Mat do dan so VN de doa cuoc song

Toc do phat trien dan so buoc dau da duoc kiem che nhung con bap benh, mat can bang gioi tinh co dau hieu dien ra nghiem trong o nhieu tinh, thanh... Do la nhung thach thuc de doa su phat trien ben vung cua dat nuoc.

Mat do dan so VN cao gap 6-7 lan “mat do chuan”. Anh: Pham Yen

Tien phong vua thuc hien cuoc trao doi voi PGS -TS Nguyen Dinh Cu (Vien truong Vien Dan so va cac van de xa hoi, Dai hoc Kinh te Quoc dan) ve van de dan so cua nuoc ta.

Mat do dan so cao gap 6-7 lan “mat do chuan”

Thua ong, dau la dac diem dang lo ngai nhat cua dan so Viet Nam (VN) hien nay?

Cac nha khoa hoc cua Lien Hop Quoc da tinh toan rang, de cuoc song thuan loi, binh quan tren 1 km2, chi nen co tu 35 den 40 nguoi. Trong khi do, mat do dan so nuoc ta, nam 2005, len toi 252 nguoi tren 1km2.

Vung dong bang song Hong khoang tren 1.200 nguoi/km2, nhieu tinh “thuan nong”, nhu: Thai Binh, Nam Dinh, Hung Yen, Bac Ninh mat do dan so cung len toi tren 1.100 nguoi/km2! Tren the gioi chi co 4 nuoc ( An Do, Nhat Ban, Bang -la -det, Phi-lip-pin) co dan so nhieu hon va mat do dan so cao hon nuoc ta.

Nhu vay, o VN, mat do dan so da gap khoang 6-7 lan “mat do chuan”. So voi mat do dan so Trung Quoc (136 nguoi/km2) thi VN cung gan gap doi, con so voi cac nuoc da phat trien thi gap tren 10 lan!

Trong nhung nam qua, su mat can doi gioi tinh, nhin chung da dan dan thu hep. Tuy nhien, doi voi tre em va tre so sinh, su mat can doi gioi tinh lai co dau hieu nghiem trong, khien Uy ban Dan so, Gia dinh va Tre em da phai chan chinh 23 tinh, thanh ve van de nay?

De danh gia muc do can bang giua nam va nu, nguoi ta dung chi tieu: “Ty so gioi tinh”, tuc la “So nam tuong ung voi 100 nu”. VN la mot trong nhung nuoc co ty so gioi tinh thap va khong on dinh. Tuy nhien, doi voi nhom tu 0 den 4 tuoi, ty so gioi tinh lai khong ngung tang len, nghia la tre em trai ngay cang nhieu hon tre em gai cung nhom tuoi.

Mot vi du o dong bang song Hong, theo Dieu tra muc song dan cu nam (1997 - 1998), ty so gioi tinh cua tre em tu 1 den 4 tuoi cao nhat nuoc: 116, nghia la trong do tuoi tu 1 den 4, cu co 100 chau gai thi co toi 116 chau trai!

Tu nhung so lieu va ket qua cua nhieu cuoc dieu tra khac nhau, co the neu gia thiet dang tin cay rang: O nuoc ta da co su lua chon cua cha me, su can thiep cua y te de sinh con trai.

Hau qua cua tinh trang “lua chon” nay se dan den su mat can bang gioi tinh nghiem trong trong the he tre. Day la su mat can bang vat chat. Do vay, tat yeu se dan den hau qua xa hoi rat nang ne.

Dan so Viet Nam dat 84 trieu nguoi Ngay 26/12, tai le mit tinh ky niem 45 nam Ngay Dan so Viet Nam, ba Le Thi Thu – Chu nhiem UB Dan so - Gia dinh - Tre em cho biet dan so hien nay la 84 trieu nguoi, thap hon 6 trieu so voi muc tieu dat ra. Co cau dan so da chuyen tu co cau dan so tre sang giai doan co cau tuoi thuan loi, voi nguon nhan luc doi dao nhat tu truoc den nay (64,5% trong do tuoi lao dong). Viet Nam phan dau dat muc tieu giam sinh o muc 0,25 – 0,3 o/oo hang nam. Nam ngoai, chi so phat trien con nguoi cua Viet Nam dat 0,704 diem, xep thu 108/177. Tam voc trung binh cua thanh nien 18 - 19 tuoi da tang 4 - 4,5cm so voi nam 1975. Tai le mit tinh, Pho Thu tuong Thuong truc Nguyen Sinh Hung de ra mot so muc tieu ma nganh dan so can thuc hien, do la gan cong tac dan so - gia dinh - tre em voi nhiem vu cua tung nganh, doan the; Nghiem tuc phan tich nhung yeu kem va de ra nhung giai phap dong bo, ke hoach thuc hien trong tung linh vuc cu the; Dao tao doi ngu can bo dan so, gia dinh tam huyet va nang luc. Th. Ha

O Trung Quoc hien nay, cu sinh 100 be gai thi tuong ung nguoi ta lai sinh duoc 120 be trai. Cac nha khoa hoc du doan, trong vai thap ky toi co khoang 40 trieu chang trai Trung Quoc se khong the kiem duoc ban doi. Vi the, lay vo nuoc ngoai va cac toi pham buon ban phu nu, mai dam da xay ra va co the se tang len.

Co the noi rang, VN co quy mo dan so rat lon (tren 84 trieu, dung thu 13 the gioi), mat do dan so rat cao va van dang tang manh (moi nam dan so tang them mot tinh loai trung binh, 1 trieu dan), ong co khuyen nghi gi voi cac nha lam chinh sach truoc dac diem dan so nhu vay?

