Huyen bi bua ngai va tuc tho ma xu Muong

Tags: Thach Dong, Thach Thanh, khoa hoc hien dai, pho chu tich, cau tra loi, bua yeu, bua ngai, chung toi, co nhieu, thay bua, cau chuyen, con, xu, biet, doc


Trong nhung ngay lang thang tren xu Muong, chung toi da cop nhat duoc nhung cau chuyen mang day tinh sieu nhien hien dang cho khoa hoc hien dai co cau tra loi chinh xac nhat.

» Chuyen xua ky bi: San ho du hai dan bang… than chu!
» Bi an dong xuong ham lon sau nha thay mo
» Nhung vat dung ky la cua thay mo xu Muong
» Bao boi ky di cua thay mo danh tieng bac nhat xu Muong

Nhung cau chuyen ve bua yeu, em, nem... ly ky noi rung nui tham u thong qua loi ke cua nhung con nguoi ban xu va ca cua nhung can bo cap xa da de lai cho chung toi nhieu suy nghi.

La bua huyen thoai

De tim hieu ve chuyen bua chu xu Muong, chung toi da lan tim ve huyen Thach Thanh, tinh Thanh Hoa, mot huyen mien nui co den 90% nguoi Muong sinh song, duoc menh danh “thu phu bua ngai xu Thanh”.

Qua chi dan cua mot nguoi quen, chung toi tim den nha cu Bui Quy Phi - 78 tuoi, thon Tho Lieu, xa Thanh Tien, mot nguoi Muong chinh goc. Sau mot hoi loanh quanh vuot doc, treo deo, chung toi da co mat tai nha cu Phi. Buc man bi mat ve bua yeu da duoc ven len, cau chuyen ve bua yeu ma chung toi chi duoc nghe qua nhung loi ke luc “tra du, tuu hau” duoc he lo doi phan.

Cu Phi khang dinh “bua yeu la co that chu khong phai la chuyen do nguoi Muong bia ra de doa nguoi”, roi cu cham rai ke: Bua yeu do thay mo, thay cung lam cho cac doi yeu nhau. Bua yeu co nhieu diem tot, no se lam cho cac doi “doi ly hon” quay tro lai ben nhau tien viec cham soc con cai. Bua yeu se lam cho ong chong, ba vo co tinh “ham choi” nhanh chong doan tu gia dinh.

Tuy nhien, ben canh do bua yeu con chua dung nhieu cai khong duoc tot, mot ong thay biet lam bua yeu neu thay co nao ung y lap tuc se lam bua cho co kia theo ve lam vo, nen co chuyen co thay bua co toi ca chuc nguoi vo. Nhung thay dung bua yeu nhu tren hau van sau nay se khong tot, con cai hay chet yeu, khong thanh dat. Co nguoi dung bua yeu de lua tinh, lua gat con gai nha lanh, chi can co tien mua chuoc thay bua thi se co nhieu vo.

Cu Phi he lo “co dam ma khi vo vua chet duoc mot luc thi nguoi chong cung lan quay ra om lay xac vo, luc nay moi nguoi moi te ngua, hoa ra truoc kia ong chong dung bua yeu de chiem doat nguoi vo chu khong co yeu duong gi ca”. Theo do nhung cap vo chong den voi nhau vi bua yeu, neu mot trong hai nguoi khong may chet di thi phai lap tuc di tim ngay thay ve giai bua, trong truong hop khong kip giai bua nguoi con lai se kho ma song sot.

Nhung cau chuyen do cu Phi ke lai tuy kha logic, phu hop voi nhung loi ke duoc luu truyen trong dan gian, tuy nhien chung toi van nghi ngo ve tinh chan thuc, boi ong chi la mot lao nong quanh nam quanh quan trong lang. Chung toi tiep tuc di tim su that ve viec nay. May man da den voi toi khi gap lai ong anh ho lam giao vien “co quen ong thay bua ngai, truoc cong tac cung truong, gio da nghi huu”.

Cau chuyen huyen hoac cua ong giao gia

Do la ong Bui Ngoc Thuan - nguyen giao vien co tham nien gan 40 nam day mon sinh hoc tai Truong THCS Thach Dong (huyen Thach Thanh), da nghi huu, hien dang lam Pho Chu tich Hoi Nguoi cao tuoi, kiem Chu tich Hoi Dong y xa Thach Dong. Ong Thuan duoc moi nguoi trong xa dat cho biet danh “thay ba trong mot” vi ong la thay giao, thay thuoc kiem luon ca thay cung.

