Thu tha dieu hay nghe thuat mua roi tren khong

Tags: cua tre em, nghe thuat, tha dieu, nghe nhan, bieu dien, tren khong, mua roi, Hue, con, canh, chim, bay


Thu tha dieu hay nghe thuat mua roi tren khong
Dieu buom

- Chang ro canh dieu Hue ra doi tu nam nao, chi biet rang thuo ban dau, do la mot tro choi cua tre em. Sau do, nguoi lon cung nhap cuoc vao thu vui nay. Roi tu nhung mien que day nang gio, canh dieu da bay vao chon cung dinh va tro thanh mot tro choi sang trong, day hung thu, duoc gioi quy toc, quan lai nha Nguyen ua chuong va lan rong dan trong moi tang lop nhan dan song o chon kinh ky.

Dieu Hue la chiec gach noi giua tuoi tho voi su truong thanh; giua dan da voi cung dinh, giua mat dat voi khoang troi xanh menh mong va cuoi cung la giua nhung thuc tai be nho, tam thuong voi nhung uoc mo dieu voi, bao la. Thuo ay, trong cac dip hoi he, nguoi ta thuong tha dieu de ton them su long trong va phong phu cua le hoi, dong thoi de giai tri va thuong thuc thu vui bay bong va tri tue nay.

Thoat tien canh dieu xuat hien trong tay tre muc dong va dam hoc tro di guoc moc voi nhung con dieu cung, dieu doi, hay dieu phen rat don gian. Lu nho dung giay hoc tro hay giay vang ma gap lai hoac dan len nhung khung tre hinh canh cung, dinh cho chung vai cai duoi ngo ngoe, long thong, roi tung len troi cao voi bao noi uoc mo va niem dam me tho dai cua chung. Tu khi duoc nguoi lon, dac biet la lop nguoi quyen quy trong hoang cung quan tam, dieu Hue da co duoc nhung buoc phat trien moi ve hinh dang, chat lieu, day nho, mau sac den ky thuat che tao va nghe thuat bieu dien. Trong tay tang lop quy toc, nhung canh dieu khong con la do choi cua tre con ma tro thanh nhung tac pham hoi hoa, dieu khac tham my. Co the noi, voi canh dieu Hue, mot loai hinh nghe thuat moi duoc khai sinh - nghe thuat mua roi tren khong. Viet Nam va the gioi da co roi can, roi nuoc, nhung "roi troi" thi chi Hue moi co. Nhung ai cho nhan xet nay la phong dai, xin hay den Hue chiem nguong mot buoi bieu dien (chu khong phai tha) dieu tren san Ngo Mon. Luc ay at ro thuc hu.

Duoi thoi Bao Ðai, Phu Doan Thua Thien thuong to chuc nhung cuoc thi dieu trong nhung cuoc le hang nam. Bay gio trong lang dieu da xuat hien nhung ten tuoi noi tieng: Nguyen Van Ban, Ðoan Chuoc, Tran Van Ðong, Ung Sung, Ong Hang... Ho la nhung nguoi da tim toi, sang che ra nhung chat lieu moi de cai tien con dieu va nang cao nghe thuat tha dieu. Cac nghe nhan nay da tham khao cac loai dieu sao cua mien Bac de che ra nhung ong sao cho dieu Hue. Ho da dung vai ben day tha dieu, thay cho loai day tre xoan lai ma truoc day van dung. Dieu thuo ay thuong co hai mau xanh - trang hoac do - vang. Trong nhung nam 1935 - 1940, o Hue da pho bien loai dieu buom co mau sac sac so do nghe nhan Ung Sung sang che.

