Van hoa va kinh te thoi hoi nhap

Tags: Viet Nam, Trung Quoc, hoach dinh chinh sach, cac san pham, nha ngoai giao, cac hoat dong, van hoa, kinh te, hoi nhap, xa hoi, co the, phim anh, toi, thoi, noi


Co nhieu ly do de nhung nguoi lam kinh te (doanh nhan va ca nhung nha hoach dinh chinh sach) chu y nhieu hon toi cac khia canh van hoa trong nhung suy tinh cua minh.

Truoc het la mot nhan xet don gian: Nhung san pham van hoa co mot trong luong kinh te khong nho, va trong luong do cang lon theo su phat trien cua xa hoi. Khong phai ngau nhien ma tren ban hoi nghi cua nhung GATT, WTO, cac nha thuong luong My bao ve rat manh su “tu do luu thong” cua phim anh, am nhac My truoc viec mot so nuoc doi quyen dua ra han ngach de bao ve nen dien anh, am nhac cua minh (Phap, Han Quoc...).

Hoi Nhung nha san xuat phim anh My (MPAA) la mot to chuc van dong hanh lang co tieng noi kha nang can, vi doanh so phim My xuat ra nuoc ngoai len toi hang chuc ti do la moi nam (25 ti nam 2004, chua ke DVD va cac san pham phu khac).

Co mot thoi nguoi ta nhan manh den y do “xam lang van hoa” cua My thong qua phim anh. Hien nhien la nhung nha chinh tri My luon nghi toi viec phat huy anh huong cua nuoc minh tren the gioi (do cung la trach nhiem cua ho khi duoc bau len!), va van hoa la mot linh vuc quan trong trong nhiem vu do. Nhung toi ngo rang, neu Hollywood chi san xuat vai ba bo phim moi nam thi du MPAA co gay ap luc bao nhieu chac cung chi nhan duoc loi hua... xa giao cua cac nha ngoai giao My.

Tieng noi cua cac ong chu tich MPAA khi ho thuc day Nha trang thong qua quy che toi hue quoc cho Trung Quoc (nam 2000) hoac khi ho doi Trung Quoc phai xu ly kien quyet nan sao chep bat hop phap cac DVD truoc ngay khai mac The van hoi 2008, chac cung chang duoc bao chi, phuong tien truyen thong nao tren the gioi phan anh.

Te hon, neu Hollywood khong “can nang” hang chuc hay hang tram ti do la, lieu co nha ngoai giao My nao dam noi voi ba nuoc chau Phi noi tieng Phap rang “hoac cac ngai bai bo moi bien phap bao ve trong linh vuc nghe-nhin, hoac chung toi se cat vien tro luong thuc”, nhu mot nha ngoai giao chau Phi tiet lo voi bao Le Monde (so ra ngay 14-10-2003)?

O nuoc ta, du cac nha chuc trach luon rat canh giac voi hien tuong “xam lang van hoa”, phim anh My, Han, Trung Quoc... thuc ra da chiem linh gan nhu toan bo thi truong! Chang han, trong mang “phim thieu nhi”, bao Buu Dien (so 47-2007) cho biet trong danh sach phim he cho thieu nhi 2007 tai cac rap tren toan quoc ven ven chi co... mot phim “noi”, tam phim con lai deu la hang “nhap ngoai” dang dat khach tai My. Ngay ca phim hoat hinh dai tap chieu tren cac kenh truyen hinh hien nay nhu chuot Mickey, vit Donald hay chu cho Pluto... cung deu la “hang ngoai” (bao Ha Noi Moi so ngay 17-6).

Ngoai phim anh, tat nhien con cac loai hinh nghe thuat khac, trong do phai ke den am nhac, cac loai tro choi truyen hinh hoac tro choi truc tuyen. Cau hoi dat ra cho cac nha chuc trach do do khong chi la quy dinh ve ty le “phim noi” co phu hop hay khong voi nhung cam ket cua Viet Nam khi gia nhap WTO, ma con phai lam sao de cac san pham van hoa cua ta du suc canh tranh, truoc het la tren thi truong noi dia (roi sau se tinh toi thi truong ben ngoai)?

Cac con so vi du tren cho thay han ngach tu chung khong du de bao ve cho nhung san pham van hoa “noi”, va neu ta khong chu dong hoi nhap ve van hoa thi cung se bi van hoa nuoc ngoai “lan san”. Moi loi keu goi “bao ve ban sac”, trong dieu kien do, se chi la tieng keu cuu tham thiet ma chang ai dap ung duoc. Trong khi, nguoc lai, chinh do cac nha lam phim cua cac nuoc Phap, Han Quoc, Iran... (moi day la Rumani voi nhung phim doat giai Cannes) san xuat ra duoc nhung phim co gia tri, khong chi doi voi khan gia trong nuoc ma con duoc don nhan rong rai o nhieu nuoc khac tren the gioi, ma nen dien anh cua nuoc ho ton tai manh me...

