Am thanh vom va thoi gian

Tags: Dolby Digital, Dolby Surround, SRS Labs, phat ra tu, nha san xuat, bo giai ma, su han che, am thanh, co the, cua am, cong nghe, ky thuat, thap nien, vom, loa


Am thanh vom va thoi gian
SoundMax Hero 5.1: Mot trong nhung san pham dat chat luong ve am thanh lan thiet ke.
Bat dau tu khi am thanh Stereo tro thanh pho thong trong thap nien 50, cac nha san xuat da chay dua voi nhau de tao ra nhung dinh cao cuoi cung cua cong nghe thuong thuc am thanh.

Ngay ca vao thap nien 40, Walt Disney da ket hop ky thuat am thanh vom vao bo phim hoat hinh Fantasia, hau de dua khan gia di vao nhung cam giac bao la cua hinh anh va am thanh trong bo phim.

Mac dau nhung ky thuat trong Fantasia khong the nao lap lai o trong nha cua khan gia, tuy nhien cac ky su am thanh trong ca linh vuc am nhac va phim anh da khong ngung tim kiem va phat trien nhung phuong phap moi. Dan dan nhung cong nghe nay da tro thanh he thong am thanh vom ma chung ta thuong thuc trong rap hat tren the gioi ngay hom nay.

Am thanh mono

Am thanh monophonic chi co mot kenh, xuat phat tu mot phuong huong. No chi dung mot amplifier va mot loa de phat lai. Doi voi thinh giac cua ban, tat ca nhung chi tiet cua am nhac, nhu la giong hat, nhung nhac cu v.v hinh nhu duoc phat ra tu mot diem trong khong gian. Neu ban gan hai loa vao vao mot nguon monophonic, am thanh bay gio giong nhu la no duoc phat ra tu mot diem o chinh giua hai loa, tao ra mot kenh ao (phantom channel).

Am thanh Stereophonic

Day la ky thuat thong thuong nhat cua nhung am thanh duoc tai tao lai. Mac dau no khong phai la hoan toan giong nhu that, am thanh stereophonic cho phep nguoi nghe hinh dung ro rang vi tri cua nhung nhac cu tren san khau.

Stereophonic process

Diem chinh yeu cua am thanh Stereophonic la su phan chia cua am thanh ra hai kenh. Am thanh thau duoc da duoc pha tron de cho mot vai phan tu duoc chuyen ve kenh trai, nhung phan tu khac duoc chuyen ve ben phai.

Mot dieu thu vi cua am thanh Stereo la nguoi nghe co the cam giac duoc vi tri cua nhung nhac cu trong mot dan nhac giao huong, trong do am thanh tu nhung nhac cu duoc xuat phat tu nhung diem khac nhau tren san khau. Tuy nhien, yeu to monophonic cung duoc cong vao o day. Bang cach mix am thanh cua nguoi ca si vao trong ca hai keng, giong ca si giong nhu la dang dung o kenh giua cua loa trai va loa phai.

Gioi han cua am thanh Stereo

Am thanh Stereo mac dau rat la pho thong trong nhung nam 50 va 60, nhung no co su gioi han. Nhieu ban thau co hien tuong "ping-pong". Boi vi khi mix-down nguoi ta da nhan manh den su khac nhau giua kenh trai va phai ma khong chu y den kenh ao o chinh giua.

Hon nua, mac dau am thanh bay gio da duoc tai tao lai giong nhu that hon, no van con thieu nhung thong tin ve khong gian (ambience). Stereophonic lam cho nguoi nghe co cam giac nhu tat ca moi thu deu nam o "phia truoc" va no thieu di nhung am huong tu nhien, nhu su vang doi o phia sau do nhung buc tuong, hay la nhung yeu to khac cua am huong.

Am thanh bon-kenh-roi va Quadraphonic

Vao cuoi thap nien 60 va vao dau cua thap nien 70, co hai su phat trien trong am thanh ma no co gang giai dap nhung gioi han cua am thanh Stereo. Do la bon-kenh-roi va Quadraphonic.

Kho khan voi bon-kenh-roi

Trong he thong bon-kenh-roi, can phai co bon amplifier giong nhau, va no rat la dat tien. Day la nhung nam thang cua Bong den va Transistors, khong phai la IC nhu ngay hom nay.

Hon nua, bon-kenh-roi chi co the the hien qua nhung may dat tien 4-kenh reel-to-reel. Vao nhung nam do, dia than (LP) chi co the phat ra hai kenh.

Quadraphonic - tien gan hon den am thanh vong

Ky thuat Quad cho phep chung ta mot dang am thanh that hon va re tien hon bon-kenh-roi. Nguyen tac cua Quad la no ma hoa nhung thong tin tu 4 kenh de thau lai xuong 2 kenh. Ket qua thiet thuc la nhung chi tiet ve khong gian (ambience) hay la nhung hieu ung am thanh co the duoc gan vao (embeded) mot ban thau chi co hai kenh. Nhung thong tin nay duoc goi lai va giai ma bang mot bo giai ma Quad.

