Tuong Phat sac duc duoi goc nhin cua giao su Mat tong nuoc ngoai

Tags: Tay Tang, Kim Cang, An Do, Thai Lan, Tuong Phat, Viet Nam


Mot vi giao su nguoi Duc chuyen nghien cuu ve Phat giao Tay Tang trao doi voi phong vien ve buc tuong Phat “la” gay du luan tai Thai Lan, Viet Nam trong thoi gian qua va nguon goc cua no.

>> Tuong Phat "la" pham sac gioi va bi... "nem da"

>> Su that ve co gai khoa than trong buc tuong "sac duc"

Truoc nhung du luan ve buc tuong Phat "la" mang nhieu mau sac sac duc gay tranh cai trong thoi gian qua, phong vien da trao doi qua email voi giao su nghien cuu ton giao chuyen ve Phat giao Tay Tang va An Do thuoc Dai hoc Marburg (Duc), ba Adelheid Herrmann-Pfandt, ve buc tuong nay.

Vi nu giao su, tien si co 35 nam nghien cuu va co nhieu cong trinh ve Mat tong nhan xet buc tuong trong anh la hinh tuong “yab-yum” (cha - me) pho bien trong tong phai Mat tong cua Phat giao song ba cung chi ra nhung net khac biet kho thay goi y tac gia cua buc tuong co the la nguoi phuong Tay.

- Xin giao su giai thich ve hinh tuong “yab-yum” trong Mat tong?

- Yab-yum la tu Tay Tang va co nghia don gian la cha - me. Day la tu thuong dung mieu ta Duc Phat va cac vi Phat khac trong tu the hop nhat. Tieng Phan cua tu yab-yum la yuganaddha nghia la “gan ket”, yuga co lien he voi yoga, tu tieng Phan chi “cai ach” va la cach tu tap tinh than noi tieng cua An Do, von cung duoc dao Phat su dung, voi muc dich ren luyen tam tri nhu mot cai ach dieu khien bo, ngua keo cay hoac keo xe.

Do do, tu yuganaddha lam sang to thuc te rang yab-yum bieu tuong cho mot cach tu tap ton giao KHONG huong den muc dich phong dang tinh duc hoac cac kieu tuong tu ma bao gom mot phuong phap hanh thien dac biet.

Phuong phap nay khac voi cac hinh thuc khac cua cap do yoga boi no su dung cac nang luong quan trong vuot ra ngoai ban nang gioi tinh.

Nghe co ve vo ly khi mot hinh tuong the hien tu the sac duc dai dien cho mot cach tu tap ton giao nham muc tieu ren luyen tam tri. Tuy nhien, co hai ly do khien hinh tuong nay duoc chon:

Thu nhat: Yab-yum khong co nghia la tu tap mot loai hinh dac biet cua ban nang tinh duc cua chinh ban nhu mot nguoi thuc hanh song la tao ra viec su dung co kiem soat cac nang luong ma - trong cach khong kiem soat - von da co tac dung voi hoat dong tinh duc thong thuong.

Nghia la no giong nhu lay nuoc tu mot thac nuoc va dan no di qua mot ong nuoc de su dung trong nha hoac cap nuoc cho cac canh dong. Tuy nhien, dieu nay khong co nghia la cach thuc hanh Kim Cang thua thuong duoc tien hanh voi mot doi tac, no chu yeu la cach tu tap mot minh. Ngay nay, hau het moi nguoi tren the gioi tu tap hinh thuc thien nay la cac nha su hoac ni co, nhung nguoi duoc cho la khong pha vo sac gioi, mot so nguoi tu tap la nguoi trong gia dinh va ngay ca nhung nguoi nay cung khong tap trung vao ban nang tinh duc hon nhung nguoi khac.

Thu hai: mot trong nhung ly do quan trong cho viec su dung bieu tuong sac duc la thien dinh Kim Cang thua, giong moi hinh thuc khac ton giao bi truyen tren the gioi, huong den su trai nghiem bi an ben trong cua su hop nhat, cua su nhat the.

Cac ton giao huu than goi day la su hop nhat giua than thanh va con nguoi, nhung ton giao khac, nhu An Do giao la su hop nhat giua linh hon ca nhan (atman) voi linh hon vu tru (brahman) trong khi Phat giao Kim Cang thua noi ve su hop nhat giua tri tue va hu vo hoac tri tue va tu bi, vi du nhu khia canh thu dong va chu dong cua viec tu tap ton giao. Boi hoat dong tinh duc ro rang mang lai hinh thuc phi ton giao manh liet nhat cua su hop nhat ma con nguoi co the trai nghiem, “nhung nguoi khai sinh” Phat giao Kim Cang thua thay rang day la bieu tuong thich hop nhat ve nhung gi xay ra trong su hop nhat bi an cua tinh than. Day co le la ly do sau xa nhat cho viec phat trien y tuong va tao ra hinh tuong Duc Phat trong tu the tinh duc.