Mot nganh kinh te lon, nganh du lich, co lien quan truc tiep toi van hoa. Nhung di san van hoa tren lanh tho mot quoc gia la mot chu bai lon de thu hut du khach nuoc ngoai, va tu do nay no nhung moi giao thuong khac. Mat khac, khi ban be hay doi tac nuoc ngoai toi tim hieu dat nuoc ta, tim hieu con nguoi, xa hoi va cac co hoi lam an voi Viet Nam, di nhien dieu toi thieu la ho phai duoc tiep don voi nhung chuan muc van minh hien dai. Nhung nhu the chua du. Nhung ung xu, nhung san pham co tinh van hoa cao ngoai viec thu hut va giu chan du khach, tranh thu cam tinh cua ho, con gop phan quang ba hinh anh Viet Nam toi nhung nha dau tu tiem nang du doi khi mieng banh loi nhuan chua du hap dan...

Mot thong ke moi day cho biet 70% du khach nuoc ngoai toi Viet Nam la “mot di khong tro lai”. Da co nhieu bai bao noi ve yeu cau thay doi nhung ung xu kieu “duoi khach” cua nhieu tac nhan trong nganh du lich. Nhung co the nao quen vai tro cua nhung di san va nhung san pham van hoa cua dat nuoc.

Chi xin lay mot vi du, o cac khach san tren the gioi ma nguoi viet bai nay da di qua o chau Au, Bac My, Bac Phi... deu thay co mot quay nho de nhung to roi in mau rat dep, quang cao cho nhung dia diem du lich chung quanh do nhu nha bao tang, cung van hoa hay khoa hoc, cong vien, nha tho hay di tich co..., nhung hieu an ngon, cung voi nhung to chuong trinh sinh hoat van hoa trong tuan hay trong thang.

Nhieu khi, di tich chi la ngoi nha cua mot danh nhan van hoa vai the ky truoc, hoac mot nha tho co chi con gin giu duoc mot phan nho. So voi nuoc ta, trong va chung quanh thu do Ha Noi co biet bao ngoi chua dep, dinh lang, nhung co bao nhieu khach san o Ha Noi co duoc mot quay quang cao cho du khach biet?

Khach muon di nghe cheo, tuong, xem bat ky mot bieu dien van hoa nao, neu co hoi le tan khach san cung thuong chi nhan duoc cai lac dau buon phien. Muon di an dac san, thuong phai xem cac sach huong dan du lich cua nuoc ngoai! Nhung yeu kem do cua cac san pham van hoa co phan trach nhiem nao voi con so 70% du khach “mot di khong tro lai”?

Mot khia canh khac, noi van hoa voi kinh te mot cach gian tiep hon, nhung khong kem tam quan trong: van de trinh do van hoa cua xa hoi noi chung, cua nhung tac nhan kinh te noi rieng. Mot yeu cau hien nhien de co the gianh thang loi khi hoi nhap - thang loi trong nghia la thong qua qua trinh hoi nhap lam cho dat nuoc manh len, dan giau hon, doi song xa hoi van minh, phong phu hon - la chung ta phai co du kha nang tiep can, phan doan chinh xac nhung nguon thong tin da dang tren the gioi, kha nang chon lua chinh xac nhat duong di nuoc buoc trong cac tinh huong khac nhau, phu hop voi thuc luc cua nen kinh te o thoi diem chon lua.

Ma, trong rat nhieu truong hop, kha nang tiep can va chon lua chinh xac do khong chi la nhung ky nang co the hoc trong cac bai hoc kinh te vi mo hay vi mo hoac trong nhung tinh toan ky thuat cua cac du an minh muon mua hoac ban.

Nhung hieu biet ve van hoa, xa hoi cua nuoc doi tac cho phep nghi ra nhung mat hang ket hop tien ich voi mau ma dep (duoi mat nguoi mua!), tranh nhung chien dich tiep thi phan cam voi nguoi ban xu, cho phep nha thuong luong de ra nhung giai phap ma nguoi doi thoai cam thay se thoai mai hay it nhat la chap nhan duoc trong moi truong cua ho... Chua ke, trinh do chuyen mon va van hoa cao cua nha thuong luong cho phep ho co duoc nhung moi day lien he o muc du than tinh va tin cay voi nhung nguoi so tai cung trinh do, va do do co the tu van cho minh mot cach huu hieu moi khi gap vuong mac.

Hay mo thu mot to bao chuyen ve kinh te, tai chinh the gioi nhu to Financial Times. Co phai “thua giay ve voi” ma bao nay mo ra mot chuyen muc “Arts & Weekend” rat phong phu, voi rat nhieu bai viet diem sach (ca tieu thuyet, sach van hoc, triet hoc chu khong phai chi sach kinh te!), phim anh, kich nghe, am nhac, hoi hoa, va ca am thuc, the thao? To The Economist toi co tren ban khi viet bai nay (so de ngay 3-8-2007), muc Books & Arts co nhung bai nhu “Art in Myanmar”, “Filming German history”, “Saudi fiction” (ve mot tieu thuyet tren mang vua duoc dich ra tieng Anh).

