Vua Minh Mang moi la vi To nganh than

Tags: Minh Mang, Viet Nam, Vua Minh Mang, Hien Duc Mon, Chi Du, Dong Trieu, nganh cong nghiep, cong nghiep than, phi vat the, Co do Hue, lich su, khai sinh, dat nuoc, Nuoc Nam, Nha Nguyen, nguoi


Khong chi la mot thuong hieu “ruou thuoc Minh Mang” va nhung huyen thoai, vi vua nay con luu lai cho hau the nhieu di san vat the va phi vat the dac sac…va la nguoi nuoc Nam khai sinh mot nganh cong nghiep quan trong- nganh than nuoc Nam.

Roi Thang Long- Ha Noi trong mot chuyen ve tham lai dat co do, toi den Trung tam Bao ton di tich co do Hue va co cuoc noi chuyen voi vi Giam doc cua Trung tam, du ong dang rat ban ron voi cong viec dieu hanh va thuong xuyen phai tiep chuyen voi khach tu xa den. Rat thu vi khi duoc luan ban ve nhung van de dang dat ra trong viec nhin nhan va danh gia lai mot giai doan lich su cua dan toc duoi trieu dai nha Nguyen, trieu dai phong kien cuoi cung Viet Nam.

Hien Duc Mon trong qua trinh trung tu - Nguon: sgtt.com.vn

Tam long voi tien nhan

Khong thu vi va bat ngo sao duoc, khi toi nhan duoc thong tin: Toan the cong nhan vien chuc thuoc Tap doan Cong nghiep Than – Khoang san Viet Nam, moi nguoi da gop mot ngay luong de trung tu Hien Duc Mon, mot di tich lich su van hoa tieu bieu trong lang vua Minh Mang thuoc quan the di tich co do Hue.

Toi bat ngo vi tam long nhung con nguoi cua mot nganh cong nghiep quan trong cua dat nuoc, o the ky 21 nay, danh rieng cho vi hoang de the he thu hai trong chin doi chua va muoi ba doi vua nha Nguyen o vai the ky truoc.

Gio day, khi dang o Ha Noi hoan thanh bai viet nay thi o co do Hue, cong trinh Hien Duc Mon dang duoc

Cung mot tac gia
gap rut sua sang. Mau sac tuoi moi dang sang len nhu tam long cua nhung nguoi tho mo, ma van gin giu nhung duong net co kinh sau lang cua nguoi xua. Lang Minh Mang voi Bi Dinh, Hien Duc Mon, dien Sung An va Minh Lau, va voi tram ngan o chu cham tro ca mot bao tang tho chon loc cua nen tho ca nuoc ta dau the ky 19. Tat ca hoa quen vao khung canh thien nhien bat ngat, soi bong xuong noi hop luu cac nguon nuoc Huu Trach va Ta Trach tao thanh dong song Huong tho mong chay ve thanh pho Hue nen tho.

Bong nho ve vung dat mo mien dong bac. Ky uc cua lop nguoi o lua tuoi nam muoi, bay muoi nhu chung toi con han sau hinh anh nhung nguoi tho mo phu day bui than day chiec xe goong o mo Ha Lam hay lai chiec xe nang day than cheo leo tren suon Deo Nai, Cam Pha, hoac hinh anh mot chiec tau cho than re song trang xoa tren bien Ha Long. In sau ca giai dieu va nhung cau hat quen thuoc: “Toi la nguoi tho lo, sinh ra tren dat mo, trong nhung ngay co do, bay tren nui Bai Tho”, hay: “Tieng coi tau som mai ron rang, trong tieng may giuc an than…”.

Hien Duc Mon sau trung tu. Nguon: www.ibst.vn

Nhung thang tram cua nganh than cung la noi buon niem vui nhung ai quan tam den viec the su, chuyen dat nuoc trong mot thoi ngheo kho. Suot bao nhieu nam truoc day, hang xuat khau ca nuoc hau nhu chi trong cho vao tai nguyen vang den. Nhung san luong than hang nam i ach mai moi vuon toi con so 6 trieu tan, roi 10 trieu tan. Gio day tinh hinh da kha hon: 39 trieu tan trong nam 2006 va dang vuon toi moc cao, 50 trieu vao nam 2010.

