Tran tro Roi nuoc Chang Son

Tags: Chang Son, Ong Dau, Nguyen Van Dau, Viet Nam, Ha Noi, Truyen Tam, dong bang Bac Bo, trong va ngoai nuoc, Nghe Thuat Dan Gian, khach du lich, tren mat nuoc, niem say me, vung dong bang, nghe nhan, du khach, phuong


Co duoc tan mat chung kien mot tich tro bieu dien roi nuoc, duoc tan tay dieu khien nhung chu roi ngo nghinh…moi hieu vi sao roi nuoc Chang Son (xa Chang Son, huyen Thach That) lai duoc coi la san pham van hoa dac sac cua thu do Ha Noi. Hon 200 nam ton tai voi nhieu bien co thang tram, phuong roi nuoc Chang Son da tao duoc ten tuoi khap cac vung dong bang Bac bo. Du vay, nghe thuat roi nuoc cua phuong hien dang dung truoc nguy co mai mot.

Anh minh hoa

San khau Roi nuoc Chang Son


Hon 200 nam ton tai…

O vung dong bang Bac Bo noi dau cung co nghe thuat mua roi dan gian nhung hiem co lang que nao lai gin giu duoc nhung tich tro dac sac nhu phuong roi nuoc Chang Son. Trai qua bao doi thay cua thoi the, Chang Son van giu cho minh mot ve dep nguyen so, thanh binh. Van cay da, gieng nuoc san dinh, van tieng sao dieu vi vu tren nhung canh dong bat ngat. Dac biet Chang Son van con giu cho minh mot loai hinh nghe thuat dan gian truyen thong, do la nghe thuat roi nuoc dan gian.

Vao mot som mua ha, chung toi den tham phuong roi nuoc Chang Son khi cac nghe nhan phuong roi dang bieu dien tich tro " Hai Ba Trung ra tran". Xung quanh ao Thuy Dinh noi dien ra cac tuong tich roi nuoc rat dong cac du khach trong va ngoai nuoc cham chu theo doi cac chu roi nhay mua tren mat nuoc.

Tu lau lang Chang Son da noi tieng voi nghe moc truyen thong. O noi day, moi gia dinh deu la mot phan xuong, moi dong toc deu la mot canh tho di xa gan hanh nghe. Ban tay nhung nguoi tho nay co tai dung dinh chua chi voi do, mong khong can den mot cai dinh. Cung nhung tay tho lang nay da tac phu dieu, khac cau doi cho bao lang mac, ho toc de giu ne nep gia phong cua tien to. Nghe nay cha truyen con noi. Chinh su vung chac cua tay nghe cua cac nguoi tho trong lang khien nghe roi o day ton tai duoc qua thoi gian. Vay nen, du da trai qua nhieu bien co thang tram co khi tan, roi phuong roi lang lai hop. O noi day, nguoi ta xem roi nhu tai san trong nha. O day co nhung cu ong van mai me sang tao va luu giu roi, van co cai soi dong cua phuong roi xua trong cac dam hoi, cai dam me cua thanh nien truoc su linh hoat cua cac quan tro. Roi o vung nay co den 1000 tuoi thi nhung con roi cung co mat quang chung ay nam. Khong ai nho day la doi thu may cua quan tro nay, chi biet no luon duoc tao ra tu khuon mau cu va su sang tao cua tay tho va tu duy cua cac bac nghe nhan trong lang.

Ong Nguyen Van Dau nam nay da ngoai 70 tuoi nhung van giu duoc su nhanh nhen va linh hoat kheo leo cua nghe nhan roi nuoc. Tra loi nhung cau hoi cua chung toi ve nguon coi cua phuong roi nuoc Chang Son, ong Dau cho biet noi: "Trong lang bay gio, ke ca cac cu cao tuoi nhat cung khong con nho noi ong to cua nghe thuat roi nuoc trong phuong la ai. Va cung chang ai hay nghe thuat roi nuoc da co mat o day tu khi nao". Ong chi biet den doi ong da la doi thu 5 gin giu va phat trien mon nghe thuat dan gian truyen thong nay.