Nhung doanh nhan, chinh khach o nhung nuoc phat trien luon co thoi quen danh trong lich thoi gian chat hep cua minh mot khoang thoi gian cho doc sach, di nghe nhac, xem phim, kich..., vua de thoat ra ngoai suc ep cua nhung chuyen nghe nghiep hang ngay, vua mo rong tam nhin. Trong khi, tren may bay duong dai di tiep thi hay tim hieu thi truong, cac doanh nhan nuoc ta buon tinh ben mo may tinh xach tay xem... phim sex (tat nhien, day chi la mot vi du cuc doan, song co le no khong chi gioi han o mot vi du duoc bao chi noi toi!).

Nhung ung xu, nhung san pham co tinh van hoa cao ngoai viec thu hut va giu chan du khach, tranh thu cam tinh cua ho, con gop phan quang ba hinh anh Viet Nam toi nhung nha dau tu tiem nang du doi khi mieng banh loi nhuan chua du hap dan.

The nhung, co le cung khong nen trach cu nhieu lam cac duong su, ma can suy nghi nhieu hon ve viec tao nhung thoi quen “tieu thu” san pham van hoa, sach vo, dien anh, kich nghe..., khi ma phan “cung” cho nhu cau do, khach quan ma noi, la con yeu. Cung nhu phan lon cac san pham kinh te, san pham van hoa chi co the phat trien va nang dan chat luong neu ca xa hoi cung vao cuoc. Va cung nhu trong kinh te, viec “coi troi” cac hoat dong cua xa hoi cong dan lai duoc dat ra: thay vi chi trong cay vao cac hoat dong do Nha nuoc de ra va to chuc, nen chang Nha nuoc can khuyen khich hoat dong van hoa cua cac hoi doan tu nhan, va bao tro nhung hoat dong duoc xa hoi danh gia la co chat luong va tinh cong ich cao hoac thoi gian thu lai ket qua dau tu qua dai doi voi mot tu nhan (nhu thanh lap cac vien bao tang, nha hat, cung khoa hoc...).

Mot cai nhin thoang ve cac hoat dong do, ve viec hinh thanh cac hoi doan (the hien qua luat hoi), nhung chinh sach mien/tru thue thich hop cho nhung Manh thuong quan, thay cho “tu duy quan ly” hien nay, la nhung buoc di can thiet de co duoc nhieu hon cac san pham van hoa da dang va phong phu.

Tom lai, nhung yeu to van hoa co tam quan trong khong the xem nhe trong bai toan noi luc cua con nguoi va xa hoi cua mot dan toc trong cuoc canh tranh toan cau, du chi nhin ve phuong dien “thuan kinh te”. Thiet nghi, ngoai su can thiet phai co nhung chinh sach kinh te co hieu luc tang truong tot va ben vung, cau hoi dat ra con la Viet Nam can tang cuong noi luc cua minh thong qua nhung chinh sach van hoa nhu the nao, de co the gianh thang loi trong hoi nhap, nhu da noi tren?

Cau tra loi xin danh cho nhung nguoi co tham quyen. Tuy nhien, xin duoc phep them mot xac tin ma nguoi viet nghi rang co nhieu nguoi chia se: trach nhiem tra loi cau hoi do khong chi cua nhung nguoi co trach nhiem ve van hoa ma la cua ca cac nha bao, tri thuc, nguoi dan noi chung. Mot cuoc thao luan rong rai, cong khai, dan chu, khong tranh ne nhung huy ky, ve chinh sach van hoa cua dat nuoc, la vo cung can thiet trong thoi buoi hoi nhap, du chi noi ve kinh te, nhung tat nhien khong the bi gioi han boi chan troi kinh te.

Viet Nam can tang cuong noi luc cua minh thong qua nhung chinh sach van hoa nhu the nao, de co the gianh thang loi trong hoi nhap.

Theo HA DUONG TUONG
(Nguyen GS DH Cong nghe Compiegne, Phap)
Thoi bao kinh te Sai Gon

Viet Bao

Tìm hiểu: Viet Nam, Trung Quoc, hoach dinh chinh sach, cac san pham, nha ngoai giao, cac hoat dong, van hoa, kinh te, hoi nhap, xa hoi, co the, phim anh, toi, thoi, noi

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Văn hóa và kinh tế thời hội nhập

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Văn hóa và kinh tế thời hội nhập bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Van hoa va kinh te thoi hoi nhap

Nhan xet, hay lien he ve tin Van hoa va kinh te thoi hoi nhap co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Van hoa va kinh te thoi hoi nhap de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin van hoa trong chuyen muc Van hoa.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin van hoa
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0