Y nghia chung cua nghe thuat

Tags: Hy Lap, Trang Thai Cuoi Cung, duoi anh sang cua, the gioi vat chat, gioi tu nhien, su ton tai, su khac biet, ve ban chat, cai dep, tinh than, con nguoi, hay la, hien tuong, y nghia, minh


Bay gio ta da co the dua ra mot dinh nghia chung ve ban chat cua nghe thuat thuc thu: moi su mieu ta cam tinh bat ky mot vat the song hay hien tuong nao tu giac do trang thai cuoi cung cua no, hay la duoi anh sang cua the gioi tuong lai, se la tac pham nghe thuat.

Y nghia chung cua nghe thuat
Triet gia V. Soloviev.

LBT- Nhan Hoi nghi Ly luan Phe binh Van hoc toan quoc lan thu II vua ket thuc (5/10/2006) ma cac ban tham luan cua no chua the giai quyet noi du la so bo nhung van de co ban cua Ly luan Phe binh, te hon nua, cac y kien ve Ly luan Phe binh deu na na nhu cam xuc mo ho sau khi ta doc xong mot cuon sach toi.

Ly luan Phe binh van hoc khong the chi la nhung cam xuc tam man hoac nhat nhanh nhung sai lam theo cam quan ca nhan de roi quy ket thanh quan diem va sau do phu nhan sach tron moi gia tri cua mot ai do. Ly luan Phe binh van hoc nghe thuat bao gio cung chua dung nhung he gia tri tham my co dich den ro rang. Chung toi da xin phep dich gia, Giao su Pham Vinh Cu duoc dang bai nghien cuu duoi nhan de "Y nghia chung cua nghe thuat" cua Soloviev -nha tho triet gia vi dai nguoi Nga.

Chung toi cung xin cam on ong Doan Tu Huyen (Trung tam Ngon ngu Van hoa Dong Tay) da cung cap van ban nay.

Ly do chon dang bai viet "Y nghia cua nghe thuat" khong phai nam o cho tai khang dinh quan niem nghe thuat "o trang thai cuoi cung, duoi anh sang cua the gioi tuong lai" ma chi nham gioi thieu mot phuong phap tu duy co he thong trong qua trinh tranh luan (ly luan va phe binh) nghe thuat ma thoi. Tri tue hien minh cua Soloviev the hien qua bai viet nay da cho thay kha nang tranh luan khach quan nhat, day du nhat va co he thong nhat voi cac quan diem hoc thuat khac nhau trai dai tu Platon, Aristote cho den Taine, Heghen....

Nguyen tac tranh luan truoc het phai dam bao duoc tinh khach quan noi tai va moi diem dua ra deu phai duoc chung minh, bien luan theo cung mot phuong phap. Nguon du lieu va nhung thao tac khao sat la nhu nhau; cai khac duy nhat the hien tai nang, ban linh va kha nang tien nghiem cua moi ly luan gia chi nam o phuong phap luan va nhung ket luan ma ho dua ra ma thoi.

Chinh su khac nhau nay da lam nay sinh cac he thong ly luan va su ton tai lau ben cua cac he thong ly luan nhu vay da chung minh mot cach thuyet phuc nhat rang chua co mot he thong ly luan nao hoan hao den muc tro thanh khuon vang thuoc ngoc chi phoi tuyet doi ca nghe si lan cong chung. Nhung dich den cua Ly luan Phe binh nghe thuat chac chan phai la "trang thai cuoi cung cua su vat hay la duoi anh sang cua the gioi tuong lai" nhu Soloviev da chi ra.

Chung ta co the tranh luan cung Soloviev ve cac quan niem nghe thuat cua ong cung nhu cua cac nha ly luan khac va neu may man trong qua trinh tranh luan, nhung y niem con mo ho hoac chim khuat trong bong toi noi ta duoc hien dien trong anh sang nhan thuc thi ta co quyen tu hao noi rang moi sai lam tren con duong truy tim chan ly deu rat dang gia, chinh nhung sai lam dang them muon ay dang phat sang va lam nen y nghia thuc su cua doi song nay.

Lessing, mot triet nhan da noi rat hay va duoc Tzvetan Todorov lay lam loi bat cho cuon sach noi tieng Thi phap van xuoi cua ong nhu sau: Gia tri cua con nguoi khong o chan ly nguoi do so huu hoac cho rang minh so huu, ma o noi gian kho chan thuc nguoi do nhan lanh trong khi tim chan ly. Boi, chang phai su so huu ma chinh su kiem tim chan ly moi gia tang suc manh noi con nguoi; chi o do moi tiem an buoc tien khong ngung cua su hoan thien. Su so huu khien nguoi ta thanh than nhien, luoi bieng, kieu ngao. Neu Chua cam trong ban tay phai cua Nguoi toan bo chan ly, con trong ban tay trai, chi co cuoc kiem tim chan ly, luon luon hoat dong - du cho cuoc kiem tim nay chi dem lai sai lam, lan nao cung nhu vay - va neu Chua phan bao toi: "con hay chon di". Toi se kinh can lao minh vao ban tay trai cua Nguoi va thua rang: "Xin Cha ban cho con vi, du sao, chan ly thuan khiet chi rieng thuoc ve Cha ma thoi."

Y nghia chung cua nghe thuat

I

Mot cay moc tuyet dep trong thien nhien va cung cay ay duoc ve tuyet dep trong tranh se gay an tuong tham my tuong dong va cung se phai duoc my hoc danh gia la nhu the: khong phai ngau nhien ma cung mot tu duoc su dung trong ca hai truong hop de the hien su danh gia ay. Nhung neu moi su deu chi gioi han bang tinh tuong dong thay duoc, nam tren be noi ay, thi co the dat cau hoi va qua that nguoi ta da tung hoi: nhan doi cai dep ay de lam gi?

Phai chang chi la tro choi con tre lap lai tren buc tranh cai ma da co su ton tai tuyet dep trong tu nhien? Thong thuong, nguoi ta tra loi (thi du, Taine trong Triet hoc nghe thuat cua minh) la nghe thuat tai tao khong phai ban than nhung vat the va hien tuong cua thuc tai, ma chi cai ma nguoi nghe si nhin thay o chung, ma nguoi nghe si chan chinh chi nhin thay o chung nhung net dien hinh, tieu bieu; yeu to tham my cua cac hien tuong tu nhien, di qua y thuc va tri tuong tuong cua nguoi nghe si, duoc tay loc khoi moi su ngau nhien vat chat va do do ma tro nen manh me hon, ruc ro hon.

