Thi hao Nguyen Khuyen dang bi boi nho

Tags: Nguyen Khuyen, Do Dinh Tho, Nam Dinh, Viet Nam, Nguyen Hoan, Le Hoai Nam, Tam Nguyen Yen Do, Vu Van Bao, Hoang Cao Khai, Vu Huu Loi, nha tho lon, Cua ong, tac gia, Tu Xuong, van hoc, cu


Thi hao Nguyen Khuyen dang bi boi nho
Tuong tho Nguyen Khuyen

TPCN - Co kha nhieu nghien cuu ve Nguyen Khuyen, nhung chua mot ai dam xuyen tac, lang ma, si nhuc ong nhu ong Do Dinh Tho, tac gia cuon "Tan man doi dieu ban ve van hoc va nghe thuat".

Toi moi co trong tay tap sach voi tieu de Tan man doi dieu ban ve van hoc va nghe thuat; sach day toi gan 400 trang, in kha dep. Co quan xuat ban la Hoi Van hoc nghe thuat tinh Nam Dinh.

Tac gia cuon sach la ong Do Dinh Tho, o ngay cung thanh pho voi toi. Co quan xuat ban chinh la co quan toi, nhung trong qua trinh lam sach toi khong he biet.

Vay nen khi co cuon sach trong tay toi doc lien mot mach xem sao. Tat ca cac bai trong tap sach deu viet duoi dang suu tam – nghien cuu. Toi da bi het ngac nhien nay den ngac nhien khac ve nhung hat san va su cau tha, it tinh van hoc, nhieu cho vay muon, chap va cua cac bai viet.

Nhung trong pham vi bai viet nay, toi chi xin trao doi voi tac gia va nhung nguoi lam sach mot so y xung quanh bai viet: Suy nghi nho ve viec danh gia mot nha tho lon.

Bai viet in ngay o dau tap sach, sau loi gioi thieu, dai 27 trang. Cam hung chu dao cua toan bo bai viet la su phu dinh tan nhan than the va su nghiep cua nha tho Nguyen Khuyen, bang nhung chung ly het suc chu quan, hong ve kien thuc lich su cung nhu kien thuc van hoc.

Truoc het toi xin trich mot so doan ong Do Dinh Tho danh cho bac dai danh nho Tam nguyen Yen Do, nhu sau:

“O truong hop Nguyen Khuyen, ong cung dinh ap dung cai thuong sach truoc tien la “than toan” roi moi den “danh toan”. Nhung qua hanh tung cua ong, ta thay than co toan day nhung cung chang hay gi va do quan diem lan lon khi ngoi phan xet cac nha nho yeu nuoc hoac co luc phuc vu truc tiep hoac gian tiep cho bon Viet gian ban nuoc bi nguoi doi len an thi danh cua ong thuc ra cung khong toan…” (trang 26).

“O dang tho van chu nghia nhu the, ta thay boc lo o Nguyen Khuyen mot cai gi thieu nhan ai…” (trang 29)

“Nhung tat ca nhung cai hay do khong cuu van duoc nhung cai sai trai, lam lan thoa hiep nham muc dich cau an cua ong…” (trang 30)

“Chinh vi the ma gioi van than va nhan dan yeu nuoc Viet Nam luc do khong ua Nguyen Khuyen…” (trang 31)

“Nguyen Khuyen tro thanh than tuong da quen huong hoa cung vai… Nhung o nhieu vung tren dat nuoc, ngay nhung dia phuong xung quanh que huong Nguyen Khuyen va chinh tai lang Va, Nguyen Khuyen da bi phe phan tu lau, hien nay trong dan gian van con luu truyen kha nhieu cau tho, giai thoai da kich Nguyen Khuyen, bac bo Nguyen Khuyen… ” (trang 32)

“Tuong truyen rang luc sinh thoi Nguyen Khuyen rat tu cao va kenh kieu nhat la voi lop tre va voi nhung nguoi hoc vi kem minh….” (trang 38)

“O day thien ha van con nghi ngo Nguyen Khuyen nhieu mat lam… Thien ha rat cong bang. Ho khong chiu lam ngo va tha thu nhung gi gia tao dau! Tu nhung tu lieu tren day va nhung su kien ve cuoc doi cua Nguyen Khuyen, chung ta nen danh gia the nao ve loi “xuat xu – hanh tang” cua vi Tam nguyen Yen Do?…” (trang 40)

“Doi luc co nhung hanh vi chinh tri sai lam nghiem trong nhu da neu cu the o phan tren. Tu tuong, lap truong quan diem cua ong nhu the la bap benh, huu khuynh, thoa hiep, cau an da qua ro rang…” (trang 40).

