Truyen Kieu Tam the thoi dai cua dai thi hao Nguyen Du

Tags: Nguyen Du, Truyen Kieu, Tien Dien, Thang Long, Truong Luu, Thanh Hien, Van hoc Viet Nam, su nghiep vi dai, Danh nhan van hoa, dai thi hao, Huyen Nghi Xuan, cong nhan la, thoi dai, tac pham, da duoc, nguoi


"Truyen Kieu"- Tam the thoi dai cua dai thi hao Nguyen Du
Tuong Nguyen Du tai Khu luu niem Tien Dien.
Su nghiep vi dai cua Dai thi hao Nguyen Du de lai trong kho tang van hoc Viet Nam la vo cung to lon. Vi dai o cho chi rieng Truyen Kieu da duoc dich ra hang tram thu tieng va cung chinh vi the, nhan ky niem 200 nam ngay sinh (1765 -1965) Nguyen Du da duoc UNESCO cong nhan la Danh nhan van hoa the gioi.

Nhan ky niem 239 nam ngay sinh Dai thi hao Nguyen Du (3/1/1765 3/1/2004), chung toi xin tong hop nhung trang van viet ve Cu va qua do hieu ro them ve than the va su nghiep cua Cu

"Truyen Kieu"- Tam the thoi dai cua dai thi hao Nguyen Du
Tranh hoa Truyen Kieu.

1. Nguyen Du sinh nam nao?

Xua nay co nhieu thu tich, van ban dua nhieu gia thuyet ve nam sinh cua Dai thi hao Nguyen Du nhung tuu trung o hai nam 1765 va 1766. Vay thuc te Nguyen Du sinh nam nao?

Theo giao su Nguyen Loc "Tu dien Van hoc (tap II). Nha xuat ban Khoa hoc Xa hoi, 1984, trang 54, 55 cho rang: "Nguyen Du (3.I.1766? - 16.IX.1820). Nha dai thi hao Viet Nam. Ten chu la To Nhu, hieu Thanh Hien. Siinh nam At Dau, nien hieu Canh Hung. Co tai lieu ghi ngay sinh cua Nguyen Du la 23 thang Muoi mot, tinh ra Duong lich la 3.I.1766. Que Nguyen Du o lang Tien Dien, huyen Nghi Xuan, tran Nghe An, nay thuoc tinh Nghe Tinh, nhung lai sinh o Thang Long, va thoi nien thieu chu yeu cung o Thang Long...".

"Truyen Kieu"- Tam the thoi dai cua dai thi hao Nguyen Du
Bia sach Truyen Kieu.

Trong tac pham Truyen Kieu va Chu nghia hien thuc, Giao su Le Dinh Ky lai viet: "Nguyen Du sinh ngay 3 thang gieng nam 1766 tai lang Tien Dien, huyen Nghi Xuan, tinh Ha Tinh, trong mot gia dinh dai qui toc va co truyen thong khoa cu lau doi. Ho Nguyen Tien Dien la ho danh vong nhat thoi Le Mat, cho nen duong thoi co loi truyen tung:

Bao gio Ngan Hong het cay

Song Rum het nuoc ho nay het quan

... Me Nguyen Du la Tran Thi Tan (1740 - 1778) vo trac that cua Nguyen Nghiem, sinh duoc 4 trai, 1 gai. Mo coi cha tu nam 9 tuoi va mo coi me tu nam 12 tuoi... Nguyen Du co 3 vo va 18 con. Sau khi Nguyen Du chet , gia dinh ly tan".

Ro rang nam 1766 la thuyet duoc nhieu nha nghien cuu chap nhan. Nhung nam 1765 lai duoc nhieu nguoi cong nhan hon

"Truyen Kieu"- Tam the thoi dai cua dai thi hao Nguyen Du
Tuong Nguyen Du tai Khu luu niem Tien Dien.

2. Vai net ve than the va su nghiep:

Nguyen Du hieu la To Nhu, Thanh Hien, con Nguyen Nghiem (1708 - 1775) lam toi chuc Te tuong, que lang Tien Dien, huyen Nghi Xuan (Nghe Tinh) van chuong vuot han ban be, nhung hoc vi chi la Tam truong (Tu tai). Nguyen Du gap nhieu kho khan hoi con thanh nien vi som mo coi cha va me nen an nho o dau: hoac o nha anh ruot (Nguyen Khan), nha anh vo (Doan Nguyen Tuan), co luc lam con nuoi mot vo quan ho Ha, va nhan chuc nho: Chanh thu Hieu uy. Do tinh hinh dat nuoc bien dong, chinh quyen Le Trinh sup do, Tay Son quet sach giac Thanh, ho Nguyen Tien Dien cung sa sut tieu dieu: "Hong Linh vo gia, huynh de tan". Nguyen Du trai qua 10 nam gio bui. Nam 1802, ra lam quan voi trieu Nguyen duoc thang thuong rat nhanh, tu tri huyen len den tham tri (1815), duoc cu lam chanh su sang Tau (1813). Ong mat vi benh thoi khi (dich ta), khong troi trang gi, dung vao luc sap sua lam chanh su sang nha Thanh lan thu hai.