Cai dep lan toa trong gioi tu nhien, trong cac hinh the va sac mau cua no, hien len tren buc tranh mot cach tap trung, duoc to dam va nhan manh. Cach kien giai nay khong the lam ta thoa man den cung vi mot le don thuan la hoan toan khong the ap dung no vao mot loat nganh nghe thuat. Nhung hien tuong tu nhien nao duoc nhan manh, thi du, trong cac xonat cua Beethoven? - Xem ra, quan he tham my giua nghe thuat va gioi tu nhien sau xa hon va he trong hon nhieu. Ro rang day khong phai la su lap lai, ma la su tiep tuc cai su nghiep nghe thuat da duoc thien nhien khoi thuy - su thuc hien noi tiep va day du hon cung cai nhiem vu tham my ay.

Ket qua cua tien trinh tu nhien la con nguoi theo hai nghia: thu nhat, nhu la mot sinh linh tu nhien dep nhat*, va thu hai, nhu mot sinh linh tu giac nhat. Voi tu cach thu hai ay, con nguoi, tu la ket qua, tu than tro thanh tac nhan cua tien trinh the gioi va vi the ma dap ung hoan hao hon cai muc dich ly tuong cua tien trinh ay. Muc dich ay la su tham thau lan nhau toan bo va su lien ket tu do cua tat ca cac nhan to va yeu to vat chat va tinh than, ly tuong va thuc tai, chu quan va khach quan cua hoan vu. Nhung nguoi ta co the hoi, vi sao toan bo tien trinh the gioi, duoc thien nhien khoi thuy va con nguoi tiep tuc, lai duoc chung toi xem tu giac do tham my, nhu la su giai quyet mot nhiem vu nghe thuat nao do?

Chang phai se la dung hon, neu xem muc dich ay la su thuc hien cai chan va cai thien, su toan thang cua tri tue va y chi toi cao? Neu de tra loi cau hoi do chung toi nhac lai rang cai dep chi la su the hien bang nhung hinh thuc cam hoi duoc chinh cai noi dung ly tuong ma truoc su the hien ay goi la cai thien va cai chan(1), thi loi nhac nay se kheu goi nhung phan bac moi. Nha dao duc hoc nghiem nghi se noi: cai thien va cai chan khong can den su the hien tham my. Lam dieu thien va nam vung chan ly - do la tat ca cai gi can thiet.

Phuc dap loi phan bac ay, ta hay gia dinh rang cai thien da duoc thuc hien khong chi trong cuoc song rieng cua mot ai do, ma trong cuoc song cua toan the xa hoi, rang mot che do xa hoi ly tuong da duoc kien tao, su doan ket hoan toan, tinh bac ai dai dong da thong ngu khap noi. Tinh khong the tham thau cua chu nghia ich ky da duoc xoa bo; moi nguoi tim thay minh trong moi nguoi, va moi nguoi tim thay minh trong moi nguoi.

Nhung neu su lien tham dai dong ay - ma no la ban chat cua cai thien dao duc - dung lai truoc gioi tu nhien vat chat, neu yeu to tinh than da chien thang tinh khong the tham thau cua long ich ky con nguoi, nhung lai khong the khac phuc duoc tinh khong the tham thau cua vat chat, hay la chu nghia ich ky cua tu nhien, thi dieu do co nghia la suc manh cua cai thien hay cua tinh yeu khong manh lam, va nguyen tac dao duc khong the duoc thuc hien cho den cung va khong the duoc bien chinh hoan toan.

Khi ay se xuat hien cau hoi: neu suc manh tam toi cua ton tai vat chat cuoi cung van uu thang, neu yeu to thien khong khac phuc duoc no, thi phai chang chan ly dich thuc cua toan bo cai hien huu la o no, con cai ma ta goi la cai thien, phai chang chi la ao anh chu quan? Va qua that, le nao co the noi ve su toan thang cua cai thien, khi ma mot xa hoi duoc to chuc tren nhung nguyen tac dao duc ly tuong nhat cung co the tu vong ngay lap tuc do he qua mot bien co dia chat hay thien van hoc nao do? Su xa la tuyet doi cua yeu to dao duc doi voi ton tai vat chat la nguy hai ro rang khong phai cho cai ton tai ay, ma cho chinh yeu to dao duc.

Chinh su ton tai cua trat tu dao duc trong the gioi quy dinh truoc quan he cua no voi trat tu vat chat, mot kieu phoi hop nao do giua hai trat tu ay. Nhung neu la the, thi phai chang can tim kiem quan he ay ben ngoai moi thu tham my, o su thong tri truc tiep nhung suc manh mu quang cua thien nhien boi tri tue con nguoi, o su thong ngu tuyet doi cua tinh than doi voi vat chat?

Xem ra mot so buoc quan trong da duoc thuc hien huong ve muc dich ay; khi no da dat, khi ma, nhu cac nha lac quan chu nghia hien nay nghi, nho thanh tuu cua cac khoa hoc ung dung chung ta se chien thang khong chi khong gian va thoi gian, ma ngay ca cai chet; khi ay su ton tai cua cuoc song huu luan trong the gioi (tren co so su song vat chat) se duoc bao dam vinh vien, song o ngoai moi quan he gi voi loi ich tham my, cho nen ngay khi ay van se co hieu luc tuyen bo rang cai thien khong can den cai dep.

Nhung trong truong hop ay ban than cai thien co vien man hay khong? Boi le no khong phai la su toan thang cua cai nay doi voi cai khac, ma la su ket doan cua tat ca moi cai. The nhung co the loai tru ra khoi tat ca moi cai ay nhung sinh the va nhung tac nhan cua the gioi tu nhien? Nhu vay co nghia la cung khong the xem xet chung chi nhu la nhung phuong tien hay cong cu cua sinh ton con nguoi, co nghia la ca chung cung phai gia nhap, voi tu cach mot yeu to chinh dien, cai cau truc ly tuong cua cuoc song chung ta.

Neu trat tu dao duc, vi su ben vung cua minh, phai dua vao cai tu nhien vat chat nhu la moi truong va phuong tien ton tai cua minh, thi vi su day du va hoan hao cua minh, no phai thu nap vao trong no cai co so vat chat cua sinh ton nhu the mot bo phan doc lap cua hoat dong dao duc, hoat dong nay gio day da bien thanh hoat dong tham my, boi vi ton tai vat chat chi co the duoc dua vao trat tu dao duc thong qua su lam cho bung sang, lam cho chua chan tinh than, tuc la duoi hinh thuc cua cai dep. Nhu vay, cai dep can thiet cho su thuc hien day du cai thien trong the gioi vat chat, boi le chi no moi lam sang va moi che ngu duoc bong toi khong lanh cua the gioi nay.

