Co phan hoa can bao dam quyen loi nguoi lao dong

Bao cao cua Chinh phu ve Co phan hoa cac doanh nghiep nha nuoc: Hieu qua cao nhung trien khai cham (luoc ghi)

Co phan hoa cac DNNN thoi gian qua dat duoc nhung ket qua dang ghi nhan, nhung viec co phan hoa, sap xep cac doanh nghiep co quy mo lon, trong do cac doanh nghiep hoat dong trong linh vuc tai chinh, ngan hang thuc hien con cham.

Cac DNNN da co phan hoa, chu yeu la doanh nghiep nho va viec huy dong von ngoai xa hoi trong qua trinh co phan hoa DNNN con han che do chua khuyen khich viec ban co phan ra ben ngoai. Chua co doanh nghiep nao tinh gia tri quyen su dung dat vao gia tri doanh nghiep khi co phan hoa.

Thoi gian thuc hien co phan hoa mot doanh nghiep con dai, lam tien do co phan hoa cham.

Theo bao cao cua cac Bo, nganh, dia phuong ve ket qua hoat dong cua 850 doanh nghiep co phan hoa da hoat dong tren mot nam cho thay: von dieu le binh quan tang 44%; doanh thu binh quan tang 23,6%; loi nhuan thuc hien binh quan tang 139,76%; tren 90% so doanh nghiep sau co phan hoat dong kinh doanh co lai; nop ngan sach binh quan tang 24,9%; thu nhap cua nguoi lao dong binh quan tang 12%.

Von nha nuoc con chiem ty trong lon trong von dieu le o nhieu doanh nghiep khong thuoc dien can giu co phan chi phoi, pho bien nhat la trong cac tong cong ty nha nuoc thuoc cac nganh xay dung, giao thong.

Viec thu hut co dong ngoai doanh nghiep moi dat 24,1% von dieu le; moi co tren 20 cong ty co co dong la nha dau tu nuoc ngoai; cac co dong chien luoc vi the cung khong co nhieu co hoi de tham gia vao phat trien san xuat, kinh doanh cua doanh nghiep. Viec nguoi lao dong trong mot so doanh nghiep ban bot co phan uu dai sau khi mua da lam giam tac dung cua chinh sach khuyen khich nguoi lao dong co co phan trong doanh nghiep.

Nhieu cong ty co phan chua co su doi moi thuc su trong quan tri cong ty; phuong phap quan ly, le loi lam viec, tu duy quan ly van con nhu DNNN. Han che nay ro nhat la o nhung doanh nghiep ma Nha nuoc con giu co phan chi phoi, ban lanh dao cua doanh nghiep deu tu DNNN truoc do chuyen sang.

Trong mot so cong ty co phan, nguoi lao dong - co dong phan do nhan thuc chua day du ve quyen va nghia vu cua minh, phan do su hieu biet phap luat ve cong ty co phan con han che, nen co noi quyen lam chu chua duoc phat huy. Nguoc lai co noi lam dung quy dinh cua phap luat gay kho khan cho cong tac quan ly cua Hoi dong quan tri, su dieu hanh cua giam doc. Nhieu noi dung cua co che, chinh sach quan ly cong ty co phan nhu: chinh sach tien luong, tien thuong… van con ap dung nhu DNNN.

Nguyen nhan

Mot bo phan can bo lanh dao, dang vien o cac cap, nguoi lao dong trong doanh nghiep chua nhan thuc dung dan ve cong cuoc doi moi, sap xep va co phan hoa DNNN. Mot so khac con mang nang tu tuong bao cap, lo ngai sau co phan se mat dac quyen, dac loi.

Mot so Bo, nganh, dia phuong, tong cong ty nha nuoc chua quan triet sau sac va nghiem chinh chap hanh Nghi quyet cua Dang, quy dinh cua Nha nuoc, thieu chuong trinh, ke hoach cu the, chua tich cuc, sau sat trong chi dao thuc hien da lam anh huong toi tien do co phan hoa DNNN.

Mot so kho khan, vuong mac trong chinh sach co phan hoa chua duoc xu ly kip thoi nhu: doi tuong co phan hoa, viec ban co phan ra ben ngoai, chinh sach ban co phan uu dai, phuong thuc ban co phan, quy dinh ve xac dinh gia tri doanh nghiep; chua co giai phap xu ly dut diem cac ton tai ve tai chinh, quy trinh co phan hoa toan bo tong cong ty nha nuoc.