Ben canh viec tao ra thi truong lon, nguon lao dong doi dao, gia re, co suc hap dan dau tu, cung gop phan khong nho lam tram trong them nhung kho khan trong giai quyet viec lam, nang cao thu nhap, cai thien tinh trang y te, giao duc, nha o, xoa bo te nan xa hoi, tai nan giao thong...

Ve mat chinh sach, ke hoach hoa gia dinh (KHHGD) van la noi dung can uu tien hang dau trong chinh sach dan so noi rieng va chinh sach kinh te-xa hoi noi chung o nuoc ta.

Cu the la, can co nhung chinh sach, luat phap dieu chinh van de sinh san, day manh tuyen truyen, dam bao dich vu, phuong tien co chat luong, nham dap ung day du va kip thoi nhu cau cua nguoi dan. Coi ky thuat KHHGD la mot trong nhung linh vuc ky thuat hang dau cua nuoc ta. Cac chinh sach phat trien phai huong manh den tao viec lam, da dang hoa nganh nghe, chuyen doi co cau lao dong.

Thuc hien tot viec dieu chinh quy mo dan so tren pham vi toan quoc cung nhu tung vung, mien, bao gom KHHGD, di cu va day manh xuat khau lao dong.

Ty so phu thuoc trong dan so lien tuc giam

Nhieu y kien cho rang, VN dang o thoi diem co “co cau dan so vang”, thua ong?

Dung vay! Ty so phu thuoc (tong so tre em va nguoi gia binh quan cho mot nguoi trong do tuoi lao dong, tu 15 den 59) trong dan so VN dang khong ngung giam xuong: Nam 1979 la 0,95, nam 1989: la 0,86 va nam 1999 la 0,7.

Theo du bao, ty le nay den nam 2014, chi con khoang 0,5. Day chinh la “co cau dan so vang”, hay “du loi dan so” tuc la moi nguoi lao dong ganh nhe dan so nguoi an theo, tao dieu kien tot cho kinh te quoc dan, kinh te gia dinh co tiet kiem de dau tu phat trien.

Ben canh do, cung can thay mot van de la vao nam 2005, ty le tre em tu 14 tuoi tro xuong o nuoc ta la 26,4%, o Nhat Ban, ty le nay chi co 15%! Nhu vay, neu co khoang 80 trieu dan nhu VN thi Nhat Ban chi co 12,0 trieu tre em con nuoc ta co hon 21,1 trieu! Ngay ca khi kinh te VN va Nhat Ban nhu nhau thi bai toan nuoi duong va giao duc tre em o nuoc ta cung nang hon Nhat Ban gan 2 lan!

Nhin vao dan so VN, nguoi ta noi rang, cac he thong gia tri dang thay doi nhanh chong, ong nghi sao?

Thuc te cho thay, VN khong chi doi moi nhanh chong ve kinh te – xa hoi ma con dang doi moi nhanh cac the he dan so. Dieu nay la do mot thoi gian dai sau chien tranh, muc sinh cao va tuoi tho thap. Nhung nguoi sinh ra sau ngay mien Nam giai phong uoc khoang 63% tong dan so hien nay con nhung nguoi duoi 45 tuoi khoang 78%.

Dan so tre chua dung tiem nang to lon ve tri sang tao, su nhanh nhay va de nam bat nhung cai moi. Dong thoi he thong gia tri cung thay doi rat nhanh.

Xin cam on ong!

Mot vai dac diem dan so Viet Nam PGS - TS. Nguyen Dinh Cu. Dat muc sinh “thay the” Nam 2004, co khoang 75,7% cac cap vo chong trong do tuoi sinh de dang su dung bien phap tranh thai. O muc nay, noi chung da co the dat duoc muc sinh “thay the”, nghia la trung binh moi nguoi phu nu khi het tuoi sinh de co 2 con. Muc chet thap va on dinh Nam 2006, ty suat chet tho (so nguoi chet tinh tren 1.000 dan trong nam) cua toan quoc la 5,3 phan nghin - vao loai thap tren the gioi. Tuoi tho trung binh o nuoc ta khong ngung duoc nang cao, hien da dat khoang 71 tuoi. Chat luong dan so chua cao Chi so phat trien con nguoi (The Human Development Index - HDI) duoc tong hop tu cac chi so ve kinh te, giao duc va suc khoe, co the coi la mot chi bao ve chat luong dan so. Chi so nay cao nhat la 1, thap nhat la 0. Bao cao HDI nam 2005, VN dat gia tri HDI 0,709, xep hang 109/177 nuoc. Nhu vay, HDI cua nuoc ta mac du khong ngung tang len trong nhung nam qua, tuy nhien so voi the gioi, thu hang van con rat thap. Ve the luc: Nam 2004, ty le suy dinh duong cua tre em duoi 5 tuoi van con cao, o muc 26,6%, dac biet la o khu vuc Tay Nguyen, Tay Bac. Nguoc lai, theo ket qua dieu tra cua Vien Dinh duong, co 4,9% so tre tu 4 - 6 tuoi tai Ha Noi va 6% tre duoi 5 tuoi, 22,7% tre dang hoc cap I o TPHCM bi thua can, beo phi. Ty le vo sinh o nuoc ta kha cao Theo GS Nguyen Khac Lieu, ty le nay toi 13%! Theo kinh nghiem the gioi, vo sinh tang dan theo qua trinh phat trien. PGS - TS. Nguyen Dinh Cu

Vo Van Thanh
Thuc hien