The nhung chang phai khong co chung ta thi cai viec lam - sang - toan - the - gioi ay van cu da hoan thanh xong xuoi? Cai dep tu nhien da trai len tren toan the gioi tam vai phu cua minh, cai hon mang quai di (chaos) cua quay mot cach bat luc duoi hinh hai can doi cua vu tru (cosmos) va khong the vut bo no khoi minh ca trong coi bao la vo tan cua cac thien the lan trong vong chat hep cua cac vat song tren trai dat nay.

Vay nghe thuat cua chung ta phai chang chi can lo sao lot ta duoc cai dep cua nhung quan he con nguoi, bang nhung hinh tuong cam tinh lam hien ra y nghia chan chinh cua cuoc song con nguoi? Nhung trong gioi tu nhien, nhung suc manh tam toi moi chi bi chinh phuc, chu chua duoc thuyet phuc boi y nghia hoan vu, ban than su chinh phuc ay con la be ngoai va chua day du, va cai dep cua thien nhien moi la tam vai phu duoc choang len tren su song ac doc, chu chua phai la su cai the hoa hinh su song ay.

Chinh vi the ma con nguoi voi y thuc va tri tue cua no phai tro thanh khong chi muc dich cua tien trinh tu nhien, ma con phuong tien cho su tac dong nguoc lai, sau xa hon va day du hon, tu phia yeu to ly tuong den gioi tu nhien. Ta biet rang su hien thuc hoa yeu to ay o ngay trong gioi tu nhien co nhieu do sau khac nhau, va moi do sau cua mat chinh dien ung voi cung su di sau, su tang cuong noi tai tuong tu cua mat phan dien.

Neu trong vat chat vo co, yeu to phan dien chi tac dong nhu la suc nang va su tro i, thi trong the gioi huu co no da tu bieu hien nhu la su chet va su phan huy (ma ca o day, cai phan tham my uu thang trong su huy hoai cac thuc vat khong ro bang trong su chet va phan ra cua cac dong vat, va giua chung thi o cac dong vat cap cao manh hon o cac dong vat cap thap). o con nguoi thi yeu to phan dien ay, ngoai su bieu hien phuc tap hon va manh me hon tu phia vat chat, con the hien ca cai ban chat sau xa vo cung cua minh nhu la cai ac tinh than. Nhung cung o day ta thay ca kha nang chien thang no hoan toan va the hien su chien thang ay bang cai dep bat hu va vinh cuu.

Kha la pho bien mot quan niem cu, nay duoc phuc hoi, no dong nhat hoa cai ac tinh than voi cuoc song vat chat (xac thit) tam toi, vo y thuc, va cai thien tinh than voi anh sang tri tue cua y thuc toa rang trong con nguoi. anh sang cua tri tue tu no la thien, dieu nay khong phai ho nghi, nhung khong the goi anh sang vat chat la cai ac. Y nghia cua hai kieu anh sang nay la nhu nhau trong hai linh vuc tuong ung.

Trong anh sang vat chat**, y tuong hoan vu (tinh nhat thong chinh dien cua tat ca, su song vi nhau cua tat ca ben trong mot ban the) duoc thuc hien chi mot cach phan hoi: tat ca cac vat the va hien tuong co duoc kha nang ton tai cho nhau (tu mo cho nhau) trong su phan anh lan nhau thong qua moi truong phi trong luong. Cung nhu the, toan bo cai ton tai duoc phan anh trong tri tue bang nhung khai niem truu tuong chung, chung truyen dat khong phai su ton huu noi tai cua su vat, ma chi nhung so do logic be ngoai cua chung. Vi the, trong nhan thuc ly tinh, chung ta cung chi tim thay su phan anh y tuong hoan vu, chu khong phai su co mat dich thuc cua no trong con nguoi nhan thuc va trong cai duoc nhan thuc.

De duoc hien thuc hoa thuc su, cai thien va cai chan phai tro thanh suc manh sang tao o trong chu the, suc manh cai hoa, chu khong chi phan anh hien thuc. Cung nhu trong the gioi vat chat, anh sang bien thanh su song, tro thanh nguyen ly to chuc cua cac thuc vat va dong vat, de ma khong chi phan chieu cac vat the, nhung con nhap than vao trong chung, cung nhu the anh sang cua tri tue khong the tu gioi han bang nhan thuc, ma con phai nhap than cai y nghia su song duoc nhan thuc ay vao trong mot thuc tai moi, thich hop voi no hon. Di nhien, truoc khi lam dieu do, truoc khi sang tao trong cai dep, hoac la cai bien thuc tai phi ly tuong thanh thuc tai ly tuong, can phai biet su khac biet giua chung - biet khong chi trong tu duy truu tuong, ma truoc het trong cam quan truc tiep von la so truong cua nguoi nghe si.

Chu thich:

* Toi hieu cai dep o day theo nghia chung va khach quan, tuc la ngoai hinh con nguoi co kha nang the hien mot noi dung ben trong hoan hao hon (ly tuong hon) cai noi dung ma cac dong vat khac co the the hien.

** Tat nhien toi noi o day ve anh sang khong phai theo nghia nhung cam giac thi giac cua con nguoi va cac dong vat, ma theo nghia su van dong cua moi truong phi trong luong lien he cac vat the voi nhau; su ton tai khach quan cho nhau cua chung phu thuoc vao moi truong ay va khong phu thuoc vao nhung cam giac chu quan cua chung ta. Tu anh sang duoc dung de noi van tat, boi vi nhung hien tuong dong hoc khac: nhiet, dien, v.v... cung thuoc ve day. Va lai, chung ta khong can biet den nhung gia thuyet nay hay gia thuyet kia cua khoa hoc vat ly: doi voi chung ta, chi mot su khac biet hien thuc giua nhung thuoc tinh cua nhung hien tuong vua duoc nhac va nhung thuoc tinh cua vat chat huu trong da la du.

II

Su khac biet giua ton tai ly tuong, tuc la ton tai xung dang, phai co, voi ton tai khong xung dang, khong duoc co noi chung phu thuoc vao quan he the nay hay the khac cua nhung thanh to cuc bo cua the gioi voi nhau va voi cai chinh the. Khi ma, thu nhat, cac thanh to cuc bo khong loai tru nhau, ma, nguoc lai, tim thay minh trong nhau, ket doan voi nhau; khi ma, thu hai, chung khong loai tru cai chinh the, ma khang dinh su ton tai cuc bo ma minh tren mot co so thong nhat pho bien; va cuoi cung, thu ba, khi ma cai co so thong nhat cua tat ca ay hay la cai ban the tuyet doi ay khong de nen va khong thu hut nhung thanh to cuc bo, ma tu bieu hien qua chung, cho chung duoc hoan toan tu do khoang dat o ben trong minh, thi cai ton tai nhu the se la ton tai ly tuong hay la xung dang - la cai phai co.