Ong Dau cho biet, tu xa xua nghe thuat roi nuoc phuong Chang Son luon la tiet muc dac sac va la "mon an tinh than" khong the thieu trong cac dip le hoi cua nguoi dan Chang son va cac vung lan can.

Anh minh hoa

Nghe nhan lang Roi Chang Son


Trai qua quang thoi gian dai, nhieu the he nghe nhan o day khong chi bo cong suc vao viec giu ma ho da co thoi suc song vao tung chu Teu, tung tich tro... voi hy vong se den mot ngay khong xa, nghe thuat roi nuoc duoc khoi phuc va thinh hanh.

Vua dieu khien con roi trong tich tro Keo quan, ong Nguyen Van Tuan (78 tuoi) mot nghe nhan ky cuu cua phuong roi ho hoi cho biet " Day la tich tro doc dao cua roi Chang Son. Ca 20 quan roi do, xanh xep thanh mot hang, quan do xep xen quan xanh di tu trong san khau ra theo mot hang doc, den gan nguoi xem quan do di re sang mot ben va quan xanh di re sang mot ben. Tro nay luon thu hut dong dao nguoi xem. Khi noi den viec gin giu roi nuoc, ong Tuan cho biet : "Nghe thuat roi nuoc dan gian do to tien de lai nen du kho khan den may, chung toi cung phai gin giu. Truoc day rat nhieu nghe nhan da tu bo nghe vi ganh nang kinh te gia dinh, mac du trong long ho, niem say me voi roi nuoc chua mot lan nhat phai. Hoi do cung co nguoi khuyen toi nen bo nghe de lam kinh te, nhung roi nuoc da an sau vao tiem thuc, vao mau thit roi nen toi khong bo duoc...".

Duoi ban tay cua nhung nghe nhan day dan kinh nghiem, nhung con roi von vo tri vo giac tro len song dong, mang day hoi tho cua cuoc song. Moi khi den canh doan hay, tieng vo tay lai vang len nhu nhung trang phao no.

… Voi nhieu dau an dac sac

Theo ong Nguyen Van Dau cho biet, hien nay phuong roi nuoc Chang Son co 40 tro dien hap dan nhu Bat co, Danh du, Roi leo cot, Quay to det cui, Mua tien, Cau ech, Cay bua, Ran bat chuot, Xay lua gia gao. Tich tro co co Quan cong chem Bang Duc (Truyen Tam quoc chi). Ong Dau : " Bay gio moi lan to chuc bieu dien roi nuoc, lang luon thu hut rat dong du khach den thuong thuc. Truoc day, ao thuy dinh nho nhung thoi gian gan day xa dau tu 1 ty dong xay dung, lat gach moi xung quanh ao lang, lam duong oto rong de don du khach ve xem roi".

Anh minh hoa

Bieu dien Roi nuoc


De co cac tich tro thu hut dong dao du khach trong va ngoai nuoc den tham quan, thuong thuc, cac nghe nhan phuong roi nuoc Chang Son da phai ton rat nhieu thoi gian cong suc va tam huyet de tao ra ve dep hinh thuc cho nhung con roi cung nhu thuong xuyen sang tao doi moi cac tich tro. Bieu dien roi nuoc rat cong phu va phai qua nhieu cong doan chuan bi nen doi hoi nghe nhan su kien tri, long nhan lai cung niem say me nghe. Co hang chuc cong doan phai chuan bi nhu: lam thuy dinh, dong coc, dan day, roi tac tao hinh tuong nhung con roi phu hop voi tung tich, tro. Cac cong doan khong phuc tap lam nhung lai doi hoi su kheo leo va khieu tham my cao cua cac nghe nhan tao hinh. Cac con roi, chu Teu, cac con vat quen nhu: long, lan, qui, phung, ca chep vuot vu mon… cua phuong roi Chang Son sinh dong hon nhieu noi khac do chung duoc thuc hien boi cac nghe nhan lang moc noi tieng voi tay nghe tinh xao trong lang lam ra.

