nuoc.

• Kim Dung