Va cai ton tai ay tu no co* nhung doi voi chung ta, no khong hien ra nhu mot thuc tai nghiem chung, ma nhu mot ly tuong, chi co the duoc thuc hien va dang duoc thuc hien mot phan. Ly tuong ay, hieu theo nghia ay, tro thanh muc dich cuoi cung va tieu chuan tuyet doi cua nhung hoat dong song cua chung ta: y chi ta huong ve no nhu la loi ich toi cao cua minh; no an dinh tu duy cua chung ta, voi tu cach chan ly tuyet doi; va cung no mot phan duoc cam nhan, mot phan duoc doan biet boi giac quan va tri tuong tuong cua chung ta nhu la cai dep.

Giua cac dinh nghia chinh dien, xuat phat tu ly tuong, ve cai ton tai xung dang cung co mot su dong nhat ve ban chat nhu la giua cac yeu to dien tuong ung voi chung. Moi cai ac co the quy ve su pha vo moi lien ket gan bo va tinh can bang giua cac bo phan va chinh the; va thuc chat moi cai hu nguy va xau xi quai di cung quy tu duoc ve day. Khi mot thanh to cuc bo hay don nhat khang dinh minh trong the biet lap cua minh, muon loai tru hay lan at su ton tai cua cai khac; khi nhung thanh to cuc bo hay don nhat, mot cach rieng le hay la cau ket, muon chiem cho cua cai chinh the, loai tru va phu dinh tinh thong nhat doc lap cua no, va qua do loai tru va phu dinh ca moi quan he tuong lien chung; va khi, nguoc lai, vi su thong nhat ma tu do cua sinh ton cuc bo bi thu hep va xoa bo; - tat ca nhung cai do: ca su mot minh tu khang dinh (chu nghia vi ky), ca su khu biet vo chinh phu, ca su thong nhat doc tai, chung ta deu phai xem la cai ac.

Nhung cung cai do, chuyen tu linh vuc thuc tien vao linh vuc ly luan, la su hu nguy. Ta goi la hu nguy mot tu tuong chi chu y den mot mat rieng le nao do cua sinh ton va vi no ma phu nhan nhung mat khac; chung ta cung goi la hu nguy trang thai tri nao chi danh cho cho nhung tap hop bat dinh cua nhung tinh huong duoc nghiem chung cuc bo, dong thoi phu dinh y nghia chung va su thong nhat co ly cua hoan vu; cuoi cung, ta cung phai goi la hu nguy ca chu nghia nhat nguyen truu tuong hay thuyet phiem than phu dinh bat ky mot su sinh ton rieng biet nao vi nguyen tac thong nhat tuyet doi**.

Va cung nhung dau hieu co ban an dinh cai ac trong linh vuc dao duc va cai hu nguy trong linh vuc tri tue, cung chung an dinh cai quai di trong linh vuc tham my. La quai di tat ca nhung gi ma o do mot bo phan banh truong vo do va chiem cho cua cai khac, ma o do khong co su thong nhat va su toan ven va cuoi cung khong co su muon hinh muon ve tu do. Cai so dong vo chinh phu cung doi nghich voi cai thien, cai chan, cai dep nhu la su thong hop cung nhac, de nen: moi co gang thuc hien su thong hop nhu the deu dan den quan niem ve su trong rong vo tan, su mat di moi hinh anh dac thu va xac dinh cua sinh ton, tuc la cai quai di thuan tuy.

Cai ton tai ly tuong, hay la xung dang doi hoi mot su tu do nhu nhau cho ca cai chinh the lan cai cuc bo, vi the day khong phai la tu do khoi nhung dac diem, ma la tu do khoi tinh doc nhat cua chung. De co duoc day du cai tu do ay, cac thanh phan cuc bo phai tim thay minh trong nhau va trong chinh the, moi cai nhan ra minh trong cai khac va nhan ra cai khac trong minh, cam thay trong phan rieng cua minh tinh thong nhat cua chinh the va trong chinh the cai phan cua minh - tom lai, su doan tu tuyet doi cua toan bo cai hien huu, Thuong De la tat ca trong tat ca.

Su thuc hien day du de ta cam nhan duoc moi ket doan chung hay la tinh nhat thong chinh dien cua tat ca ay - tuc la cai dep hoan hao khong chi nhu su phan chieu cua y tuong tu be mat cua vat chat ma nhu la su co mat thuc su cua y tuong trong vat chat - truoc het doi hoi mot su tuong tac sau sac nhat va mat thiet nhat giua ton tai ben trong hay la tinh than va ton tai ben ngoai hay la vat chat.

Day la yeu cau co ban va noi tai cua cai tham my, su khac biet dac thu giua cai dep voi hai binh dien co ban khac cua y tuong tuyet doi cung la o day. Noi dung ly tuong, neu no van chi la so huu noi tai cua tinh than, cua y chi va y tuong cua tinh than, thi chua co duoc ve dep, ma chinh su vang mat cua cai dep cho thay su bat luc cua y tuong. Qua that, chung nao tinh than chua co kha nang lam cho noi dung ben trong cua minh bieu hien truc tiep ra ngoai, hay la nhap than vao hien tuong vat chat; va, mat khac, chung nao vat chat chua co kha nang tiep thu tac dong ly tuong cua tinh than, chua co kha nang nhuan tham tinh than, tu cai bien hay la hoa hinh thanh tinh than, thi tuc la ban than y tuong, ma noi dung cua no chinh la su lien ket hoan hao cua toan bo cai hien huu, trong su hien dien cua no o day chua co du suc manh de thuc hien minh den cung hay la the hien day du ban chat cua minh.

Cai tinh than truu tuong, khong co kha nang nhap than mot cach sang tao va cai vat chat vo hon, khong co kha nang nhuan tham tinh than - ca hai deu khong ung hop voi kieu thuc sinh ton ly tuong hay la xung dang va ca hai deu mang tren minh dau chi ranh ranh ve tinh khong xung dang ay: ca hai deu khong dep va khong the dep.

Nhu vay, de cho pham chat dep ay hien dien day du can co: 1) su vat chat hoa truc tiep ban chat tinh than va 2) su tinh than hoa den cung hien tuong vat chat voi tu cach la hinh thuc chinh thuc khong the tach roi cua noi dung ly tuong. Can phai bo sung cho hai dieu kien noi tren mot dieu kien thu ba, hay noi dung hon, dieu kien nay phoi sinh truc tiep tu hai dieu kien truoc: mot khi noi dung tinh than va bieu hien cam tinh da nhat hop mot cach truc tiep va khong the chia cat trong cai dep, khi chung da tham thau nhau hoan toan, thi hien tuong vat chat, da thuc su tro nen dep, tuc la da thuc su tro thanh hien than cua y tuong, thi cung phai tro nen truong ton va bat tu nhu chinh y tuong.