Cac con roi duoc lam bang go sung la loai go nhe, noi tren mat nuoc, khong bi mot, khong dap, khong vo va de deo got. Sau khau deo got, phoi kho la khau quan trong nhat cua cac con roi - cong doan lap rap tay chan voi may dieu khien, truoc khi chung duoc "mac" ao quan bang nhung lop son chong nuoc va ve mat may theo tung vo dien.

De dieu khien cac con roi (di chuyen nhe nhang) dien uyen chuyen tren mat nuoc theo y minh, cac nghe nhan da phai tap tay rat cong phu hang thang troi, moi vo dien. Co le vi vay ma nhung tich tro do phuong bieu dien luon de lai nhung an tuong dac biet trong long du khach va ban be quoc te. Truoc day, phuong roi nuoc Chang Son chi bieu dien de phuc vu cac le hoi cua dia phuong. Vai nam gan day, xa Chang Son da tro thanh diem den cua khach du lich khi den Ha Noi.

Bay gio, vao lang Chang Son, chung toi khong khoi ngo ngang vi dau dau cung gap… khach du lich. Khong chi du khach trong nuoc ma du khach nuoc ngoai cung cuc ky thich thu khi duoc... thuong thuc hay tu minh tham gia roi nuoc. O day, nhung ong Tay, co gai toc vang da trang, mat xanh cung co the tro thanh mot nghe nhan thuc thu voi chu Teu, may xao,…quan xan cao tan dau goi, ho loi xuong nuoc hoc cach bieu dien roi nuoc va thich thu dieu khien chu Teu hoat dong. "That Tuyet voi va thu vi, toi that su khong bao gio hinh dung minh den Viet Nam va tro thanh nghe nhan dac biet nhu the nay!", anh chang Peter With - khach du lich nguoi Anh quan ao uot sung vua dieu khien roi nuoc vua ho hoi noi. Mot buoi lao dong vua ton tien, vua ton cong, nhung lai qua vui, khien du khach den day ngay cang dong. Ben chiec ao Thuy Dinh cua xa Chang Son, du khach khong chi xem mua roi nuoc ma con duoc thuong thuc cac dieu mua day mau sac cua nhung con vat linh: long, lan, quy, phuong; xem cac tro choi dan gian. Khong it du khach sau khi tham gia tour, truoc khi roi phuong roi nuoc Chang Son deu xin chup anh voi cac nghe nhan va hen ngay gap lai.

Ong Dau, Truong phong roi nuoc Chang Son khong ngan ngai tiet lo: "May nam nay, nho roi nuoc ma ba con trong lang deu song kha on. Nhung vui nhat la nghe thuat roi nuoc duoc nhieu nguoi quan tam tim hieu!". Moi nam, co hang nghin du khach den "lam nghe nhan" o phuong roi Chang Son. Day la tin hieu dang mung cho phuong roi, giup cho cac nghe nhan trong lang gan bo va yeu nghe thuat roi nuoc hon bao gio het.

Anh minh hoa

Roi nuoc Chang Son - con do nhieu noi tran tro


Nhung van con do nhieu tran tro…

Cuoc song cua nguoi dan lang roi vi the cung co nhieu doi thay. Nhung viec giu gin nghe thuat roi nuoc o Chang Son van con nhieu tran tro. Theo thong ke cua xa Chang Son , hien nay phuong roi nuoc Chang Son chi con lai hon 20 nghe nhan voi 22 tich tuong roi nuoc. Truoc day, roi nuoc Chang Son tuong chung da "chet "do thieu kinh phi to chuc de tap tuong moi. Cac nghe nhan phai lam nhieu nghe khac sinh song ben canh viec dien roi de giu nghe gia truyen. Moi dem bieu dien, tru het chi phi, tien dien moi suat cua cac nghe nhan chi vua du mua qua banh cho cac con, vi the nen nhieu nghe nhan da danh bo xu di lam an xa.