Toi thuc su kinh hai truoc cai giong nghien cuu – phe binh it kien van ma nhieu day troi, nhieu gong cum nay. Nhat la lai nham vao mot thi hao da va dang la diem tua lon ve tinh than cho nhieu the he tri thuc va tat ca nhung nguoi yeu van hoc Viet Nam nhu Nguyen Khuyen.

Day la giong dieu. Con nhung van de ma ong Do Dinh Tho tung ra de phe phan Nguyen Khuyen thi kha nhieu chuyen. Ong Tho bat mi rang ong da nghe nguoi no noi nguoi kia noi la chinh. Cung co nhung chuyen ong Tho trich dan van ban han hoi, nhung do la nhung van ban rat dang ngo.

Trang 20, ong Do Dinh Tho viet: “Khi lam an sat la mot trong ba vi quan dau tinh, co lan ong (tuc Nguyen Khuyen) lanh trach nhiem dem quan di dep loan o Tinh Gia, ong to ra bat luc va da than phien vi “da khong thuc hoc phu doi loan”.

Khi lam bo chinh tinh Quang Ngai gap canh han han, mat mua, doi kem, trom cuop noi len, ong cung chang co phuong cach nao cung voi nhung nguoi lanh dao dau tinh giai quyet cho dan.

Khi dong quan o Mong Son, chung ta lai thay quan bo chinh Nguyen Khuyen khong mot chut the hien gi ve tai thao luoc, ma chi nhung lo cung buon de roi bang khuang “tac da boi hoi”.

Tu nhung cai do dan den cho vi Tam nguyen nhung tai hoa lien tiep. Het bi dan hac, bi phat luong den bi giang phat roi phai dieu ve xu quan. Va sau nay ong phai cao quan xin ve an dat noi que nha…” (trang 20).

Tu lieu trong doan nay khong han nhu ong Do Dinh Tho viet, nhung toi cu tam cho nhu the la that thi trong boi canh ay chung ta nen nhin Nguyen Khuyen o hai con nguoi:

Mot ong quan bo chinh Nguyen Khuyen danh giac, dep loan kem, lung tung truoc canh han han mat mua thi cung dang trach that; nhung cung trach den do thau tinh dat ly thoi, vi xua nay neu co ai vua lam tho gioi vua danh giac gioi, chi dao san xuat gioi nua la chuyen hy huu lam.

Chuyen Nguyen Khuyen bi dan hac, bi giang phat thi trong lich su nuoc nha khong chi mot minh Nguyen Khuyen. Nguyen Cong Tru con bi dan hac, giang chuc roi lai thang len nhieu lan; con bi day di cang xa cung dinh cang tot.

Cao Ba Quat va Ngo Thi Nham thi bi quan trieu dinh dan hac bang cach noc ra danh nhu danh bon that phu vay. Con chuyen cao quan di o an, cung khong chi co Nguyen Khuyen – nhieu lam – toan nhung con nguoi loi lac ca; trong so ay co dai thi hao Nguyen Trai, co nha tri thuc lon Chu Van An. Ong Do Dinh Tho co chi trich, len an ho nhu voi Nguyen Khuyen khong?

Trang 21, ong Do Dinh Tho viet: “Viec di lam gia su cho ten tay sai dau so cua Phap la Hoang Cao Khai, roi lam giam khao cuoc thi vinh truyen Kieu cua ten ban nuoc vo hoc Le Hoan, the hien ro lap truong bap benh va tu tuong cau an cua ong.

