Viet bao nhu cu Huynh

Tags: Cu Huynh, Con Dao, Ngo Tat To, Huynh Thuc Khang, Phan Chu Trinh, nha yeu nuoc, nguoi doc, bai viet, viet bao, chi si, mot nguoi, cua nguoi, lam, but, tap


Viet bao nhu cu Huynh
Cu Huynh Thuc Khang - Anh: tu lieu
Ve nha yeu nuoc Phan Chu Trinh, cu Huynh viet: "Lam mot nguoi chi si da kho, ma lam chi si mot nuoc da mat roi, lai cang kho".

Cau ay hoan toan dung voi cu Huynh Thuc Khang. Suot mot doi dau tranh cho doc lap dan toc, cho dan sinh, dan chu, cu Huynh khong chi neu tam guong mot nha yeu nuoc, ma trong linh vuc bao chi, cu con the hien duoc suc manh cua mot ngoi but can truong, nhan ai, quyet liet va nang dong. "Toi la mot nha cach mang cong khai" (Je suis un revolutionnaireouvert), cu Huynh da tu nhan cho dung cua minh nhu the.

Va do la cho dung cua nguoi cam but, cua nguoi lam bao, cua nguoi dau tranh bang con duong ngon luan, du trong hoan canh khong co ngon luan tu do. Trong hoan canh ay, nha bao Huynh Thuc Khang da xac dinh: "Neu khong co quyen noi tat ca nhung dieu minh muon noi, thi it ra cung giu cai quyen khong noi nhung dieu nguoi ta ep buoc noi". Va trong suot muoi sau nam lam Bao Tieng Dan (1927 - 1943) cu Huynh da giu duoc cho minh, cho bao minh xac tin ay.

Trong che do thuoc dia khong co tu do bao chi, thi vung vay duoc nhu cu Huynh va Bao Tieng Dan cua cu, la tich cuc, la tien bo, la yeu nuoc thuong noi. Lach qua luoi keo kiem duyet, trong nhieu bai viet cua minh, cu Huynh da phan tich mot cach sac sao, cu the, va tinh cam, cho dong bao minh thay mot phan tinh canh thuc cua than phan nguoi no le, nuoc no le, nham canh cao, thuc tinh, keu goi nguoi Viet Nam khong quen tinh canh cua minh va tim cach thay doi no. Viet bao la danh cho nguoi doc, neu trong mot che do kiem duyet, ma viet de bi kiem duyet cat toan bo, "duc" han bai bao cua minh, thi bai bao ay lam sao toi tay nguoi doc, hoi con co loi ich gi? Voi nha bao Huynh Thuc Khang, thi viet da thuc su la lach. Van de la lach the nao?

Khong phai ngau nhien ma cu Huynh chon the tap but trong khi viet bao, mot the loai sau do it nam cu Ngo Tat To da chon, va truoc do, ben Trung Quoc, Lo Tan da chon. Trong to bao, neu xa luan, binh luan la "dai bac, than cong", phong su la "xe tang" thi tap but co the coi la "vu khi nhe”. Vi "nhe" nen linh hoat bat ngo, de gay thu vi, tham chi kich dong doi voi nguoi doc, va lam doi phuong rat kho chiu, mot khi no mang tinh tranh luan, "tranh bien", nhu chu hay dung cua cu Huynh. Va trong viec su dung tap but nhu mot vu khi nay, co the coi cu Huynh la mot chien tuong, cung nhu may nam sau la cu Ngo Tat To.

Xuat than Nho hoc (cu Huynh da hai lan do dau trong hai ky thi huong va thi hoi, duoc coi la mot trong "tu ho" cua dat hoc Quang Nam), tu choi lam quan, suot 13 nam o lao tu Con Dao, cu Huynh da tu hoc tieng Phap, den muc thanh thao, den muc co the dung tieng Phap nhu mot chia khoa mo vao van hoa phuong Tay. Phoi hop hai nen van hoa Dong - Tay, phoi hop cach nghi sau xa cua nha nho voi cach nghi nang dong, ung xu nhanh cua nguoi Tay hoc, cu Huynh da dua vao nhung bai viet, nhung tap but cua minh loi ket hop giua uyen tham va sac sao, khien bai viet vua tac dong nhanh, truc tiep toi nguoi doc, vua de lai mot ngam ngoi, mot du vi.

Chang han, voi mot bai viet ngan Nha ngon luan co the khien nguoi doi deu ua khong?, cu Huynh da dan ngay tu dau bai viet mot danh ngon Trung Quoc: "Lam van ma khien nguoi nguoi deu ua thi van ay dang buon. Lam van ma khien cho nguoi doi khong ai ua, thi nguoi ay (nha van) lai cang dang buon". Va cu giai thich mot cach doc dao cai ve thu hai cua danh ngon "nguoi ay lai cang dang buon" nhu the nay: "Con lam van ma loi nghiem chanh, ly thang le ngay thi hay trai tai nguoi ta nen it ke ua. Da it ke ua thi nguoi lam van ay tat phai bi nguoi doi chi trich, ma co khi mua thu chuoc oan, lam bia cho muon mui ten nua, nen nguoi ay dang buon".

Roi cu de them mot cau: "Tuy vay, thuo nay nhung loi noi trai thuong khac tuc, thuong thiet cho ke noi ma ich cho nguoi khac nghe". Chi voi ba cau ma da dua ra duoc ba lap luan, ba ly le thuyet phuc duoc nguoi doc, chuan bi cho nguoi doc quen dan voi loi viet loi noi "trai tai" nhung hop le phai, thuan chan ly, dung su that. Khong phai la nha Nho hoc uyen tham, khong tinh thong tam doan luan cua logique hoc, thi kho viet duoc nhu the!

