Tho Tu Xuong nhung hien vat thoi cuoc vo gia

Tags: Tu Xuong, Nam Dinh, Tho Tu Xuong, Tran Te Xuong, Song Lap, mot giai doan, nha tho, thoi cuoc, hien vat, bai tho, can nha, hien thuc, thanh, nam, dan


Tho Tu Xuong nhung hien vat thoi cuoc vo gia

Can gac cu cua Tu Xuong, pho Hang Non, Nam Dinh

Nam 2005 la nam ky niem lan thu 135 ngay sinh cua nha tho Tran Te Xuong. Nhung dau tich cua cuoc doi ong duong nhu da mai mot rat nhieu, can nhanh chong thu thap, phuc hien de luu giu nhu nhung tai san quy bau cho the he sau.

Con ngot hai nam nua (2007) la ngay gio thu mot tram nha tho dan toc Tran Te Xuong. Nam nay (2005) ky niem 135 nam ngay sinh.

Tho Tu Xuong la mot dac san cua thoi cuoc. Thoi cuoc buoi Tay sang, danh cuop duoc nuoc ta roi, ho ha trai tinh chuyen an o lau dai va khai thac cac nguon loi. Ho du nhap ap dat loi song cua ho. Ho tao ra mot thu nguoi Viet toi to. Lam toi to ma lai di hom. Di hom vi com thua canh can, cung di hom voi loi song hoc mot ngoai bang, tu noi nang xi xo noi it tieng Tay, den an uong sang ruou sam banh toi sua bo.

Day la bon quan lai tay sai phu, huyen, tong doc, nhung dong hon, gap chan chat ngoai doi va tao nen net doi thay ca xa hoi, lai la lop cong chuc an luong Phap, ay la cac thu thong, ky, phan, tham… cho den cac thay cam, thay co. Lop nguoi nay song o cac thanh thi, lam nen net dac trung cua pho phuong thoi ay.

Cai boi canh xa hoi nho nhang tui nhuc ay da lot vao tam cam hung cua Tu Xuong, mot nguoi sinh va song o pho phuong Nam Dinh. Xa hoi Nam Dinh cuoi the ky muoi chin dau the ky hai muoi hien len, cu the, chi tiet la hien tu tho Tu Xuong. Va chi trong tho Tu Xuong no moi phong phu, sinh dong du cho hom nay ta doc ma con nhu duoc chung khoc cuoi voi tac gia.

Tho Tu Xuong thanh mot bao tang nhan nhan nhung hien vat thoi cuoc cua rieng Nam Dinh va cung la cua chung dien hinh cho ca nuoc trong cai thoi bi phan do. Dao ly bang ngoai, dong tien len ngoi, chat nguoi xuong gia. Tu Xuong ngua mat keu troi cho cai manh dat Pho phuong tiep giap voi bo song:

Co dat nao nhu dat ay khong?
(…) Nha kia loi phep con khinh bo
Mu no chanh chua vo chui chong
Keo cu nguoi dau nhu cut sat
Tham lam mieng tho nhung hoi dong
Tu Xuong bi phan trong bai tho Dau mat:
Muon mu troi chang cho mu nhi
Giuong mat trong chi buoi bac tinh

Tu benh dau mat da thanh noi dau con mat luc trong doi. Ong con dau trong trai tim. Dau khi dem vang trong tam tri nghe vong tieng goi do tren con song da lap.

Vang nghe tieng ech ben tai
Giat minh con tuong tieng ai goi do

Song Lap ay la cua Nam Dinh, nhung tieng goi do thi da thanh tieng goi hon song nui cua con dan ca nuoc. Cai giat minh Tu Xuong la cai giat minh than phan cua ca mot dan toc.

Tu Xuong la nha tho dac sac cua toan dan, cua moi dia phuong. Cac the he hoc tro deu hoc va nho tho ong.

Trong cac nha tho viet bang thu chu vuong tuong hinh, ong la nguoi dau tien va cung la cuoi cung, da dua duoc khong khi thi dan tien tu ban vao tho. Ong da mang duoc chat lieu, lan cam xuc hien dai cua the ky XX vao cac cau tho duoc goi la co dien.

Nguyen Khuyen, nha tho lon cung thoi voi ong, sinh truoc ong 35 nam va mat sau ong hai nam, tai tho cung cao, nhung khong giau chat song hien thuc bang ong, khong du gay gat viec doi nhu ong. Nguyen Khuyen la ong dai khoa khong co duoc cai cay dang Tran Te Xuong, hay chu ma leu chong den tam khoa, tu 1885 den 1906, chi duoc cai tu tai.

Noi tung trai ay de ra cai nhin hien thuc trao long vo mat vao thu khoa cu cuoi mua, dao tao toi to cho thuc dan xam luoc:

Mot dan thang hong dung ma trong
No do khoa nay co suong khong
Tren ghe ba dam ngoi dit vit
Duoi san ong cu ngong dau rong

Dau doi voi dit la nhuc thi lay dong tu ngong ma tra thu. Hien thuc ay la hien thuc cua thanh Nam, no nhon tien doi voi Tu Xuong, noi co truong thi loi thoi si tu.

