Trang nguyen Truong Xan

Truong Xan do Trai Trang Nguyen (Thoi nha Tran, neu ai que tu Ninh Binh tro ra do Trang thi goi la Kinh Trang Nguyen, con tu Thanh Hoa tro vao goi la Trai Trang Nguyen) cung voi Kinh Trang Nguyen Tran Quoc Lac khoa Binh Thin, nien hieu Nguyen Phong thu 6 (1256), doi vua Tran Thai Tong.

Ong say me ve dep cua thien nhien va thuong tim thay trong cac hien tuong thien nhien nhung triet ly sau sac ve doi nguoi.

Khong co con nguoi nao co the song tach rieng ra khoi cong dong duoc. “Con nguoi cung giong nhu nhung hon dao, phia tren mat nuoc co the dung tach rieng, nhung phia duoi thi chan nhung hon dao chac chan se lien vao nhau. Va cung lien vao dat duoi day bien. Day bien ay lien thanh mot khoi khong roi doi voi bo. Khi nao nuoc bien lui xuong, cac dao kia tro ra chung ta de dang nhin thay dieu ay. Con nguoi cung nhu nhung hon dao rieng re kia. Moi nguoi co the co cuoc song khac nhau nhung tat ca luon gan bo voi nhau va gan bo voi cuoc song chung cua dan chung trong the gian nay. Khong ai co the song tach roi khoi cong dong cua minh duoc’’.

Ong lam quan den chuc Han lam Hoc si. Mot so lang chai da lap den tho ong coi nhu mot vi Phuc than chuyen cuu giup nhung nguoi di bien.

Ngon lua tren bo bien

Gio bao da bot di nhung song bien van cuon len tung cot lon. Nguoi dan lang chai van tum tum tren bo cat, mac cho mua gio quat vao nguoi. Nhung nguoi dan ba da khoc can nuoc mat, khong con gao thet duoc nua, chi con du suc cao tay vao cat roi nac len tung tieng mot. Quan ao, dau toc toi ta het ca, dam tre con thi bau lay me, nhat quyet khong chiu ve nha. Nhung ong gia thi dung lang di, chi co doi mat mo ra nhin bien vua oan gian vua bat luc. Cach day bay ngay, nguoi dan lang phat hien mot dan muc lon vao rat gan phia bien cua lang. The la lang chai gom het so thuyen co duoc cung tat ca nhung nguoi dan ong khoe manh nhat cua lang nhanh chong ra bien vay bat muc. Ho nghi chi mat hai ba ngay la co the tro ve duoc nen chi mang mot luong nuoc rat it de thuyen nhe co the cheo nhanh. Nhung nhung con thuyen vua roi ben duoc mot ngay thi con bao thinh linh do den. Gio rit tung hoi va nho bat tung nhung tan cay lon trong lang. Nhieu mai nha bi gio toc nguoc cuon tung di. Nhung mac cho nha do, tam tri nguoi lang da de het o bien. Nhung nguoi dan ong cua ho khong biet dang phai chong tra lai con bao khung khiep nay nhu the nao. Mua gio ngot di mot ti, ca lang da do ra bien, nhung nguoi dan ba, nhung nguoi gia va ca lu tre con nua. Ai cung ngong xem co con thuyen nao tro ve duoc khong?

Gio da ngot han, nhung bien van dong du doi. Nhung cot nuoc cuon lai, dang cao roi do up xuong. Gap nhung cot nuoc nhu the, kho co con thuyen nao co the thoat duoc. Mot so nguoi con it suc luc lang le quay ve lang. Nguoi ta cung phai lam cai gi cho nhung nguoi dan ba va lu tre an.

Su cho doi da sang den ngay thu tam. Bien van khong thay doi, hung bao va cuong loan. Nhung net tuyet vong da han ro tren nhung guong mat. Mot nguoi vo tre khong chiu noi da co suc dam dau xuong bien de chet theo chong. Nguoi ta kip keo chi ta lai dua vao phia trong va cu hai dua tre nho dung canh chung. Dam tre con con an uong duoc mot it chu nhung nguoi dan ba thi khong the cho vao mieng bat cu thu gi. Ho chi nham mot chut nuoc roi lai gao khoc. Noi dau vo bo da giup ho de nen con doi xuong.