Nha luu niem Nguyen Du duoc xay dung o lang que ong xa Tien Dien. Truong viet van de dao tao nhung cay but moi mang ten ong.

"Truyen Kieu"- Tam the thoi dai cua dai thi hao Nguyen Du
Vuon luu niem.

3. Hoan canh ra doi Truyen Kieu:

Theo Giao su Nguyen Loc (sdd) trang 455 viet: "Doan truong tan thanh... la mot truyen tho Nom viet bang the luc bat, dua theo tac pham Kim Van Kieu truyen cua Thanh Tam tai Nhan, Trung Quoc gom 3.254 cau tho. Co thuyet noi Nguyen Du viet Truyen Kieu sau khi di su Trung Quoc (1814-20). Co thuyet noi Nguyen Du viet truoc khi di su, co the vao thoi gian lam Cai ba o Quang Binh (1804-09). Thuyet sau nay duoc nhieu nguoi chap nhan. Ngay sau khi ra doi, truyen duoc nhieu noi khac in va luu hanh rong rai. Ban in cu nhat hien con la duoi thoi Tu Duc (1871).

4. Tac pham va dong gop cua Truyen Kieu trong doi song van hoa:

Doan truong Tan thanh (Truyen Kieu); Van te thap loai chung sinh (Van chieu hon) va hai bai ton nghi la Sinh te Truong Luu nhi nu (Van te song hai co gai Truong Luu) va Thac loi trai phuong non. Ngoai ra Nguyen Du con co ba tap tho chu Han co gia tri. Thanh Hien tien hau tap; Nam trung tap ngam; Bac hanh tap luc. Ca ba tap nay, nay moi gop duoc 249 bai nho cong suc suu tam cua nhieu nguoi. Mot so bai nhu Phan chieu hon, Thai Binh mai ca gia, Long thanh cam gia ca da the hien ro ret long uu ai truoc van menh con nguoi. Nhung bai viet ve Thang Long, ve que huong va canh vat o nhung noi Nguyen Du da di qua deu toat len noi ngam ngui dau be. Nguyen Du cung co gan bo voi cuoc song nong thon, khi voi phuong san thi tu xung la "Hong Son liep ho", khi voi phuong chai thi tu xung la "Nam Hai dieu do". Ong co nhung bai ca dan ca nhu Thac loi con trai phuong non, bai van te nhu Van te song hai co gai Truong Luu, chung to ong da tham gia sinh hoat van nghe dan gian voi cac phuong vai, phuong thu cong o Nghe Tinh

"Truyen Kieu"- Tam the thoi dai cua dai thi hao Nguyen Du
Duong vao Khu luu niem.

Truyen Kieu dong mot vai tro quan trong trong sinh hoat van hoa Viet Nam. Nhieu nhan vat trong Truyen Kieu tro thanh dien hinh cho nhung mau nguoi trong xa hoi cu, mang nhung tinh cach tieu bieu nhu So Khanh, Hoan Thu, Tu Hai, va deu di vao thanh ngu Viet Nam. Kha nang khai quat cua nhieu canh tinh, ngon ngu, trong tac pham khien cho quan chung tim den Truyen Kieu, nhu tim mot dieu du bao. Boi Kieu rat pho bien trong quan chung ngay xua. Ca nhac dan gian co dang Lay Kieu. San khau dan gian co tro Kieu. Hoi hoa co nhieu tranh Kieu. Tho vinh Kieu nhieu khong ke xiet. Giai thoai xung quanh Kieu cung rat phong phu. Tuong Kieu, cai luong Kieu, phim Kieu cung ra doi. Nhieu cau, nhieu ngu trong Truyen Kieu da lan vao kho tang ca dao, tuc ngu. Tu xua den nay, Truyen Kieu da la dau de cho nhieu cong trinh nghien cuu, binh luan va nhung cuoc but chien. Ngay khi Truyen Kieu duoc cong bo (dau the ky XIX) o nhieu truong hoc cua cac nho si, nhieu van dan, thi xa da co trao doi ve noi dung va nghe thuat cua tac pham. Dau the ky XX, cuoc tranh luan ve Truyen Kieu cang soi noi, quan trong nhat la cuoc phe phan cua cac nha chi si Ngo Duc Ke, Huynh Thuc Khang phan doi phong trao co xuy Truyen Kieu do Pham Quynh de xuong (1924).