Thuc chat, Quad la tien than cua Dolby Surround ngay hom nay. Nhung mac dau Quad co nhieu hua hen la no co the dem am thanh vom den cho rap hat gia dinh, nguoi tieu dung can phai mua amplifier moi, voi bo giai ma moi, va ca nhieu loa hon. Cuoi cung boi vi no thieu mot su nhat tri giua cac nha san xuat phan cung va phan mem, Quad da chet yeu truoc khi no co co hoi de truong thanh.

Am thanh vom va thoi gian
Mo hinh am thanh vom Dolby Surround.
Su xuat hien cua Dolby Surround

Trong nhung nam giua thap nien 70, su thanh cong cua Dolby trong nhung phim nhu la Star Wars, Tommy, mo man cho mot phuong phap moi de giai ma am thanh vom.

Hon nua, su tien hoa ve ky thuat cua HiFi Stereo VCR trong thap nien 80, tao nen mot huong di de am thanh vong co the phat trien: do la rap hat o nha.

Am thanh Dolby - Thiet thuc cho gia dinh

Bay gio thi cac nha san xuat phan cung va phan mem co the ma hoa nhung du kien trong phim vao trong hai kenh. Dieu nay da khuyen khich su ra doi cua nhung linh kien re tien cho am thanh vong.

Khach hang voi Stereo co the mua nhung hop giai ma Dolby de nghe am thanh vong. Su viec nay cang ngay cang tro nen pho thong, gia thanh cua amplifier da tich hop voi bo giai ma Dolby cang ngay cang thap xuong, va cuoi cung la Am thanh vong tro nen mot bo phan vinh vien trong he thong Giai tri o nha.

Co ban cua am thanh Dolby

Phuong phap am thanh vong Dolby bao gom viec ma hoa bon kenh cua tin tuc - Front Left, Center, Front Right, va kenh Rear vao trong hai kenh tin hieu. Mot IC giai ma sau do se chuyen tin hieu nay den noi thich hop nhu la kenh trai, kenh phai, kenh sau va kenh giua. (kenh giua la do tich hop giua hai kenh trai va phai).

Hieu qua cua Dolby Surround la mot moi truong nghe can bang. Trong do nhung am thanh chinh duoc phat ra tu kenh trai va kenh phai. Loi ca hay la loi doi thoai duoc phat ra tu kenh giua, va khong khi cua am nhac (ambience) duoc phat ra tu sau lung nguoi nghe.

Trong ky thuat thau am, khi am thanh duoc giai ma voi quy trinh nay, no cho ta cam giac tu nhien hon, va voi nhieu dau hieu hon ve chieu sau cua can phong. Trong am thanh cua phim, cam giac cua am thanh di tu truoc ra sau va di tu trai sang phai cong them vao su hien thuc cua kinh nghien nghe/nhin bang cach de nguoi nghe co cam tuong nhu ho dang o trong nhung hanh dong dang xay ra. Dolby surround rat la de dang su dung trong ca am nhac hay la am thanh cua phim.

Su han che cua Dolby Surround

Dolby surround van con nhung su han che. Nhung kenh phia sau van la thu dong, no van thieu nhung phuong huong ve am thanh mot cach chinh xac. Hon nua su phan biet giua cac kenh it hon la trong Stereo.

Dolby Pro Logic

Dolby Pro Logic vuot qua nhung gioi han cua Dolby Surround thong thuong bang cach gan them vao phan cung va phan mem trong trong IC giai ma bang cach nhan manh nhung tin hieu quan trong ve phuong huong trong am thanh cua phim. Noi mot cach khac, bo giai ma se nhan manh vao su dinh vi cua am thanh bang cach tang bien do cua cac am nay trong cac kenh tuong ung.

Qui trinh nay, mac dau khong quan trong trong su thau am cua am nhac, nhung rat la co hieu qua trong phim. No lam cho nhung sound effects nhu la tieng bom no, phi co bay ngang dau… duoc the hien ro rang hon. Am thanh co su phan biet ro rang giua cac kenh. Them vao do, Dolby Prologic trich ra mot kenh chuyen dung la kenh Center, dung de dat nhung loi doi thoai vao giua.

Su han che cua Dolby Pro-logic

Mac dau Dolby Pro-Logic la mot su cai tien uu tu nhat cua Dolby Surround. Hieu ung cua no chi co the nhin nhan duoc chi trong phuong dien tai tao lai. Va mac du co hai loa o dang sau, chung van la tin hieu mono, gioi han di nhung am thanh co huong di dong tu dang sau lung den truoc mat, va tu ben canh den truoc mat.