Doc lai mot so bai tap but cua cu Huynh, thay cu hay dung cach dat cau hoi ngay tu dau bai. Moi doc de co y cho cu day khon, nhung doc ky, moi hieu cach lap ngon cua cu la nham truc dien di vao van de, nham thu hut ngay su chu y cua nguoi doc, dang co the trao doi, tranh bien, va cuoi cung, thuyet phuc nguoi doc. Viet tap but rat gan voi sang tac. Khong phai "tap" la ba dau viet do nhu co nguoi nghi.

No can van de nhung truoc het, no can cam hung, no can van de ay gay duoc cam xuc cho nguoi viet, den muc buc xuc, khong viet khong duoc. Nhu o bai Co nen khinh de phuong chan trau khong?, moi doc, ta da thay ngay cai buc xuc khien cu Huynh viet bai ay, can co tu mot cau mang kha quen tai: "Do chan trau!".

Cu Huynh da xuat phat tu tinh yeu thuong nhung nguoi ngheo kho, tu su phan no cho long tu trong bi xuc pham cua nguoi ngheo ma len tieng. Do la bai viet chong lai mot thoi quen xau, mot quan niem bat cong, mot cach phat ngon thieu suy nghi, bat dau tu nhung giai tang giau co, va anh huong mot cach vo y thuc den ca nhung nguoi ngheo trong xa hoi. Cai thu vi cua bai tap but nay la tac gia da di tu mot cau chui "thuong nhat" ma dat ra mot van de xa hoi, va sau nhung dan chung, nhung lap luan, da ket mot cach vua co tich, vua co su that, lai vua an mot chut hai huoc, rang thi den Nguyen Trai la danh nhan dat nuoc, den Dao Duy Tu la anh hung trong thien ha ma thuo han vi, luc kho khan that ngat con phai lam nghe... chan trau nua la! "Thi chan trau cung la mot nghe, nhu tram nghe khac", chu sao? Bai viet vua thuyet phuc, vua di dom, ma du vi cua no lai... dang, doi voi nguoi doc, buoc nguoi doc phai suy nghi, phai "uon luoi bay lan" truoc khi... chui.

Bay gio, nhieu nguoi khi viet ve cu Huynh, hay co y trach hoac "chua suong" voi chuyen cu chon nghe lam bao cong khai de hanh chi cua minh. Rieng toi lai nghi khac. Toi kham phuc mot nha chi si cach mang nhu cu Huynh, sau 13 nam tu kho sai o Con Dao, lai chon cho minh nghe lam bao, trong mot xu thuoc dia phong kien ma ban chat cua no la thu dich voi nghe bao, voi nha bao (duong nhien la bao doi lap, chu khong phai bao "a dua" nhu chu cua cu Huynh).

Chon nhu the, la chon mot vi the ma "dao ke co", chu chang sung suong gi. Phai lien tuc doi pho, thuong xuyen "tranh don" va "phan don", la dung chong chenh giua nguoi doc va so mat tham, la phai "lach" bai viet the nao de sau khi qua kiem duyet, bai viet lai no nang duoc it nhat la 70% so voi than the von co cua no. Ma sao cach lua, cach song va cach chon the tap but cua cu Huynh va cu Ngo Tat To lai giong nhau den the! Hai cu deu song rat nghiem can, nghia tinh, an uong thi dua muoi dam bac, ma viet thi sac nhu dao, bung bung nhu co... hoi men.

Va cuc doan nua. Viet tap but, toi da noi, rat gan voi sang tac. Ma khong nguoi sang tac, khong nghe si dich thuc nao khong cuc doan ca. Huong chi, tap but la the van tranh dau, tranh luan, luon co doi thu, doi phuong (du la tuong tuong) xuat hien truoc mat nguoi viet. Tuong nho cu Huynh, ngay sau khi cu mat, Chu tich, nha cach mang va la nha bao Ho Chi Minh da viet: "Cu Huynh la mot nguoi hoc hanh rat rong, chi khi rat ben, dao duc rat cao. Vi long yeu nuoc ma truoc day cu bi bon thuc dan lam toi, day ra Con Dao muoi may nam truong, gian nan cuc kho.

Nhung long son da sat, yeu nuoc thuong noi cua cu chang nhung khong son, lai them cuong quyet. Cu Huynh la mot nguoi giau sang khong lam xieu long, ngheo kho khong lam nan chi, oai vu khong lam son gan". Chac chan, kho con loi nao dich dang hon de xung tung cong duc cu Huynh. Nhung ke hau sinh lam bao chung toi chi xin noi them mot dieu: Cu Huynh con la mot nha bao loi lac, mot nguoi viet tap but lung danh, dang de nhung lop hau sinh bao, hau sinh tap but hoc tap va tu hao.

T.T

Viet Bao

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Chánh án “làm tiền”: Không để công lý dính “mùi” tiền!

Liên tục những vụ việc cán bộ tòa án nhận tiền hối lộ nhằm “chạy án” được phơi bày khiến dư luận bất bình. Khi những người làm công tác xét xử lại vì “nén bạc” mà làm thiên lệch cán công công lý, sẽ dẫn đến hậu quả khó lường.

Tìm hiểu: Cu Huynh, Con Dao, Ngo Tat To, Huynh Thuc Khang, Phan Chu Trinh, nha yeu nuoc, nguoi doc, bai viet, viet bao, chi si, mot nguoi, cua nguoi, lam, but, tap

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Viết báo như cụ Huỳnh

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Viết báo như cụ Huỳnh bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Viet bao nhu cu Huynh

Nhan xet, hay lien he ve tin Viet bao nhu cu Huynh co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Viet bao nhu cu Huynh de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin van hoa trong chuyen muc Van hoa.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin van hoa
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0