Nhung kho khan, vuong mac cua DNNN sau co phan hoa chua duoc xu ly kip thoi, van con tinh trang phan biet doi xu trong viec cho thue dat, chuyen quyen su dung dat, di chuyen dia diem san xuat, vay von kinh doanh…

Phuong huong, nhiem vu den nam 2010

Theo so lieu tong hop tu cac Bo, dia phuong, tong cong ty 91, den nay, ca nuoc con 2.176 doanh nghiep 100% von nha nuoc voi tong so von nha nuoc gan 260 nghin ty dong. Trong do, 1.546 doanh nghiep hoat dong san xuat, kinh doanh, 335 doanh nghiep quoc phong an ninh va san xuat, cung ung san pham, dich vu cong ich va 295 nong, lam truong quoc doanh. Phan theo co quan chu so huu, co 301 doanh nghiep thuoc tong cong ty 91; 408 doanh nghiep thuoc tong cong ty 90; 307 doanh nghiep thuoc cac Bo, nganh; 1.160 doanh nghiep thuoc dia phuong.

Voi nhung boi canh va yeu cau neu tren, phan dau den cuoi nam 2009, co ban hoan thanh viec sap xep DNNN. Cu the la:

a) Tiep tuc co phan hoa cac cong ty nha nuoc doc lap thuoc cac Bo, dia phuong:

Doi voi cac doanh nghiep kinh doanh: tien hanh co phan hoa toan bo, ke ca doanh nghiep hoat dong o dia ban kho khan: ho tro cho doanh nghiep khong phan biet thanh phan kinh te, thu hut cac nha dau tu co tiem nang den mua co phan cua cac doanh nghiep co phan hoa o dia ban nay. Nhung doanh nghiep co kho khan ve tai chinh can co cau lai truoc khi chuyen doi so huu.

Nhung doanh nghiep ket hop kinh te voi quoc phong, kinh te voi an ninh thuoc Bo Quoc phong va Bo Cong an hoat dong trong linh vuc may mac, xay lap, thuong mai... se co phan hoa; truong hop that can thiet Nha nuoc moi giu co phan chi phoi. Co chinh sach, che do luong hop ly doi voi so si quan, quan nhan chuyen nghiep lam viec trong cac doanh nghiep co phan hoa.

Nhung cong ty khong con von nha nuoc thi ban, giai the hoac pha san.

Doi voi nhung doanh nghiep quy mo nho, co cung nganh nghe hoac co moi quan he ve cong nghe, thi truong... voi cac doanh nghiep khac thi xem xet sap nhap, hop nhat, khong phu thuoc vao doanh nghiep do dia phuong hay do Trung uong quan ly de hinh thanh nhung doanh nghiep quy mo lon hoat dong theo mo hinh cong ty me - cong ty con.

Sau khi to chuc lai se tien hanh co phan hoa cong ty me. Viec sap nhap, hop nhat khong duoc lam anh huong lon den tinh hinh san xuat, kinh doanh, tai chinh cua don vi nhan sap nhap, hop nhat; phai tien hanh xu ly dut diem cac ton tai ve tai chinh, lao dong truoc khi thuc hien phuong an sap nhap, hop nhat. Tranh tinh trang thuc hien sap nhap mot so DNNN quan ly yeu kem, kinh doanh thua lo vao cac DNNN dang kinh doanh co hieu qua lam giam suc manh cua don vi tiep nhan.

Doi voi doanh nghiep san xuat, cung ung san pham, dich vu cong ich: Chuyen thanh cong ty trach nhiem huu han 1 thanh vien cac doanh nghiep quoc phong, an ninh thuc hien san xuat, cung ung san pham dich vu cong ich, nhiem vu quoc phong an ninh ;

Thuc hien co phan hoa voi lo trinh phu hop, truoc mat Nha nuoc giu co phan chi phoi doi voi cac doanh nghiep san xuat, cung ung san pham, dich vu cong ich theo phuong thuc dat hang, giao ke hoach quy dinh tai Nghi dinh so 31/2005/ND-CP ngay 11 thang 3 nam 2005.

Co phan hoa, Nha nuoc khong can nam giu co phan hoac chi nam giu co phan o muc thap (< 35%) tai cac doanh nghiep cung ung san pham, dich vu cong ich theo phuong thuc dau thau, dat hang quy dinh tai Nghi dinh noi tren.

b) Day manh sap xep, co phan hoa cac tap doan kinh te, tong cong ty nha nuoc:

Cac tong cong ty nha nuoc la luc luong chu luc trong nen kinh te quoc dan, chiem toi 87% tong von nha nuoc dau tu vao cac doanh nghiep, rieng cac tong cong ty 91 chiem 71,6%. Nhung nam truoc day chung ta chu yeu sap xep, co phan hoa nhung doanh nghiep quy mo nho, co mot so it doanh nghiep quy mo vua va lon nham thu gon dau moi.

Viec co phan hoa cac tap doan, tong cong ty la van de moi me, he trong, kho khan va phuc tap. Vi vay, can phai co quan diem, phuong phap, buoc di phu hop, chac chan, giu vung on dinh san xuat, khong gay tac dong den moi truong dau tu, doi song nguoi lao dong va xa hoi. Khan truong phan loai ro nhung tap doan, tong cong ty nha nuoc can nam giu 100% von; nhung tap doan, tong cong ty can co phan hoa. Nha nuoc chi nam giu 100% von doi voi cac tap doan, tong cong ty hoat dong co hieu qua, duoc Nha nuoc giao quan ly, khai thac va phan phoi mot bo phan tai nguyen quoc gia, lam cong cu de Nha nuoc dieu tiet vi mo.

