Van te nghia si Can Giuoc Ngoi den thieng trong van hoc

Tags: Thanh Thao, Hoai Thanh, Van te nghia si Can Giuoc, Nguyen Dinh Chieu, nha phe binh, cong nhan la, van hoc, cui cut, chung ta, bai van, tac pham, lam an, nguoi, dan


Van te nghia si Can Giuoc Ngoi den thieng trong van hoc
Cu Nguyen Dinh Chieu

Nha phe binh Hoai Thanh, trong bai viet Van te nghia si Can Giuoc - mot trong nhung bai van hay nhat cua chung ta da cong nhan la tu truoc khi co tac pham nay, trong van chuong chua he co mot cai nhin yeu thuong va kinh phuc nhu vay doi voi nguoi nong dan: Nho linh xua: cui cut lam an - toan lo ngheo kho”, va ong viet: "Bao nhieu yeu thuong trong hai tu cui cut ay”!

Cung xin noi "cui cut" la tu ngu "dac Nam Bo" nhung thuc ra ai cung hieu, va sach giao khoa Van hoc lop 11 cung da chu thich kha ro: "Cui cut lam an: co nghia la lam an le loi, tham lang mot cach toi nghiep". Thuc ra, truong ngu nghia cua "cui cut" con rong va sau hon "toi nghiep" rat nhieu. Chi trong mot cau van 8 chu: “cui cut lam an; toan lo ngheo kho" da hien len day du mot vong doi khong loi thoat cua nguoi nong dan Viet, nguoi "dan ap dan lan" Nam Bo. Bat dau bang cui cut, vat lon lam an, toan lo de cuoi cung ket thuc trong ngheo kho. Cu ngo ho se mai mai cam chiu nhu the: Chi biet ruong trau, o trong lang bo, va dung nhu cu Do Chieu da ta: Viec cuoc viec cay viec bua viec cay tay von quen lam; tap khien tap sung tap mac tap co mat chua tung ngo. Ho that tha va ngay tho lam, den noi: Trong tin quan nhu troi han trong mua, nhung ho cung du dan lam do nghe: Ghet thoi moi nhu nha nong ghet co. Dung dua voi ho, nhat la dung lua ho, bip ho! Doc van te phai dac biet chu y den phep doi ngau, ca dai doi va tieu doi. Nguoi ta noi duong nhu tu van te den tho van xuoi la mot khoang cach kha gan, dung la nhu the. Van te nghia si Can Giuoc trong khi tuan thu chat che le luat cua mot bai van te thong thuong, da vuot len thanh mot tac pham van hoc doc dao co mot khong hai. Day la lan dau tien trong van hoc thanh van Viet Nam xuat hien hinh anh nguoi nong dan - chien si, nguoi co nong, ban nong - nghia si. Va Nguyen Dinh Chieu la nha tho Viet dau tien cong khai ve len va ngoi ca hinh anh nguoi anh hung Chang qua la dan ap dan lan, men nghia lam quan chieu mo. Giong tho bi thiet, hao sang, du doi, diu dang, khi don hau luc quat cuong ay chinh la giong dieu chu cua van hoc viet ve chien tranh, cuoc chien tranh bat dau tu nguoi dan, nguoi linh, nhung nghia si vo danh trung trung diep diep da lam nen dat nuoc nay va the gin giu dat nuoc nay.

Xin hay doc doan van viet ve than phan con nguoi trong chien tranh nay va so sanh: Chua Ton Thanh nam canh ung dong lanh, tam long son gui lai bong trang ram; don Lang sa mot khac dang tra hon, tui phan bac troi theo dong nuoc do - Dau don bay! Me gia ngoi khoc tre, ngon den khuya leo let trong leu; nao nung thay! Vo yeu chay tim chong, con bong xe dat do truoc ngo. Co the coi do la nhung cau tho hay cau van viet ve chien tranh thuc nhat va hay nhat moi thoi dai. Neu khong phai la "nha tho cua nhan dan", neu khong song den tan cung tam cam niem dau noi kho cua nhan dan thi khong bao gio viet duoc mot ang van nhu Van te nghia si Can Giuoc.

Dung, cu Do Chieu chi la mot nha tho mu, mot "nguoi hat rong cua nhan dan". Sinh thoi cu cung khong co chuc tuoc gi, cung chang duoc (hoac khong muon nhan) dong nhuan but nao tu nhung tac pham cua minh, nhung mot so tac pham cu de lai ma tieu bieu nhat la Van te nghia si Can Giuoc da lam giau cho nen van hoc Viet Nam o vao thoi diem thu thach khac nghiet nhat cho van hoc va cho ca lich su dat nuoc.

