Tho Huu Dao tieng hat cua mot the he dan than

Tags: Huu Dao, Sai Gon, Tho Huu Dao, Dong Thap, Tim Viet Nam, Xuan Huong, lon len, the he, cua mot, hoc sinh, bai tho, tieng hat, nam, bao, doi


Tho Huu Dao tieng hat cua mot the he dan than
Trong nhung nam 1968-1972, xa hoi mien Nam nuoc ta chim trong khoi lua chien tranh. Nguoi dan Sai Gon song trong tam trang lo au, bat trac cua mot do thi tao loan day bong linh My va quan doi Sai Gon.

Tam trang do duoc phan anh phan nao qua mot dong van chuong va am nhac mieu ta tham canh chien tranh va than than trach phan minh da “sinh lam the ky”, hoac mac cam cho dat nuoc minh la “nhuoc tieu da vang”.

Nhung cung vao thoi diem sau cuoc tong tan cong - tong khoi nghia Mau Than 1968 cua cach mang o cac do thi mien Nam chua gianh duoc thang loi tron ven, da xuat hien mot phong trao dau tranh doi hoa binh, doc lap dan toc, doi tu do - dan chu, doi tu tri dai hoc... ma luc luong chu luc la sinh vien, gioi tri thuc, hoc sinh va thanh nien lao dong.

Huu Dao

Ten that: Nguyen Si Hien, sinh nam 1950 tai Dong Thap. Bi danh: Ba Dinh.

But hieu: Dong Thap, Yen Thao, Rach Gam...

1965-1966: hoc Truong Petrus Ky, tham gia phong trao hoc sinh nam 15 tuoi.

1968: duoc ket nap vao Dang CSVN, phu trach tuyen huan hoc sinh TP. Bi dich truy lung gat gao, anh rut vao hoat dong bi mat.

1970: anh vao Dang uy hoc sinh, chi dao hoc sinh Sai Gon - Gia Dinh.

1970-1972: thoi ky sang tac hang, manh, co nhieu bai duoc anh em ghi nho.

Cuoi 1972: bi dich bat cung Xuan Huong - hon the cua anh.

1973: duoc trao tra o Loc Ninh.

1974-1975: hoc Truong bao chi T.UCMN. Trong chien dich Ho Chi Minh, anh vuot Ba Thu, Dong Thap. Don vi anh da co mat dung ngay 30-4-1975 de tien vao quan 11, tiep thu quan nay. Lam bi thu quan doan va truong Phong VHTT quan 11.

Vi benh cu tai phat va cong viec cang thang trong nhung ngay moi giai phong thanh pho, anh mat vi phu tim.

Tac pham: Sai Gon 71, tap tho (1971)

Ta da lon len ben nay chau A, Tong doan Hoc sinh Sai Gon xuat ban, 1971.

(Theo tuyen tap Tieng hat nhung nguoi di toi do NXB Tre, bao TS, bao Thanh Nien xuat ban 1993)

Mot dong van chuong - am nhac moi day suc song, nong bong noi khao khat hoa binh va giuc gia the he tre hay xuong duong, hay len duong gianh lay tuong lai, da xuat hien ngay trong long cuoc chien dau tren duong pho cua nhung nguoi tre SVHS Sai Gon.

Do la hang tram but nhom, thi van doan o cac truong trung, dai hoc voi nhung cay but tieu bieu nhu Chanh Su Tran Quang Long, Trieu Tu Truyen, Nguyen Kim Ngan, Nhat Chi Mai, Le Nhuoc Thuy, Thai Ngoc San..., do la nhung bai ca truyen lua nhu Hat cho dan toi nghe, Hat tu dong hoang, Tu nguyen... cua doi ngu cac nhac si Ton That Lap, Tran Long An, Nguyen Van Sanh, Truong Quoc Khanh, Trinh Cong Son...

Trong nhung ngoi but tho ca, dac biet da xuat hien mot nha tho ky ten Huu Dao, voi mot phong thai ngon ngu hao sang, tran day su tu tin va tinh than bat khuat cua mot dan toc anh hung:

Ta da lon len ben nay chau A
Voi ruong dong xanh lua Cuu Long
Ta da di trong lua dot nhung thon lang
Ta da lon ben noi hon xam luoc
Ta song guong voi nhuc nhan mat nuoc
Roi hien ngang bao gat le ma di
Nhung kho dau se chang ich gi
Khi chang biet dun soi bau mau nong...

