Bo tot lai tham nha

Tags: VQG Phuoc Binh, Phuoc Binh, Ninh Thuan, Ma Noi, Chammale Au, Nguyen Cong Van, vuon quoc gia, bo tot, Con bo, xuat hien, bao ve, vung rung, co hoi, nha, ba


Bo tot lai... tham
Con bo tot to gap nhieu lan bo nha ung dung gam co
Nam thu ba lien tiep, con bo tot duc nang gan 1 tan o vuon quoc gia (VQG) Phuoc Binh (huyen Bac Ai, Ninh Thuan) lai ve lang gam co voi bo nha.

Du da tung gap con bo tot nay vao mua mua nam truoc, nhung thong tin bo tot xuat hien lan nay van lam chung toi hao huc vuot rung den VQG Phuoc Binh. Boi le trong khi tai vung Nam Cat Tien va nhieu vung rung khac phai dung bay anh hang thang troi moi ghi duoc hinh anh khong ro net ve bo tot thi tai Phuoc Binh, moi nguoi co the thoai mai tiep can bo tot trong khoang cach 10-20m.

Bo tot lai... tham

Con bo tot to gap nhieu lan bo nha ung dung gam co ngay sat nha san cua nguoi Raglay vao chieu 11-7

Het “kho vi bo tot”

Trinh du an bao ton bo tot len WWF va IUCN

Chieu 15-7, ong Nguyen Cong Van cho biet da lap du an so khao bao ton bo tot tai VQG Phuoc Binh len Quy bao ve thien nhien quoc te (WWF) va Lien minh bao ton thien nhien quoc te (IUCN). Du an bao gom: dieu tra vung phan bo bo tot tai VQG Phuoc Binh; tinh toan so luong bay dan, ca the va phuong an bao ve bo tot; theo doi tap tinh, nguon thuc an va kha nang lai tao giua bo tot va bo nha. Theo do, neu khong duoc tai tro toan bo thi se co gang xin kinh phi de thuc hien mot trong cac diem cua du an. Vi “day la co hoi qua hiem hoi, khong the chan chu duoc nua”, ong Van khang dinh.

Khong can phai di qua xa, vua den dau tieu khu 20 cua VQG Phuoc Binh, ngay trong bai co noi giua ray bap va day nha san cua ba con Raglay da nhin thay bo tot dang thong tha gam co chung voi dam bo cai nha. Van voc hinh den trui, cap sung dai cong vut to gap ba, bon lan bo nha dung canh, nhung lan nay bo tot da khong con tron mat va mai sung de doa khi thay nguoi nhu nhung nam truoc.

Day qua la dieu rat dac biet, boi ngay lan dau tien ve lang vao thang 9-2008, con bo tot nay da huc bi thuong ba nguoi, huc chet mot con bo keo va pha nat gan 20ha ray bap, dau. Den nam 2010, du co “quen hoi nguoi” hon nhung bo tot van rat hung han, gan nhu toan bo ray cua ba con Raglay sat tieu khu 25, noi bo tot xuat hien luc do, deu phai bo hoang vi bi bo tot de doa khi lam ray.

Anh Pham Van Thanh, tram truong tram kiem lam Pac Ray, cho biet nam nay bo tot xuat hien som hon hai nam truoc. Ngay tu nhung tran mua dau mua vao cuoi thang 6, bo tot da ra khoi rung. Tan suat xuat hien rat deu dan: buoi trua tu rung ve ray gam co va dem xuong lai vao rung ngu. Theo ong Nguyen Cong Van giam doc VQG Phuoc Binh, day chinh la diem dang luu y nhat vi chung to sau ba nam xuat hien, con bo tot nay da tao cho minh mot tap tinh sinh hoat o dia ban kiem an moi. Dong thoi, su hien lanh cua bo tot cung chung to con vat da cam nhan duoc su an toan ma con nguoi danh cho minh.

Dieu gi da khien con bo tot - loai vat chi dung sau ho ve suc manh va su hung bao - tro nen gan gui nhu vay? Ong Van cho rang: “Khong co gi khac ngoai su doi xu tu te cua nguoi dan. Neu khong co ho, chac chan VQG Phuoc Binh khong the co co hoi tiep can voi bo tot de dang nhu bay gio”. Theo ong Van, o nhieu vung rung khac, chi can bo tot xuat hien tai vung rung dem da kho thoat khoi hong sung cua tho san chu dung noi la ve ngay trong ray.

