Ve nhung canh tinh duc trong tieu thuyet My La tinh

Tags: My La, Caio Bermudes, Vargas Losa, Viet Nam, Vuong Tri Nhan, quyet dinh luan, ve van de, duoc phan tich, su danh gia, la tinh, tieu thuyet, tinh duc, van hoc, nhan vat, canh tinh, noi


LTS Cai goi la “van hoc sex” da va dang la moi quan tam cua nhieu nguoi viet van va doc gia o nuoc ta. Day la mot thuc tai khong chi trong van hoc va can duoc phan tich mo xe de co cach nhin dung ve no. Tiep theo bai viet cua nha phe binh Vuong Tri Nhan ve van de nay, chung toi xin gioi thieu voi ban doc bai viet sau day ve “nhung canh tinh duc trong tieu thuyet My La tinh”. Day la mot tu lieu tham khao giup nhung ai quan tam co mot su quy chieu can thiet den van canh the gioi khi ban ve “van hoc sex” hay “van hoc tinh duc” o Viet Nam.

Ve nhung canh tinh duc trong tieu thuyet My La tinh

Julio Cortazar (1914-1984),
mot trong cac nhan vat kiet xuat cua van hoc My La tinh the ky 20

Toi muon luu y cac vi den mot dac diem cua cac tieu thuyet My La tinh ma co le voi tu cach ban doc tat ca chung ta deu vap phai, con nhieu nguoi trong so ban be toi lai la dien gia, lam nhiem vu giang giai. Toi nghi rang bat ky ai du chi mot lan doc bai giang truoc cong chung noi ve van hoc My La tinh cung se tuc khac bi thinh gia chan lai boi mot cau hoi viet bang giay hay noi bang loi: "Xin cho biet vi sao cac nha van My La tinh lai rat chu trong den tinh duc, vi sao cac tac pham cua ho day day nhung canh tinh duc cong khai, doi khi gan nhu la tro tren?". Nghe the chung ta thuong nhin lang di va tra loi: thi quy vi biet roi day, do la dac thu cua My La tinh, ta phai danh chap nhan nhu chung von co vay thoi.

Toi khong tin chinh day la cach hanh xu nen co o dia vi dien gia, nhung con o dia vi nha nghien cuu thi hien nhien la khong the nhu the duoc. Vay nen xem xet the nao nhung canh tinh duc ma theo thi hieu va thoi quen cua chung ta la qua du thua do? Nen xem xet the nao su chay theo mot buong tha va tro trao cua phuong Tay, y muon chieu theo thi hieu thap kem cua nhung ke "hao ngot"? Hay chi don gian la nguoi xu nhiet doi khi chat manh hon nen chuyen "sex" trong doi song cua ho co vi tri quan trong hon, con van hoc thi phan anh theo loi hien thuc chu nghia thuc te doi song do?

Mac du moi cach giai thich tren day co the co phan dung, tuy nhien chung lai thi chung khong thoa man duoc van de. Hanh vi tinh duc cua cac nhan vat tieu thuyet My La tinh co moi lien he sau sac voi hanh vi cua ho trong tat ca cac linh vuc doi song khac. Tat ca nhung canh tinh duc do, tat ca nhung cai ma chung ta quen goi la khieu dam do, o trong tieu thuyet My La tinh deu gan voi cot truyen, ma tuyet nhien khong phai gan mot cach so sai, do do khong the de dang vut chung di duoc (nhu da thuong xay ra trong thuc te xuat ban cua chung ta), lam the co nhung mat xich quan trong - ve tinh cach, dac biet la ve mat tien de - se bi mat di. Neu coi khieu dam trong tieu thuyet My La tinh nhu la su nhuong bo thi hieu thi dan hay nhu "phong vi la nhiet doi", chung ta se co nguy co bo roi mat dac trung cua toan bo cau truc nghe thuat.

