Ty suat hoat dong

Ty suat hoat dong chi ra muc do hieu qua cua mot to chuc trong viec su dung tai san. Viec su dung tai san hieu qua se lam giam nhu cau dau tu tu cac ben cho vay va chu so huu.

Giam dau tu cung dong nghia voi viec giam ca rui ro lan chi phi. Hai ty le hoat dong ma nhieu nha quan ly phai thuong xuyen doi mat la ky thu tien chua thanh toan va ty le thay the ton kho.

Ky thu tien chua thanh toan (hoac han thu) cho chung ta biet thoi gian trung binh can thiet de thu tren doanh thu do cong ty tao ra. Nhu da thao luan, ky thu keo dai nghia la cong ty can nhieu von luu dong hon de thuc hien kinh doanh - von luu dong phai tra lai se lam tieu hao loi nhuan! Chung ta tim ky thu tien chua thanh toan qua hai buoc. Dau tien la xac dinh doanh thu trung binh trong ngay bang phep tinh sau:

Doanh thu trung binh ngay = Doanh thu thuan / 365

Chung ta su dung ket qua nay de dat duoc muc tieu cuoi cung:

Ky thu tien chua thanh toan = Khoan phai thu / Doanh thu trung binh ngay

Voi hau het cac hinh thuc phan tich ty suat, ky thu tien chua thanh toan se phat huy hieu qua nhieu nhat khi chung ta su dung no de (1) so sanh cong ty nay voi cong ty khac hoac voi nhom doi thu canh tranh cung nganh hay (2) kiem tra xu huong. Vi du, Gateway va doi thu Dell deu la nhung nha san xuat may tinh ca nhan theo don dat hang. Ca hai cung ban san pham truc tiep cho khach hang. Mo hinh hoat dong cua hai cong ty la nhu nhau. Do do, viec so sanh ky thu tien chua thanh toan se cho ta biet duoc cong ty nao thu tien no hieu qua hon. Tuong tu, chung ta co the kiem tra xu huong cua ky thu tien o mot trong hai hoac ca hai cong ty de xac dinh xem lieu thoi han thu ngan hon hay dai hon.

Ty le thay the ton kho lai la mot ty le khac ma nhieu nha quan ly can quan tam den. Viec xac dinh so lan ban va thay the hang ton kho trong mot nam cho phep danh gia kha nang thanh toan bang tien va kha nang doanh nghiep do chuyen hang ton kho thanh tien mot cach nhanh chong neu dieu do la can thiet. Toc do thay the ton kho cham thuong dan den tinh trang co qua nhieu von bi chon trong hang ton kho. Dieu nay gay ton nhieu chi phi, va doi voi hang ky thuat va do phu kien, co the tro thanh hang ton kho loi thoi. Loi nhuan chi duoc cai thien khi ban co the ban het toan bo hang trong kho cang som cang tot.

Ban co the tinh toc do thay the ton kho bang cach lay gia von hang ban chia cho chi phi ton kho. Neu chi phi ton kho thay doi dang ke tu dau ky den cuoi ky, ban nen tinh hoac uoc tinh luong ton kho trung binh cho ca ky. Don gian, ban co the cong luong ton kho dau ky va ton kho cuoi ky va lay 1/2 tong do lam luong ton kho trung binh cho ca ky. Cong thuc nhu sau:

Ty le thay the ton kho = Gia von hang ban / Ton kho trung binh

Muc do thay the ton kho nao the hien viec quan ly hieu qua? Khong co cau tra loi toan dien cho cau hoi nay, vi ty le thay the ton kho mang tinh dac trung theo nganh. Vi du, voi viec ban le tap pham, ty le thay the ton kho cuc ky cao. Nguoc lai, mot dai ly ban xe o to chi co the thanh ly hang ton kho vai tuan mot lan. Mot nguoi ban le nhac cu co the thanh ly hang ton kho ba hoac bon lan moi nam. Vi the, dieu quan trong la phai kiem tra xu huong thay the ton kho cung nhu muc thay the ton kho cua mot doanh nghiep so voi cac doi thu canh tranh cung nganh.