Cho dong vao nhung ngoi den thieng do chinh nhan dan dung len! Cu Do Chieu "thao dan" va Van te nghia si Can Giuoc la ngoi den that, ngoi den thieng cua van hoc chung ta. Hay can trong khi cham den no.

Van te nghia si Can Giuoc

Hoi oi!
Sung giac dat ren; long dan troi to.
Muoi nam cong vo ruong, chua chac con danh noi to phao; mot tran nghia danh Tay, tuy la mat tieng vang nhu mo.
Nho linh xua:
Cui cut lam an; toan lo ngheo kho.
Chua quen cung ngua, dau toi truong nhung; chi biet ruong trau, o trong lang bo.
Viec cuoc, viec cay, viec bua, viec cay, tay von quen lam; tap khien, tap sung, tap mac, tap co, mat chua tung ngo.
Tieng phong hac phap phong hon muoi thang, trong tin quan nhu troi han trong mua; mui tinh chien vay va da ba nam, ghet thoi moi nhu nha nong ghet co.
Bua thay bong bong che trang lop, muon toi an gan; ngay xem ong khoi chay den si, muon ra can co.
Mot moi xa thu do so, ha de ai chem ran duoi huou; hai vang nhat nguyet choi loa, dau dung lu treo de, ban cho.
Nao doi ai doi, ai bat, phen nay xin ra suc doan kinh; chang them tron nguoc tron xuoi, chuyen nay doc ra tay bo ho.
Kha thuong thay:
Von chang phai quan co, quan ve, theo dong o linh dien binh; chang qua la dan ap, dan lan, men nghia lam quan chieu mo.
Muoi tam ban vo nghe, nao doi tap ren; chin chuc tran binh thu, khong cho bay bo.
Ngoai cat co mot manh ao vai, nao doi mang bao tau bau ngoi; trong tay cam mot ngon tam vong, chi nai sam dao tu, non go.
Hoa mai danh bang rom con cui, cung dot xong nha day dao kia; guom deo dung bang luoi dao phay, cung chem rot dau quan hai no.
Chi nhoc quan quan giong trong ki, trong giuc, dap rao luot toi, coi giac cung nhu khong; nao so thang Tay ban dan nho, dan to, xo cua xong vao, lieu minh nhu chang co.
Ke dam ngang, nguoi chem nguoc, lam cho ma ta ma ni hon kinh; bon he truoc, lu o sau, troi ke tau thiec, tau dong sung no.
Oi !
Nhung lam long nghia lau dung; dau biet xac pham voi bo.
Mot giac sa truong rang chu hanh, nao hay da ngua boc thay; tram nam am phu ay chu quy, nao doi guom hum treo mo.
Doai song Can Giuoc co cay may dam sau giang; nhin cho Truong Binh, gia tre hai hang luy nho.
Chang phai an cuop, an gian day toi, ma vi binh danh giac cho cam tam; von khong giu thanh, giu luy bo di, ma hieu luc theo quan cho dang so.
Nhung nghi rang:
Tac dat ngon rau on Chua, tai boi cho nuoc nha ta; bat com manh ao o doi, mac mo chi ong cha no.
Vi ai khien quan quan kho nhoc, an tuyet nam suong; vi ai xui don luy tan tanh, xieu mua nga gio.
Song lam chi theo quan ta dao, quang vua huong xo ban doc, thay lai them buon; song lam chi o linh ma ta, chia ruou lat, gam banh mi, nghe cang them ho.
Tha thac ma dang cau dich khai, ve theo to phu cung vinh; hon con ma chiu chu dau Tay, o voi man di rat kho.
Oi thoi thoi !
Chua Tong Thanh nam canh ung dong lanh, tam long son gui lai bong trang ram; don Lang sa mot khac dang tra hon, tui phan bac troi theo dong nuoc do.
Dau don bay, me gia ngoi khoc tre, ngon den khuya leo let trong leu; nao nung thay, vo yeu chay tim chong, con bong xe dat do truoc ngo.
Oi !
Mot tran khoi tan, nghin nam tiet ro.
Binh tuong no hay dong song Ben Nghe, ai lam nen bon phia may den; ong cha ta con o dat Dong Nai, ai cuu dang mot phuong con do.
Thac ma tra nuoc non roi no, danh thom don sau tinh chung deu khen; thac ma ung dinh mieu de tho, tieng ngay trai muon doi ai cung mo.
Song danh giac, thac cung danh giac, linh hon theo giup co binh, muon kiep nguyen duoc tra thu kia; song tho vua, thac cung tho vua, loi du day da ranh ranh, mot chu am du den cong do.
Nuoc mat anh hung lau chang rao, thuong vi hai chu thien dan; cay huong nghia si thap them thom, cam boi mot cau vuong tho.
Hoi oi thuong thay !
Co linh xin huong.