O day can noi ro mot dieu. Tat ca nhung canh do khac biet co ban voi su phan anh "sex" trong cac nen van hoc chau Au hay Bac My (toi noi thu van hoc nghiem tuc chu khong phai thu re tien). Luc nay trong loi phat bieu cua Erofeyev co de lo mot su khinh tom cua nguoi Au khi ong noi rang thinh thoang o day phan anh nhung dam me thu vat. Dung, doi khi o day phan anh nhung bieu hien mang nang tinh thu vat, nhung chung khong bao gio duoc phan anh nhu la nhung dam me thu vat. Dong thoi chung cung khong bao gio duoc phan anh nhu la tinh yeu. Tinh yeu trong tieu thuyet My La tinh rat it: trong "Di Hulia va nha van quen" cua Mario Vargas Losa, trong "Ky su ve mot cai chet duoc bao truoc" cua Gabriel Garcia Marquez, neu khong ke them niem khao khat tinh yeu ma khong dat duoc trong tac pham cua Onetti. Chi co the thoi, anh khong the nho them gi nua. Tinh duc, nhu thuong le, khong di doi voi tinh yeu (tinh yeu theo quan niem cua chung ta - su cang het tat ca suc manh cam xuc cua con nguoi, su thu thach con nguoi nhu mot sinh vat dao duc).

Trong cac nen van hoc chau Au nguoi ta luon muon cao nha hoa su dam me tinh duc, pho cho no mot noi dung tinh than, do do dua no gan lai voi tinh yeu. Trong tieu thuyet My La tinh, "sex" khong duoc tinh than hoa, tham chi cung khong duoc cam xuc hoa, va khong duoc xich gan lai voi tinh yeu theo cach hieu cua chau Au. Nhung dong thoi no cung khong bao gio bi phan anh nhu la thu ban nang thuan tuy thu vat, nhu la mot cai gi chi co tinh tho bi, nho ban, dang xau ho. Tinh duc luon luon duoc gan voi he thong danh gia - khong phai la su danh gia dao duc truc tiep, ma voi su danh gia ngam an va phuc tap hon, them nua khong chi danh gia cac nhan vat, ma con ca cac hien tuong, cac luc luong xa hoi, cac su kien. Co the dung tu quan diem nay de phan tich hau nhu bat ky cuon tieu thuyet My La tinh nao, nhung toi chi xin dung lai o mot thi du - cuon "Cuoc tro chuyen trong nha tho" cua Vargas Losa. No day cac canh va cac motip tinh duc, ke ca nhung canh co tinh benh hoan va phan tu nhien. Noi chung, cuon tieu thuyet nay la mot cau chuyen lich su rong lon, tai hien rat chi tiet cac su kien xa hoi cua Peru thoi ky doc tai cua tuong Odria. Vargas Losa chi ra su van hanh co che cua mot nen doc tai khung bo dien hinh o My La tinh. Trong so cac nhan vat chinh co ke dung dau co quan an ninh, mot ten Caio Bermudes nao day, ma dan chung goi la "Caio Dermo". Hau nhu tat ca cac canh tinh duc trong tieu thuyet deu gan voi ngoi nha cua nhan vat nay.

Nguoi doc duoc giao duc theo truyen thong van hoc chau Au tat se co y muon danh gia tat ca nhung cai do nhu la "bieu hien su suy doi cua tang lop chop bu". Nhung roi anh ta se nhanh chong nhan ra rang dieu do khong hoan toan nhu vay, boi vi tac gia co thai do dong cam ro rang doi voi phan dong nhung nguoi tham gia vao cuoc truy hoan, tham chi con dat vao giua ho mot nhan vat hap dan nhat cua cuon tieu thuyet. Tren thuc te, tat ca nhung canh mieu ta do co mot "tieu diem" chung - su bat luc gioi tinh cua Caio Bermudes, ke da co bay ra du tro ban thiu de khac phuc chung liet duong cua minh. Dan dan tat ca cac duong day cot truyen cua tac pham deu gan vao day: bat luan the nao vai tro cua nhan vat trong tan kich chung deu bi rang buoc voi thai do cua nhan vat doi voi chuan muc gioi tinh tu nhien. Su pha vo, su phan boi lai chuan muc tu nhien deu di kem voi su sai lech, meo mo vi tri xa hoi-dao duc cua nhan vat. Doi khi dieu nay tham chi gan nhu so do: Ambrocio, nguoi say sua voi danh du dan ong, voi tinh yeu trai trang khoe manh cua minh, thi cung say sua voi cac quyen loi giai cap chan chinh cua minh. Tat nhien, trong cau truc tu su nghe thuat, hinh tuong nhan vat khong bi phan ra thanh cac phan doi xung nhau. Caio Bermudes dang ghe tom ve moi mat, so phan cua Ambrocio day kich tinh. Nhung bao gio thai do cua cac nhan vat doi voi cai co the goi la chuan muc tu nhien, la xuc cam lanh manh cua con nguoi, cung deu tuong ung voi vai tro xa hoi cua chung.