Tram muon ra an cho dan

Nhung cai ten gan lien voi vung than nhu Hon Gai, Cam Pha, Dong Trieu…tu trong trang sach da di vao ky uc chung toi tu thuo moi den truong. Nhu la dieu tu nhien, ai cung hieu lich su nganh than co tuoi dai hon tuoi cua the he chung toi. Cung nhu rat tu nhien cho rang vang den trong long dat nuoc Nam chi moi phat hien va khai thac boi nguoi Phap va chi nguoi Phap, sau khi xam chiem nuoc ta. Nhung diem khoi dau, moc ra doi nganh than thi chang co ai noi cho chinh xac.

Vi vay, cung co ly khi ngay 12.11.1936, ngay no ra cuoc bai cong rong lon cua tho mo, tu lau, da duoc chon lam “Ngay truyen thong cua nganh than”. Bay muoi nam! Lich su nganh cong nghiep than Viet Nam tuong nhu vay cung la dai lam roi neu so sanh voi nhieu nganh cong nghiep, kinh te khac. Ai cung biet, rat nhieu nganh kinh te, xa hoi khac deu lay nam ra doi nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa (1945) lam nam khai sinh nganh minh.

Nhung, lich su nganh cong nghiep than nuoc ta bong co su thay doi can ban, khi mot tai lieu lich su, ban Chi Du cua vua Minh Mang duoc phat hien, boi chinh Trung tam Bao ton Di tich co do Hue.

Noi dung ban Chi Du ghi ro: “Thang nay Tong doc Hai Yen (tinh Quang Ninh ngay nay) la Ton That Bat (mot vo quan noi tieng trieu Nguyen) tau xin thue dan cong dao mo lay than o nui An Lanh, xa Dong Trieu (nay thuoc xa Yen Tho, huyen Dong Trieu)”. Va lenh vua Minh Mang cung dut khoat: “Nay nghi dan trong hat phan lon ngheo hen, dang thuong xot chu cap. Lenh chuan theo loi cau xin. Cac nguoi nen than trong cho so suat de an uy long Tram muon ra an cho dan”.

Khai thac than o Dong Trieu, Quang Ninh - Nguon anh: baoquangninh.com.vn

Chi tiet dang quan tam nhat la thoi diem vua Minh Mang ban ra Chi Du. Va thoi diem do da duoc xac dinh: “Minh Menh nam thu 20 ngay mong 6 thang 12 (tuc ngay 29 thang 12 nam 1840)”.

Ro rang, cong viec khai thac mo than o Hai Yen (Quang Ninh bay gio) da duoc khoi dau ca truoc thoi ky Phap thuoc. Tham chi, truoc ca Chi Du ngay 29.12.1840 mot it nam thang, nhu vua Minh Mang da viet, rang “Truoc day Bo (Ho) da tu cho hat do (Hai Yen) dao lay muoi van can than dung ky cho ve Kinh do giao nap”.

Dau vay, hoan toan xac dang, khi HDQT Tap doan Cong nghiep Than va Khoang san Viet Nam lay ngay 29 thang 12 hang nam lam ngay chinh thuc khai sinh nganh than Viet Nam, dong thoi vinh danh vua Minh Mang la nguoi nuoc Dai Nam (quoc hieu thoi Minh Mang) co cong khai sang nganh than - khoang san nuoc Viet Nam.

Nganh than va toan the tho mo, toan the can bo cong nhan vien nganh than that dang duoc tran trong khi co sang kien tuong nho cong lao cuu hoang de Minh Mang bang cach dong gop 3,2 ty dong, cong them khoan tai tro khoang 1 ty dong nua tu Quy Di tich The gioi (WMF-My), de trung tu cong trinh Hien Duc Mon.

Di san mot doi vua

Nhu quy luat muon doi, thoi gian qua la quan toa cong bang cua lich su. Hien nay, chung ta dang chung kien mot khuc ngoat cua lich su dan toc: Nhung gi thuoc cong lao cua vua toi nha Nguyen dang duoc minh dinh de tra lai cho ho.