Theo my hoc Hegel cai dep la hien than cua y tuong pho quat va vinh hang o nhung hien tuong cuc bo va nhat thoi, ma nhung hien tuong ay se mai mai la nhat thoi, se mat di nhu the nhung lan song rieng re trong dong chay cua qua trinh vat chat, chi trong choc lat phan chieu anh sang ruc ro cua y tuong vinh hang. Nhung dieu nay chi co the co duoc, khi yeu to tinh than va hien tuong vat chat quan he voi nhau mot cach dung dung, tho o. Cai dep dich thuc va hoan hao, the hien su lien ket triet de va su tham thau lan nhau giua hai yeu to ay, tat yeu phai lam cho mot trong hai yeu to (vat chat) thuc su du phan su bat tu cua yeu to khac.

Tro lai voi nhung hien tuong dep cua the gioi vat chat, ta thay rang chung con xa moi thuc hien duoc day du nhung yeu cau hay la nhung dieu kien cua cai dep hoan hao. Thu nhat, trong cai dep tu nhien noi dung ly tuong chua du trong suot, no chua khai lo ra o day toan bo chieu sau huyen bi cua minh, ma moi boc lo nhung duong net chung, co the noi, chi moi minh hoa bang nhung hien tuong cuc bo, cu the nhung dau chi va dinh tinh so dang cua y tuong tuyet doi. Thi du, anh sang bang nhung pham chat cam tinh cua no cho thay tinh co the tham thau toan bo va tinh phi trong luong cua yeu to y tuong; cac thuc vat bang hinh the thay duoc cua chung the hien tinh quang dai cua y tuong su song va y nguyen chung cua hon dat huong toi nhung hinh thai cao hon cua sinh ton; nhung dong vat dep the hien cuong do cua cac dong co song duoc tich hop trong mot chu the phuc tap va duoc can bang hoa den muc co the cho phep su choi don tu do cua cac luc song, v.v...

Trong tat ca nhung cai do, khong the ho nghi, co su hien than cua y tuong tuyet doi, nhung chi mot cach chung nhat va hoi hot nhat, tu phia ngoai cua minh. Trong cai dep tu nhien, ung voi su vat chat hoa yeu to ly tuong moi o be ngoai ay la su hap thu tinh than cung hoi hot nhu the noi vat chat; tu do ma de co mau thuan thay duoc giua hinh thuc va noi dung: mot con ac thu dien hinh co the co ngoai hinh rat dep (mau thuan o day chi la cam tinh, boi vi cai dep tu nhien do tinh phia ngoai cua no khong co kha nang the hien y tuong su song trong ban chat noi tai, tinh than, ma chi thong qua nhung thuoc tinh be ngoai, vat ly hoc nhu suc manh, su nhanh nhen, su chuyen dong tu do...)

Lien quan voi cai do la mat khong hoan hao thu ba cua cai dep tu nhien: do cai dep ay chi che day mot cach ben ngoai va chung chung cai phan tham my cua ton tai vat chat, chu khong tham thau no mot cach noi tai va toan bo (o tat ca cac bo phan), cho nen cai dep ay duoc bao toan bat di bat dich va vinh vien cung chi mot cach chung chung, trong nhung kieu mau chung cua no - cac loai va cac giong, con moi mot hien tuong va sinh the dep trong cuoc song cua chinh minh van o lai duoi quyen luc cua qua trinh vat chat, qua trinh nay ban dau pha vo hinh thuc dep cua chung, sau do tieu huy toan bo chung.

Theo quan diem cua chu nghia tu nhien, tinh mong manh cua moi su bieu hien ca the cua cai dep la mot quy luat dinh menh, khong the tranh khoi. Nhung de dan hoa, du chi trong ly thuyet, voi su toan thang ay cua qua trinh vat chat huy hoai tat ca, can phai thua nhan (va nhung tri tue nhat quan theo khuynh huong nay qua da lam dung nhu the) cai dep va noi chung moi thu ly tuong tren doi nay la ao giac chu quan cua tri tuong tuong con nguoi. Song chung ta biet rang cai dep co y nghia khach quan, no tac dong ca o ngoai the gioi con nguoi, ban than thien nhien cung khong dung dung voi cai dep.

The thi, trong truong hop ay, neu thien nhien khong thuc hien duoc cai dep hoan hao trong linh vuc su song vat chat, chang phai ngau nhien ma no bang nhung cong lao va no luc vi dai, kinh qua nhung tai bien khung khiep va nhung san pham quai di, nhung can thiet cho muc dich cuoi cung da tu linh vuc chung ay vuon toi khu vuc su song co y thuc cua con nguoi. Nhiem vu ma khong the thi hanh bang nhung phuong tien cua su song vat chat, phai duoc thi hanh bang nhung phuong tien cua cong cuoc sang tao cua con nguoi.

Tu do nay sinh nhiem vu gom ba thanh phan cua nghe thuat noi chung: 1) khach the hoa truc tiep nhung dinh tich va pham chat noi tai sau sac nhat cua y tuong su song, ma khong the duoc the hien trong gioi tu nhien; 2) lam cho cai dep tu nhien nhuan tham tinh than va qua do 3) vinh cuu hoa nhung hien tuong ca the cua no.

Day la viec bien su song vat chat thanh su song tinh than, tuc la su song ma, thu nhat, tu no co loi khai huyen cua no, co kha nang tu bieu hien truc tiep ra ngoai, thu hai, no co kha nang cai hoa vat chat tu ben trong, lam cho vat chat chua chan tinh than hay la tro thanh hien than cua tinh than va, thu ba, no da thoat khoi quyen luc cua qua trinh vat chat va vi the ma ton tai vinh vien. Su the hien hoan hao the vien man tinh than ay trong thuc tai cua chung ta, su the hien o day cai dep tuyet doi hay la su kien tao mot co the hoan vu nhuan tham tinh than la nhiem vu cao nhat cua nghe thuat.

Ro rang su thuc hien day du nhiem vu ay phai trung hop voi su khanh chung cua toan bo tien trinh the gioi. Chung nao lich su con tiep tuc, chung ta chi co the co nhung du lieu (tien bao) cuc bo va roi rac ve cai dep hoan hao ay; cac nen nghe thuat ton tai hien nay, trong nhung tac pham vi dai nhat cua minh, nam bat va noi dai them nhung tia sang cua cai dep vinh cuu trong thuc tai hom nay, bang cach do chung bao truoc, cho ta cam thay truoc cai hien thuc khong o day se den voi ta, va bang cach do chung lam cau noi, lam khau lien lac giua cai dep tu nhien va cai dep cua cuoc song tuong lai.