Tuy nhien, tai Phuoc Binh du luc dau bo tot dien cuong tan cong nhung nguoi dan da duoc tuyen truyen va y thuc rat cao ve viec bao ve minh va khong duoc xam hai tinh mang bo tot. Sau do, nguoi dan cung voi kiem lam con tu lap mot to canh bao va bao ve bo tot. Du co nhung gia dinh phai nhan luong thuc ho tro vi ray da bi bo tot pha nat nhung ba nam qua, con bo tot nay van luon an toan va ngay cang tro nen hien lanh.

Co hoi quy gia

Bo tot ve song chung voi bo nha - hien tuong chua tung duoc ghi nhan tai Viet Nam - da mo ra co hoi tiep can, nghien cuu quy gia cho cac nha khoa hoc. VQG Phuoc Binh nhan dinh voi voc dang gan 1 tan, co the day chinh la con bo tot dau dan, sau mot cuoc “tranh chap quyen luc” da bi dao thai, khong the nhap bay va ve lang song voi bo nha.

Voi rieng con bo tot, dieu do khong co loi, tuy nhien ve mat sinh thai lai la tin hieu vui vi chung to quan the bo tot song tai VQG Phuoc Binh dang phat trien, tao ra su canh tranh bay dan. Khao sat gan nhat vao nam 2008 chi xac dinh duoc tai VQG Phuoc Binh co ba bay bo tot voi khoang 40 con nhung khong khang dinh duoc dac diem cua quan the bo tot nay.

Bo tot lai... tham

Hai can bo kiem lam VQG Phuoc Binh cung PV tiep can bo tot o khoang cach rat gan

Sau mot thoi gian bo tot song chung voi bo cai cua nguoi dan, hien VQG Phuoc Binh da khoanh vung ba con be con hon mot tuoi co voc dang va tap tinh khac la voi bo nha, duoc nghi ngo la con lai cua bo tot. Theo quan sat cua chung toi, ba con be con nay co mau long den nau, dac biet la co bom chay doc tu co xuong lung va sung da cao gan 20cm - dieu khong thay o cac con be khac tai Phuoc Binh.

Ong Nguyen Van Chuan, chu cua mot trong ba con be nghi la lai bo tot, cho biet be da den tuoi xo mui nhung thuc hien nhieu lan deu khong thanh cong vi chung qua hieu dong va khoe, khong giong nhu cac con be khac. Hien VQG Phuoc Binh dang lap du an, xin kinh phi de mua them bo cai truong thanh tha vao khu vuc bo tot xuat hien de theo doi va hi vong se co con lai bo tot chao doi.

Rat nhieu thong tin quy gia ve bo tot Viet Nam dang co co hoi duoc khoi mo tu con bo tot tach bay o VQG Phuoc Binh. Tuy nhien, co hoi quy gia nay duong nhu dang bi tho o. VQG Phuoc Binh dang muon thuc hien rat nhieu nghien cuu nhu gan chip len bo tot de xac dinh duoc duong di chuyen cua bo khi ve rung vao ban dem va trong nhung thang mua kho.

Tu day, co the xac dinh duoc nguon thuc an cua bo tot va dac biet la xac dinh chinh xac pham vi quan the bo tot dang sinh song de len ke hoach bao ton tong the.

Don gian hon la xac dinh ADN cho ba con be nghi la lai bo tot ma neu dung se bao ve duoc nguon gen doc dao, lai tao voi bo nha. Tuy nhien, ngoai 25 trieu dong ho tro de bao ve bo tot cua UBND tinh Ninh Thuan, suot ba nam qua, VQG Phuoc Binh van phai tu “boi” trong viec bao ve va nghien cuu con bo tot nay, khong du kinh phi cung nhu chuyen mon de thuc hien nhung nghien cuu dang ap u.

Ong Nguyen Cong Van tiec nuoi: “Da go cua nhieu noi nhung chung toi van chua nhan duoc su tro giup. Mua kho toi bo tot lai ve rung, khong biet con ra lai nua khong”.