Nguoi ta cho rang Nguyen Khuyen co day con Hoang Cao Khai thi moi noi lot voi y cho con trai cua ong la Nguyen Hoan ra lam tri phu Thanh Oai mot cach thuan buom nhu vay…”

Quan niem nay toi co the khang dinh ngay rang ong Do Dinh Tho da suy dien rat ac y.

Su kien nay da co nhieu sach viet; toi chi trich nguyen xi trong cuon Tam nguyen Yen Do cua tac gia Hoang Y Vien, in o Sai Gon nam 1957, trang 20 “Nhung hoi nay, ong (tuc Nguyen Khuyen) nhan thay the luc cua nguoi Phap cang ngay cang banh truong, tinh the kho cuu van, mot so dong Trieu than da a dua voi ngoai nhan, muu do phu quy, khong nghi den dan, den nuoc. Cac ban cua ong nhu ong Nghe Du Lam Nguyen Kham, ong Nghe Nguyen Xuan On deu da tu tiet.

Het suc buon phien, ong lien gia vo dau mat, tu quan, rut lui ve chon dien vien, de giu cho toan danh tiet.

Sau nay, thuc dan muon trong dung ong, loi dung thanh the cua ong de thu phuc nhan tam, da nhieu lan uy Kinh luoc Hoang Cao Khai moi ong ra lam quan nua, voi mot chuc vu quan trong, nhung ong nhat dinh choi tu, va da tra loi Hoang Cao Khai bang bai tho chu Han co dien nom du ro tu tuong va y chi bat khuat cua ong (Loi nguoi gai goa khong ung tai gia nua).

Biet la khong the lay moi phu quy lay chuyen duoc long son sat cua ong, thuc dan lien giao cho Kinh luoc Hoang Cao Khai kiem soat gat gao moi hanh dong cua ong. Vi the sau nay ong phai nhan loi moi toi day hoc tai nha rieng Hoang Cao Khai cho tien be kiem soat…”

Nhan tinh the thai no la nhu the chu khong nhu ong Do Dinh Tho suy dien, quy chup.

Chuyen Le Hoan, quan tuan phu Hung yen moi Nguyen Khuyen lam giam khao cuoc thi vinh Kieu thi su the la nhu sau: Le Hoan muon to chuc cuoc thi vinh Kieu, moi Nguyen Khuyen va Duong Lam lam giam khao la de y khoe khoang thanh the cua minh, thu phuc uy tin truoc dan chung.

Cuc chang da, Nguyen Khuyen danh phai chong gay ra, nhung trong cuoc cham giai ay cu da tang Le Hoan mot bai hoc de doi qua bai tho ma nhung ai ton quy Nguyen Khuyen deu biet; toi chi xin trich mot kho:

Ruoc khach muon mau son phan mu/ Dem than chuoc lay toi tinh cha/ Co tien viec ay ma xong nhi?/ Doi truoc lam quan cung the a!

Con viec Nguyen Khuyen “Noi lot cho con trai ong ra lam tri phu Thanh Oai” nhu trong bai ong Do Dinh Tho viet thi toi dam khang dinh no khong phu hop voi nhan cach Nguyen Khuyen.

Khi Nguyen Khuyen da chan ngay cai trieu dinh muc ruong, uon hen; duoc moi ra lam quan Tong doc ong con tu choi, ha co gi ong phai ha minh xin cai chuc quan quen cho con! That la mot loi suy dien rat tho thien!

Trong bai viet, ong Do Dinh Tho co nhac di nhac lai cai moi lien doi cua Nguyen Khuyen voi 3 nhan vat lam viec trong guong may cua thuc dan Phap la Hoang Cao Khai, Vu Van Bao va nguoi con trai ca cua Nguyen Khuyen la Nguyen Hoan; phan tich moi quan he khong may dep de voi ong Nghe Vu Huu Loi, roi den trang 32, ong Tho chup ngay cho cu Tam nguyen mot cai mu chet nguoi:

“Viec thong gia voi ten Viet gian loi hai Vu Van Bao, roi chiu ngoi phung su cho nhung muu do xau xa cua ten Viet gian dau so Hoang Cao Khai, cho con trai Nguyen Hoan ra lam tay sai cho Phap, phe phan cai chet cua ong Nghe Dao Cu Vu Huu Loi cua Nguyen Khuyen, gioi nho si o Nam Dinh da len tieng xi va ong qua bai Phu dac Me cai lam.

