Tuong Nu than Tu do canh ho Guom

Tags: Ha Noi, Paul Bert, Viet Nam, Tuong Nu Than Tu Do, chac nhu dinh dong cot, Ba dam xoe, cau tra loi, trung tam, Ho Guom, vuon hoa, buc tuong, khong duoc, duoc dat, phap


Tuong Nu than Tu do canh ho Guom
Tuong Nu than Tu do (ban sao) canh vuon hoa Neyret, nay la Cua Nam, Ha Noi (anh truoc nam 1945, tu lieu cua Nguyen Vinh Phuc)
TTCN - Viet Nam cung tung co tuong Nu than Tu do? Cau hoi tuong vui nhung cau tra loi cua nhieu hoc gia co kien thuc uyen tham ve Ha Noi lai “chac nhu dinh dong cot”: co! Vay, tuong Nu than Tu do dang o dau?

Voi hau het nguoi dang song o thu do, ngay ca nguoi Ha Noi goc, khi nghe tuong Nu than Tu do tung duoc dat canh ho Guom thi nhat dinh bao day la chuyen phiem he pho. Su that thi trong Nguyen Cong Hoan toan tap (tap 2), buc tuong Nu than Tu do da xuat hien voi cai ten “Ba dam xoe”. Trong truyen ngan ay, tuong ba dam xoe duoc dien ta nhu mot noi hen ho cua nhieu doi trai gai Ha thanh nhung gan nhu khong duoc coi trong lam, no cung chi nhu mot vat hien huu giong nhu cai cot dien hay cai dong ho cong cong ma thoi.

Su xuat hien qua som va gia tri khong duoc don nhan!

De ke lai lai lich cua “ba dam xoe” o VN, cung can noi lai mot chut ve su ra doi cua ban goc tuong Nu than Tu do va khu vuc ho Hoan Kiem (noi dau tien “ba dam xoe” ngu mot cach vung chai khi den VN). Ten goc nguyen van cua tuong Nu than Tu do hien dang dat tai cua cang New York cua My la “La Liberte eclairant le monde”, tuc Nu than Tu do soi sang the gioi.

No mang ten tieng Phap vi day la tac pham cua nguoi Phap, do nha dieu khac Bartholdi lam theo don dat hang cua Chinh phu Phap de gui tang Chinh phu Hoa Ky vao nam 1886 nhan dip 100 nam cach mang My. Buc tuong cao 46m, lam bang betong, chia thanh nhieu khoi co the thao roi ra hoac lap ghep lai. Tuong duoc son mau xanh nhat, tay cam bo duoc.

De co cho ma sau do tuong Nu than Tu do duoc dat vao va tro thanh trung tam - noi dong cac co quan cong quyen cua thuc dan Phap, ho Guom da phai trai qua mot qua trinh xay dung khong ngan (ho Guom truoc khi duoc Phap xay dung thanh trung tam Ha Noi con mot loat cac dam, ao, vung lay bao quanh). Vi vay, de lam mot con duong trai nhua dau tien o khu trung tam Ha Noi (thang 7-1893 hoan thanh), Phap da pha day luy thanh Ha Noi de lay dat lap cac vung lay.

De lam toa thi chinh (nay van con, la day nha hai tang thuoc tru so UBND TP Ha Noi), chua Pho Giac da bi pha va tai vuon hoa trung tam da dat tuong Nu than Tu do truoc la mot cai dam rat nhieu ca. Ban than viec xay dung nay da khong duoc long nguoi dan pho co Ha Noi, no chinh la ly do khien khu vuon hoa noi chung khong duoc yeu men va buc tuong nay khi duoc dat vao do cuoi cung cung co ket cuc khong hau.

Tuong Nu than Tu do xuat hien o Ha Noi bat dau tu mot cuoc hoi cho ma Phap to chuc sau may nam dat ach thong tri len toan lanh tho VN. Hoi cho nay duoc to chuc o truong thi huong (nay la Thu vien quoc gia tren duong Trang Thi) qui tu nhieu san pham dac biet cua Phap, rat la voi nguoi An Nam thuo do nhu: xe dap, tau hoa...