Toi muon thu gon lai so dan chung ma moi nguoi deu co the ke ra rat nhieu. Ta hay rut ra ket luan. Tan sau trong cam quan the gioi cua nha tieu thuyet My La tinh co mot phan de ma, neu dung ngon ngu hinh thuc hoa, co the goi la cap doi lap "suc manh gioi tinh - su bat luc". Toi nghi rang, doi voi tu duy My La tinh, cap doi lap nay thuoc so nhung cap nen tang. Nhung toi khong muon de nhung nguoi chong lai bai phat bieu cua L.S.Ospovat xem nhung loi cua toi nhu them mot bang chung khang dinh tinh huyen thoai khong gi tieu diet noi cua tieu thuyet My La tinh. Boi vi, theo y toi, cap doi lap do chi moi la xuat phat diem, tiep sau moi bat dau cai chu yeu nhat.

Cap doi lap nay nam o dau do rat sau trong vu tru nghe thuat cua tac pham. Moi thanh to cua no co hang loat motip di kem, chung rat khac nhau o tung nha van. Gan voi suc manh gioi tinh la cac motip hay hinh tuong ve bua an (o Jorge Amado, Alejo Carpentier), ve su cuong no cua tu nhien (o Vargas Losa), ve chuyen dong, nhay mua, noi chung la ve nghe thuat. Noi ket sau do, dong nhu o cap do tiep theo, la cac motip mang tinh truu tuong hon: tinh tu nhien cua hanh vi, tinh dan toc, dac thu dan toc. Chang han, trong cuon "Su trao tro cua phuong phap" cua Carpentier, vien doc tai khi dang hung manh thi khinh re que huong, me theo Paris va cuoc song kieu chu nghia the gioi noi kinh thanh do, nhung khi ve gia, quyen luc da roi khoi tay, hang o quyen luc khong con, y moi quay tro lai voi "sex" trong su sung man tu nhien cua no va dau kho nho lai loi song dan toc, mon an dan toc, tat ca nhung gi ma y tung duoc biet den thoi nho. Vay la hai khoi da danh gia nho len doi choi nhau - tu linh vuc gioi tinh den su danh gia cao nhat ve vai tro xa hoi cua con nguoi, vai tro lich su cua no.

Nha dan toc hoc My Steward Hewjack co noi rang tu duy nguyen thuy, tu duy huyen thoai mang tinh quyet dinh luan bao trum va toan bo. Thuoc tinh do ai cung biet: toi cam thay cong thuc nay la dat. Doi voi nha van hien dai, nguoi o tren dinh cao cua su tu y thuc nghe thuat tri tue - ma chinh cac nha van My La tinh la nhu vay -, the gioi khong con co the hien ra voi tinh quyet dinh luan toan bo va bao trum duoc nua. Nha van tat nhien hieu rang su cam nhan the gioi theo cach huyen thoai la dieu ao tuong. Va le di nhien, ngay ca Garcia Marquez, nguoi tao nen cac cau truc huyen thoai to lon cua minh, cung khong chia se voi cac nhan vat cua ong tinh quyet dinh luan do.

