Nhung danh nhan va nam Thin trong lich su Viet Nam

Tags: Canh Thin, Nguyen Du, Le Quy Don, Mau Thin, Giap Thin, Binh Thin, Lich su Viet Nam, gan lien voi, dai thi hao, duoc sinh ra, Nha Hau Le, danh nhan, noi tieng, nhan vat, trong nam, mat


Co rat nhieu nhan vat, nhung ten tuoi lon trong lich su cua Viet Nam da duoc sinh ra va cung mat di trong nam Thin. Ten tuoi cua ho gan lien voi lich su dung nuoc, giu nuoc va tao nen mot van hoa Viet giau ban sac.

Theo quan niem cua nguoi Viet, nguoi tuoi Thin rat trung thuc, nang no nhung rat nong tinh va buong binh. Ho la bieu tuong cua quyen luc, su giau co, thinh vuong va cua hoang toc. Duoi day la nhung nhan vat lich su nuoc Viet da sinh ra va mat di trong nam con rong.

Nhung danh nhan dat Viet tuoi con rong

Con nhieu tranh cai ve nam sinh nhung nhieu y kien cho rang Hung Dao Vuong Tran Quoc Tuan sinh nam Nham Thin 1232 va mat nam 1300. Ong la danh tuong thoi nha Tran, anh hung dan toc, nguoi co cong rat lon trong ba lan khang chien chong Nguyen Mong. Dong thoi ong con la mot nha nghien cuu quan su voi cac bo binh phap Binh thu yeu luoc va Van Kiep bi truyen.

Tran Hung Dao duoc nguoi dan Viet ton sung nhu bac thanh, nen con duoc goi la Duc thanh Tran. Ong noi tieng voi thien tai chi huy quan su, tinh cuong quyet va su khang khai. Trong tac pham ‘Hich tuong si’, Tran Hung Dao da di vao lich su voi nhung ang van hung hon ma chua chan long yeu nuoc “Ta thuong toi bua quen an, nua dem vo goi, ruot dau nhu cat, nuoc mat dam dia; chi gian chua the xa thit, lot da, an gan, uong mau quan thu; dau cho tram than ta phoi ngoai noi co, nghin thay ta boc trong da ngua, cung nguyen xin lam”.

Nhung danh nhan va nam Thin trong lich su Viet Nam

Tuong dong Tran Hung Dao tai Nam Dinh

Thay giao Chu Van An ten that la Chu An, hieu la Tieu An, ten chu la Linh Triet, la mot nha giao, thay thuoc, dai quan nha Tran. Ong duoc phong tuoc Van Trinh Cong nen doi sau quen goi la Chu Van An.

Ong sinh nam Nham Thin 1292 mat nam 1370. Que ong o lang Van Thon, xa Quang Liet, huyen Thanh Dam (Thanh Tri), nay thuoc xom Van, xa Thanh Liet, huyen Thanh Tri, Ha Noi. Chu Van An la nguoi chinh truc, da tung do Thai hoc sinh nhung khong ra lam quan ma mo truong day hoc o lang va co cong lon trong viec truyen ba, giao duc tu tuong dao duc Khong giao vao Viet Nam.

Vua Tran Minh Tong tung voi ong ra lam tu nghiep Quoc Tu Giam, day cho Thai tu Tran Vuong, tuc la vua Tran Hien Tong. Den doi Tran Du Tong, ong thay quyen than lam nhieu dieu vo dao, ong dang “That tram so” xin chem 7 ten gian ninh, nhung vua khong nghe. Ong chan nan tu quan ve o nui Phuong Hoang (Chi Linh, Hai Duong) day hoc, viet sach cho toi khi mat. Cuoc doi thanh bach va tiet thao cua ong la tam guong sang cua thoi phong kien. Ong la mot trong so rat it bac hien nho duoc tho o Van Mieu. Su nghiep cua ong duoc ghi lai trong van bia o Van Mieu - Quoc Tu Giam. Ong duoc lich su ton xung la ‘Van the su bieu’ (nguoi thay cua muon doi).

Nhung danh nhan va nam Thin trong lich su Viet Nam

Tuong Chu Van An

Xuan Dieu ten that la Ngo Xuan Dieu. Ong sinh ngay 2/2/1916 (Binh Thin) va mat ngay 18/12/1985), la mot trong nhung nha tho lon cua Viet Nam. Ong noi tieng tu phong trao Tho moi, duoc menh danh la "ong hoang tho tinh” va duoc Hoai Thanh va Hoai Chan dua vao cuon Thi nhan Viet Nam

Ong que o lang Trao Nha, huyen Can Loc, tinh Ha Tinh nhung sinh tai Go Boi, thon Tung Gian, xa Phuoc Hoa, huyen Tuy Phuoc, tinh Binh Dinh. Cha la ong Ngo Xuan Tho va me la ba Nguyen Thi Hiep.

