Chuyen chua ke ve dan toc Chut

Tags: Quang Binh, Ha Tinh, Nguoi Chut, Bac Ho, Ong Phan Van De, Loc Yen, vung sau vung xa, qua trinh tim kiem, mot thoi gian dai, Huyen Huong Khe, nguoi la mat, nguoi di san, phat hien duoc, dan toc, nhung nguoi, den


- Truoc nam 1958, nguoi dan huyen Huong Khe, Ha Tinh chua biet o trong dia ban co cong dong nguoi Chut sinh song. Mot thoi gian dai, mot so nguoi da xuong mot so khu cho o Huong Khe doi chim thu san ban duoc de lay gao, muoi, dao, rua…Tu do, cuoc “hanh quan” di tim dan toc la bat dau. Nguoi Chut o Huong Khe duoc phat hien, tuy nhien phai den nam 1992, cac nha khoa hoc moi chinh thuc xac dinh dan toc Chut chinh la dan toc dang sinh song o khu vuc mien nui thuoc huyen Huong Khe.

TS xin gui toi ban doc loat bai ve qua trinh tim kiem, phat hien va nhung no luc dua toc nguoi chut hoa nhap cong dong day gian kho...

Nhung “vi khach” dac biet

Ong Phan Van De, nguyen chu tich UBND huyen Huong Khe cho biet, khoang thang 4 nam 1958, mot so nguoi dan len UBND huyen trinh bao ve viec co mot so nguoi an mac rach ruoi vao dia phan cua huyen roi nhay len xe goong (loai xe chay bang duong ray, dung de cho khach nhung doan ngan). Nhung khi hoi den tien xe, tat ca deu lac dau nguay nguay, dap lai bang tieng Kinh tro tre: “Bon ta lam gi co tien. Neu ta khong di, xe van cu chay co ma”. Sau do, co nhieu nguoi khac cung len trinh bao ve nhung nguoi la mat vao an pho, cat toc…cung quyt tien.

Nhung nguoi la mat do la ai, tu dau den, va den vi viec gi, ca huyen Huong Khe xon xao ban tan. Nguoi noi ra, noi vao, tram ngan cai y kien lon nho. Co nguoi thi bao do la nhung nguoi dan toc Ruc, dan toc Coi tu Quang Binh di cu sang, nguoi lai doan do chinh la nguoi Lao…Co may ba tieu thuong o cac xa vung sau vung xa len huyen buon ban khi nghe chuyen lai cho biet them rang nhung nguoi mang dang dap nhu duoc ke thinh thoang nam thi muoi hoa co ra cho Un, cho Don (thuoc xa Loc Yen, Huong Khe) trao doi con tho, con ga san duoc de lay muoi, lay gao. Nhieu can bo di tuan tra biet kich tren rung cung lam cau chuyen them mau sac khi ke ve nhung nguoi di san ma ho phat hien duoc. Nhung nguoi di san ma ho nhin thay deu an mac rach ruoi hoac tren minh khong manh vai che than.

Chinh quyen huyen Huong Khe chinh thuc vao cuoc. Cuoi nam 1958, mot so can bo huyen duoc phan cong di tim hieu nhung vi khach bi an. Nguoi dan Huong Khe cung duoc thong bao de luc nao thay nhung nguoi la mat nay thi thong bao ngay cho chinh quyen. Phai mat co khi ca thang, nhung vi khach bi an moi xuat hien. Nhung kho noi, von tieng Kinh cua ho qua it, chi du de chao, doi thu rung lay gao. Khong ai giao tiep noi voi ho. Nhung nguoi biet tieng Lao duoc moi den, nhung cung chi nhin nhau lac dau.

Anh minh hoa

Mot goc ban Rao Tre, noi nguoi Chut dinh cu va hoa nhap voi cong dong

May thay, sau nhieu lan tim cung gap duoc mot "vi khach la" noi tieng Kinh kha tot. Ho tu nhan ho la Maleng (chang ai biet maleng la gi nen doc chech thanh Ma Lieng), co nguon goc tu Lao, song tren nui voi khoang hon chuc ho. Thinh thoang ho co qua lai voi mot so dan toc o Quang Binh nen biet noi tieng Kinh. Biet chac co dong bao dan toc con chua duoc phat hien song o dia ban huyen, chinh quyen huyen Huong Khe bat dau cuoc tim kiem dan toc bi an.

Nam 1959, huyen thanh lap doan khao sat gom cac dong chi Ho Sy Dinh, Chu tich UBND huyen, Tran Dinh Hau, Bi thu Huyen uy, Nguyen Tu, pho Chu tich UBND huyen, Phan Van De, uy vien UBND cung hai dong chi khac di tim dan toc chua ro lai lich.