Dolby Digital

Dolby digital thong thuong duoc goi la he thong 5.1 kenh. Can phai noi rang cum tu "Dolby Digital" am chi den su ma hoa cua tin hieu am thanh, khong phai la bao nhieu kenh ma no co. Dolby digital co the la Mono, 2-kenh, 4-kenh, 5.1 kenh hay 6.1 kenh. Trong nhung ung dung thong thuong, Dolby Digital 5.1 va 6.1 thuong duoc goi tat la Doby Digital.

Nhung loi ich cua Dolby Digital 5.1 co ca hai thuoc tinh: chinh xac va linh dong bang cach cong them hai kenh stereo o phia sau, lam cho cam tuong nhu am thanh duoc phat ra tu nhieu phuong huong hon. Va hon nua, co mot kenh chuyen dung de nhan manh ve nhung tan so tram.

Khong giong nhu Dolby Prologic, trong do nhung kenh phia sau chi o mot cuong do nho, va tan so dap ung chi co gioi han, Dolby Digital cho ra cuong do lon nhu nhung kenh chinh.

Su ma hoa cua Dolby Digital tren DVDs, Laserdiscs thi rat la pho thong tren thi truong.

Am thanh vom danh cho am nhac

Nhung cong nghe nhu la Dolby Digital chi duoc thiet ke chu yeu la de xem phim. Chua co mot phuong phap hieu qua nao de tao am thanh vom cho nghe nhac. Thuc te, nhieu tay audiophiles da tu choi am thanh vom, thay vao do la bo loa stereo truyen thong de nghe nhac.

Nhung nha san xuat nhu la Yamaha da cho ra doi cong nghe lam noi bat am thanh (sound enhancement) ma no co the dua nguon am thanh vao mot moi truong ao, nhu la jazz club, concert hall, hay la san van dong. Nhung no khong the nao "chuyen doi" giua 2 kenh va dang thuc 5.1 .

DTS (Digital Theater Systems) va SRS Labs

Khong phai chi co mot minh Dolby labs tren thi truong am thanh vom cho gia dinh. DTS (Digital theater Systems) cung co cong nghe rieng cho am thanh vom. DTS co ban cung giong nhu Dolby Digital 5.1, nhung boi vi DTS khong ap dung ky thuat nen nhieu trong qua trinh ma hoa, nhieu nguoi nghi rang am thanh cua no hay hon. Hon nua, trong khi Dolby Digital duoc su dung chinh yeu trong soundtrack cua phim, DTS thi duoc dung trong Am nhac. Mot vai CD player bay gio co DTS o dau ra, cho phep DTS amplifier giai ma tin hieu DTS da duoc "in" trong nhung DTS-CD.

Am thanh vom va thoi gian
Mo hinh SRS: Tru-Sound.
SRS: Tru-Sound

Ngoai Dolby Labs va DTS, SRS Labs cung la mot cong ty voi nhung cong nghe moi. Tru-Surround la mot he thong am thanh vong co kha nang lay mot nguon nhieu kenh da duoc ma hoa, vi du nhu Dolby Digital, va no co the tai tao lai am huong cua nhieu kenh ma chi dung hai loa. Ket qua la no khong an tuong bang Dolby Digital 5.1 that (hieu ung cua loa truoc va loa ben canh thi rat la an tuong, nhung hieu ung cua loa sau thi khong hay lam, no cho ta cam tuong nhu am thanh duoc phat ra tu o dang sau dau thay vi no phai duoc phat ra tu dang sau lung). Mac dau nhu vay, nhieu nguoi tieu dung lai khong thich lam chat cho can phong cua ho voi sau hoac bay loa con. Tru-Surround cho phep kha nang tan huong am thanh 5.1 ma chi can hai loa.

Headphone Surround

Am thanh vom khong chi danh cho nhung loa lon, no cung co the ung dung vao moi truong headphone. SRS Labs, Dolby Labs, va Yamaha deu ket hop ky thuat am thanh vong trong headphone cua ho.

Thong thuong, khi nghe am nhac hay la nghe phim, am thanh duong nhu bat nguon tu o ben trong dau nguoi nghe, dieu nay rat la khong duoc tu nhien. Dolby headphone, SRS headphone, va Yamaha Silent Cinema xu dung nhung cong nghe de cho nguoi nghe khong nhung mot am thanh bao phu, ma am thanh con di khoi dau nguoi nghe de tao thanh mot dai am o dang truoc va o ben canh cua dau, cung giong nhu la khi nghe am thanh vom bang mot bo loa thong thuong.

TRUONG DUC LONG

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

Tìm hiểu: Dolby Digital, Dolby Surround, SRS Labs, phat ra tu, nha san xuat, bo giai ma, su han che, am thanh, co the, cua am, cong nghe, ky thuat, thap nien, vom, loa

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Âm thanh vòm và thời gian

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Âm thanh vòm và thời gian bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Am thanh vom va thoi gian

Nhan xet, hay lien he ve tin Am thanh vom va thoi gian co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Am thanh vom va thoi gian de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin Tong hop trong chuyen muc Cong nghe.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin Tong hop
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0