Duoc hieu nhu vay, nghe thuat khong con la mot tro tieu khien trong rong nua ma tro thanh mot cong viec quan trong va giau tac dung giao duc, nhung khong phai theo nghia thuyet giao day doi, ma theo nghia su tien tri day cam hung. y nghia cao ca ay cua nghe thuat khong phai la mot doi hoi tuy tien, dieu nay co the thay ro tu quan he khong the tach roi ma xua kia da tung ton tai giua nghe thuat va ton giao. Tinh khong tach roi nguyen thuy ay cua su nghiep ton giao va su nghiep nghe thuat chung toi, tat nhien, khong xem la ly tuong.

Cai dep chan chinh, vien man doi hoi do tu do lon hon cho yeu to con nguoi va su phat trien doi song xa hoi cao hon, phuc tap hon cai muc co the dat duoc trong van hoa nguyen thuy. Chung toi xem su xa cach hien nay giua ton giao va nghe thuat nhu mot trang thai qua do tu tinh nguyen hop co xua cua chung huong toi su tong hop tu do trong tuong lai. Boi le ca cuoc song hoan hao, ma nhung tien bao ta tim thay trong nghe thuat chan chinh, se duoc xay dung khong tren co so su hut thu yeu to con nguoi boi yeu to than thanh, ma bang su tuong tac tu do giua chung.

Bay gio ta da co the dua ra mot dinh nghia chung ve ban chat cua nghe thuat thuc thu: moi su mieu ta cam tinh bat ky mot vat the song hay hien tuong nao tu giac do trang thai cuoi cung cua no, hay la duoi anh sang cua the gioi tuong lai, se la tac pham nghe thuat.

Chu thich:

* Viec luan chung cho dieu khang dinh nay da thuoc ve linh vuc sieu hinh hoc chu khong phai my hoc.

** Cai sai cua nguyen tac nay, trong cach ung dung nhu the cua no, boc lo ro tu mau thuan noi tai ma no mac phai, boi vi khi da tro thanh doc nhat, thi the thong nhat da khong con la vo dieu kien nua.

III

Nhung tien bao ay ve cai dep hoan hao trong nghe thuat con nguoi gom ba loai lon:

1) Loai truc tiep hay la huyen dieu, khi ma nhung trang thai noi tam sau kin nhat, gan noi chung ta voi ban chat chan chinh cua cac su vat va voi the gioi khong o noi day (hay la neu ban thich noi nhu the, voi su ton tai an sich(2) cua toan the cai hien huu), vuot qua moi uoc le va han che vat chat, da tim duoc cho minh cach the hien truc tiep va day du bang nhung am thanh va ngon tu tuyet my (am nhac va mot phan tho tru tinh thuan tuy)*;

2) Loai gian tiep, thong qua su tang cuong (lam manh len) cai dep hien ton, khi ma y nghia noi tai, he trong va vinh cuu cua su song, an giau trong nhung hien tuong cua the gioi tu nhien va con nguoi chi hien ra lo mo va khong day du trong ve dep tu nhien cua chung, duoc nguoi nghe si phat lo va lam sang to bang cach tai tao nhung hien tuong ay duoi hinh thuc tap trung, duoc thanh loc va ly tuong hoa: thi du nghe thuat kien truc tai thiet duoi dang ly tuong hoa mot so hinh thuc can doi nhat dinh cua cac vat the tu nhien va the hien su chien thang cua nhung hinh thuc ly tuong ay doi voi mot thuoc tinh phan ly tuong co ban cua vat chat la trong luong; nghe thuat dieu khac co dien, ly tuong hoa ve dep cua than the con nguoi va giu nghiem ngat cac gioi tuyen mong manh, nhung chinh xac gian cach ve dep than the voi ve dep xac thit, bang hinh tuong cho ta thay truoc cai kieu thuc than the nhuan tham tinh than ma mot ngay nao do se hien ra truoc ta trong hien thuc song dong; hoi hoa phong canh (va mot phan tho tru tinh) tai tao duoi dang tap trung cai mat ly tuong cua nhung hien tuong phuc hop cua gioi tu nhien ben ngoai, gan loc chung khoi nhung ngau nhien vat chat (tham chi khoi ca quang tinh ba chieu), con hoi hoa (va tho) ton giao la su tai tao ly tuong hoa nhung hien tuong trong lich su loai nguoi, ma o do da khai mo truoc y nghia cao nhat cua cuoc song chung ta;

3) loai thu ba, loai phan dien cua nhung tien bao tham my ve hien thuc hoan hao tuong lai, cung la loai gian tiep, thong qua phan xa cua ly tuong khoi moi truong khong tuong hop voi no, moi truong ay duoc nguoi nghe si lam manh len theo huong dien hinh hoa de cho anh sang phan xa tro nen ruc ro hon. Tinh khong tuong hop giua thuc tai hien huu va ly tuong hay la y nghia cao nhat cua su song co the co nhieu dang thuc khac nhau: thu nhat, mot thuc tai con nguoi nao do, hoan hao va tuyet my theo cach cua minh (dich thi theo y nghia con nguoi tu nhien) lai to ra khong xung voi cai ly tuong tuyet doi duoc danh cho con nguoi tinh than va nhan loai tinh than.

Achille va Hector, Priame va Agamemnone, Krishna, Arjuna va Rama(3) ro rang la nhung con nguoi tuyet dep, the nhung viec lam cua ho cang duoc mo ta mot cach tai tinh hon, thi o ket qua cuoi cung, cang noi ro hon: ho chua phai la nhung con nguoi chan chinh va khong phai nhung chien cong cua ho la su nghiep chan chinh cua loai nguoi. Rat co the, Homere - va chac ca nhung tac gia cua cac bai truong ca an Do - khong y thuc duoc tu tuong ay, cho nen ta phai goi su thi Hy Lap la su phan xa vo y thuc va mo ho cua ly tuong tuyet doi khoi cai thuc tai con nguoi tuyet dep, nhung van khong tuong xung voi ly tuong; thuc tai ay vi the ma phai diet vong:

Ngay do se den, thanh Troye thieng lieng se tu tran,
Se tu tran cung voi thanh ca Priame va dan cam giao cua Priame(4).

Cac nha tho thoi moi, tro ve voi nhung de tai su thi co dai, the hien mot cach co y thuc va duoi hinh thuc chan ly pho bien cung cai y tuong ma truoc day da hien ra mot cach tu nhien trong nhung tac pham lam mau muc cho ho. Bai Khuc khai hoan cua nguoi chien thang cua Schiller la nhu the:

Moi thu vi dai tren doi
Deu tan bien nhu khoi;
Hom nay ngay dinh menh cua Troye,
Ngay mai den luot thanh khac.