Nhieu du an phat trien nghe thuat roi nuoc gan voi du lich va cac le hoi van hoa duoc khoi phuc, y thuc doi voi nghe thuat truyen thong cung duoc quan tam hon truoc, cuoc song cua cac nghe nhan o xa Chang Son tu do cung bot kho khan.

Nhung bay gio, noi lo ve su mai mot cua nghe thuat roi nuoc Chang Son trong tuong lai lai dang hien huu do khong tim duoc doi ngu ke can. Nhieu the he thanh nien trong lang da bon ba lam an xa, so con lai o lang cung chang con may nguoi man ma voi mon nghe thuat doc dao nay. Con lai so nghe nhan gan bo, tam huyet voi nghe thuat doc dao nay o xa deu da buoc sang tuoi "xua nay hiem".

Noi lo ve su that truyen cua nghe thuat roi nuoc o xa Chang Son dang de nang len doi vai gia yeu cua mot so nghe nhan song chet voi nghe. Theo bac Nguyen Van Dau, Truong phong roi nuoc, noi lo lon cua phuong roi Chang Son khong chi la kho khan trong bo sung doi ngu ke thua tre tuoi, giau nhiet huyet voi nghe, ma con la tim kiem cac tich, tuong hay de cong hien cho doi. Khong chi ong Dau ma cac nghe nhan giau tam huyet cua phuong roi dang tich cuc van dong con chau tham gia vao doi ngu nghe nhan tre tuoi cua lang voi hy vong se phat trien va gin giu duoc nghe thuat to tien de lai…

Mot ngay khong xa, nhung chu Teu ngo nghinh, vui nhon se la dau an dong lai trong tam tuong cua bao the he nguoi Viet tre va cac tich tro dan gian vang theo nhung cau hat cheo trong nhung dem lung linh sac mau se theo chan cac du khach di xa hon nua...


Nam 2002, Cuc Nghe thuat bieu dien (Bo VHTT) va Quy van hoa Viet Nam - Thuy Dien da tai tro de xa Chang Son xay dung nha Thuy dinh kien co va Thuy dinh co dong. Phuong roi da phuc hoi, dao tao duoc 15 dien vien tre, lam moi mot bo con roi, con giong voi 22 tich tro, bieu dien tu 60 - 90 phut. Phuong roi Chang Son da tham gia bo phim tai lieu "Mien nho" do Dai PT-TH Ha Tay dan dung nham bao ton mua roi nuoc; dat giai B tai cuoc thi roi nuoc do Quy Van hoa Viet Nam - Thuy Dien to chuc.

Nam 2007, cung voi su dong gop cua nhan dan dia phuong, Dang uy, HDND, UBND xa Chang Son da dau tu kinh phi gan 1 ty dong de cai tao, nang cap ao gach phuc vu tro dip hoi lang. Roi Chang Son da vuot qua ao lang len pho bieu dien o Bao tang Dan toc hoc Viet Nam, gianh nhieu giai thuong, bang khen giay khen. Khong chi vay, roi Chang Son da nhieu lan theo cac nghe sy lang xuat ngoai.


Nguyen Van Thuong

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Người dùng iPhone 6 Plus báo lỗi reboot liên tục

Một số người dùng iPhone 6 Plus cho biết, điện thoại bị lag và tự khởi động lại không lý do, khiến họ phải tìm đến cửa hàng Apple để hỗ trợ.

Tìm hiểu: Chang Son, Ong Dau, Nguyen Van Dau, Viet Nam, Ha Noi, Truyen Tam, dong bang Bac Bo, trong va ngoai nuoc, Nghe Thuat Dan Gian, khach du lich, tren mat nuoc, niem say me, vung dong bang, nghe nhan, du khach, phuong
Tin van hoa
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0