Ky uc bo rung

Theo cach goi cua nhung toan tho rung, bo tot con co ten la con min. Uy dung hon, trong tieng Raglay, bo tot la kvay - con vat “hung du va to lon”. Bay gio, tim do mat trong nhung canh rung noi vung duyen hai Nam Trung bo voi cao nguyen Lam Vien, Bidoup... moi mong thay bo tot. Du rat nhieu gia lang va tho rung van con nguyen ky uc nhung ngay chua xa ve su phong phu cua bo tot.

Ong Chammale Au, nghe nhan dan gian va cung la tho san noi tieng o vung rung Ma Noi (Ninh Son, Ninh Thuan), rut trong boc coi cay ken motova - loai nhac cu cua nguoi Raglay, bao: “Bang sung con kvay do, cai ken nay tao lam hoi sau giai phong (nam 1975). Hoi do, kvay nhieu lam, ban mot con ca lang an no. Nhung gio Ma Noi nay chi con cai motova nay cua tao bang sung kvay nua thoi”. Von la mot du kich cua chien khu Anh Dung (vung rung Ma Noi, Phuoc Ha cua Ninh Thuan ngay nay), ong Chammale Au tung tan mat thay nhieu doan bo tot xe gio lao di giua rung.

Thoi do, bo tot nhieu den noi dung cach hang cay so van nhan biet duoc qua buoc di chuyen lam tieng cay rung xao xac nhu gio bao va mui nuoc tieu khai nong boc len. Ky uc ve bo tot cua Chammale Au vi the rat nhieu, nhung hai hung nhat la cau chuyen ve nguoi ban Da Mai Phan, mot du kich o cung chien khu Anh Dung da bi mot con bo tot dau dan moc lung nguc. Du truoc do Da Mai Phan da xa het nua bang sung AK nhung bo tot van du suc lao vao. Lan do, sau khi xe thit bo tot da phai huy dong toi hon 20 du kich moi gui noi xuong, thit cua con bo nay ve lan.

Gan hon nua, ong Tran Cong Thang, mot can bo lam nghiep o Ninh Son, bao rang vao dau nhung nam 1990, moi sang lai xe reo vao rung van con thay chi chit dau chan cua nhung bay bo tot an dem cat duong di qua. “Thoi do chac bo tot chua duoc dua vo sach do, quan ly cung con long leo nen co ngay tho san ban den ba, bon con, dem ra cua rung xe thit ban re nhu cho” - ong ke.

Tu rung Phuoc Ha den rung Ma Noi roi len cao nua la Phuoc Binh, Bidoup... - nhung canh rung bac thang noi nhau tu Ninh Thuan, Khanh Hoa len cao nguyen Lam Vien, noi tru ngu cua bo tot cu bi thu hep dan. Va noi nhu ong Nguyen Cong Van, bo tot Nam Trung bo da “cung duong” vi vung rung Pac Ray, noi con bo tot dang xuat hien, da la nac thang sinh ton cuoi cung.

Chuyen mot con bo tot ve lang o Phuoc Binh nhung ngay nay vi the mang den niem vui vi bo tot van con sinh truong, van con chut “niem tin” o con nguoi de bao gan ra khoi rung. Nhung cung chua day noi ngam ngui trong suy nghi cua rat nhieu nguoi nhu ong Chammale Au, ong Tran Cong Thang... Boi cau chuyen ly ky ve nhung bay kvay - bo tot ma cac ong tung chung kien chi moi day thoi da tro thanh ky uc qua nhanh.

Viet Bao
Theo Nguyen Vien Su - Son Lam (Tuoi tre)
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

Tìm hiểu: VQG Phuoc Binh, Phuoc Binh, Ninh Thuan, Ma Noi, Chammale Au, Nguyen Cong Van, vuon quoc gia, bo tot, Con bo, xuat hien, bao ve, vung rung, co hoi, nha, ba

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Bò tót lại... thăm "nhà"

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Bò tót lại... thăm "nhà" bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Bo tot lai tham nha

Nhan xet, hay lien he ve tin Bo tot lai tham nha co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Bo tot lai tham nha de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin xa hoi trong chuyen muc Xa hoi.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin xa hoi
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0