Nhung co may in tien duoi ham nha bat giac

Cach mang Thang Tam 1945 thanh cong, mot nha nuoc cach mang Viet Nam non tre buoc ra tu no le, doi ngheo. Trong hoan canh phong ba bao to ay, “giay bac Cu Ho” da ra doi...

Tien te va phien hop dau tien cua Nha nuoc non tre

Ong Nguyen Ngoc Oanh - Nguyen Pho Thong doc Ngan hang Nha nuoc VN - ke lai: Ngay 2/9/1945, Chinh phu lam thoi ra mat quoc dan thi ngay trong phien hop dau tien 3/9/1945, Nha nuoc non tre da ban den van de cap thiet la tai chinh, tien te.

Chiu trach nhiem dieu phoi thi truong tien te o VN luc do la Ngan hang Dong Duong, neu quoc huu hoa thi ta cung phai chiu trach nhiem voi toan bo so tien cho vay va so tien dang no. Cuoi cung Chinh phu dua ra mot giai phap la khong tiep quan, nhung phai kiem soat ngan hang.

Ong Dang Dinh Hoe - Nguyen Vu pho Vu Tai vu Bo Noi thuong, nguoi truc tiep duoc giao nhiem vu kiem soat Ngan hang Dong Duong - ke lai: Ngay 22/8/1945 ong duoc Bo truong Noi vu Vo Nguyen Giap goi den Bac bo phu va giao nhiem vu thap tung Bo truong Tai chinh Pham Van Dong den lam viec voi Giam doc Ngan hang dat co che kiem soat.

Giao su Van Tao cho biet thuc dan Phap da ap dung nhieu bien phap do ho thong qua chinh sach tien te nen doi song nhan dan cang them cuc kho. Mot mat chung nam giu toan bo nen kinh te thong qua phat hanh tien Dong Duong, mat khac chung van cho dap tien xu Bao Dai de lam tien le va lam binh phong cho chinh sach bao ho “doc lap trong khoi lien hiep Phap”. De vo vet luong thuc triet de hon, duoi su chi dao cua Nhat, Phap da in loai tien menh gia lon la to 500 dong de thu mua luong thuc va ngay sau do chung tuyen bo dong tien nay khong co gia tri. Hang van nguoi do xo di doi tien va ai khong kip thi mat trang.

Ban dau, vien Giam doc nguoi Phap khong dong y, hom sau ong Hoe cung ong Hoang Minh Giam va Trinh Van Binh thanh lap phai doan vao kiem soat nha bang. Doan di hai xe cam co do sao vang. Xe truoc cho phai doan va xe sau la bo doi ho tong.

Toi noi, ong Hoe con thay mot tieu doi Ve quoc doan dung san. Luc nay thi Giam doc nha bang moi chap nhan su kiem soat cua Chinh phu VN.

Chung ta kiem soat ngan hang va su dung tien phuc vu cho Chinh phu hoat dong den ngay 23/10/1945 thi quan Phap da quay lai xam luoc Nam bo.

Nhung dong xu trong ham bat giac

Phap tai chiem Nam bo, viec rut tien qua tai khoan o nha bang Dong Duong cham dut, ngan hang cach mang da thanh lap nhung khong the hoat dong. Hon bao gio het, dong tien cua nuoc VN doc lap can phai gap rut ra doi.

Chinh phu phe duyet phuong an vua dap tien kim loai, vua in giay bac. Tuy nhien viec in giay bac con phu thuoc mau ve, nha in... con tien kim loai thi don gian hon nen duoc lam truoc.

Theo ong Tran Huy Ba - Nguyen Giam doc Vien Bao tang Quoc gia (nay la Bao tang Lich su), tru so nay thoi do duoc goi la “nha bat giac”.

Ong ke mot chieu cuoi nam At Dau, troi se lanh, ong dang ngoi trong nha rieng o so 18 - 20 Harmand (nay la pho Tran Xuan Soan) thi thay mot oto con do truoc cua. Hai nguoi dan ong xuong xe, di vao va tu gioi thieu la Uy vien Chinh phu lam thoi.

Sau nay ong Ba moi biet mot trong hai nguoi do la Bo truong Tai chinh Pham Van Dong.

Ong Dong hoi thang: “May dap tien chinh Bao Dai ma Tay su dung hien nay o dau, ong dua chung toi den xem!” - “Da, hien o duoi ham nha bat giac trong vien bao tang. Nhung nay het gio, khong vao duoc. Xin moi cac ong 6 gio 30 sang mai den thang vien, toi doi de dua cac ong di xem”.

Nhu ke hoach, hom sau moi nguoi mo cua can phong co may dap tien. O day van con nhung dong chinh dang dap do, mot so manh nhom chua cat con vuong vai canh may.

Hai nguoi xem xet rat ky va bay to su mung ro khi thay may van su dung tot. Ong Dong hoi ten va dia chi nhung nguoi truc tiep van hanh co may roi dan ong Ba het suc bi mat chuyen nay.

Hai ngay sau, anh Hoang Nhu Ngoc - Nguoi dieu khien may dap tien va anh Dang The Khai - Nhan vien cua vien, den gap ong Ba ban cong viec duoc giao.

Ong Pham Van Dong noi: “Loai tien dau tien ta se dap la dong 5 hao, chat lieu nhom. Hinh anh mat thu nhat la cai dinh vang. Xung quanh phia tren co sau chu “Viet Nam dan chu cong hoa”. Duoi chan dinh co so: 1946. Mat sau dong tien co hinh ngoi sao nam canh. Trong nen sao co chu 5 hao. Nam khe canh cua ngoi sao khac nam cai trien qua tram. O canh ria xung quanh dong tien co khia rang cua".

Anh Khai duoc giao 5 hinh mau lam bang dat, to gap 3 lan kich co that. Anh Khai chup anh roi thu nho dung bang kich co that. Khuon duoc tao xong, moi nguoi tap trung dap thu.

Co may chay ri ri voi nhung banh rang, can truc cu ky va rat quen thuoc nhung hom nay doi voi moi nguoi no rat trong dai, thieng lieng. Dong tien dau tien sang bong, trang lap loa, leng keng roi xuong. Mot nguoi cam len, moi doi mat deu dan vao dong chu quoc ngu Viet Nam Dan chu Cong hoa ma nghen ngao den roi nuoc mat...

It hom sau, xuong dap tien duoc lenh lam mau 1 dong. Dong nay co mot mat in anh nghieng cua Bac Ho, xung quanh co 6 chu: “Viet Nam Dan chu Cong hoa”.

Duoi hinh Bac khac them chu “H.Ngoc” rat nho. Day la ten tat anh Hoang Nhu Ngoc, vi ghi nhan cong suc cua anh, cap tren cho phep ghi vao mat dong tien. Mat sau la hinh bong lua, so 1946 va vanh cung co rang cua.

May ngay sau thi khang chien bung no, may dap tien phai chuyen di noi khac nhung nhung dong tien cach mang dau tien da kip dua vao cuoc song phuc vu khang chien...

Quang Thien (Tuoi tre)