Day la doan dau cua bai Ta da lon len cua nha tho Huu Dao, bai tho ma toi cho rang tieu bieu cho phong cach tho, cho khau khi tho cua Huu Dao; bai tho gay an tuong sau sac va co suc thoi thuc manh liet voi the he muoi tam - doi muoi chung toi vao thap nien 1970. The he nhung nguoi tre dang mang ao trang hoc duong nhung lai song trong khoi lua chien tranh, song trong khoi dan cay cua nhung cuoc bieu tinh, xuong duong chong My doi hoa binh, doc lap dan toc.

Ta da lon len vang vong tam huyet cua mot nguoi cam but tre tuoi 20 (Huu Dao sinh nam 1950 va sang tac bai tho nay nam 18 tuoi) gui den ban be trang lua o mien Nam Viet Nam nhu mot loi keu goi hay xuong duong, hay len duong:

Hoi nhung nguoi vai rong, toc xanh
Doi nhu hoa tham no tren canh
Nhu chim giua khoang troi cao rong
Khinh nhung long son, luoi bua quanh
Dap ca gong tu ta buoc len
Co uom mau han the khong quen
Tam vong chuyen dong mua song nui
Giuc lop nguoi di pha xich xieng...

(trich Ta da lon len - tho Huu Dao)

Nhung loi tho nay tham thau vao tam hon mot chang trai tuoi 17 nhu toi luc ay, den noi giua nhung cuoc mittinh hay trong nhung dem “Hat cho dong bao toi nghe” cua cac nhac si phong trao sinh vien, toi hay nup trong canh ga san khau de doc vang nhung loi tho du doi nay, nhu thuc giuc cong chung va bao hieu mot cuoc xuong duong sap bung no.

Co lan, trong mot dem bieu dien van nghe o san Truong dai hoc Khoa hoc Sai Gon, vua doc xong bai tho Ta da lon len, toi lan vao ngoi chung voi khan gia SVHS thi bat ngo mot dan anh cua toi, anh Vo Ba, vo vai toi, thi tham: “Cau doc tho ai, hay nhung nghe “ta” qua, anh ngoi nghe ron ca nguoi, nhung ma lo cho chu em bi bon mat vu de y!”.

+++

Nhom lam bao Tieng Goi Hoc Sinh, lam cac tuyen tap tho van cua hoc sinh sang tac, gom toi, anh Le Van Trieu, anh Nguyen Van Vinh... thinh thoang nhan duoc ban thao mot bai tho, mot bai bao cua Huu Dao gui qua dua tay cua mot anh em hoc sinh Petrus Ky - nhung doan vien TNCS hoat dong bi mat o truong nay nhu Nguyen Thanh Tan, Nguyen Huu Phuoc, Le Van Nghia... do anh Huu Dao phu trach, chi dao. Bai anh gui thuong danh may, ky nhieu but hieu nhu Huu Dao, Yen Thao, Rach Gam...

Nam 1971, chung toi tuyen nhung bai tho hay cua hoc sinh de in tuyen tap Ta da lon len ben nay chau A - tua tap tho nay lay y tu cau tho dau trong bai Ta da lon len cua Huu Dao. Trong tuyen tap nay, tho Huu Dao chiem khoang phan nua, chu khong phai tat ca la tho Huu Dao, nhu loi gioi thieu ve anh trong tuyen tap Tieng hat nhung nguoi di toi (do NXB Tre - bao TS - bao Thanh Nien xuat ban nam 1993).

+++

Ngoai tho, Huu Dao con la mot ngoi but ly luan - phe binh ve nghe thuat lam bao, viet bao. Ngoi but ly luan cua anh co suc khai quat va dinh huong cho phong trao lam bao - bao in typo, bao in roneo giay sap, bao tuong - dang no ro voi hang tram to o hang chuc truong trung hoc nhu Petrus Ky, Gia Long, Cao Thang, Trung Vuong, Bo De, Le Van Duyet...

Huu Dao da viet mot ang van bat hu la “Tuyen ngon doan hoc sinh” (hien that lac, toi chua tim ra). Nam 1972, Huu Dao to chuc cho ra mot tap san ly luan, phe binh, sang tac, lay ten Lam Bao, voi phan trinh bay bia 1 tap san bang toan chu viet cua anh va 2/3 bai dang trong tap san nay la cua Huu Dao, duoi nhieu but hieu.

Thoi gian nay, toi chi biet va nguong mo Huu Dao qua tho, van, chu chua he gap mat anh, vi hai nguoi hoat dong cach mang o hai canh khac nhau, phai ngan cach bi mat.