Tham gia trien lam do, nha dieu khac Bartholdi da lam mot phien ban Nu than Tu do (cao 3m) de phu hop voi khung canh tu nhien o VN. Sau trien lam, buc tuong phien ban co hinh dang, tu the tuong tu buc tuong o My do duoc dem dat tai mot diem dep thuoc khu vuon hoa trung tam tren mot be da kha cao (nay la manh dat canh UBND TP Ha Noi, ngay cua nha 12 Le Lai thang ra). Tuong Nu than Tu do o Viet Nam duoc lam bang dong, ben trong rong va co mau xam dac trung.

Tuong Nu than Tu do hien van o Ha Noi?

Vi thoi ky dau xung khac van hoa con manh, nguoi Phap va noi chung cac san pham van hoa Phap khong duoc nguoi Viet don nhan mot cach tu nhien, tham chi con co tam ly ghet bo. Tuong Nu than Tu do cung khong ngoai le. Duoc dat o khu trung tam, de nhin thay va cam nhan nhung nguoi Ha Noi chi goi buc tuong von dang duoc tran trong o My do la tuong “ba dam xoe”. “Ba dam” la Tay, con “xoe” la do thay quan ao cua ba ta loe xoe, la mat.

“Ba dam xoe” ngu o khu vuc trung tam TP Ha Noi trong su bang quan mot thoi gian khong lau. Den ngay 14-7-1890, nguoi Phap quyet dinh thay the vao vi tri dac dia do tuong cua ten thuc dan - tong tru su Phap dau tien o Bac ky ten Paul Bert (chet nam 1886). Dieu dang buon cho ca hai pho tuong la trong khi doi lay da o chinh nui Vossges - que huong cua Paul Bert - de lam be, tuong Nu than Tu do da bi voi va vat do nam ngua ra nen co va tuong Paul Bert cung duoc dua den som nam chinh inh ben canh. Chinh vi the, thoi do tre con Ha Noi co cau ve cham biem:

Ong Paul Bert lay ba dam xoe
Truoc nha ken o e y e…”.

Su “lan dan” cua tuong nu than tu do o VN mot phan cung chinh do cac nha cam quyen Phap. Sau khi dat Paul Bert vao vi tri dac dia, tuong ba dam xoe khong duoc o khu vuon hoa trung tam nua ma bi chuyen den vuon hoa Neyret phia dong ho Hoan Kiem (sau nay la vuon hoa Cua Nam). Diem ket thuc cho su ton tai khong co hau tren dat VN cua tuong nu than tu do la vao nam 1945.

Khi Nhat dao chinh lat do Phap, bac si, nha yeu nuoc Tran Van Lai duoc bo nhiem lam thi truong TP Ha Noi (sau nay thi truong Lai duoc chinh quyen cach mang cu lam pho chu tich UBND TP. Ha Noi). Khi vua len lam thi truong, de bo tan tich xam luoc cua thuc dan Phap, ong Tran Van Lai da quyet dinh giat do tat ca cac tuong ma Phap da dung o Ha Noi, gom: tuong Thong che Foch, Jean Duquis (ke mo dau xam luoc Ha Noi) va tat nhien ca tuong ba “dam xoe”…

Du bi lat do nhung tuong nu than tu do chi “mat han” khi lang duc dong noi tieng Ngu Xa co y tuong duc mot pho tuong phat Adida lon nhat VN. Mua roi quyen gop dong o khap noi, cuoi cung lang cung xin duoc mot khoi dong kha lon, do chinh la tuong ba “dam xoe”! Nhu vay la hien nay buc tuong nu than tu do dang nam trong pho tuong phat Adida nang 16 tan, ngu tren toa sen, guong mat rang ngoi nhu cam thong, luon muon cuu vot nhung noi dau tran the tai chua cua lang Ngu Xa. No “hoa than” au cung la su hoa quyen cua hai nen van hoa Dong - Tay!...

BA KINH

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

Tìm hiểu: Ha Noi, Paul Bert, Viet Nam, Tuong Nu Than Tu Do, chac nhu dinh dong cot, Ba dam xoe, cau tra loi, trung tam, Ho Guom, vuon hoa, buc tuong, khong duoc, duoc dat, phap

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Tượng Nữ thần Tự do cạnh hồ Gươm?

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Tượng Nữ thần Tự do cạnh hồ Gươm? bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Tuong Nu than Tu do canh ho Guom

Nhan xet, hay lien he ve tin Tuong Nu than Tu do canh ho Guom co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Tuong Nu than Tu do canh ho Guom de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin xa hoi trong chuyen muc Xa hoi.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin xa hoi
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0