Nhung nhan to lam nen mot cuoc cach mang
 |
| Nhung ngay thang tam soi noi tai thu do Ha Noi |
“Cuoc khoi nghia phai duoc chuan bi trong quan chung, no ra trong thanh pho theo kieu cac cuoc cach mang chau Au, chu khong phai no ra dot ngot o bien gioi Trung Quoc theo phuong phap cua cac nha cach mang truoc day”. 21 nam sau, cuoc Cach mang thang 8-1945 dien ra dung nhu vay.
Nam 1941, khi tro ve nuoc truc tiep lanh dao cach mang, o chien khu, Nguyen Ai Quoc viet “Dien ca lich su nuoc ta” ket thuc bang cau: “45 su nghiep hoan thanh”. Bon nam sau do cau tho tro thanh hien thuc.
Thang 10-1944, Nguyen Ai Quoc viet thu keu goi dong bao toan quoc chi ro: “Phe xam luoc gan den ngay bi tieu diet. Cac dong minh quoc sap tranh duoc su thang loi cuoi cung. Co hoi cho dan toc ta giai phong chi o trong mot nam hoac mot nam ruoi nua. Thoi gian rat gap. Ta phai lam nhanh”. Thuc te cho thay Cach mang Thang Tam thanh cong som hon ca the nua.
Va khi thoi co da hien ro, vi thong soai cua cach mang VN the hien mot y chi sat da: “Du co phai dot chay day Truong Son cung phai kien quyet gianh cho duoc doc lap”. Nhu vay, tam nhin sang suot va quyet tam sat da cua bo may lanh dao, dung dau la Chu tich Ho Chi Minh, la mot nhan to quyet dinh thang loi cua cach mang.
2. Lich su cung ghi nhan: Toi 13-8-1945, ngay khi vua nghe tin phat xit Nhat dau hang, Uy ban Khoi nghia toan quoc da ban bo quan lenh so 1: “Gio tong khoi nghia da den! Co hoi co mot cho quan dan VN vung day gianh lay quyen doc lap cua nuoc nha!... Chung ta phai hanh dong cho nhanh voi mot tinh than vo cung qua cam, vo cung than trong! To quoc dang doi hoi nhung hi sinh lon lao cua cac ban. Cuoc thang loi hoan toan nhat dinh se ve ta!”.
Ngay 14 va 15-8-1945 Hoi nghi toan quoc cua Dang hop tai Tan Trao vach ro: “Nhung dieu kien khoi nghia da chin muoi. Toan dan toc dang soi noi doi gio khoi nghia gianh quyen doc lap”.
Ngay 16 va 17-8-1945 Quoc dan dai hoi duoc trieu tap tai Tan Trao thanh lap Uy ban Giai phong dan toc, hinh thuc tien than cua chinh quyen cach mang, dinh quoc ky va quoc ca. Quoc dan dai hoi ra loi hieu trieu: “Gio quyet dinh cho van menh dan toc da den. Toan quoc dong bao hay dung day dem suc ta ma tu giai phong cho ta... Duoi la co Viet Minh, dong bao hay dung cam tien len!”.
Don vi vu trang lam le xuat quan va Nam tien, huong ve danh quan Nhat don tru o Thai Nguyen... Lich su ghi tiep: ngay 18-8, Hai Duong, Bac Giang, Ha Tinh, Quang Nam khoi nghia gianh chinh quyen; 19-8, Ha Noi tong khoi nghia... 23-8, kinh do Hue va tinh Thua Thien khoi nghia...; ngay 25-8, o thanh pho Sai Gon chinh quyen ve tay nhan dan...; ngay 30-8, tai Hue, vua Bao Dai tuyen bo thoai vi...
Dien bien cua cuoc khoi nghia tren toan quoc dien ra mau le nhu mot con loc. Va trong mot thoi gian dai, nguoi viet su phong but viet ve su kien vi dai nay nhu mot kich ban hoan chinh the hien rat dam net theo trinh tu tu tren xuong duoi, tu Bac vao Nam, tu trung uong xuong dia phuong de the hien ro cai nguyen ly kinh dien: co duong loi dung, co su lanh dao sat sao thi moi chu truong deu thanh hien thuc nho vao mot ky luat chat che cua to chuc cach mang...
3. Vao nam 1998 ban lien lac cac cuu chien si cua Doi thanh nien Ngo Quyen - mot trong nhung luc luong nong cot tham gia tong khoi nghia o Ha Noi - hop mat truyen thong. Khi on lai ky uc nhung ngay cach mang soi noi, moi nguoi nhac toi nguoi lanh dao cao nhat cua cuoc tong khoi nghia o thu do la dong chi Nguyen Khang, xu uy vien Bac ky.