Trong chung khong ai con co the chiu dung duoc hon nua, mot ong gia noi:

- Chua thay ho thi chung ta van con hi vong. Nhung bay gio tat ca phai quay ve lang. Nha cua da do nat can phai don dep lai.

Ong noi xong, dua hai tay om nguc. Tren nhung con thuyen do, ca ba nguoi con trai cua ong deu co mat.

Cuoi cung thi nguoi ta cung dua vao nhau, dung day dinh di ve. Bong nhien mot dua tre keu len:

- Trong kia, con thuyen.

Tieng keu ay giong nhu tieng set lam tat ca choang tinh, quay lai bien. Xa xa duoi nhung vom song khong lo, co nhung dom den lo mo giong nhu con thuyen.

- Con thuyen. Con thuyen.

Ai do thet len.

- Hinh nhu khong phai. Chi la cot song thoi.

- Khong phai la cot song, ma la con thuyen.

Nhung vet den cu khi an khi hien o ngoai tit xa. Nhung nguoi dan ba deu nghi do la nhung con thuyen dang bi song chan lai khong vao duoc bo. Nhung cung co nguoi noi do chi la nhung chan cot song thoi. Tuy nhien, nhung cham den ay da giu chan tat ca moi nguoi o lai bo bien.

- Mang mot con thuyen lai day - Nguoi vo tre vua ngat da tinh lai - Toi se ra do xem co phai la nhung con thuyen cua lang minh khong?

Luc dau nguoi ta cung dinh lam the nhung thuyen lon cua lang da ra bien het, chi con lai nhung thung nho thoi. Song du the kia, chi can thung vua cham nuoc se bi song hat nguoc roi nhan chim ngay.

Bong toi lai do xuong lay di mat mot ngay cho doi tuyet vong.

Mot cau be lang le di tu phia lang xuong bien. Cha Truong Xan la mot nguoi buon muoi trong vung nen nha cau khong co ai di bien ca. Nhung trong dam tre dang ngong cha kia, co mot cau ban cua Truong Xan. Cau dung gan, nghe ban vua khoc vua ke lai moi chuyen. Truong Xan nhin ra bien toi den bong keu len:

- Lua. Phai dot lua. Nhung con thuyen can nhin thay lua de xac dinh duoc huong bo.

Ngay sau tieng keu cua cau, nhung nguoi con suc luc chay ao ve lang. Nguoi ta vac cui roi liep nha ra chat va dot mot dong lua tren bo bien. Ngon lua dang cao ngun ngut. Nhung cui va liep van tiep tuc duoc mang ra chat vao lua. Nguoi ta muon lua chay that to, that to de nhung nguoi di bien co the nhin thay.

Truong Xan nam chat tay ban roi noi:

- Nhung vet den do chac chan la chan cot song roi. Neu la nhung con thuyen thi chung khong the dau mai o mot noi ma co nhung cot song khong lo nhu the.

Khong thay con o nha, cha Truong Xan cho nguoi di tim cau o ngoai bien. Nhung cau khong chiu ve va noi rang minh se thuc ca dem tren bo bien.

Dong lua khong lo ay chay rung ruc trong ba dem lien tuc. Co bao nhieu cui dot, liep tre, rang rao deu duoc mang ra bien. Het cui, nguoi ta bat dau lay tre o nhung mai nha da bi toc mang ra dot tiep. Cuoi cung, doan thuyen cung tro ve nguyen ven. Nhung nguoi dan ong ke rang bao bien rat du doi nhung la thay, doan thuyen lai roi vao vung mat bao, nuoc bien rat yen tinh du xung quanh gio dang cuong no. Tuy nhien bao cung khien ho mat phuong huong. Nhung that may la ngon lua da giup cho ho biet huong dat lien o dau.

Nhom Ban Mai (bien soan)