Tuong Phat sac duc duoi goc nhin cua giao su Mat tong nuoc ngoai
Buc tuong Phat “la” gay du luan tai Thai Lan, Viet Nam trong thoi gian qua.

- Lieu buc tuong co the duoc chap nhan trong Phat giao?

- Dieu nay phu thuoc vao viec ban theo tong phai Phat giao nao. Khi Phat giao Kim Cang thua bat dau su dung bieu tuong sac duc o An Do, nhieu phat tu cung phan ung giong voi cach nhung nguoi o nuoc ban duong nhu da phan ung voi buc tuong do.

Tuy nhien, hay nhin vao nguoi Tay Tang, nhung nguoi da tro thanh nguoi thua ke chu dao cua Phat giao Kim Cang thua An Do va cua nhung cach tu tap dac biet do, sau khi Phat giao suy tan o An Do vao khoang nam 1.200 sau Cong nguyen: thuc te rang Tay Tang la khu vuc bi dan an duy nhat tren the gioi khong thanh lap mot to chuc khung bo, theo y kien cua toi, co mot ly do va do la dao duc Phat giao, von day ho cach the hien long trac an ngay ca voi nhung ke lam viec ac va ngan can ho giet nguoi khac bua bai... Xet den viec nay, ban co the thay hinh thuc Phat giao huong den nhung hinh anh sac duc cua Duc Phat khong nhat thiet la hinh thuc suy doi.

Co mot giai doan ngan trong Phat giao Tay Tang vao the ky thu 10 va 11, khi mot so nguoi o Tay Tang tin rang viec tu tap voi hinh tuong sac duc se cho phep ho nuong chieu ban nang tinh duc mot cach bua bai va tham gia vao moi hinh thuc truy hoan suy doi. Tuy nhien, mot vi quoc vuong mo dao cai tri phia tay Tay Tang vao luc do da moi dai su Atisha (A De Sa, 982 - 1.054), mot dai su Phat hoc noi tieng nguoi An Do, giup ong giai quyet van de nay. Atisha den va day cac phat tu Tay Tang cach hieu nhung hinh anh do nhu la bieu tuong cua nhung gi xay ra trong viec hanh thien Kim Cang thua cua ban than va bieu tuong nay khong xui giuc cac nha su hoac ni co pha vo sac gioi ma mang lai phuong phap su dung nang luong khong lo an giau trong nang luong tinh duc (theo tu nhien von cung manh me o cac nha su va ni co nhu bat ky ai) de dat den muc dich giac ngo nhanh hon.

Tu do tro di, Phat giao Kim Cang thua o Tay Tang chu yeu tu tap trong cac ngoi chua va am, va tham chi nhung nguoi tu tap yoga o Tay Tang, von khong bi cam doan sac duc, cung thuong song an dat tai nhung ngon nui.

Di nhien, trong lich su Phat giao Kim Cang thua, co mot so nguoi tu tap nghiem tuc da trai nghiem cach tu tap voi mot doi tac that su, o An Do va Nepal cung nhu tai Tay Tang hay bat ky noi dau. Chi can ban khong phai la nguoi tuan theo sac gioi, Phat giao Kim Cang thua xem dieu nay la co the, it nhat ve ly thuyet, de dat duoc ket qua tinh than cung muc do hoac tham chi tot hon bang cach tap chung mot cap.

Do khong phai la trai nghiem mot moi quan he nhat dinh ve su tuong dong giua tinh yeu lang man va ton giao, giua su bi an va hop nhat tinh duc ma theo mot cach nao do bao gom trong kien thuc thieng lieng cua moi ton giao. Song theo cac dai su Phat giao Tay Tang noi, su nguy hiem cua viec nga tu cam hung ton giao cua mot nguoi tu tap Kim Cang thua xuong ban nang khao khat thoa man sac duc bam sinh cua moi nguoi trong chung ta la qua lon voi hau het moi nguoi.

Khi toi bat dau nghien cuu Phat giao Kim Cang thua hon 35 nam truoc, khi con la mot sinh vien tre, toi som co cam giac rang vi su kho khan dac biet cua viec phat trien dinh tinh de tranh cu nga nay, viec tu tap Kim Cang thua theo cap thuc te co le tro thanh hinh thuc cao nhat co the hinh dung ve su kho hanh. Do do, ngay ca khi thoi nay co mot so it nguoi tu tap Kim Cang thua co theo duoi viec tu tap hai nguoi, day la thoi quen khong duoc khuyen khich boi cac dai su Phat giao Tay Tang hang dau.