Thu tha dieu hay nghe thuat mua roi tren khong
Nghe nhan choi dieu

Lop nguoi da qua, con chau ho tiep tuc theo buoc cha ong va da co nhung buoc tien vuot bac. Ho da den voi nhau trong mot to chuc co ten la Hoi Cau Phong de cung nhau tim toi, trao doi va sang che ra nhung loai dieu moi, bien thu tha dieu tu cho rieng re thanh mot nghiep doan van hoa - nghe thuat. Cau Phong nghia la cau gio. Ten goi nay nghe co ve nhun nhuong qua! Bac Nguyen Van Be, thanh vien cua Hoi Cau Phong luc bay gio (nay la Chu tich Cau lac bo dieu Hue) da noi rang: "Dieu la thanh qua cua chung toi tao ra. Chung toi la nguoi chu cua tro giai tri nay vay viec gi phai cau gio. Ten goi nay khong the hien duoc y chi va tai nghe cua chung toi. Do do, chung toi doi tu Cau Phong thanh Thua Phong (nghia la cuoi gio)" Voi hon 10 thanh vien, Hoi Thua Phong chinh thuc ra doi vao thang 11 nam 1973 da hoat dong cho den nam 1975. Sau ngay mien Nam giai phong, Hoi Thua Phong khong con, song so thanh vien cu cua Hoi van choi dieu le te, thi thoang ho tap hop lai de bieu dien chung voi nhau. Cho den nam 1983, Cau lac bo dieu Hue ra doi.

Net doc dao cua nghe thuat tha dieu Hue la su phong phu cua cac loai dieu, cua nghe thuat tao hinh va cach thuc bieu dien dieu Hue. Dieu Hue co day du cac loai hinh voi dang dep, mau sac hai hoa: dieu buom, dieu cong, phuong hoang, may bay, dieu rit, dieu rong, nang tien, cong chua... Moi loai deu co ve dep rieng, mot xao thuat tao hinh tuyet my, mot kich thuoc va chi phi ngang nhau.

Cai hay o dieu Hue the hien o chu de va nghe thuat bieu dien. Nghe nhan choi dieu o co do khong chi tha con dieu len khong trung roi de mac no dua gion voi gio. Ho da tao cho canh dieu mot suc song, su linh hoat va su sinh dong qua nghe thuat dieu khien day, the hien nhung chu de nhu: Tam Cam, Phuong hoang sinh con, ga choi, cheo beo danh qua, Te Thien Ðai Thanh khong chien Nguu Ma Vuong, Son Tinh, Thuy Tinh, da bong... Nhung tiet muc nay da dua bo mon tha dieu Hue thanh nghe thuat mua roi trong khong gian. Co dieu, day la nhung con roi du loai kich thuoc, hinh dang, co nguon goc tu co tich den cuoc song hien tai.

Mot buoi bieu dien Hue thuong dien ra theo trinh tu nhat dinh. Thoat tien, nguoi ta "tung" len troi du cac loai chim, o, buom, bo cau, dieu rong... de khai mac hoi dieu. Sau do la tha dieu theo tung tiet muc cung voi loi thuyet minh de minh hoa.

Hang ngan cap mat dang luot tren bau troi xanh de theo doi tiet muc Phuong Hoang sinh con. Nguoi ta tha len bau troi con dieu hinh chim Phuong kich co 2m2 roi dieu khien day de chim mua luon, vay vung trong khong trung. Chung ba phut sau, mot dan chim se, o, hoang anh... duoc tha len, luon quanh ba chua te cua loai chim de don chao. Ngay luc do, mot tieng no nho vang tren khong va mot chu phuong hoang con xuat hien tren nen troi bay cung chim me. Thuc ra, truoc do chim con da duoc buoc len lung me bang hai soi day: mot soi ngan co gan phao no cham va mot soi dai hon de giu con chim con luon bay cung voi chim me. Khi phao no, soi day ngan bi dut lam chim con rot ra va nho soi day dai ma no khong bi rot xuong mat dat va bay theo chim me. O tiet muc Cheo beo danh qua, nguoi ta lam con chim cheo beo bang vai, quet mau den tuyen, dang thon khoe, cho no danh nhau voi chu qua bang giay. Ket qua chim qua tuy to nhung sau may lan giap tran voi cheo beo (do nguoi dieu khien bang cach giat day) thi bi rach nat va thua tran. Cheo beo lam bang vai, ben hon nen thang cuoc. Nguoi ta con gan vao minh con vat nhieu ong sao khacn nhau de khi lam tran, do hieu qua cua dong tac giat day, cac ong sao phat ra nhung tieng khac nhau tuong trung cho tieng keu cua con chim khi giao chien. Kho nhat van la cac loai dieu mang hinh dang nguoi nhu: Tam Cam, Thach Sanh, Ong But, Son Tinh - Thuy Tinh, Ton Ngo Khong. Ðe chung co the bay duoc, cac nghe nhan phai lam nhung doi canh duoi dang dam may, cai gay hay vat dung khac co dien tich the hien kha lon, du suc mang cac con dieu hinh nguoi bay len khong trung. Khong chi bieu hien tai nghe trong cach lam dieu va bieu dien, nhung nghe nhan choi dieu o Hue con co oc tuong tuong phong phu, am hieu cac su tich va nam bat so thich cua moi nguoi mot cach nhanh nhay va cho ra doi nhung con dieu moi, nhung tiet muc hap dan moi.Cach day it nam, tiet muc Thach Sanh ban roi con phuong hoang dang cap cong chua hay nhung tran khong chien, nem bom, hoa tien tieu diet may bay la nhung tiet muc dac sac, thu hut su chu y cua khan gia. Con bay gio, no da tro nen loi thoi. Va cac nghe nhan choi dieu o Hue dang sang tao nhung mau dieu moi, cau ky hon, cong phu hon, chuan bi cho mua bieu dien sap toi. Bac Nguyen Van Be, mot tay cu phach trong lang dieu xu Hue ve nghe thuat lam dieu, tha dieu va sang che dieu, nguoi da nhieu lan tham gia cac ky festval tha dieu o Phap, Singapore, Indonesia, tung noi: "Ðoi voi toi, nghe thuat choi dieu la vo cung, luon moi me va cung lam kho khan, doi hoi hoc hoi lien tuc". Co le nho vay ma canh dieu Hue luon duoc cach tan, hoan thien. Van de duy nhat anh huong den su thanh cong cua nghe thuat mua roi tren khong nay la tien von chu khong phai tai nang cua nhung nguoi choi dieu o Hue.