Ty suat kha nang thanh toan no

Khi mot doanh nghiep khong co kha nang dap ung cac nghia vu tai chinh (vi du: khong the thanh toan cac hoa don), doanh nghiep do duoc xem la khong co kha nang thanh toan no. Vi tinh trang khong co kha nang thanh toan no se dan den viec tai san doanh nghiep bi tich bien, co the dan den pha san, hoac tham chi phai dong cua doanh nghiep, nen cac nha dau tu va cac chu no nghien cuu rat ky ty suat ve kha nang thanh toan no cua doanh nghiep ma ho chuan bi dau tu hoac cho vay. Bang cach do kha nang thanh toan no cua doanh nghiep khi no den han, ty suat ve kha nang thanh toan no chi ro kha nang tra no cua doanh nghiep. Thuat ngu kha nang thanh toan no trong tai chinh co nghia la muc do ma tai san cua cong ty san sang duoc chuyen doi thanh tien de thanh toan no. Co hai phuong phap danh gia pho bien la he so kha nang thanh toan no ngan han va he so kha nang thanh toan no nhanh.

Cong thuc cua he so kha nang thanh toan no ngan han kha don gian:

He so kha nang thanh toan no ngan han = Tai san luu dong / No ngan han

He so kha nang thanh toan no ngan han ma mot cong ty hoat dong hieu qua can duy tri phu thuoc vao moi quan he giua dong tien thu vao va nhu cau thanh toan bang tien. Mot cong ty co dong tien thu vao on dinh va lien tuc hoac cac nguon von kha dung khac, nhu nganh dich vu cong ich hoac cong ty xe taxi, co kha nang dap ung cac khoan no hien tai den han mot cach de dang du cho he so kha nang thanh toan no ngan han khong cao, chang han 1,1 (co nghia la cu 1,0 USD tu cac khoan no ngan han thi cong ty thu duoc 1,1 USD trong tai san luu dong). Mat khac, mot cong ty co chu ky phat trien va san xuat san pham dai can phai duy tri he so kha nang thanh toan no ngan han lon hon.

De xac dinh kha nang thanh toan tuyet doi bang tien cua mot doanh nghiep, chuyen vien phan tich co the dieu chinh he so kha nang thanh toan no ngan han bang cach lay tai san luu dong tru di tat ca cac muc khong the thanh toan bang tien. He so nay, con goi la he so kha nang thanh toan no nhanh, duoc tinh bang cach lay von kha dung (tien mat, chung khoan ban duoc, va cac khoan phai thu) chia cho cac khoan no ngan han, khong bao gom luong ton kho.

He so kha nang thanh toan no nhanh = Von kha dung / No ngan han

Nhung co mot nghich ly la mot cong ty co the co nhieu tai san - bat dong san, trang thiet bi, may moc, xe co, nha kho voi luong hang ton kho nhieu - nhung van gap rui ro khong co kha nang thanh toan no neu he so cua tai san luu dong (von kha dung) khong du dap ung nhu cau thanh toan cac hoa don den han. Cac cong ty cho vay khong muon nhan thanh toan bang xe co, may moc, ho muon duoc tra bang tien.

Nhu da thao luan, muc do cac khoan no va no dai han ho tro doanh nghiep doi lap voi phan von gop cua chu so huu duoc goi la don bay tai chinh. Mot cong ty co ty le vay no cao so voi von gop cua co dong duoc xem la co don bay tai chinh cao. Doi voi chu so huu, loi the cua viec no nhieu la ty le loi nhuan tren von dau tu thuc te co the cao hon mot cach bat tuong xung khi cong ty tao ra loi nhuan. Mat khac, ty le vay no cao se co hai khi dong tien giam, vi lai suat tren no la no phai tra tren hop dong - co nghia la du tinh hinh kinh doanh tot hay xau thi deu phai thanh toan. Mot cong ty co the bi pha san do bi thuc ep thanh toan lai den han tren khoan no con ton dong.

