Len ru cat lap trang trai

Vung cat trang o xa Quang Thai, huyen Quang Dien, Thua Thien - Hue dang duoc to diem boi mau xanh ngat cua dua hau, mau do ruc cua ot, mau vang nhat cua co voi. Cuoc song dang hoi sinh tren vung cat hoang hoa nay.

Trong dua hau tren cat.

De phat trien duoc, cac chu trang trai tai day rat can su ho tro. Doan duong di vao thon Tram Ngang, xa Quang Thai, lon nhon nhung soi da. Nhin sang hai ben chi thay menh mong... bia mo, tuong chung nhu di den thanh pho cua... nguoi chet. Nhung di them mot doan thi xuat hien nhung trang trai voi nhieu tup leu tranh don so. Anh Tran Duc, chu mot trang trai thon Tram Ngang, xa Quang Thai, giai thich: "Duoc ty dong von nao da do het xuong dat cat roi, tien dau xay nha cua kien co. Nghiep lam an nay cung chua biet hieu qua tuong lai the nao thi lam sao ma an sung o suong duoc".

O thon Tram Ngang hien co 23 ho lam trang trai voi tong dien tich 100 ha. Ngo va san la hai loai cay luong thuc chu yeu. Boi theo nguoi dan, muon song duoc tren vung ru cat phai co ngo va san, sau do moi nghi den cac loai cay kinh te cao. Dieu khien cac chu trang trai noi day tran tro la tim duoc mot loai cay co gia tri kinh te cao. Cac cay duoc xem tam tam la ot, dau lac, ke, dau do. Neu duoc mua, trung binh mot nam cung cho thu nhap khoang 10-15 trieu dong moi trang trai.

Trong cay tren vung cat dong nghia voi viec nguoi dan phai chap nhan kho khan gap 5-10 lan so voi trong tren ruong. Boi mua nang thi han, mua thi ung. Thang 4-5, nong dan chiu kho trong trot con co cai an, chu den thang 6-8, ho chi biet ngoi choi xoi nuoc. "Nhu trang trai cua toi day duoc xep vao topten, nhung cung dang no ngan hang den 7 trieu dong ma chua biet khi nao moi tra noi", anh Tran Duc buon buon ke. Chinh vi so tien no nay ma 2 sao co voi cua anh danh bo hoang, boi co co ma khong co... bo. "Toi dinh vay ngan hang mua 4 con bo, nhung ho buoc phai tra het no moi cho vay tiep. Nam nay, neu mua thuan gio hoa thi toi kiem duoc hon chuc trieu, nhung tra no ngan hang het thi lay dau ma tai dau tu san xuat. That su khong me dat, yeu dat thi khong lam duoc trang trai”, anh Tran Duc tam su.

Dat trang trai xau da danh, nhung cai kho cua nguoi nong dan o vung nay van la dau ra cho nong san. Trang trai nam giua vung ru cat xa xoi, duong di lai kho khan nen viec van chuyen nong san cua nguoi nong dan den duoc cac cho dau moi rat vat va, loi lai chang dang bao. "Neu ngoai cho, mot can dua Thai ban 3.000-4.000 dong thi tai day chung toi chi mong ban duoc 1 nghin dong la vui lam roi". Anh Nguyen Luc, mot chu trang trai o thon Tram Ngang ke. Theo anh Luc, nhieu khi den mua thu hoach dua hau, qua ra chi chit nhung khong ban duoc nen danh lam thu giai khat... hang sang trong nha.

Sau con lu lich su nam 1999, huyen Quang Dien co chu truong khuyen khich nguoi dan di vao vung ru cat lap trang trai. Dat cat tap trung o 3 xa Quang Thai, Quang Loi va Quang Vinh voi dien tich gan 300 ha. Moi nguoi dan tham gia vao du an phat trien trang trai tren ru cat duoc cap dat, ho tro giong, vat tu, tao thuy loi tuoi tieu va giao thong de san xuat. Tu nam 1999 den nay, co 68 ho lap trang trai tren vung ru cat, trong do 23 ho o xa Quang Thai, 22 ho o Quang Loi va 23 ho o Quang Vinh.

Sau 5 nam thuc hien du an trang trai tren ru cat, tinh hinh lam an san xuat cua 68 ho nay khong may kha quan. Nhung ho lam an duoc chi dem tren dau ngon tay nhu ho cua ong Ho Thien An, trang trai chuyen trong nam, ho cua ong Tran Duc, Ho Thuc Dieu, Nguyen Trung, Ha Van Ty... Nhung thuc te cac ho nay van dang nam trong dang tiem nang, chu hien tai van dang no ngan hang. Nam dau tien, khi vua moi bat tay vao thuc hien du an trang trai, hau nhu tat ca cac ho deu thua lo nang do cay trong vat nuoi tren ru cat chua kip thich nghi. Ho lo it nhat cung 5 trieu dong, ho nhieu thi 15-20 trieu dong. So ho con no o ngan hang hien tai cung chiem den 80-90%.

Theo ong Tran Giai, Pho chu tich UBND huyen Quang Dien, nguyen nhan dan den viec lam trang trai tren ru cat khong hieu qua la nong dan thieu trinh do, thieu kien thuc lam an san xuat. Tuy nhien, khi tiep xuc voi chinh nhung nong dan o vung ru cat thi y kien cua ho lai co phan nguoc lai. Anh Tran Duc noi: "Neu khong yeu dat, khong me dat, chang co ai dam dau vao vung ru cat lam trang trai. Khong co von, khong co su ho tro ve co so ha tang ma phai tu than van dong thi lam sao lam an kha duoc?".

Hien tai, vung trang trai o xa Quang Thai van chua co he thong dien luoi. Thieu dien, viec lam an cua nguoi nong dan rat kho khan. He thong kenh muong tuoi tieu cho cay trong cung chua duoc dau tu nen nang suat thu duoc tu cay trong khong cao.

The Nam