Toi khong hieu ong Do Dinh Tho suu tam cai bai phu ay o dau. Xin ban doc mien thu, toi khong the chep cai bai goi la phu ay ra day, vi no rat bay ba. Ong Tho dua bai phu do ra nham muc dich chung minh rang, Nguyen Khuyen co moi lien quan voi nhung con nguoi xau xa nhu the thi Nguyen Khuyen cung chang tu te gi!

Ve moi lien quan giua Nguyen Khuyen va Hoang Cao Khai thi toi da noi o phan tren. Con voi Vu Van Bao, neu nhin theo goc do dich – ta, ta – dich thi ong Do Dinh Tho se chon vui tu cach cong dan cua Nguyen Khuyen de nhu tro ban tay; nhung neu nhin theo tinh than nhan van cao ca cua nguoi cam but chan chinh thi no lai khong don gian nhu the.

Nguyen Khuyen va Vu Van Bao la ban hoc voi nhau tu nho. Ho cung hoc mot thay la cu Nghe Vu Van Ly. Cu Nghe Vu Van Ly lai la cha de cua Vu Van Bao.

Nguyen Khuyen va Vu Van Bao sau nay la thong gia voi nhau la xuat phat tu cai nguon coi rat tham tinh ay. Vu Van Bao di lam tay sai cho Phap thi Nguyen Khuyen dau co mong nhu vay.

Khong nhung the, Nguyen Khuyen con co nhung phan ung rat quyet liet khi Vu Van Bao da ruoc giac Phap ve bat va giet Vu Huu Loi, von cung la ban hoc cu cua minh.

La thong gia voi nhau, Nguyen Khuyen khong no chui vo mat Vu Van Bao. Cu dung cach lam ho mon sinh cua Vu Huu Loi doi cau doi vieng:

Vi tiep than tien, truong su anh hung le man.
Tinh du nhan hau, khang giao phu tu sinh hoan.

Dich la:

Chua thang da mat, mai khien anh hung tuon dam le.
Ban be day mat, vi bang phu tu song quay ve.

Doc cau doi thi thay Nguyen Khuyen tiec thuong ong Nghe Loi lam va dong thoi cung chui xeo Vu Van Bao la hang mat day, phan ban.

Voi Nguyen Hoan, con trai minh, Nguyen Khuyen cung day do rat ky luong. Chang han trong bai Ngay xuan day con, Nguyen Khuyen viet:

ao xiem nen nho den on nuoc./Thi le, con lo noi nghiep nha./Be hoc menh mang dung phiem lam./Lang nho tung thieu cho keu ca./Quan son nghin dam, long gang tac./Ngoi truoc den con phai nghi xa.

Hoac khi Nguyen Hoan vao kinh thi hoi, Nguyen Khuyen viet:

Tung biet lien mien nhieu canh loan./Van mong tiep noi co nguoi hien.

Nguyen Hoan cung da do dat, pho bang han hoi. Nguyen Khuyen da tu quan, nhung duoi suc ep ghe gom cua thoi the, ong danh phai de con trai ra lam quan duoi che do bao ho.

O mot dat nuoc chien tranh lien mien nhu nuoc ta thi cai moi quan he cha - con, anh - em, bang huu, moi nguoi bi cuon ve mot chien tuyen, au cung khong la chuyen ca biet.

Lay khiem khuyet cua con de ket toi cha, su ngoc nghech cua em de quy toi anh, va nguoc lai, da tro nen xa la trong cuoc song hien dai.

Ve moi lien quan giua Nguyen Khuyen voi ong nghe Vu Huu Loi, nhu toi da trinh bay o phan tren: qua ve cau doi Nguyen Khuyen lam giup cho cac mon sinh vieng ong Nghe, du thay cu Tam nguyen dau co ghet bo, thu han gi ong Nghe.