Cac tong cong ty nha nuoc la nhung doanh nghiep co quy mo lon, da so hoat dong co hieu qua, tuy nhien, van con mot so tong cong ty ket qua san xuat, kinh doanh con thap. De co phan hoa mot cach hieu qua, can phan thanh hai loai: loai hoat dong co hieu qua thi tien hanh co phan hoa ngay, loai hieu qua chua cao thi can lam ro nguyen nhan de co bien phap nang cao hieu qua truoc khi co phan hoa nhu: dau tu, sap xep lai, lanh manh hoa tinh hinh tai chinh, doi moi to chuc can bo.

c) Co phan hoa cac ngan hang thuong mai, cac cong ty bao hiem:

Ngan hang thuong mai nha nuoc la loai doanh nghiep dac thu, la mot kenh cung cap von quan trong nhat cho cac doanh nghiep noi chung va cac doanh nghiep nha nuoc noi rieng. Tuy nhien, cac ngan hang thuong mai nha nuoc co von dieu le va he so an toan von con thap, nang luc quan ly, trinh do cong nghe con yeu, cac san pham, dich vu cua ngan hang con ngheo, moi tap trung chu yeu vao hoat dong cap tin dung. Ngan hang thuong mai nha nuoc nhin chung chua that su dap ung nhu cau vay von, moi quan he giua ngan hang va doanh nghiep chua that su binh dang, vua la doi tac, vua la ban hang, gan bo chat che voi nhau de hoat dong va phat trien. Trong cac nam 2007 - 2010, can tap trung chi dao doi moi va phat trien ngan hang thuong mai nha nuoc theo cac huong sau:

Doi voi Ngan hang Ngoai thuong Viet Nam, Ngan hang Phat trien nha dong bang song Cuu Long, can khan truong thuc hien cac cong viec ma Thu tuong Chinh phu da quyet dinh, hoan chinh trinh Thu tuong Chinh phu de an co phan hoa ngay trong nam 2006 de hoan thanh co phan hoa trong nam 2007.

Doi voi ba ngan hang thuong mai con lai (Ngan hang Dau tu va Phat trien Viet Nam, Ngan hang Cong thuong Viet Nam, Ngan hang Nong nghiep va Phat trien nong thon Viet Nam) thi thuc hien co phan hoa theo hai buoc:

+ Buoc 1: nang cao nang luc tai chinh theo huong dat cac chi so lanh manh tai chinh theo chuan quoc te vao cuoi nam 2006 doi voi Ngan hang Dau tu va Phat trien Viet Nam, Cong thuong Viet Nam va cuoi nam 2007 doi voi Ngan hang Nong nghiep va Phat trien nong thon Viet Nam.

+ Buoc 2: tu nam 2007 tien hanh co phan hoa Ngan hang Dau tu va Phat trien Viet Nam, Ngan hang Cong thuong Viet Nam; tu nam 2008 co phan hoa Ngan hang Nong nghiep va Phat trien nong thon Viet Nam.

Doi voi Tong cong ty Bao hiem Viet Nam, can khan truong thuc hien de an co phan hoa Tong cong ty nay va hinh thanh Tap doan Tai chinh bao hiem Bao Viet ma Thu tuong Chinh phu da phe duyet. Doi voi Cong ty Bao hiem Dau khi, can xay dung de an co phan hoa, trinh cap co tham quyen phe duyet ngay trong dau nam 2007 va di vao thuc hien. Viec co phan hoa hai cong ty bao hiem nha nuoc nay phai chu trong toi on dinh va phat trien thi truong bao hiem trong nuoc, dong thoi co bien phap nhanh chong vuon ra thi truong quoc te.

Doi voi cac cong ty dich vu tai chinh, can tien hanh ra soat de de ra va thuc hien lo trinh co phan hoa phu hop voi dac thu cua loai hinh doanh nghiep nay va yeu cau phat trien thi truong tai chinh.

Tong hop lai, theo phuong an tren, tu nay den het nam 2010, se co phan hoa khoang 1.500 doanh nghiep va den cuoi nam 2010 ca nuoc co 554 doanh nghiep 100% von nha nuoc, trong do 26 tap doan, tong cong ty quy mo lon; 178 doanh nghiep hoat dong trong linh vuc an ninh, quoc phong, san xuat, cung ung san pham, dich vu thiet yeu; 200 nong, lam truong; 150 doanh nghiep thanh vien cac tap doan, tong cong ty nha nuoc.

Theo Nhan Dan - Website Quoc hoi