Va con sang ro hon (nhu la mot an tuong duoc nhan manh) trong bai ballade cua Zhukovski:

Dong song Ida mo suong,
Thanh Ilion chim trong bong toi,
Doan quan cua Atride say giac trong dem,
Binh nguyen chien truong lang im trong giac ngu(5)...

Nhung quan he sau sac hon voi cai ly tuong khong duoc thuc hien ta tim thay trong bi kich, o day ban than cac nhan vat duoc mo ta tham nhuan y thuc ve mau thuan noi tai giua cai thuc tai cua minh va cai phai co. Hai kich, ve phia minh, lam manh len va khoi sau cai cam quan ve ly tuong bang cach, thu nhat, nhan manh cai mat cua thuc tai ma khong the goi la dep bat ky theo nghia nao, thu hai, cho ta thay cac nhan vat song trong thuc tai ay nhu la nhung nguoi hoan toan thoa man voi no, bang cach ay mau thuan cua ho voi ly tuong cang tro nen sau sac hon.

Su tu man ay, chu nhat thiet khong phai nhung thuoc tinh be ngoai cua chu de, la dau chi co ban cua cai hai trong su khac biet voi cai bi. Thi du, Oedipe, nguoi da giet cha va lay me cua minh, van co the, bat chap tat ca, la mot nhan vat hai cao do, neu nhu y cho rang tat ca da den mot cach ngau nhien va y khong co toi tinh gi, cho nen y co the binh than cai tri cai vuong quoc da roi vao tay y**.

Dinh nghia hai kich nhu la su tien bao phan dien cai dep cua su song thong qua mieu ta dien hinh hoa cai thuc tai phan ly tuong trong su tu man cua no, chung toi hieu cai tu man ay, tat nhien, khong phai nhu la su hai long cua nhan vat nay hay nhan vat kia doi voi tinh trang cuc bo nay hay tinh trang kia, ma chi nhu la su thoa man chung doi voi toan bo the che cuoc song nao do; su thoa man ay duoc chia se boi ca nhung nhan vat hanh dong ma trong gio phut nao do duong bat man voi mot cai gi do.

Chang han, nhung nhan vat cua Moliere, tat nhien, rat bat man khi nguoi khac dung gay danh dap chung, nhung chung hoan toan thoa man voi cai trat tu cuoc song ma trong do su danh dap bang gay la mot trong nhung hinh thuc co ban cua su song chung. Tuong tu nhu the, mac du Chatski trong kich Kho vi thong minh rat phan no truoc loi song cua xa hoi Moskva, nhung tu nhung phat bieu cua y ro ranh ranh la y se hoan toan thoa man voi cuoc song ay, neu ma Sophia Pavlovna quan tam den y hon, va neu cac vi khach cua ong Famusov khong venh tai nghe ga nguoi Phap que o Bordeaux va khong noi nhang noi nhit bang tieng Phap.

Vi the, bat chap su bat man va tham chi su tuyet vong cua minh, Chatski se mai mai la nhan vat hai hoan toan, gia su y la mot nhan vat song dong thuc su. Doi khi tinh than phan no truoc mot chi tiet nao do chi to dam them su thoa man doi voi toan bo thuc tai xau xa, do do ma an tuong hai lai cang manh them. Chang han trong kich Dam cuoi cua Krechinski(7) cai hai lo lo cua mot doc thoai nay sinh tu cho nhan vat noi doc thoai, bi thiet hai vi co gian bac lan, cho rang trong tro co bac ke thi gian lan, ke khac thi sat phat, do la chuyen binh thuong, nhung han chi phan no vi da bi sat phat qua muc.

Neu ngoai su khac biet da neu giua cac yeu to su thi, bi kich va hai kich***, ta con phan chia tat ca cac kieu nguoi duoc nghe thuat tai tao thanh chinh dien va phan dien (nhu nguoi ta van thuong lam), thi de thay rang kieu thu nhat phai chiem uu the trong nghe thuat tao hinh (dieu khac va hoi hoa) con kieu thu hai - trong van chuong. Boi vi nghe thuat dieu khac va hoi hoa quan he truc tiep voi nhung hinh thuc than the, ma ve dep cua chung da duoc hien thuc hoa trong thuc tai, mac du chung van doi hoi duoc gia tang, hay la ly tuong hoa, trong khi ay thi doi tuong chinh cua van chuong la doi song dao duc va xa hoi cua loai nguoi, ma no thi con xa vo tan voi cac ly tuong phai duoc thuc hien.

De khac mot than the hay ve mot guong mat tuyet dep, chac khong can den cai nang luc tien tri thay truoc, biet truoc va cai suc manh dung nghia sang tao ma khong the thieu duoc cho su mo ta trong tho van mot con nguoi hoan hao**** hay mot xa hoi ly tuong. Vi the, ngoai nhung tac pham su thi ton giao (tru mot so it ngoai le, chung dang duoc khen ngoi vi y do, chu khong phai vi su thuc thi), cac nha tho vi dai nhat thuong kieng mo ta truc tiep nhung dien hinh ly tuong hay la chinh dien. o Shakespeare, nhung dien hinh nhu the la hoac nhung an si (trong Romeo va Juliette) hoac nhung phap su (trong Dong bao) va nhieu hon la nhung phu nu, song o ho cai ban chat trong sang tu nhien truc tiep noi len ro hon cai pham cach duc do cua con nguoi tinh than. Con Schiller, yeu thich nhung kieu nguoi duc hanh thuoc ca hai gioi, lai mo ta chung mot cach tuong doi yeu kem.

De thay ngay o nhung tac pham thi ca vi dai nhat, y nghia cua su song tinh than chi duoc the hien thong qua su phan chieu khoi cai thuc tai con nguoi phi ly tuong, ta hay lay Faust cua Goethe lam vi du. Y nghia chinh dien cua vo bi kich tru tinh - tu su nay chi he mo truc tiep o man cuoi cua phan II va duoc thau tom truu tuong trong hop xuong ket thuc Alles Vargangliche ist nur ein Gleichniss, v.v...(8) Nhung o dau moi quan he huu co truc tiep giua cai man ket huy hoang ay va nhung phan khac cua bi kich? Nhung suc manh thien gioi va "das Ewig Weibliche"(9) hien ra tu phia tren, co nghia la van tu ben ngoai chu khong phai tu ben trong noi dung kich. Tu tuong cua man cuoi co mat trong toan bo Faust, nhung no chi phan xa tu cai hanh dong mot phan hien thuc, mot phan ky ao lam nen ban than bi kich.