The ma trong bai, ong Do Dinh Tho viet: “Chi biet truoc cai chet anh dung, qua cam cua ong Nghe Dao Cu Vu Huu Loi, Nguyen Khuyen da ha but viet bai Xuan da lien nga (Dem xuan thuong con thieu than) ngu y che cai chet cua ong Nghe Loi la cai chet lieu linh, vo ich cua mot con thieu than…” (trang 23).

E bai viet da dai nen toi khong tien chep bai tho ra day. Co le do y tu cua no ma co thuyet tuong truyen Nguyen Khuyen viet vao dip cu Nghe Dao Cu mat.

Tuong truyen co nghia la chua han da dung. Vay ma ong Do Dinh Tho phan chac chan nhu dao chem cot: “Ngon den le loi o trong bai tho chinh la am chi Vu Van Bao. Nguyen Khuyen viet de thanh minh gian tiep cho Vu Van Bao”.

Sau do ong Tho con binh mot cau nhu do cham vao vong linh cu Tam nguyen: “Thong gia thong giao, noi giao cho nhau”. Roi ong Tho suy dien tiep: “Ong (tuc Nguyen Khuyen) dung chu danh loi bat tuong quan, y noi la ong khong dinh liu gi voi con nguoi ay, khong nhu con nguoi ay tuc la ong Nghe Dao Cu Vu Huu Loi”.

Qua la mot loi suy dien ngoat ngoeo nhu co ma dua loi quy dan duong! Cu loi suy dien nay ong Do Dinh Tho khong chi co kha nang chon vui than the su nghiep Nguyen Khuyen ma ong hoan toan co kha nang ha be ca Nguyen Du, Nguyen Trai nua cung nen!

Nguyen Khuyen co mot chum tho viet ve cac nhan vat co cong voi nuoc nhu: Vinh Phu Dong Thien vuong, Vinh Trung Nu vuong, Vinh To Hien Thanh, Vinh Truong Han Sieu, Vinh Chu Van An…

Nguyen Khuyen va Vu Huu Loi cung hoc mot thay, ho biet nhau ro lam, nhung cu Tam nguyen khi viet tho tang cu Nghe lai chon loi an (neu dung bai Xuan da lien nga cu Tam viet tang cu Nghe) thi han co nhung nguyen do te nhi kho noi.

Xa hoi thoi Nguyen Khuyen lai vo cung phuc tap: nho hoc – tay hoc, thu trong – giac ngoai giao thoa, gianh giat. Danh gia mot nhan vat lon nhu Nguyen Khuyen trong hoan canh lich su nhu the khong chi xo toet mot cai la xong.

O trang 38, ong Do Dinh Tho co viet mot giai thoai ma ong tiet lo do cac ong do o Nam Ninh, Hai Hau, Nam Dinh cung cap tu lieu, rang lan dau tien Tu Xuong tu Nam Dinh tim den nha Nguyen Khuyen o Binh Luc choi.

Tu Xuong dung ngam hon non bo truoc san, duoi chan hon non bo co ba pho tuong, trong do co mot pho Tu Xuong doan la Nguyen Khuyen tu dung tuong cho minh.

Tu Xuong hoi thi Nguyen Khuyen tra loi bang mot bai tho rat chi la kieu ngao, trong do co hai cau: Con troi con dat con non nuoc. Mai mai ta day tuong chang mon.

Tu Xuong dao mat thay o goc san co cai vo. Ong den cam len, bat thinh linh gio thang canh dap nat ba pho tuong, roi doc luon mot bai tho hoa, trong do co hai cau: Da chang ich gi non voi nuoc. Dap cho tan nat doi chi mon!.

Song o Nam Dinh da lau, toi chua nghe ai noi ve giai thoai nay, cang chua tung thay no xuat hien trong tai lieu dang tin cay nao. Neu can cu vao hai bai tho rat tho thien, tam thuong ma ai do gan cho hai nha tho lon doi dap voi nhau, thi vo tinh ong Do Dinh Tho cung mot luc da ha thap nhan cach cua ca Tu Xuong va Nguyen Khuyen.