"Truyen Kieu"- Tam the thoi dai cua dai thi hao Nguyen Du
Noi khach thap huong tuong niem.
5. Nhung trang van nhan dinh ve Nguyen Du va Truyen Kieu:

Trong Loi dau sach o Tu dien Truyen Kieu (1974), Giao su Dao Duy Anh viet:

"Trong lich su ngon ngu va lich su van hoc Viet Nam, neu Nguyen Trai voi Quoc am thi atp la nguoi dat nen mong cho ngon ngu van hoc dan toc thi Nguyen Du voi Truyen Kieu lai la nguoi dat nen mong cho ngon ngu van hoc hien dai cua nuoc ta. Voi Truyen Kieu cua Nguyen Du, co the noi rang ngon ngu Viet Nam da trai qua mot cuoc thay doi ve chat va da to ro kha nang bieu hien day du va sau sac... Nguyen Du sinh quan o Thang Long, to quan o Nghe-Tinh, mau quan o Bac Ninh, da nho nhung dieu kien ay ma dung len duoc mot ngon ngu co the noi la gom duoc dac sac cua ca ba khu vuc quan trong nhat cua cua van hoa nuoc ta thoi truoc".

Giao su - Nha giao Nhan dan Le Dinh Ky, nguoi duoc xem la "chuyen gia Truyen Kieu" da co nhung trang van nhan dinh thu vi: "Truyen Kieu noi len so voi nhung gia tri van hoc duong thoi, va khien sang tac cua Nguyen Du gan voi chung ta ngay nay, ve ca noi dung va hinh thuc nghe thuat. Nhung du sao thi Nguyen Du van la nguoi cua thoi dai minh, khong the thoat ly hoan canh xa hoi, lich su cu the, ve ca he tu tuong lan phuong phap nghe thuat, the hien o xu huong ly tuong hoa, uoc le. Dieu nay kho tranh trong tinh hinh sang tac cvhung, trong trinh do tu duy nghe thuat chung duong thoi... Truoc sau Truyen Kieu van la di san vi dai, la tuyet dinh cua nen van hoc dan toc qua khu. Quan diem lich su cung nhu doi hoi muon doi cua gia tri van hoc deu cho phep ta khang dinh dieu do".

Mong Lien Duong Chu Nhan (1820) theo ban dich cua Bui Ky va Tran Trong Kim, binh luan: "...Loi van ta ra hinh nhu mau chay o dau ngon but, nuoc mat tham o tren to giay, khien ai doc den cung phai tham thia ngam ngui, dau don dut ruot... To Nhu Tu dung tam da kho, tu su da kheo, ta canh da het, dam tinh da thiet, neu khong phai co con mat trong thau sau coi, tam long nghi suot ca nghin doi, thi tai nao co cai but luc ay".

Nha tho Nguyen Cong Tru da kich liet phe phan Thuy Kieu:

"...Bac menh chang lam nguoi tiet nghia

Doan truong cho dang kiep ta dam

Ban minh trong bay nhieu nam

De dem chu hieu ma lam duoc ai

Nghi doi ma ngan cho doi".

Nha tho nguyen Khuyen (1905) da Tong vinh nang Kieu rang:

"...Khong trach chang Kim deo dang mai

Khang khang vot lay mot phan duoi".

Nha tho Tan Da - Nguyen Khac Hieu (1916) tiec thuong:

"...Tien Duong chua chac ma hong nhan

Tro tro nam dat bo song no

Hon co xa nghe may tieng dan".

Nha tho To Huu dong cam:

"...Tieng tho ai dong dat troi

Nghe nhu non nuoc vong loi ngan thu

Ngan nam soa nho Nguyen Du

Tieng thuong nhu tieng me ru nhung ngay".

"Truyen Kieu"- Tam the thoi dai cua dai thi hao Nguyen Du
Nha binh van trong khu vuon luu niem Nguyen Du.

Va Che Lan Vien khang dinh: "Nguyen Du viet Kieu, dat nuoc hoa thanh van".

Giao su Nguyen Loc nhan dinh: "Co the tim thay mot soi chi do xuyen suot toan bo tac pham cua Nguyen Du tu Tho chu Han den Truyen Kieu, Van chieu hon. Nguyen Du tro thanh vi dai chinh vi Nguyen Du la mot nha tho nhan dao chu nghia. Mac du xuat than tu giai tang quy toc, nhung Nguyen Du lan lon nhieu trong cuoc song cua quan chung, da lang nghe duoc tam hon va nguyen vong cua quan chung...Tho Nguyen Du du viet bang chu Nom hay chu Han deu dat den trinh do dieu luyen... Nguyen Du van chi la mot nha tho dung lai truoc nguong cua cua chu nghia hien thuc".

  • Giap Nguyen
Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Ukraine, Nga đạt thỏa thuận về cung cấp nhiên liệu hạt nhân

Một quan chức tại Kiev ngày 25/11 cho biết Công ty điện hạt nhân quốc gia Energoatom của Ukraine đã đạt được thỏa thuận với Công ty nhiêu liệu quốc doanh TVEL của Nga về việc cung cấp nhiên liệu hạt nhân cho các lò phản ứng của Ukraine trong vòng 2 năm tới.

Tìm hiểu: Nguyen Du, Truyen Kieu, Tien Dien, Thang Long, Truong Luu, Thanh Hien, Van hoc Viet Nam, su nghiep vi dai, Danh nhan van hoa, dai thi hao, Huyen Nghi Xuan, cong nhan la, thoi dai, tac pham, da duoc, nguoi
Tin van hoa
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0