+++

Roi den mot ngay, toi gap duoc anh, nhung khong phai o chien khu, ma trong nha tu Chi Hoa, noi toi bi dich bat giam tu cuoi nam 1971 va dung mot nam sau, nha tho Huu Dao cung bi tong giam vao day - o nha tu khong lo cao nam tang, xay dung theo hinh bat giac trong nhu chiec den keo quan, co suc chua den nam, sau ngan tu nhan. SVHS bi bat vao day do bieu tinh chong chinh quyen Sai Gon hoac do co lien he voi “Viet cong”, bi giam lam hai nhom: mot nhom o phong giam lon khoang 50 nguoi va mot nhom khoang 10 nguoi gom Huynh Tan Mam, Nguyen Ngoc Phuong, Nguyen Tan Tai va toi.

Khong hieu vi le gi Huu Dao bi dua vao giam chung phong toi. Chung toi gioi thieu nhau mot cach ngan gon, nho nhe; roi lui ve chiec giuong cua minh, noi an, ngu, doc sach, viet lach cua moi nguoi trong phong giam dac biet rong khoang 25m2, khong cua neo, chi ngan cach voi loi di bang nhung rao song sat trong cu nhu nhung chuong giam thu du. Huu Dao co doi mat to, sang, an sau doi kinh can gong den to ban.

Gan mot nam o chung tu voi anh, toi duoc doc nhieu bai tho tinh anh viet cho chi Xuan Huong, hon the cua Huu Dao, bi dich bat cung anh, nhung duoc tra tu do som va hang tuan vao tham nuoi anh o Chi Hoa, tao cam hung cho anh sang tac “nhung bai tho viet cho Xuan Huong”.

Nam thang co bao gio ghi het
Mung vui, gian tui cuon theo doi
Con em co bao gio hieu duoc
Tram moi long ray rut khong nguoi

...

Con bay cuop dung giang ngoai pho
Het dem nay, dai lai ngay mai
Giay but, cho buon nguoi bo ngo
Dong tho toi biet goi ve ai.

(Tam su - tho Huu Dao)

Em oi, hai dua rat yeu nhau
Ma hanh phuc sao chi la duoi bat
Cuoc song noi day, tinh yeu chan that
Sao chi day mot giac mo
Nhung gi than mat nhu tho
cung choan day bong chung
Cat ngang nhip tim, duc khoet dan su song...

(Dong xuan - tho Huu Dao)

Tinh rieng trong tho Huu Dao lai phan anh duoc tam trang yeu duong cua the he chung toi luc ay, the he nhung nguoi dang dan than vao cuoc dau tranh giai phong dat nuoc: yeu, chua dam yeu, cuoi, chua dam cuoi vi so ke thu bat bo, hanh ha ca nguoi minh yeu de tao ap luc, mua chuoc, ngan can buoc chan cua nguoi chien si - nhu chung da tung lam voi nhieu cap tinh nhan.

+++

Trai tim Huu Dao con danh ca mot dong tho cho nhung nguoi lao dong ngheo kho, nhung ke khon cung:

... Nhung ba me suot mot doi lam lu
va nhung em tho doi sua khoc vui
Hay ngang dau len moi no nu cuoi...

(Ta da lon len - tho Huu Dao)

Hay mot bai tho doc dao khac, bai Tim Viet Nam, tua do toi dat, vi khi dang lam tuyen tap Ta da lon len ben nay chau A, toi nhan duoc bai tho nay gui den nhung “khong de” nen toi tu y dat tua ma khong co cach nao lien lac de hoi y tac gia Huu Dao:

Sang nay con ra pho
thay nguoi nam chet co ro via he giua cho doi lan chen
Ma oi,
Neu con vat duoc trai tim va boi bun len oc
thi doi con hanh phuc biet bao nhieu.

(Tim Viet Nam - tho Huu Dao)

Hau qua cua nhung don tra tan tu day va kiet suc voi cong viec be bon cua nhung thang dau giai phong Sai Gon 1975, Huu Dao bi phu tim. Khi toi hay tin chay vao benh vien, buon ba nhin anh nam thoi thop roi ra di sau do vai ngay o tuoi 26.

Huu Dao ra di khi con qua tre, nhung su nghiep sang tac cua anh that do so so voi tuoi doi. Dong tho ca cua Huu Dao nghe nhu tieng hat cua ca mot the he nhung nguoi dan than di toi gianh lay tuong lai, tieng hat mai con vang vong den the he mai sau.