Mot ty le lon tho Tu Xuong la tho noi viec di thi, hong thi, gan nhieu ten dat, ten nguoi cua Nam Dinh. Tu Xuong khi tru tinh thi con tieu tao uoc le Tam Dao Ngu Ho, chop be mua nguon chu Tu Xuong khi da hien thuc thi nhan chung vat chung cu the lam, chi tiet du do tin cay lam ho so cho lich su:

O pho hang Song that lam quan
Thanh thi den kit, Doc thi lang

Roi nhung ong lang Xan, chu ich Sinh, keo Thieu Chau, banh Hanh Tu…

Nguyen lieu tao nen tho Tu Xuong la Nam Dinh. Tu Nam Dinh hon tho ong da om va dat nuoc, bao quat mot giai doan lich su. Tu Xuong ho khau thuong tru o pho hang Nau, o pho hang Nau co phong sanh.

Pho hang Nau bay gio la pho Minh Khai, can nha so 280. Gia dinh ong Tran Ngoc Thanh da o day tu nam 1952, can nha sua chua nhieu lan, gio day lai xay mot can moi phia truoc. Nhung van con giu duoc can nha gac hai tang cua Tu Xuong nam khuat phia sau. Khach tham xin phep van duoc gia chu rong long cho vao tham. Nhung phai la nguoi biet, chu khach vang lai di qua ngoai pho khong ai biet day la noi an o cua Tu Xuong. Can gac da op ep lam. Phai chang nguoi chu tho cu nay chua pha di xay lai la vi trong long mot cu dan Nam Dinh cung con luu luyen chut hoi huong Tu Xuong.

Tho Tu Xuong da tao nen phan dac sac cho mot giai doan tho ca dan toc va doc dao hon, no da thanh tam hon cua pho phuong Nam Dinh. Nhung dau tich con lai cua cuoc doi ong da thanh phan tai san quy bau cua thanh pho, thanh suc thu hut, thanh noi chiem nguong cua dong bao ca nuoc khi ve Nam Dinh. Thoi gian cang lui xa, doi song van hoa cua dan ta cang duoc nang cao, nhung dau tich ay cang tro nen vo gia.

Nghi vay nen mong muon uy ban tinh, nganh van hoa nen mua lai can nha 280 Minh Khai, chi co 102 met vuong dat, de roi ton tao, phuc hoi giu lai nguyen dang can nha cu, gan bien ky niem, gin giu cho dong bao ca nuoc di tich cua nha tho va cung la dau vet kien truc mot Nam Dinh cai thoi Troi dat xoay ra pho ca lang.

Doi dien voi can nha o cua ong Tu, ben kia duong, con gian nha ong ngoi day hoc. Gian nha giot nat, nguoi ta da phai trum tam ton len mot nua mai ngoi, nhung van con tuong vach rui me cu va phia truoc, cuoi cai san con, con mot buc phu dieu voi vua hinh cuon thu, co chu trien. Mua nang phoi pha nhung van du goi bang khuang thuong nho nguoi xua.

Phuc che lai nha cua, phuc hien va suu tam lai nghien but, leu chong, thi cu thuo xua, bien day thanh bao tang Tu Xuong, bao tang tho va bao tang viec hoc. Day khong chi la tam long chung ta ghi on nha tho ma con day nen niem tu hao cua con dan Nam Dinh ve truyen thong hieu hoc tu bao doi.

Tieng goi do trong bai tho Song Lap cua Tu Xuong lam xao xuyen moi long dan Viet boi cai am huong nhu goi hon dat nuoc. Theo toi day la bai tho hay nhat cua Tu Xuong, va cung la bai tho cua mot giai doan lich su, cua hon via Viet Nam sau nang.

Hai cau tho trich tu bai nay da duoc cac nha quan ly van hoa khac tren bia mo Tu Xuong, noi vuon hoa Vi Xuyen. Ngoi mo duoc di doi tu nhung nam dat nuoc con gian kho. Ngay ay co nguoi keu, trach nganh van hoa: ep cu Tu roi xa dong ruong, vao nam noi bui bam thi thanh, vuon hoa bong lieu, trai gai trang hoa. Bay gio nhin ca quan the kien truc noi day, mot vung trang trong nhat cua thanh pho, noi moi du khach deu den tham vieng, moi thay viec chuyen mo Tu Xuong nam ay la co ly. Chi tiec trong hai cau tho trich, khac quoc ngu tren bia, co mot chu sai, nen sua.

Tro lai bai tho Song Lap, bai tho mang hon ong Tu. Nam Dinh ta nen co dinh dang ve tam hon goi do dem nay bang mot buc tuong Tu Xuong, y phuc dan toc, choi voi goi do. Buc tuong nhin ra song nuoc song Dao, ben cho Cau Do Quan thoang dang. Tu Xuong goi hon nuoc. Chung ta goi hon ong. Chung ta tu hao truy linh tai san tam hon ong de lai va qua buc tuong chung ta cung ban giao long biet on Tu Xuong voi mai sau.

Nha tho Vu Quan Phuong (Bao Tien phong)

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

Tìm hiểu: Tu Xuong, Nam Dinh, Tho Tu Xuong, Tran Te Xuong, Song Lap, mot giai doan, nha tho, thoi cuoc, hien vat, bai tho, can nha, hien thuc, thanh, nam, dan

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Thơ Tú Xương - những hiện vật thời cuộc vô giá

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Thơ Tú Xương - những hiện vật thời cuộc vô giá bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Tho Tu Xuong nhung hien vat thoi cuoc vo gia

Nhan xet, hay lien he ve tin Tho Tu Xuong nhung hien vat thoi cuoc vo gia co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Tho Tu Xuong nhung hien vat thoi cuoc vo gia de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Van hoc trong chuyen muc Van hoa.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Van hoc
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0