Bi an Himalaya

Cuoc chinh phuc dinh Everest dau tien dien ra vao ngay 29/5/1953 khi nha leo nui nguoi New Zealand Edmund Hillary va nguoi dan duong cua ong la Tenzing Norgay dat chan len dinh nui nay sau mot cuoc chien cam go voi gia lanh, bang tuyet, va luong oxy loang.

Neu quan sat ban do the gioi, ban se nhin thay hinh mot chiec cung mau nau lon dai toi 2.700 km, trai dai tu Indus toi Brahmaputra, rong tu 250 den 500 km nam tren luc dia chau A.

Do chinh la day nui Himalaya. Day nui nay cung duoc biet toi voi cai ten "Mai nha cua the gioi" boi le o noi day co toi 14 dinh nui cao nhat tren the gioi voi chieu cao hon 8.000 m. Ngoai ra, con co toi 170 dinh nui cao tren 7.000 m va so luong dinh nui cao tren 6.000 m thi khong the dem xue!

Phan quan trong nhat cua Himalaya nam tren dat nuoc Nepal: 9/14 dinh nui cao nhat cua Himalaya nam tren lanh tho nuoc nay va co toi hon 50 dinh nui cao tren 7.000 m.

Dinh nui cao nhat cua Himalaya dong thoi cung la dinh nui cao nhat the gioi la Everest (no duoc dat ten sau khi mot nha tham hiem nguoi Anh da phat hien ra dinh nui nay hoi the ky 19) hay con duoc goi la Chomolungma (co nghia la "nu than nui" theo tieng Tibet). Chieu cao cua dinh nui nay duoc do lan gan day nhat la vao nam 1955 voi con so ghi nhan la 8.848 m.

Voi chieu cao "dang ne" cua minh, Himalaya nhu mot tam barrier chan gio mua, do chinh la ly do vi sao mot phan lon cua khu vuc Trung A lai kha kho rao. Tuy nhien, suon phia nam cua Himalaya lai co luong mua lon va tuyet phu nhieu.

La "mai nha cua the gioi" nen cung khong co gi ngac nhien khi Himalaya co nhung dong song bang tuyet dep, mot so dong song co chieu dai toi hon 30 km.

Himalaya duoc chia thanh 3 phan voi khi hau cung nhu he thuc vat khac nhau.

Terai (vung dat am) la vung vanh dai cua nhung dong co dam lay, thao nguyen va nhung canh rung xanh tot thuoc lanh tho cua An Do, Nepal va Bhutan. Phan lon Terai da duoc chuyen thanh dat nong nghiep, tuy nhien, tai Rung quoc gia Nepal chung ta van co the tim thay cac loai dong vat nhu voi, ho hay te giac duoc bao ton. Day la khu vuc co so luong nguoi sinh song nhieu nhat o Himalaya. Luong thuc chinh o day la lua nuoc va o nhung khu vuc khi hau kho hon la lua mi.

Cao hon Terai la Low Himalaya (Himalaya thap) - mot khu vuc voi nhung ngon doi va nui co do cao trung binh khoang 3.000 m. Khu vuc nay duoc bao phu boi nhung canh rung rung la theo chu ky voi cac loai thuc vat dien hinh nhu cay de phuong dong, ho cang lo, ho thong xanh va thong bac. O chieu cao 3.000 m, he thuc vat o day cung co kha nhieu cay do quyen lon, giua chung la rat nhieu loai phong lan, duong xi va reu.

Khu vuc cao nhat co he thuc vat thua hon, dat duoc bao phu boi nhung dong co va nhung ho nuoc bang gia rong hon 4.000 m xem ke giua cac lop da. Tu do cao 5.500 m la khu vuc cua bang va tuyet, khong khi o day rat loang.

O do cao 3.000 den 5.000 m, nguoi dan o day co the trong khoai tay, lua mach, kieu mach va mot so loai ngu coc. Loai dong vat quan trong nhat o day la bo Tay Tang - loai dong vat co kha nang chiu duoc cai lanh khac nghiet va khong doi hoi qua nhieu thuc an. Loai bo nay duoc su dung de cay, lam phuong tien di chuyen, cho sua de lam bo va phomat, da cua bo Tay Tang cung co the duoc su dung de lam quan ao.

Do cao cua day nui nay so voi mat bien van dang tang len theo tung nam, do do, so luong nguoi sinh song o day cang ngay cang it hon va no dang dan bi co lap. Nhung gia dinh o day chi ra khoi ngoi lang noi ho sinh song chi vai lan trong nam de ban hoac trao doi hang hoa. Nhung chuyen hanh trinh nhu the nay mat khoang vai tuan le.

Nguoi chau Au dau tien vuot qua Himalaya la mot nguoi Anh co ten Samuel Turner vao nam 1800. Ong da di tu Bhutan cho toi Tibet nham nghien cuu ve dia hinh cua Himalaya.

Cuoc chinh phuc dinh Everest dau tien dien ra vao ngay 29/5/1953 khi nha leo nui nguoi New Zealand Edmund Hillary va nguoi dan duong cua ong la Tenzing Norgay dat chan len dinh nui nay sau mot cuoc chien cam go voi gia lanh, bang tuyet, va luong oxy loang.

Cho toi nam 1977, chi co 28 nha leo nui chinh phuc Everest, trong khi do, con so nay nam 2004 da tang len 2.238 nguoi (ke tu nam 1998 la 1.148 nguoi) va co 186 nguoi da chet trong khi co gang vuot qua ngon nui cao nhat the gioi nay.