Trong tien trinh nay, vua Minh Mang duoc vinh danh khong chi la nguoi khai sinh nganh than, mot nganh cong nghiep quan trong cua dat nuoc. Lich su khong bao gio quen ten tuoi cua Minh Mang trong mot loat su kien trong dai khac. Vi vua nha Nguyen co cong dau xay dung phep tri quoc quy cu va chong nan tham lam nhung nhieu manh me nhat. Vi vua dau tien trieu Nguyen mo truong Quoc Tu Giam (1821), mo cac khoa thi Hoi thi Dinh ken chon nhan tai cho dat nuoc. Lap Quoc Su Quan (nam 1821) trong kinh thanh va ban Chi Du suu tam trong ca nuoc nhieu Chau Ban Trieu Nguyen va “phan lon nhung sach vo Han Nom..., cac quoc bau cua Viet Nam cua nhieu doi truoc…”

Lang Vua Minh Mang - Nguon anh: xomnhiepanh.com

Khong ai khac, chinh vua Minh Mang chinh thuc lap Nha hat tuong Quoc gia trong Dai Noi (1826), goi la Duyet Thi Duong. Ong co cong lon khai mo nganh to tam Viet Nam (1832) va suot 21 nam tri vi la 21 nam cham lo phat trien nghe nong, “di nong vi ban”, hoan chinh he thong de dieu Bac bo…xung dang la “vi hoang de cua cay lua”. Quan tam den vo bi, nhat la thuy quan, cu nguoi hoc cach dong tau o cac nuoc chau Au voi mong uoc nguoi Viet dong duoc tau kieu Tay va biet lai tau vuot dai duong v.v…

Khong chi quyet doan va manh me trong tri vi dat nuoc, vua Minh Mang con noi tieng la nguoi dan ong day khi chat “nam tinh” voi cau tuong truyen “bat hu”: “Nhat da luc giao sinh ngu tu”, voi thuong hieu ruou bo duong mang ten “ruou Minh Mang”, va voi so luong con “dang ne”: 142 nguoi con (78 hoang tu, va 64 cong chua)

Nguoi doi co duoc may ai hoan hao. Vua Minh Mang cung vay. Ong chiu trach nhiem rieng va chung cung cac doi vua nha Nguyen khac truoc nhung chu truong, quyet sach co anh huong toi buoc tien cua dan toc. Nhieu cau hoi con de ngo: Minh Mang va nhung vu an oan sai? Minh Mang va Ki to giao? Minh Mang va chinh sach be quan toa cang voi phuong Tay? v.v…

May man thay, thoi dai da doi thay voi tam tu duy moi: Lich su roi day se duoc danh gia, duoc xem xet duoi nhieu goc do cong bang hon, trung thuc va khach quan hon. Hy vong, tu tu duy moi nay, moi uan khuc cua lich su trong qua khu se duoc sang to, moi thang bac gia tri se duoc soi roi, voi tat ca su tien bo va han che cua hoan canh va thoi cuoc day bien dong cung thang tram…

Dau vay, Minh Mang van xung dang duoc nhac den nhu mot vi vua van vo song toan, co tu chat thong minh, hoc rong, nang dong va quyet doan. Di san vua Minh Mang de lai cho hau the qua la do so. Cuoc doi cua vua Minh Mang de lai cho lich su nhung dau an qua la sau dam va thu vi. Thu vi nhu “ruou Minh Mang” va sau dam nhu su kien lich su: Vua nuoc Nam khai sinh nganh cong nghiep than nuoc Nam.

  • Tran Minh

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Xã Hội NỔI BẬT

Kiểm tra tài sản nguyên Tổng thanh tra chính phủ Trần Văn Truyền

Liên quan đến thông tin nguyên Tổng TTCP Trần Văn Truyền bổ nhiệm cán bộ sai nguyên tắc và có nhiều tài sản lớn, tại buổi họp báo này, phó tổng TTCP Trần Đức Lượng cho biết Ban bí thư Trung ương Đảng đã có chỉ đạo và Ủy ban Kiểm tra Trung ương (UBKTU) đã có kết luận. Hiện TTCP đã có kế hoạch thực hiện kết luận của UBKTTU.

Tìm hiểu: Minh Mang, Viet Nam, Vua Minh Mang, Hien Duc Mon, Chi Du, Dong Trieu, nganh cong nghiep, cong nghiep than, phi vat the, Co do Hue, lich su, khai sinh, dat nuoc, Nuoc Nam, Nha Nguyen, nguoi

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Vua Minh Mạng mới là vị Tổ ngành than

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Vua Minh Mạng mới là vị Tổ ngành than bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Vua Minh Mang moi la vi To nganh than

Nhan xet, hay lien he ve tin Vua Minh Mang moi la vi To nganh than co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Vua Minh Mang moi la vi To nganh than de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Nhan dinh trong chuyen muc Xa hoi.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Nhan dinh
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0