Trong mang tho trao long, Tu Xuong co nhung bai tu gieu minh la hang nguoi “cao lau an quyt, gai di choi luong”, la “phong sanh”; Roi ong da kich dam quan lai bon chen, quan ngu tranh thuc va su suy doi cua tang lop tieu thi dan, trong do co nhung bai rat du doi nhu: Pho Hang Song, Ba cai lang nhang, Than doi…

The nen nhieu ke nham tuong Tu Xuong la loai nguoi trac tang, du thu du thuc lam. Nguoi ta sang tac ra kha nhieu giai thoai khong dung voi ban chat con nguoi ong.

Nguoi ta quen rang Tu Xuong cung la bac chan nho thuc hoc, ra duong la ao the khan xep, o luc soan, giay Gia Dinh, ung dung, tao nha lam. Noi nang doi khi cung doc mom doc mieng, nhung chi voi ke ac thoi; voi nguoi hien thi ong cung kinh, nhu voi cu Phan Sao Nam chang han.

Nguyen Khuyen hon Tu Xuong 35 tuoi; nghia la Nguyen Khuyen nhu cha nhu chu Tu Xuong. Ngay dau gap, chi vi khong ua thoi tu ton noi Nguyen Khuyen (cu cho la nhu vay) ma Tu Xuong dam cam vo dap nat tuong Nguyen Khuyen la dieu khong the tin duoc.

Khong, Tu Xuong khong “luc lam thao khau”, khong “linh tay” nhu the. Tu Xuong khong the hanh xu nhu the nen khi ong mat, Nguyen Khuyen moi co hai cau tho tuyet but vieng ong:

Kia ai chin suoi xuong khong nat./ Co le nghin thu tieng van con.

(Cung co mot so nguoi cho rang hai cau tho nay cua ong Doan Trien – Tong doc Nam Dinh vieng Tu Xuong. Nhung toi thi khong tin vi ong Doan Trien khong phai la nguoi sinh tho. Va lai, khi con song, Tu Xuong dau co than thiet gi voi ong!).

Trang 29, ong Do Dinh Tho viet: “Con mot dieu dang trach nua la trong tho van, cau doi cua ong (tuc Nguyen Khuyen) o giai doan cuoi doi ta thay khong hieu vi sao ong lai no cuoi gieu ca nhung nguoi ngheo hen trong dam binh dan khi ho ton kinh ong, dem coi trau den xin ong buc dai tu, mot doi cau doi tho chong.

Khi doc nhung “Bat tiet canh chung thuy” voi “Doi bo duc diem trang”; hoac nhung mau sac “xanh, do, tim, vang” ta thay chu nghia thi hay that, song no dau xot lam sao!”.

Bang von hieu biet con thien can cua minh, nguoi viet bai nay lau nay van quan niem: Kha nang hai huoc, tu trao la mot trong nhung yeu to thuong co o cac bac dai gia, o cac nha van, nha tho lon. Xecvantec, Gogon, Trekhop, Ho Xuan Huong, Nguyen Khuyen, Tu Xuong, Nguyen Cong Tru deu co cai kha nang nay.

Cu nhu cach tham van chuong cua ong Do Dinh Tho thi Xecvantec xay dung hinh tuong chang Don Kihote, Ho Xuan Huong gieu cot hang loat cac nhan vat binh dan khien cong chung cuoi ra nuoc mat la dieu dang phe phan chang?

Nguyen Khuyen la bac dai tri thuc. Khi thu tac voi cac bac tri thuc khac thi tho van, cau doi cua ong noi tieng la tri lu, tham hau. Voi hang nguoi hoc doi, do ong do thang thi giong van cua ong sac lem nhu dao, nhu cac cau doi tang co Tu Hong, tang ba Hau Cam La Thi Thoan.

Nhung voi tang lop binh dan, tha nhan, ma da so la mu chu, thi ong ban tang cho ho nhung gi that gan gan voi ho, bang giong van hom, doi khi hoi teu, nhung lai an chua su thuong men, bao dung. Boi the ma nhung nguoi hen mon nhat cung muon gan gui, yeu kinh ong…

Ve van pham, ngoai nhung doan da trich o dau bai viet, toi thay can thiet phai gop bai them voi ong Do Dinh Tho rang, co mot so tu ngu rat khong nen dung trong khi nghien cuu – phe binh van hoc, nhat la voi nhung bac nhu Nguyen Khuyen.