Tua nhu tia sang lung linh sac mau trong kim cuong, lam cho nguoi xem thich thu, nhung tuyet nhien khong lam bien doi co so vat chat cua vien da, o day cung the, anh sang tinh than cua ly tuong tuyet doi, duoc khuc xa boi tri tuong tuong cua nguoi nghe si, soi sang hoat dong tam toi cua con nguoi, nhung khong he lam thay doi ban chat cua no.

Ta cu gia dinh rang mot nha tho nao do manh hon Goethe va Schiller da cho ta, trong mot tac pham tho ca phuc hop, su mo ta thuc su nghe thuat, tuc la chan that va cu the, ve cuoc song tinh than chan chinh - cai cuoc song phai co, cuoc song hien thuc hoa mot cach hoan hao ly tuong tuyet doi - the nhung ngay cai phep mau ay cua nghe thuat, ma xua nay chua mot nha tho nao lam duoc*****, phep mau ay giua cai doi thuc van se chi nhu mot ao anh tuyet voi trong sa mac khong co nuoc, no lam hung phan nhung khong thoa man noi khat tinh than noi ta.

Nghe thuat hoan hao, trong nhiem vu cuoi cung cua no, phai lam hien hien ly tuong tuyet doi khong chi trong tri tuong tuong, ma ca trong doi that - no phai lam cho nhuan tham tinh than, lam hoa hinh bien the cai thuc tai cua chung ta. Neu co nguoi bao: viec nay da vuot ra ngoai bien gioi cua nghe thuat, thi xin hoi: ai da dat ra nhung duong bien ay? chung ta khong nhin thay chung trong lich su; o day chung ta chi thay nghe thuat khong ngung bien doi trong qua trinh phat trien. Mot so nganh cua no dat duoc do hoan hao co the co duoc cho minh va khong tien bo them nua; song nhung nganh khac lai xuat hien.

Hinh nhu moi nguoi deu dong y rang nghe thuat dieu khac da duoc nguoi Hy Lap co dai phat trien den do hoan hao tot dinh, kho long mong cho su tien bo tiep tuc ca o trong khu vuc su thi anh hung va bi kich. Toi cho phep minh di xa hon nua va khong thay la qua manh bao tu tuong cho rang, cung giong nhu nhung hinh thai nghe thuat vua neu da duoc nguoi doi xua phat trien hoan tat xong xuoi, cac dan toc chau Au moi da vat kiet tat ca nhung loai hinh nghe thuat khac ma ta biet, va neu nghe thuat van co tuong lai, thi la o trong linh vuc tac dong hoan toan moi. Duong nhien su phat trien mai sau cua sang tao tham my phu thuoc vao tien trinh lich su chung, boi vi nghe thuat nhin chung la khu vuc the hien cac y tuong, chu khong phai noi chung khoi thuy nay sinh va phat trien.

Chu thich:

* Toi muon noi den nhung bai tho tru tinh (va ca nhung doan tru tinh trong mot so truong ca va kich) ma an tuong tham my ve chung khong bi vat kiet boi nhung y tuong va hinh anh tao nen noi dung ngon tu cua chung. Co le Lermontov da am du dieu nay trong nhung cau tho noi tieng:
Co nhung loi noi - y nghia
Sao toi tam hay nho nhat
Nhung khong the nao nghe chung
Ma long khong xao xuyen.

**Tat nhien, cai hai o day co the co duoc chinh boi vi toi ac da khong phai la mot hanh vi co chu y. Mot ke pham toi ac tu giac, thoa man voi minh va nhung viec lam cua minh, khong bi va lai cang khong hai, ma gay tom.
*** Trong khu vuc nghe thuat tao hinh, hoi hoa lich su ung voi su thi va mot phan voi bi kich, hoi hoa phong tuc voi hai kich, con hoi hoa chan dung thi, tuy theo doi tuong, co the co ca nghia su thi, bi kich va hai kich.
**** Nhan cach cua Kito duoc mo ta day chat tho chi trong kinh Phuc Am, boi nhung nhan chung va nhung nguoi chep su, chu khong phai boi nhung nghe si.
*****Trong phan ba Than khuc cua Dante thien duong duoc mo ta bang nhung net co the la dung, nhung du sao thi van chua du song dong va cu the - mot thieu sot quan trong, khong den boi duoc bang nhung cau tho du em tai nhat.

1890

  • Dich gia, GS Pham Vinh Cu

Chu thich chung:

Bai viet xuat hien lan dau tien cung tren tap chi Nhung van de triet hoc va tam ly hoc, 1890, No 5. Quan diem cua Soloviev ve ban chat va su menh cua nghe thuat, trinh bay o day, ngay nay khong duoc nhieu nguoi thau hieu va chia se.

1. Day la tu tuong my hoc co ban cua Soloviev, da duoc noi len trong nhung truoc tac thoi tre nhu "Nhung nguyen ly triet hoc cua tri thuc toan ven", "Nhung thuyet trinh ve Than-Nhan loai".

2. An sich - Ben trong minh (Duc).

3. Soloviev goi ten cac nhan vat anh hung trong su thi co Hy Lap va an Do: Achille, Hector, Priame, Agamennon la nhung nhan vat trong "Iliat"; Krishna va Arjuna - trong "Mahabra hata"; Rama - trong "Ramajana".

4. Iliat IV, 164 - 165.

5. Soloviev dan bon cau tho mo dau bai tho "Achille" cua Zhukovski. Ida - dong song chay duoi chan thanh Troie; Ilion - ten goi khac cua Troie, Atrid - Agamennon, con trai Atreus.

6. Kho vi thong minh - kich tho (1824) cua nha van Nga A. S. Gribojedov (1795-1829).

7. Dam cuoi Krechinski - hai kich cua nha van Nga A. V. Sukhovo - Kobylin (1817-1903).

8. Alles Vergongliche ist nur ein Gleichniss - Moi cai nhat thoi chi la nhung anh hinh giong giong (Duc).

9. "das Ewig Weibliche" - Nu tinh Vinh hang (Duc).

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

Tìm hiểu: Hy Lap, Trang Thai Cuoi Cung, duoi anh sang cua, the gioi vat chat, gioi tu nhien, su ton tai, su khac biet, ve ban chat, cai dep, tinh than, con nguoi, hay la, hien tuong, y nghia, minh

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Ý nghĩa chung của nghệ thuật

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Ý nghĩa chung của nghệ thuật bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Y nghia chung cua nghe thuat

Nhan xet, hay lien he ve tin Y nghia chung cua nghe thuat co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Y nghia chung cua nghe thuat de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tac pham trong chuyen muc Van hoa.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tac pham
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0