Trong su nghiep sang tac tho van cua minh, Xuan Dieu duoc biet den nhu la mot nha tho lang man tru tinh, "nha tho moi nhat trong cac nha tho moi" (Hoai Thanh. Xuan Dieu la thanh vien cua Tu Luc Van Doan va cung da la mot trong nhung chu soai cua phong trao "Tho Moi". Tac pham tieu bieu cua ong o giai doan nay: Tho tho (1938), Gui huong cho gio (1945), truyen ngan Phan thong vang (1939), Truong ca (1945).

Tran Quang Dieu (1760[–1802), tuoi Canh Thin la mot trong Tay Son that ho. Ong cung voi vo la nu tuong Bui Thi Xuan da co suc chien dau de bao ve vuong trieu nay, nhung khong thanh cong, va ca hai deu bi vua Gia Long xu toi chet.

Ngoai ra, con rat nhieu nhung danh nhan trong lich su sinh ra trong nam Thin nhu: Khong Lo Thien Su (1016-1094), nam Binh Thin, nguoi duoc coi la ong to cua nghe duc dong Viet Nam. Ba Nguyen Thi Lo (1400-1442), tuoi Canh Thin, la vo thu cua Nguyen Trai va la mot nu quan noi tieng nha Hau Le, gan lien voi vu tham an Le Chi Vien. Nguyen Nhu Do (1424-1526), tuoi Giap Thin, la nha chinh tri, nha ngoai giao, nha tho, nha giao duc thoi Hau Le. Phan Thanh Gian (1796-1867), tuoi Binh Thin, la mot danh si, mot dai than trieu Nguyen.

Thoi chong Phap, lich su Viet Nam cung co hai lanh tu khoi nghia tuoi Thin. Truong Dinh (1820-1864) hay Truong Cong Dinh hoac Truong Dang Dinh, tuoi Canh Thin, la vo quan nha Nguyen, va la thu linh chong Phap giai doan 1859-1864. Nguyen Thien Thuat (1844-1926), lanh tu cuoc khoi nghia Bai Say, mot trong cac cuoc khoi nghia cua phong trao Can Vuong chong Phap cuoi the ky 19, lanh tu nay tuoi Giap Thin.

Nhung danh nhan da mat trong nam Thin

Trong lich su, da co rat nhieu nhung nhan vat mat di trong nam Thin vi nhung ly do khac nhau. Da so ten tuoi cua ho deu da duoc dan dan biet on ghi lai trong ten nhung con duong, truong hoc… tren ca nuoc.

Ba Trieu Thi Trinh la danh nhan noi tieng da mat trong mot nam Thin. Ba Trieu con duoc goi la Trieu Au sinh nam 225 va mat nam Mau Thin 248. Ba la mot trong nhung vi anh hung dan toc trong lich su Viet Nam voi cong lao danh duoi quan Dong Ngo xam luoc.

Nhung danh nhan va nam Thin trong lich su Viet Nam

Tranh Ba Trieu cuoi voi danh giac Ngo

Nam Thin con chung kien su ra di cua dai thi hao dan toc Nguyen Du (1765–1820). La mot nha tho noi tieng thoi Le mat, Nguyen so o Viet Nam, ong duoc nguoi Viet kinh trong goi ong la "Dai thi hao dan toc". Nam 1965, Nguyen Du duoc UNESCO cong nhan la danh nhan van hoa the gioi. Cho den ngay nay, tac pham Truyen Kieu (ten goi pho bien cua tac pham Doan truong tan thanh) cua Nguyen Du van luon ton tai trong doi song cua dan toc Viet. Day la mot trong so it cac tac pham lon duoc nhieu nguoi dan du moi tang lop hoc thuoc long. Doi dap bang nhung ngon tu, loi le trong truyen Kieu cung da tro thanh mot hinh thuc sinh hoat van hoa cua mot so cong dong nguoi Viet. Nguyen Du mat nam 1820, nam Canh Thin.