Ong Tho goi cu Tam nguyen la “Thang Hoang”; goi nhung hanh dong cua cu la “hanh tung”, “hanh dao”, cu nhu hanh dong cua mot ten gian diep vay. Ong Tho con dung ba chu “chet mat xac” doi voi nguoi con trai cua Nguyen Khuyen, mot cach noi rat nhan tam.

Va cuoi cung, toi noi den cai doan ma toi ban khoan, ai ngai nhat trong bai viet cua Do Dinh Tho, o trang 31: “Suot qua trinh 80 nam do ho Viet Nam, thuc dan Phap co du dieu kien va dung moi phuong tien de tuyen truyen cho cai “mo tip” Nguyen Khuyen de huyen hoac nhan dan, lam cho nhieu nguoi nham lan chinh, ta”.

Xin hoi ong Do Dinh Tho: Bao nhieu nam ten nha tho Nguyen Khuyen duoc gan cho nhieu duong pho, truong hoc; tac pham cua Nguyen Khuyen duoc dua vao tat ca cac cap hoc; Bo Van hoa – Thong tin da xep Tu duong tho Nguyen Khuyen la Khu di tich cap Quoc gia… co phai “de huyen hoac nhan dan, lam cho nhieu nguoi nham lan chinh, ta” khong?

Toi biet, hien nay cuon sach doc hai nay da len loi vao duoc mot so co quan, truong hoc o Nam Dinh. Ong Do Dinh Tho va nhung nguoi lam sach da lam mot cong viec khong the chap nhan duoc: lang nhuc, dong thoi ha be mot trong nhung danh nhan van hoc danh gia hang dau cua dat Viet.

Lieu De, ngay 29/12/2005

Nha van Le Hoai Nam

Y KIEN BAN DOC

Nguyen Huu Hoang; Email: Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó

Toi that su bat ngo va bat binh truoc thong tin ve cuon sach ma ong Do Dinh Tho cung nhom nhung nguoi lam sach da lam mot cong viec khong the chap nhan duoc: lang nhuc, dong thoi ha be mot trong nhung danh nhan van hoc danh gia hang dau cua dat Viet.

Da co nhung tam guong tay liep ve nhung con nguoi dam quay lung lai voi nhung gia tri van hoa vo gia cua dan toc nhung ong Do Dinh Tho cung chua canh tinh duoc minh.

Xin duoc khang dinh lai voi nhung con nguoi da, dang va se co nhung tu tuong nhu vay rang: NHUNG DANH NHAN VAN HOC MA LICH SU VIET NAM BAO DOI CONG NHAN THI HO VAN SONG MAI NHU HON CUA DAN TOC.

Tran Binh Trong; Email: Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó

Nguyen Khuyen la mot nha tho lon cua Viet Nam, chang ai co the, hoac co y dinh phu nhan, ngay ca ong Do Dinh Tho.

Nhung mot nha tho lon co luon (bat buoc) la mot nhan cach lon khong? Chua chac (?) Trong bai Suy nghi nho ve viec danh gia mot nha tho lon ong Do Dinh Tho hinh nhu co y dinh chung minh dieu nay.

Nhung diem han che lon nhat trong bai viet cua ong Do Dinh Tho, nhu ong Le Hoai Nam viet, “Ong Tho bat mi rang ong da nghe nguoi no noi nguoi kia noi la chinh. Cung co nhung chuyen ong Tho trich dan van ban han hoi, nhung do la nhung van ban rat dang ngo”.

De cong bang xin noi ngay, trong tat ca nhung sach viet ve cu Nguyen Khuyen chi phan van tho la lay tu cac nguon van ban dang tin cay, con ve cuoc doi ca nhan cua cu thi cung co nhieu giai thoai lay tu dan gian va cac van ban khong chinh thong.

Day la tinh trang chung, van kho o Viet Nam noi chung la kem. Nhu vay nhung su kien trong cuoc doi, nhung danh gia truoc day ve con nguoi ca nhan cua cu ai dam khang dinh la da tuyet doi khach quan va chinh xac.