Cach day vai nam, khi Dat Lai Lat Ma hien thoi (nguoi, voi tu cach la phat tu Tay Tang, tu tap hang ngay voi cac hinh anh giong nhu hinh anh ban gui cho toi) duoc hoi lieu co dai su Tay Tang nao du tieu chuan de giang day ve cach tu tap Kim Cang thua hai nguoi, ong chi don gian noi: "Khong!”.

- Vay cac hinh anh do xuat xu tu dau, thua giao su?

- Xuat xu cua nhung hinh anh do la Phat Giao Kim Cang thua An Do. Nhung hinh anh loai nay o An Do co tu khoang the ky thu 11 song y tuong ve no it nhat co tu the ky thu 7 hoac thu 8. Khi Phat giao Kim Cang thua du nhap vao Tay Tang tu An Do vao the ky thu 8 va thu 9 va mot lan nua vao the ky thu 10 va 12, hinh tuong nay da duoc mang theo. No duoc phat trien hoan hao trong nhieu the ky o Tay Tang va gan nhu co mat tai khap noi tren cac bich hoa va tuong tai cac den chua Tay Tang.

Buc anh ban gui cho toi dut khoat la Phat giao Tay Tang va co le duoc tac o mot nuoc chau A co su anh huong van hoa Phat giao Tay Tang (Nepal, Bhutan, vung Himalaya o An Do) hoac o phuong Tay. Ngay nay, ban co the tim thay mot so phat tu phuong Tay hoc cach ve va tac nhung buc tuong nghe thuat Phat giao Tay Tang kinh dien.

Tuy nhien, co ba dieu khac la ve buc tuong dong nay: 1) Nguoi nu co ve nhu lon hon so voi cac hinh anh Tay Tang ma toi su dung trong cac nghien cuu cua minh. 2) Hinh dang nguc trai cua nguoi nu kha khac thuong, thong thuong ban se thay no nho hon va it nhon hon. 3) Tu the kiet gia cua vi Phat cung kha bat thuong, thong thuong cac ngon cai cua nhan vat nay chum lai trong cac hinh anh kiet gia cua Phat giao Tay Tang.

Ba chi tiet do co the goi y rang nhan vat khong phai duoc tac boi mot nghe si Tay Tang hoac Nepal, nhung nguoi von quen thuoc voi hinh thuc nay, ma la mot nguoi phuong Tay, nguoi co le co xu huong binh dang nam nu va co the khong muon mieu ta mot nguoi nu nho hon nhieu so voi vi Phat. Song day chi la y kien rieng cua toi va co the khong dung, boi toi khong chuyen ve cac phong cach nghe thuat ma chi ve hinh tuong.

 -  Day don gian la mot loai hinh nghe thuat hay la mot truong phai Phat giao?

- Khi thuong duoc goi, duoc xem la mot phai thuoc Phat giao Dai thua boi nhung nguoi khai sinh An Do cung nhu nhung nguoi thua ke Tay Tang. Phat hoc phuong Dong va phuong Tay thuong biet ve ba giai doan trong lich su Phat giao: Phat giao nguyen thuy (tu Tieu thua - Hinayana, thuong tranh dung vi no mang tinh che bai), Dai thua - Mahayana, va Mat tong. Phat tu Tay Tang tu tap Dai thua va Mat tong. Nhieu nha su Phat giao Tay Tang va ni co danh nhieu nam hoc chuyen sau ve kinh van va luan thuyet Dai thua truoc khi bat dau hoc Kim Cang thua

Cac dai su Kim Cang thua Tay Tang khuyen ban khong nen tu tap Kim Cang thua truoc khi co du dinh tinh danh cho no. Viec gia tang cac nang luong tinh duc trong co the khong chi de ho khong hanh dong ra ngoai khuon kho nhu nhung nguoi luyen ai thong thuong ma de chuyen hoa, kiem soat va “tinh than hoa” chung la chuyen het suc nhay cam, mot so nguoi tham chi xem no nguy hiem, giong nhu thac nuoc trong vi du ma toi da noi tren. Nen viec thuc hanh ren luyen tinh than, phat trien long trac an duoi moi tinh huong co the va on dinh tam tri la dieu quan trong de bat dau con duong nay.