12-2006

Ky cua LE VAN NUOI

Ta da lon len

Ta da lon len ben nay chau A
Voi ruong dong xanh lua Cuu Long
Ta da di trong lua dot nhung thon lang
Ta da lon ben noi hon xam luoc
Ta song guong voi nhuc nhan mat nuoc
Roi hien ngang bao gat le ma di
Nhung kho dau se chang ich gi
Khi chang biet dun soi bau mau nong
Ta da lon giua que huong thang tam
Loa vang loi cach mang mot mua thu
Ta da vung guom quyet vach may mu
Cho ca nuoc tien len doi tu chu
Nhung ba me suot mot doi lam lu
Va nhung em tho doi sua khoc vui
Hay ngang dau len moi no nu cuoi
Vi hanh phuc se thom day mat ngot
Ta da lon voi ba mien soi suc
Trang su hong cuoc khang chien toan dan
Da xa roi tam toi va khoc than
Cua nhung 80 nam chua tung ngang mat
Ta da di ben ban be son sat
Giua mat troi nang gat, giua mua dam
Dep vo cung mo uoc tuoi xanh
TS Viet Nam ngoi ngoi hi vong
Hoi nhung nguoi vai rong toc xanh
Doi nhu hoa tham no tren canh
Nhu chim giua khoang troi cao rong
Khinh nhung long son, luoi bua quanh
Mua thu oi mua thu
Quoc thu keu khang chien
Mua thu tan may mu
Tung bung soi khoi biec
Dap ca gong tu ta buoc len
Co uom mau han the khong quen
Tam vong chuyen dong mua song nui
Giuc lop nguoi di pha xich xieng
Ai qua rung nui Dien Bien
Ai xuong Hung Tuyen, Dong Thap
Su hong ta da thom mui doc lap
Da qua roi mua vui gio dap
Lac Hong oi mot bo coi huy hoang
Dat nuoc muon doi hung vi
Co song Lo, nui Nhi
Co Vu Quang ben chi
Voi Ha Giang, Uong Bi, Cao - Bac - Lang kien cuong
Hang van canh tay, hang van neo duong
Nhung con nguoi dai nang dam suong
Com dua muoi da lam nen lich su
Mau giac do nuoc song Vam Co
Xac thu troi lua Nhat Tao bung soi
Tung bo de ngon co
Tung doi nui choi voi
Cao nhu moi cam hon giac nuoc
Chan da ron rang buoc
Giot mo hoi cung uot
Mai toc gia tan tao nhung canh khuya
Nhung neo duong xa
Nhung neo duong qua
Nhu ron ra mot mua non song moi
Mua lua chin dong
Mui com moi xoi
Ta da lam nen khong cho khong doi
Nghe gi trong tieng goi
Lua quoc hon vang reo
Nghe gi trong suong gieo
Uot dam vai nghia si
Ta da lon len roi cac anh cac chi
Cac em tho trong treo tieng cuoi gion
Thanh pho ta oi
Ngoi lich su truong ton

1968

Tam su

Nam thang co bao gio ghi het
Mung vui, gian tui cuon theo doi
Con em co bao gio hieu duoc
Tram moi long ray rut khong nguoi
Hanh phuc moi quay cuong gio loc
Long dau hon dao cat bao gio
Em oi vet thuong doi mau uat
Sao khong ao chay suot trong tho?
Con bay cuop dung giang ngoai pho
Het dem nay dai lai ngay mai
Giay but, cho buon nguoi bo ngo
Dong tho toi biet goi ve ai
Toi van quen cuoc doi mua nang
Khi long toi vua biet thuong em
Tim nhan loai, mat troi toa nang
Cho tim mung qua het mot dem.

Tim Viet Nam

Sang nay con ra pho
thay nguoi nam chet co ro via he giua cho doi lan chen
Ma oi, neu con vat duoc trai tim
va boi bun len oc
thi doi con hanh phuc biet bao nhieu.

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Nghịch lý "dính" tham nhũng, "bỗng dưng" bị tâm thần

"Dư luận đặt ra có phải ông đó tâm thần không? Vấn đề là tại sao tham nhũng lại bị tâm thần nhiều thế?". Người ta bảo khi giám định là tâm thần, nhưng giải quyết việc gia đình lại rất bình thường.

Tìm hiểu: Huu Dao, Sai Gon, Tho Huu Dao, Dong Thap, Tim Viet Nam, Xuan Huong, lon len, the he, cua mot, hoc sinh, bai tho, tieng hat, nam, bao, doi

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Thơ Hữu Đạo, tiếng hát của một thế hệ dấn thân

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Thơ Hữu Đạo, tiếng hát của một thế hệ dấn thân bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Tho Huu Dao tieng hat cua mot the he dan than

Nhan xet, hay lien he ve tin Tho Huu Dao tieng hat cua mot the he dan than co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Tho Huu Dao tieng hat cua mot the he dan than de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin van hoa trong chuyen muc Van hoa.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin van hoa
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0