Nguyen Dinh Chieu

(Tho van Nguyen Dinh Chieu, NXB Van hoc Giai Phong, thanh pho Ho Chi Minh, 1976)

Y kien doc gia ve bai bao "Bai van la" gay chan dong tu phia nao?

Sau khi bai bao “Bai van la" gay chan dong tu phia nao? cua nha tho Thanh Thao dang tren Thanh Nien hom qua, chung toi da nhan duoc rat nhieu y kien cua ban doc, tuyet da so la nhung y kien huong ung. Chung toi xin lan luot trich gioi thieu cung ban doc.

Toi thuc su "soc" khi doc muc Chao buoi sang cua Bao Thanh Nien so ra ngay 16/5/2005 dang bai viet cua Thanh Thao ban ve "Bai van la". Co le cung nhu moi nguoi, toi cung thay nen cam on co be gioi van cua lop 11A18, nguoi da dam noi thang nhung suy nghi va chinh kien cua minh "it nhieu co ly le voi cach dien dat luu loat va uyen chuyen", nhu loi nhan xet cua ong Ha Binh Tri - chuyen vien phu trach mon Van, Vu Trung hoc pho thong Bo Giao duc - Dao tao. Tu su that nay, chung toi, nhung nguoi co con em dang di hoc o cac bac pho thong, se phai tu hoi con em minh dang duoc day do nhu the nao day ve phan lam Nguoi...

Cai dang ban o day la trach nhiem cua nguoi lon chung ta trong viec day do con em chung ta lam Nguoi. Chung se ra sao khi khong thuoc lich su nuoc nha, se ra sao khi doi dien mot ve dep trong van hoc ma khong thay rung dong, khi dang song trong thoi binh ma khong thay cung nhu khong muon noi den cai nen mong cua thoi binh, cai binh yen co tu dau ra. Nhung nguoi lon chung ta can nghiem tuc nhin nhan lai trach nhiem cua minh trong viec dinh ra muc tieu, xay dung phuong phap va dao tao doi ngu lam nhiem vu "ky su tam hon" va ca chinh ban than moi ca nhan chung ta truoc con em cua chung ta. (Phuong Hai Ha - mot ban doc)

Qua that sau khi doc xong mot so bai viet lien quan den "Bai van la" cua mot hoc sinh lop 11 dang tren cac bao tuan qua, thi tat ca nhung "buc xuc" san co ve thuc trang "day va hoc cua chung ta" da "bung no" trong toi va cung nhu nhung nguoi tham gia tro choi "Ai la trieu phu" toi cung da "dong cam" theo huong cua cac tac gia ma quen di cai chat "Van" trong tac pham Van te nghia si Can Giuoc, quen di cai khiem khuyet nguy hiem nhat ma em hoc sinh - tac gia bai van do da "quen" (mong la chi quen thoi!) khi lam bai. Boi vay, sau khi doc bai cua Thanh Thao tren muc Chao buoi sang, toi thay minh phai viet vai loi de cam on tac gia Thanh Thao vi da giup cho toi cung nhu nhieu doc gia khac (va co the ca em hoc sinh do) khong chech huong nhan thuc trong van de nay. ( Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó )

Thanh Thao

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

Tìm hiểu: Thanh Thao, Hoai Thanh, Van te nghia si Can Giuoc, Nguyen Dinh Chieu, nha phe binh, cong nhan la, van hoc, cui cut, chung ta, bai van, tac pham, lam an, nguoi, dan

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: ""Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc"" - Ngôi đền thiêng trong văn học

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet ""Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc"" - Ngôi đền thiêng trong văn học bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Van te nghia si Can Giuoc Ngoi den thieng trong van hoc

Nhan xet, hay lien he ve tin Van te nghia si Can Giuoc Ngoi den thieng trong van hoc co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Van te nghia si Can Giuoc Ngoi den thieng trong van hoc de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin van hoa trong chuyen muc Van hoa.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin van hoa
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0