Voi ten goi “Shington” va “Tendai”, Kim Cang thua hoac Mat tong cung duoc tu tap o Nhat, du nguoi Nhat chua bao gio chap nhan hoan toan bieu tuong sac duc va do do khong gioi thieu no trong hinh thuc nghe thuat Phat giao bi truyen. Do do, qua thuc ban co the noi thuat mieu ta yab-yum la mot loai hinh nghe thuat, loai hinh dac biet mo ta cac y tuong ton giao trong hinh thuc nghe thuat.

- Loai hinh nay co pho bien o cac noi khac tren the gioi?

- Cac hinh anh yab-yum duoc su dung bat ky noi dau co nguoi theo Phat giao Tay Tang, o Tay Tang va khu vuc xung quanh (Nepal, Bhutan, Bac An Do, Trung Quoc, Mong Co…) hoac o phuong Tay. Dac biet, khi nguoi Trung Quoc chiem dong Tay Tang va khoang 100.000 nguoi Tay Tang, gom ca Dat Lai Lat Ma roi khoi noi day nhu nhung nguoi ti nan va mang truong phai Phat giao cua ho den bat ky noi dau ho dat chan den. Cac cong dong Phat giao Tay Tang lon nho duoc thanh lap hau nhu o moi nuoc phuong Tay duoi su anh huong cua cac dai su Phat giao Tay Tang luu vong, tham chi o nhung noi nhu Brazil hoac Chile.

Toi doan tong cong phai co it nhat vai trieu nguoi phuong Tay cai sang Phat giao Tay Tang. Ly do chu yeu cua ho khong phai la hy vong co cac cuoc phieu luu tinh duc trong hinh thuc dac biet nay ma la, mot mat vi tu tuong tu do ton giao ma nhieu dai su Tay Tang dau tranh, va mat khac, la co hoi co duoc cach tap luyen bai ban mot trong nhung con duong tinh than tien bo nhat trong lich su ton giao. Toi noi voi tu cach mot nguoi khong theo dao Phat, tuy nhien la nguoi nhan thuc duoc thuc te rang ca hai dieu nay da dan bien mat khoi cac giao hoi Thien Chua giao o phuong Tay trong mot thoi gian dai.

Toi khong nen tranh ne thuc te rang cung co mot phong trao nhat dinh cua nhung nguoi o phuong Tay, nhung nguoi, theo y kien cua toi, hieu nham muc dich ton giao cua Kim Cang thua va su dung no nhu cach thuc hanh tinh duc duoi moi hinh thuc ma ho khoac lac la “thuoc ve ton giao”. Song su lien he giua chuyen nay (mao danh ton giao) voi ton giao cung chang nhieu nhan gi hon su lien he giua mot tiem mat xa o khu den do tai Duc hoac Thai Lan hoac co the tham chi la o ca nuoc ban voi viec cham soc suc khoe.

Co ba dieu khac la ve buc tuong dong nay: 1) Nguoi nu co ve nhu lon hon so voi cac hinh anh Tay Tang ma toi su dung trong cac nghien cuu cua minh. 2) Hinh dang nguc trai cua nguoi nu kha khac thuong, thong thuong ban se thay no nho hon va it nhon hon. 3) Tu the kiet gia cua vi Phat cung kha bat thuong, thong thuong cac ngon cai cua nhan vat nay chum lai trong cac hinh anh kiet gia cua Phat giao Tay Tang.

Ba chi tiet do co the goi y rang nhan vat khong phai duoc tac boi mot nghe si Tay Tang hoac Nepal, nhung nguoi von quen thuoc voi hinh thuc nay, ma la mot nguoi phuong Tay, nguoi co le co xu huong binh dang nam nu va khong muon mieu ta mot nguoi nu nho hon nhieu so voi vi Phat.

Giao su Adelheid Herrmann-Pfandt
Viet Bao (Theo Thanh nien)
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

Tìm hiểu: Tay Tang, Kim Cang, An Do, Thai Lan, Tuong Phat, Viet Nam

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Tượng Phật 'sắc dục' dưới góc nhìn của giáo sư Mật tông nước ngoài

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Tượng Phật 'sắc dục' dưới góc nhìn của giáo sư Mật tông nước ngoài bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Tuong Phat sac duc duoi goc nhin cua giao su Mat tong nuoc ngoai

Nhan xet, hay lien he ve tin Tuong Phat sac duc duoi goc nhin cua giao su Mat tong nuoc ngoai co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Tuong Phat sac duc duoi goc nhin cua giao su Mat tong nuoc ngoai de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin xa hoi trong chuyen muc Xa hoi.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin xa hoi
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0