Moi nguoi ghi nhan rang cung trong toi 13-8, dong chi Nguyen Khang da cung Dang bo Ha Noi ban bac de di den quyet dinh san sang huy dong quan chung noi day. 17-8, nhan thay thoi co da den, cao trao cach mang cua quan chung dang cao trong khi luc luong quan Nhat va chinh quyen than Nhat da mat het y chi, Dang bo Ha Noi quyet dinh tong khoi nghia vao luc chua nhan duoc ban quan lenh so 1 phat ra tu chien khu Tan Trao cach do da may ngay. Tong khoi nghia da thanh cong tron ven chi trong mot buoi sang 19-8-1945.
Du buoi gap mat do co Dai tuong Vo Nguyen Giap. Va chinh vi tu lenh luc luong vu trang cach mang da xac nhan mot su that la: trong khi don vi vu trang chinh qui nhat cua cach mang con chua giai quyet duoc quan Nhat o Thai Nguyen thi tin Ha Noi khoi nghia thanh cong da lam moi nguoi vua phan khoi vua ngo ngang.
Dong chi Than (bi danh cua Tong bi thu Truong Chinh) la nguoi rat than trong da yeu cau phai tham tra ky. Den khi biet chac la Ha Noi da gianh duoc chinh quyen va bao cao voi Bac thi vi chi huy toi cao cua cuoc cach mang ra lenh: Tat ca bang nhung phuong tien nhanh nhat phai ve ngay Ha Noi. Dai tuong ke lai rang khi do nuoc lut menh mong nhung cang ve gan toi Ha Noi thi cang thay nhieu bong co do sao vang. Bat cu noi nao nho len khoi mat nuoc lut la o do da co la quoc ky cua nuoc VN doc lap. That la mot canh tuong khong the nao quen...
Trong hoi uc cua minh Giao su Tran Van Giau, nam 1945 la nguoi chi huy cuoc khoi nghia gianh chinh quyen tai Sai Gon cung thuat lai rang, cho den luc quyet dinh khoi su cuoc noi day gianh chinh quyen thi Nam Bo van chua nhan duoc quan lenh so 1 cua Trung uong gui vao. Nhung khi nghe tin Ha Noi da thanh cong, thi do chinh la menh lenh phat ra tu trai tim va ban linh cua nguoi cach mang.
Voi Sai Gon, cung nhu Nam Bo, moi trai qua that bai dam mau cua Khoi nghia Nam Ky thi cang khong the manh dong duoc.Nhung tin tuc tu Ha Noi va nhieu dia phuong khac khien nhung nguoi lanh dao qua quyet khoi dong. Va Sai Gon ,dau nao chinh tri o phuong Nam da gianh duoc chinh quyen trong ngay 25-8, chi cach mot tuan sau Ha Noi!
Nhu vay, tinh nang dong tu phia duoi khong trai nguoc voi su chi dao tu phia tren. Do la ket qua cua mot qua trinh chuan bi lau dai, cua su toi luyen qua thu thach thuc te va quan trong hon nua la no nam bat duoc long dan.
4. Ong Le Trong Nghia, mot trong nhung nguoi lanh dao chu chot cuoc Tong khoi Nghia o Ha Noi ke lai rang so di Ha Noi quyet dinh hanh dong truoc khi nhan duoc lenh cua Trung uong vi le chinh nhan dan da thuc tinh, tac dong vao n hung nguoi lanh dao. Buoi sang ngay 17-8-1945, khi cuoc mit tinh do Tong hoi Cong chuc trieu tap tai Nha Hat Lon voi muc dich duoc thong bao la de ung ho chinh phu than Nhat thi nhung nguoi lanh dao cua Ha Noi chi chu truong da pha muc tieu do.
Nhung chinh dien bien cua su kien , dac biet la y chi cua nguoi dan da thuc duc nhung nguoi lanh dao phai hanh dong. Ong ke rang dong chi Nguyen Khang vao buoi sang con dan do bao nhieu thi sau khi chung kien va gap nhan dan thi den buoi chieu hang hai, quyet tam hanh dong bay nhieu.
Ong Nghia khang dinh rang, chinh vi nam bat duoc mach dap cua dan ma nguoi lanh dao da thanh cong trong mot su menh tuong chung vo cung kho khan, trong khi moi su luong lu hay dao dong vao thoi diem nay co the lam thoi co vuot qua trong khoanh khac cua lich su.
Do la nhung bai hoc sau sac cua cuoc Cach mang vi dai cach day 60 nam.
DUONG TRUNG QUOC