Sau mot hoi tiep chuyen, ong Thuan them mot loi khang dinh danh thep: “Loi ke cua bac Phi hoan toan dung, bua yeu hoan toan co that”. Ong Thuan cho biet them: Bua yeu khong phai ai cung hoc duoc, no mang tinh cha truyen con noi, dong doi, khong truyen ra ngoai.

Bo bua yeu co nhieu cach, truoc tien phai biet ten tuoi nguoi ma minh dinh bo bua, thay bo bua yem cau chu ket hop voi goi ten nguoi do len roi thoi vao muoi, gao, soi... sau do cam lay nem vao doi tuong, nhung dat hieu qua nhat van la lay nhung vat dung sinh hoat hang ngay cua doi tuong nhu khan tay, khan mat, mu...

Khi da bi bo bua yeu cac doi se yeu nhau “den chet cung khong roi”, mot nguoi khong may chet truoc thi lap tuc phai giai bua ngay cho nguoi con lai, neu khong kip thi nguoi o lai chang may choc se “lia doi” tuc khac.

Co nhieu thay bua cao tay den muc, mot khi da bo bua yeu se hiem co nguoi nao hoa giai duoc, nen nhieu luc da xay ra tinh trang di tim thay ve giai bua cho nguoi o lai thi thay bua ngay xua da di noi khac sinh song hoac thay da thanh nguoi thien co tu bao gio. Gap phai ong thay cao tay nhu vay, nhung thay bua cap do thap cung chi biet dung nhin chu tuyet nhien khong dam vao giai bua vi so bua phan lai.

Do moi bai chu kha dai, co khi len den ca trang giay nen nguoi hoc bua yeu, nem bua, em bua bat buoc phai co hoi tho dai, khong sut moi, ho rang, noi lap de de phong “goi nham ten hoac khong dung cau chu”. Cau than chu phai doc lien tuc khong duoc dut hoi, ngat quang neu khong se phai doc lai tu dau.

Co nhieu cach de hoa giai bua yeu duoc cac thay bua ap dung, trong do co phuong phap dung mot ong tre, lay phan ga dac boi xung quanh, sau do ho qua ho lai tren dong lua, nam ho 7 lan, nu 9 lan, vua ho lua vua doc than chu, ket hop voi doc ten nguoi bi bo bua, bua yeu se duoc hoa giai.

Cu Luu Quy Phi thon Tho Lieu, xa Thanh Tien, huyen Thach Thanh,
Cu Luu Quy Phi thon Tho Lieu, xa Thanh Tien, huyen Thach Thanh,
78 tuoi, mot nguoi con cua dat Muong khang dinh
“Bua ngai xu Muong la co that"".

Hu thuc ve em bua, ma xo, nem bua

Sau mot hoi “giau nghe”, chinh ong Thuan khang dinh, ong khong biet em bua, lam bua yeu, nhung ong lai biet nem bua. Ong giao gia mot lan nua khang dinh them “bua yeu, em bua, nem bua la co that, rieng ma xo thi khong co that”.

Nhung thay cung bua chu thuong tho than em, than bua trong nha, ben tren ban tho co long xanh de che, day la dieu quan trong de phan biet voi nhung thay cung thong thuong. Va moi thay em bua phia ngoai vuon thuong co mot gian tho nho, nguoi ngoai khong biet tuong do la ma xo nhung thuc chat trong do co tho mot con sau to nhu cai can dao, khong bao gio hoa buom, thuc an chu yeu la xac dong vat.

Phan cua con sau nay rat doc, duoc ket hop voi nhua cay sui lay tren rung tron lan voi nhau, hon hop chat doc do duoc tam vao khan, ao, mu... va ai ngam phai chat doc tren se om, yeu ma khong bac si nao co the tim thay nguyen nhan gay benh, lau dan se chet ma khong loai thuoc nao chua khoi. Theo nhieu nguoi ke lai con sau do duoc sinh ra tu rau cua con cop, nen moi khi di san duoc cop, cac tho san lap tuc phai dot ngay bo rau cop di keo no lai roi vao tay thay bua.

Em bua lam cho con nguoi chet tu tu nhung rieng nem bua se lam cho con nguoi chet ngay tuc khac, nhung it nguoi dung vi no tan doc, hai nguoi, no nhu mot con dao hai luoi co the phan lai lam hai ngay chinh ban than thay nem. Nem bua co nhieu loai, ben canh loai nem bua doc ac lam chet nguoi con co nhieu cach nem bua khac lai cuu nguoi, lam nhieu dieu tot.

