Choi tho tai nghia dia
O xa Bau Nang (huyen Duong Minh Chau, tinh Tay Ninh) co mot nghia dia doc nhat vo nhi, moi ngoi mo duoc tac kem mot hoac vai bai tho. Nguoi dan dia phuong dat cho no mot cai ten rat thanh thoat: Cuc Lac Thai Binh Cuc Lac Thai Binh nay da co hang nghin mo, ca cu lan moi. Theo Ban Quan ly Cuc Lac Thai Binh, co hon 90% mo moi (duoc lap trong vong 5 nam tro lai day) co tac kem tho. Bay gio, o Cuc lac Thai Binh hien co khong duoi 3.000 bai tho. Theo ong Tu Re, mot lao nong o xa Bau Nang, nguoi dan dia phuong hiem ai goi do la nghia dia Bau Nang. Cai ten Cuc Lac Thai Binh ham nghia la mien cuc lac binh yen danh cho nhung nguoi da khuat. Chi tay ra khu mo trang lo nho, ong ke: “Tu lau roi, co mot nguoi dan ong gioi lam tho qua doi. Con chau khac len bia ong mot bai tho de hoai niem. Nguoi ta thay hay hay, nen moi khi lap mo ai cung de tho de bay to niem thuong tiec, cung la mong moi cho nhung nguoi quy tien duoc an giac ngan thu. Chu ra ngoai do ma doc, se hieu vi sao nguoi ta goi day la Cuc Lac Thai Binh”. Cuc Lac Thai Binh cung co nhung dieu phai lo: Neu than chu cua nguoi duoi mo (moi) khong “cung phung” dam tre con dia phuong thi mo co the bi dap pha. Trong nhieu truong hop, than chu khong thue dam tho lam mo, lam bia tai cho ma thue tu noi khac toi, thi nguoi nam duoi mo cung chang duoc yen. Len loi qua noi yen giac ngan thu cua nhieu con nguoi, co the bat gap nhung bai tho sau sac, nhung cau tho kha hay va cam dong: “Bay gio me da di xa/Bay gio con lai chi la nho thuong/Me oi trong nhung dem truong/Nguyen cau hon me nhe nhang sieu thang”. Ong Tu Re noi rang chut long thanh moi la dang quy, chu ai co mang chi cau chu, dieu van... Tai vung cuc lac nay, co nhung bai tho ma cot cach chang kem gi cac bac co nhan: “Duong tran tuy vang hinh tri ky/Nguoi the con mo dang co nhan”. Duoi moi bai tho khong co ten tac gia, chi ghi nguoi de tang chung chung nhu Phu tu luu but, Hieu tu luu but, The tu luu but, Phu mau luu but... Mot nguoi dan dia phuong giai thich: “Vay moi la tho nghia dia chu!”. Tim hieu xuat xu cua nhung bai tho, moi biet chang co noi dau la lung nhu xu nay: Moi tho lam bia deu co the la nha tho. Tho duoc chep thanh nhung cuon so day, than chu xem qua, thich bai nao thi chon! Chi ban nhang trong Cuc Lac Thai Binh bao: “May anh muon mua tho thi gap may nguoi lam bia, xay mo nhu ong Tam Vu, ong Khanh, ong Tung... Ai cung thu san quyen tho day cop, khach can loai tho gi cung co. Dat tho chu Tau, chu Tay ho cung nhan”. Vao trai duc bia Quoc Khanh, chi chu tha tren ban hai tap tho day, xoi loi: “May anh cu viec chon bai ung y. Hai ngay sau se co, nhan gan luon len mo. Bay gio “ep” vi tinh roi chu khong duc thu cong nua, nen tho dep khoi che”, du chinh chi cung khong biet ai la tac gia. Chi chu noi: “Mot so la cua khach hang lam, mang toi nho tac, mot so chep tu ngoai nghia dia, con lai do may nguoi lam bia nghi ra". Anh chong noi them vao: “Nghi ra cau nao, thay phu hop voi gia canh cua khach thi ban cho ho. Ho ung y dat hang thi minh duc luon. Luc cao diem nhu gan Tet Nguyen dan hay tiet Thanh minh, tui tui khong co thoi gian “nghi” ra tho de ban. Khach hang thuc, lam khong kip!”. Trong nhung luc dat hang nay, cac chu trai duc bia chi nhan duc nhung bai tho ngan 4-8 cau do ho cung cap tu trong “danh ba tho”. Khach nao yeu cau sua cau, sua chu rac roi qua thi tu choi thang. Da phan nhung “thi si nghia dia” o Cuc Lac Thai Binh deu co hoc van rat thap, chinh ta viet con sai. Biet chop thoi co khi “phong trao tho” o Cuc Lac Thai Binh di len, mot so nguoi da lam giau nho ban tho. Gia cua mot bai tho khac tren da hoa cuong kich thuoc 40cm x 60cm khoang 400.000 dong, tren da thuong thi re hon nhung cung o muc 70.000-150.000 dong/bai. Chu trai Quoc Khanh cho biet co khong duoi 15 nguoi song dua vao ban tho o Cuc Lac Thai Binh. Moi ngay co chung 5-7 nguoi duoc an tang tai day nen dam “thi si nghia dia” cu nam nha ma cho ban va tac tho len mo, it nhat ngay cung kiem tram ngan. Mot bai tho cua co “Trung nien thi si” Bui Giang cung da duoc muon de gui xuong suoi vang: “Truoc khi ve chin suoi/Xin gui lai da vang/Coi tram nam buon tui/Ve tro lai nhan gian”. Co nhieu cau tho co hay cau van te duoc viet theo loi bien ngau khi len bia da duoc “do” lai. Hang nghin ngoi mo, khong the tranh khoi chuyen trung lap tho. Chuyen nay xem ra cung ky, nen phai di tim tho moi de bo sung vao bo suu tap tho cho phong phu. Ma tho duc bia thi khong the nghi ra tho mai duoc, nen phai “cop” o dau do. Co ai do nghe qua, nho loang thoang roi chep lai, tu y bo sung them. Theo chu trai Quoc Khanh, ky luc ve so bai tho thuoc ve mo cua mot phu nu duoc lap vao tiet Thanh minh nam Giap Than 2004. Co ca thay 8 bai tho do 8 nguoi con de tang, tac kin ca tam bia to, chu trai bia phai “tu duy” du lam moi khong trung cau chu. Nhung mot ong chu trai bia ngay cong vao Cuc Lac Thai Binh noi nhu dinh dong cot: “8 bai an nham gi! Toi da tung tac mot luc muoi may bai cho mot ngoi trong do. Ban be, con chau, than huu, ai cung muon de tang mot bai, co nguoi mang ca tho cua cac thi si chanh hieu vao cho khoi dung hang nguoi khac. Ai cung gianh tac bai tho cua minh o vi tri trang trong nhat”. (Theo Nguoi Lao Dong) |
||
|
Viet Bao
|