Thu tha dieu hay nghe thuat mua roi tren khong

Ðoi voi nguoi Hue, tha dieu la mon an tinh than khong the thieu. Canh dieu da nang tam hon va tri tue con nguoi len nhung tang may, ban cho ho su bao dung, rong luong cua troi dat va lam dep mai bau troi, chung ta duoc chiem nguong nhung hoa pham biet bay. Mot khoi duong net va mau sac chuyen dong trong khong trung da tao ra nhu ng phut thu gian tinh than, lam cho thoa man tam hon va uoc nguyen cua con nguoi. Choi dieu, day la mot cach don gian nhat de cu the hoa nghia thuc cua hai chu tu do. Ðen voi dieu, moi su phan biet ve tuoi tac bi triet tieu. Luc do, lon, nho, gia, tre deu la ban be. Ho cung hoa chung mot niem vui, mot uoc nguyen duoc vung vay tren troi nhu mot canh dieu. Do tinh nang hoat dong cua thu choi dieu nhu chay, nhay, van dong co bap, no da tro thanh mot mon the thao thuc su. Dieu la mot thu tieu khien day nhan ai, mang niem vui toi cho moi nguoi. Nghe nhan choi dieu la nguoi phuc vu, dap ung niem vui va long nguong mo cho hang ngan khan gia. Truoc mat nhung nghe nhan va khan gia chi con mot mang troi xanh ngat, o do tam hon ho dang dua gion voi nhung tang may va tuong lai nhu chot den day qua nhung canh dieu khien long nguoi tro nen tre lai. Co le vi the ma nha tho Vo Que da viet ve dieu voi nhung ngon tu dep, triu men va sau sac nhat:

Vuon toi cao xanh khat vong cua doi

Dieu no gio gui niem vui ve mat dat

Chi la giay thoi ma tro thanh ngon nguon hanh phuc

Khi dieu bay toc trang cung thanh xanh.

· Tran Duc Anh Son

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

Tìm hiểu: cua tre em, nghe thuat, tha dieu, nghe nhan, bieu dien, tren khong, mua roi, Hue, con, canh, chim, bay

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Thú thả diều hay nghệ thuật múa rối trên không

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Thú thả diều hay nghệ thuật múa rối trên không bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Thu tha dieu hay nghe thuat mua roi tren khong

Nhan xet, hay lien he ve tin Thu tha dieu hay nghe thuat mua roi tren khong co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Thu tha dieu hay nghe thuat mua roi tren khong de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin van hoa trong chuyen muc Van hoa.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin van hoa
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0