Neu nhu em bua chi truyen cho nguoi trong dong toc, nguoi phai co duyen moi hoc duoc va phai kieng ky khong duoc di qua day phoi quan ao, do dung phu nu thi nem bua bat ky ai cung co the hoc duoc, lai khong phai kieng khem. Co nhieu cach nem khac nhau, co loai nem lam cho nguoi say ruou, khi do muon cho ai nhanh say ruou, chi viec nem bua vao ly ruou, cho du nguoi do tuu luong cao bao nhieu chi can mot ly nhu vay se say ly bi bat tinh nhan su suot may ngay.

Nem san thu, bat ca duoc nhieu nguoi biet den, tuy nhien loai nem nay thuong co nhung cau than chu kha cay doc nhu “... toi nguyen song doc than suot doi khong vo khong con”. Moi khi di nem ca se tu vao luoi, thu o dau lu lu xuat hien chi viec gio sung len bop co, nhin chung it khi di nem ma ve tay khong.

Nem ca khong anh huong den nguoi di nem, con nem thu se co anh huong khong tot den ban than nguoi san duoc thu, boi khi nem duoc bat cu loai thu rung nao cung deu phai chia deu cho ca ban an xem nhu san se “nghiep chuong” cua minh cho moi nguoi ganh mot it.

Neu nem duoc thu rung co linh khi thuoc loai trung binh nhu huou, nai... tuong ung voi no se co mot con vat nuoi trong nha nhu cho, meo... se phai chet theo, neu nem duoc nhung con vat co linh khi manh nhu ho, bao… thi vat hy sinh “mang doi mang” co khi lai chinh la nguoi trong gia dinh thay nem thu, vi dieu nay nen nem san thu it duoc nguoi Muong su dung.

bua ngai, xu muong, tho ma, son cuoc
Ong Bui Ngoc Thuan nguyen giao vien THCS xa Thach Dong, voi gan 40 nam giang day, hien dang la Pho Chu tich Hoi Nguoi cao tuoi kiem Chu tich Hoi Dong Y xa Thach Dong cho hay ""Bua Ngai, bua yeu, Nem bua xu Muong la co that“ - anh trai.

Ben canh nhung loai nem ke tren con co nhung loai nem dung de chua benh ran can, tre con mat via, trau bo doi bo lam to. Nem chua ran can duoc nhieu nguoi biet den, moi khi co nguoi bi ran doc can, thay nem se dung la cay rung mieng lam nham than chu thoi vao vet ran can, chi mot luc noc ran se duoc hut ra ngoai. Co nhieu truong hop benh nhan da bi benh vien tra ve do noc doc da ngam vao tim khong the chua noi, song gap duoc thay nem doc ran cao tay thi chat doc se nhanh chong duoc hoa giai, mang lai su song.

Sau khi ke toan bo nhung hieu biet cua minh cho chung toi nghe ve bua ngai, ong Thuan luc nay moi tiet lo mot bi mat la ong khong biet nem thu, nhung ong biet nem ca, ong da vac luoi ra song la se co ca mang ve an va ong con biet nem doi bo cho trau, bo.

Theo do, nhung con trau khong may bi thuong roi ruoi bau dau vao de trung sinh ra doi bo nhieu vo ke, ong chi viec ve hinh con trau ra giay, lay tay chi vao khu vuc bi doi bo bam, roi ong ngua co len troi mieng lam nham doc than chu, mang to giay do ra chuong trau dot, mot luc sau toan bo doi bo se chet va tu rung xuong dat.

Cau chuyen giua chung toi va ong Thuan dang hoi hop, ly ky thi ong Nguyen Van Tien - Pho chu tich UBND xa Thach Dong - xuat hien va ong Tien cung khang dinh them: “Bua ngai cua nguoi Muong la co that, chu khong phai bia ra de hu doa, no ra doi va ton tai hang ngan nam nay, tro thanh net van hoa doc dao cua nguoi Muong”.

» Chuyen xua ky bi: San ho du hai dan bang… than chu!
» Bi an dong xuong ham lon sau nha thay mo
» Nhung vat dung ky la cua thay mo xu Muong
» Bao boi ky di cua thay mo danh tieng bac nhat xu Muong


Theo Lao dong
Viet Bao

Tìm hiểu: Thach Dong, Thach Thanh, khoa hoc hien dai, pho chu tich, cau tra loi, bua yeu, bua ngai, chung toi, co nhieu, thay bua, cau chuyen, con, xu, biet, doc

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Huyền bí bùa ngải và tục thờ ma xứ Mường

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Huyền bí bùa ngải và tục thờ ma xứ Mường bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Huyen bi bua ngai va tuc tho ma xu Muong

Nhan xet, hay lien he ve tin Huyen bi bua ngai va tuc tho ma xu Muong co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Huyen bi bua ngai va tuc tho ma xu Muong de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin xa hoi trong chuyen muc Xa hoi.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin xa hoi
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0