Ty le no duoc su dung rong rai trong phan tich tai chinh vi no cho biet tac dong cua don bay tai chinh. Co nhieu cach tinh, nhung o day chi neu ra hai cach. Cach don gian nhat la:

Ty le no = Tong no / Tong tai san

Ban cung co the tinh ty le no so voi von co phan bang cach chia tong so no phai tra cho von gop cua cac co dong:

Ty le no tren von co phan = Tong no phai tra / Von co phan

Cac chuyen vien phan tich phai can than khi giai thich cac chi so nay vi khong co phep do nao chinh xac tuyet doi. Vay nen khi ban nghe ai noi “Ty le no tren von chu so huu cua cong ty la 1/2 (hoac 50%)”, ban nen hoi nguoi do xem no o day bao gom nhung gi. No duoc cap von toan bo, tuc la tat ca cac khoan no co tinh lai suat, co the la thuoc do no tot nhat.

Thong thuong, khi ty le nay tang, loi nhuan cho chu so huu cung tang, nhung dong thoi cung co rui ro. Cac chu no hieu rat ro moi quan he nay nen thuong dua ra nhung han che cu the trong muc cho vay; neu vuot ra cac muc han che do ho se khong cho vay.

Cac chu no cung su dung ty le bu dap lai suat de uoc tinh muc do an toan khi cho cac doanh nghiep tu nhan vay tien. Hau het moi cong ty deu cam ket se thanh toan tien mat neu co kha nang thanh toan no. Thanh toan lai suat la mot trong nhung cam ket nay. He so do kha nang thanh toan lai suat cua mot doanh nghiep duoc goi la ty le bu dap lai suat. Cong thuc tinh nhu sau:

Ty le bu dap lai suat = Loi nhuan truoc thue va lai vay / Chi phi lai suat

So lan thanh toan lai suat duoc chi tra boi thu nhap truoc thue (EBIT) the hien muc do ma thu nhap khong gay ra tinh trang khong thanh toan duoc no. Trong nhieu truong hop, day khong phai la viec kiem tra kha nang thanh toan no. Vi du, neu phai cat giam mot nua EBIT vi suy thoai hoac mot nguyen nhan khac, lieu doanh nghiep co con du thu nhap de thanh toan no lai hay khong?

Du bao theo phan tich ti suat

Mac du chuyen vien phan tich hoac nguoi ra quyet dinh hieu ro viec phan tich ty suat, nhung viec su dung tuy tien cac ty suat tai chinh co the gay nguy hiem. Chi dua ra quyet dinh dua tren mot muc ty suat toi thieu hay cu the co the de dang danh mat co hoi hoac that bai. Ngay ca ty suat tot nhat cung khong han luon chi ra duoc tinh trang tai chinh hoac cong viec kinh doanh cua doanh nghiep do co tot hay khong. Cac ty suat giua nhung lan danh gia tuong tu nhau trong cac bao cao tai chinh co the bi anh huong boi su khac biet trong thuc tien ke toan hoac boi nhung manh khoe co chu y.

Su long leo voi cac ty suat co the bi thao tung va moi nguy hiem trong viec su dung chung lam tieu chuan co the khien nhieu nha phan tich tap trung vao xu huong ty suat. Khi ban quan sat mot xu huong ty suat, ban co the dat cau hoi tai sao lai xay ra xu huong nhu vay. Vi du, neu he so kha nang thanh toan no ngan han hang quy tang dan, ban se muon biet nguyen nhan tai sao - va y nghia cua ket qua nay. Cau tra loi cho nhung cau hoi nay thuong khong nam trong cac bang bao cao tai chinh. Tuong tu vay, neu chi don gian la doi chieu ty suat giua cac cong ty, ban co the cho ra nhung ket luan sai lam. Tinh da dang co huu trong thuc tien ke toan hien hanh co the hieu rang nhung ty suat cua cac doanh nghiep khac nhau la khong the dem ra so sanh duoc. Ban co the so sanh giua cac cong ty, nhung phai can than va canh giac nhung khac biet an dang sau cac phuong phap ke toan.

Nguon: Tai chinh danh cho nguoi quan ly - First News va NXB Tong hop TPHCM