Trong cuon tieu thuyet cua Cortazar "Sach cua Manuel" co mot chi tiet lien quan truc tiep den de tai chung ta dang ban luan. Mot nhan vat la nguoi Au rat buc minh truoc tinh thien can My La tinh. Nguoi My La tinh cac anh, ong ta noi voi nguoi dang doi thoai, coi minh la nhung nha cach mang, vay ma lai theo thoi dao duc nghiem ngat khi xet doan con nguoi qua cac pham chat tinh duc cua no. Thu hoi tai sao cong ly xa hoi lai khong the di kem voi su yeu ot hay tham chi om yeu trong linh vuc tinh duc? Nguoi doi thoai la mot nguoi My La tinh - nhan vat tich cuc chinh trong tac pham - dong y voi ong nguoi Au va noi rang ve mat logich thi nguoi nay dung, gan hai cai do lai voi nhau qua that la ngu ngoc. Nhung khi cuoc noi chuyen ket thuc, suy ngam lai, nhan vat phai thu nhan voi minh rang su dong y cua anh ta chi la thuan tuy be ngoai, con tham tam anh ta cam thay khong the tach roi hai linh vuc do. Suc manh dan ong doi voi anh ta van la thuoc tinh bat di bat dich cua "cong ly". Nhung lap luan logich khong lam lung lay dinh huong danh gia.

Cortazar la nha van co tinh mia mai o muc cao, ong biet gian cach de nhin vao cai the gioi do ong tao ra, tham chi vao chinh ban than minh. Nhung toi cam thay rang tinh tiet nay de lo mot khe ho ben trong, mot mau thuan ma cac nha van My La tinh tim cach vuot qua bang nhung cau truc nghe thuat nay hay khac. O day, toi nghi, co the gac tinh duc sang mot ben, va thu rut ra nhung ket luan rong hon.

Cung nhu con nguoi hien dai noi chung khong con bi chi phoi boi tinh quyet dinh luan nghiem ngat cua tu duy co mau, trong tieu thuyet My La tinh khong co tinh huyen thoai tuyet doi. Trong bat ky nuoc My La tinh nao, du do la nuoc lac hau va kem phat trien nhat, xa hoi cung khong phai la thuan nhat de co the noi ve mot cach nhin nhan the gioi thong nhat. Dong thoi trong tieu thuyet My La tinh cung khong co tinh huyen thoai bi vuot qua de thay vao do la chu nghia ca nhan, nhu da xay ra trong cac nen van hoc chau Au. Nha van My La tinh nam o mot diem nhin dac biet: han chiem quan cai huyen thoai o ben ngoai va ben trong minh. Han co day du kha nang nhin vao moi truong chat day y thuc huyen thoai va nhin chinh cai y thuc do tu ngoai vao, day du kha nang chia cat, phan tich va tai tao lai no, nhung han con cam nhan duoc no ngay o ben trong minh nhu mot cai gi khong xa la, gan gui, nhu la co so cho su chap nhan va choi bo, than phuc va ghe tom doi voi no. Va cong viec cua han voi tu cach nghe si la trai nghiem lai, nhan thuc lai cai nen tang tao huyen thoai do (nhu toi da thu chi ra qua mot phan de mang y nghia) trong the gioi do han phan anh.

  • Inna Terteryan

    Ngan Xuyen dich tu nguyen ban tieng Nga, sach: Inna Terteryan. Con nguoi tao huyen thoai, nxb Nha van Xo viet, M. 1988, tr.308-313.
Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

Tìm hiểu: My La, Caio Bermudes, Vargas Losa, Viet Nam, Vuong Tri Nhan, quyet dinh luan, ve van de, duoc phan tich, su danh gia, la tinh, tieu thuyet, tinh duc, van hoc, nhan vat, canh tinh, noi

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Về những cảnh tình dục trong tiểu thuyết Mỹ La tinh

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Về những cảnh tình dục trong tiểu thuyết Mỹ La tinh bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Ve nhung canh tinh duc trong tieu thuyet My La tinh

Nhan xet, hay lien he ve tin Ve nhung canh tinh duc trong tieu thuyet My La tinh co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Ve nhung canh tinh duc trong tieu thuyet My La tinh de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Chuyen de trong chuyen muc Van hoa.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Chuyen de
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0