Hanh trinh “Theo dong song”

Theo chi dan cua nhung vi khach bi an, ho song tren nui, cho nga ba Lao, Quang Binh, Ha Tinh. Con vi tri chinh xac thi ho khong dinh vi duoc. Ma xin di theo ho len ban thi ho nhat quyet khong chiu.

Ca doan danh phai tu tim duong di. Du doan dan toc kieu gi cung phai song gan nguon nuoc, doan khao sat quyet dinh “hanh quan” theo song Tiem, nguoc day Truong Son. Hanh trinh theo dong song rong ra nhu the suot hai ngay troi ma khong co ket qua gi. Den ngay thu 3, khi bung doi, chan moi, mat mo thi bong co nguoi nhin thay nhung anh lua lap loe trong hang da. Quen ca met, ca doi, moi nguoi chay voi den thi thay xung quanh cung co nhieu hang da. Ngoai nhung hang da ra con co ca nhung tup leu rach nat dung bang cay rung.

Thay nguoi la, nhung nguoi trong hang tren nguoi khong mot manh vai che than chay den, ngo nghieng roi phi thang vao rung sau hoac treo len cay tron. Mot so nguoi can dam hon o lai nhin doan nguoi khong biet tu dau den voi anh mat do xet va noi nhung cau bang tieng dan toc. Dan toc bi an da duoc tim thay.

Anh minh hoa

Nguoi Chut tuy da dinh cu, nhung do tap quan van hoa, trinh do hoc van con it nen cuoc song van con kha kho khan

Sau khi phat hien duoc dan toc moi, huyen Huong Khe da mat hang thang troi de lam quen va goi tung nguoi tu trong hang da ra, tap trung tat ca lai va “hanh quan” ve xom Vinh Thang, xa Huong Vinh. O day mot thoi gian, moi nguoi lai hanh quan len rung, chon cho dat tot dung ban, dat ten ban la ban Meo Thay (bay gio la ban Giang) thuoc dia phan xa Huong Lien, Huong Khe de bat dau cua go, lam nha cho nguoi dan toc.

Chinh quyen huyen Huong Khe cu mot so can bo dau tien len o voi ba con dan ban de day chu, day cach dinh canh dinh cu, lam kinh te. Hang nam, huyen deu to chuc phat gao, muoi, quan ao. Kho khan nhat voi nhung can bo dau tien len ban la viec phai lam quen voi nguoi Chut de ho do bo ngo, la lam. Cach lam quen chu yeu la bat chuyen voi nhung nguoi biet chut it tieng Kinh va hoa vao cuoc song cua ho, lam quen voi nhung phong tuc, tap quan cua nguoi Chut.

Sau khi lam quen, cac can bo bam ban moi day dan toc Chut biet tieng Kinh. Ban dau, moi nguoi dua ra cac do vat cu the de day tieng. Sau khi da biet duoc mot so tu tieng Kinh co ban, nguoi Chut duoc hoc cac bai hat thieu nhi. Ngay 19/5/1960 , cac can bo da to chuc cho ba con le sinh nhat Bac Ho. Khi do moi nguoi deu da duoc ke nhung cau chuyen ve Bac Ho.

Mot can bo de nghi dat ho cho nguoi Chut. Khi duoc hoi muon dat ho gi, moi nguoi deu lac dau: “Ta khong biet, ta chi biet dem mua nuong, mua ray”. Dang nghi xem khong biet dung ho gi thi hop ly thi mot nguoi phu nu trong ban len tieng: “Ta la con chau Bac Ho, nen ta se lay ho “Ho””. Moi nguoi cung nhat tri. The la ho “Ho” duoc dat cho nhung nguoi dan toc Chut.

Cung trong dem do, ong Ho Sinh, mot nguoi co uy tin trong ban duoc bau lam truong ban. Dan toc Chut duoc hinh thanh va song on dinh cho den nhung nam 1966, khi giac My leo thang ra mien Bac.

Viet Dung

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

Tìm hiểu: Quang Binh, Ha Tinh, Nguoi Chut, Bac Ho, Ong Phan Van De, Loc Yen, vung sau vung xa, qua trinh tim kiem, mot thoi gian dai, Huyen Huong Khe, nguoi la mat, nguoi di san, phat hien duoc, dan toc, nhung nguoi, den

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Chuyện chưa kể về dân tộc Chứt

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Chuyện chưa kể về dân tộc Chứt bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Chuyen chua ke ve dan toc Chut

Nhan xet, hay lien he ve tin Chuyen chua ke ve dan toc Chut co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Chuyen chua ke ve dan toc Chut de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin xa hoi trong chuyen muc Xa hoi.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin xa hoi
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0