Nhung danh nhan va nam Thin trong lich su Viet Nam

Dai thi hao Nguyen Du

Nha bac hoc Le Quy Don ten that Le Danh Phuong, la quan cua nha Hau Le dong thoi co the coi la mot nha khoa hoc trong nhieu linh vuc. Ong sinh nam Binh Ngo 1726, tai lang Dien Ha, tran Son Nam Ha, nay la thon Dong Phu, xa Doc Lap, huyen Hung Ha, tinh Thai Binh va mat nam Giap Thin 1784. Sinh thoi Le Quy Don noi tieng la nguoi uyen bac, Voi tai tri thong minh va kien thuc, Le Quy Don da de lai cho hau the khoang 40 bo sach, bao gom hang tram quyen, co gia tri du cac the loai nhu lich su, dia ly, tho, van, chu giai kinh dien, triet hoc, ly so. Co the ke ra nhu: Dai Viet thong su, Phu bien tap luc, Van dai loai ngu…

Lich su con ghi lai su ra di cua rat nhieu nhan vat noi tieng trong nam Thin nhu: Huyen Tran cong chua sinh nam 1287, mat nam Canh Thin 1340, nguoi da duoc ga cho vua Chiem Thanh (Champa) la Che Man de doi lay hai chau O, Ly (tu deo Hai Van, Thua Thien den phia bac Quang Tri) , mo rong them bo coi nuoc Viet ngay nay. Nam Canh Thin 1340 con chung kien su ra di cua Nhan Hue Vuong Tran Khanh Du, nguoi da gop cong lon trong cuoc chien chong giac Nguyen Mong xam luoc.

Nam Mau Thin 1448 cung la nam mat cua hai khai quoc cong than nha Hau Le la Le Van Linh va Nguyen Chich. 180 nam sau, cung la nam Mau Thin 1628, Te tuong Nguyen Van Giai cong than "khai quoc" thoi Le trung hung, noi tieng chinh truc va biet giu nghiem phap luat trieu dinh, co cong binh dinh nha Mac, dong thoi cung la mot nha tho thoi Le - Trinh cunng qua doi.

Nguyen Huu Canh, mat vao nam Canh Thin trong mot cuoc nam chinh. Ong ten that la Nguyen Huu Thanh, sinh nam 1650, la mot danh tuong thoi chua Nguyen Phuc Chu. Ong duoc xem la nguoi xac lap chu quyen cho nguoi Viet tai vung dat Sai Gon - Gia Dinh vao nam 1698. Ke tu thoi diem do, mien dat nay chinh thuc tro thanh mot don vi hanh chinh thuoc lanh tho Dai Viet, tuc Viet Nam ngay nay.

Giai thoai dan gian ke rang: Trang Quynh va Doan Thi Diem tung co moi an tinh voi nhau voi cau doi “Da trang vo bi bach noi tieng”. Co mot dieu dac biet la hai nhan vat cua lich su nay deu mat vao nam Mau Thin 1748. Ba Doan Thi Diem sinh nam 1705, hieu la Hong Ha Nu Si. Ba la tac gia tap truyen Truyen ky tan pha, va la dich gia ban Chinh phu ngam cua Dang Tran Con. Con Cong Quynh ten that la Nguyen Quynh, ong sinh nam 1677, noi tieng voi su trao long, hai huoc tao nen nhieu giai thoai nen trong dan gian van thuong goi ong la Trang Quynh du ong khong do Trang nguyen.

Con rat nhieu nhan vat lich su khac ma ten tuoi cua ho gan lien voi nam Thin. Du sinh o the he nao nhung co mot dieu chac chan la nhung cong lao cua ho khong co tuoi. Ho luon song mai trong lich su, doi song van hoa, tam linh cua nguoi Viet.

Vietbao.vn (Theo Infonet )
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Xã Hội NỔI BẬT

Tìm hiểu: Canh Thin, Nguyen Du, Le Quy Don, Mau Thin, Giap Thin, Binh Thin, Lich su Viet Nam, gan lien voi, dai thi hao, duoc sinh ra, Nha Hau Le, danh nhan, noi tieng, nhan vat, trong nam, mat

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Những danh nhân và năm Thìn trong lịch sử Việt Nam

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Những danh nhân và năm Thìn trong lịch sử Việt Nam bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Nhung danh nhan va nam Thin trong lich su Viet Nam

Nhan xet, hay lien he ve tin Nhung danh nhan va nam Thin trong lich su Viet Nam co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Nhung danh nhan va nam Thin trong lich su Viet Nam de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin xa hoi trong chuyen muc Xa hoi.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin xa hoi
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0