Xin lay mot vi du: Viec cu nhan loi day hoc cho con cua ten dai viet gian Hoang Cao Khai. Ai quy cu thi noi “Nhan tinh the thai no la nhu the” (Le Hoai Nam).

Nhung nguoi khong dong tinh co the dua ra cau hoi: Neu chi de “yen than’ ma phai chap nhan lam “Thay” cho con cua ten “Dai viet gian” thi co dang khong? Nen nho cac cu do nho rat kho tinh trong viec chon Mon sinh.

Bai viet cua ong Tho cung gay cho toi su bat ngo, nhieu thong tin hoan toan trai nguoc voi nhung gi da doc truoc day, hoac duoc day trong truong. Cam giac khong vui.

Tuy nhien, du nha tho Nguyen Khuyen chi la nguoi “binh thuong” nhu moi nguoi thi nhieu bai tho cua Nguyen Khuyen van la nhung tuyet tac, cac cau doi cua cu thi tren ca tuyet voi, gan nhu la doc nhat vo nhi.

Le Nguyen; Email: Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó

Toi hien dang la SV. Khi doc tho cua cu Nguyen Khuyen toi cam nhan duoc cai sau xa va y vi trong tho ong. No that gan gui va chua dung ca tam hon cua tac gia. That la thien can va nong can khi dung loi le mot cach khiem nha de noi ve mot dai thi hao cua dan toc.

Ong Do Dinh Tho da lay mot cai nhin day ac y va su suy luan vo can cu, han hep cua minh de len tieng bac bo, tru dap, ha be mot dai thi hao cua dan toc.

Toi khong hieu sao cuon sach do lai duoc xuat ban?

Nguyen Viet Thanh, Minnesota, USA; Email: Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó

Truoc het toi xin noi ro la toi dang o nuoc ngoai nen khong co dieu kien doc het tap sach nay. Tuy nhien, moi chi doc qua nhung trich dan ma nha van Le Hoai Nam da trich lai tren day, thu that la toi rat bat ngo voi cach dan chung va lap luan ma tac gia Do Dinh Tho.

Toi goi day la cach dan chung va lap luan "co chu y" Co the la tac gia muon dua ra mot quan diem hay cach nhin moi, NHUNG khi ay bat buoc tac gia phai co nhung dan chung va lap luan du manh.

Tuyet doi khong the chi dua vao "toi nghe noi", "toi da doc o dau do" nen "toi nghi la". Day la cach dan chung rat nguy hiem ma noi nhu nha van Le Hoai Nam thi co the "van dung" vao rat nhieu nha tho, nha van, danh nhan van hoa khac.

Mot lan nua toi muon trich lai cai kieu lap luan nay. Toi khong nghi day la kieu lap luan cua mot nha phe binh van hoc NGUOI TA CHO RANG Nguyen Khuyen co day con Hoang Cao Khai thi moi noi lot voi y cho con trai cua ong la Nguyen Hoan ra lam tri phu Thanh Oai mot cach thuan buom nhu vay… (trang 21).

Nguoi ta o day la ai? Khi da dung nguoi ta tuc tac gia am chi den mot "so dong" cung suy nghi nhu vay. Toi chi tin co du mot "so dong" lap luan nhu tac gia theo "cach nhin moi co chu y" nay khi tac gia dan chung cu the hon ve "so dong" nay.

Hoi toi con hoc pho thong thi lap luan kieu nay duoc goi la "phan". “Nguyen Khuyen tro thanh than tuong da quen huong hoa cung vai… Nhung o nhieu vung tren dat nuoc, ngay nhung dia phuong xung quanh que huong Nguyen Khuyen va chinh tai lang Va, Nguyen Khuyen da bi phe phan tu lau, HIEN NAY TRONG DAN GIAN VAN CON luu truyen kha nhieu cau tho, giai thoai da kich Nguyen Khuyen, bac bo Nguyen Khuyen… ” (trang 32).

Trong dan gian? Toi khong hieu tac gia dung "trong dan gian" o day co giong nhu la cum tu "trong dan gian" hay dung cho van hoc hay khong? Theo toi hieu thi "trong dan gian" thong thuong co nghia duoc lan truyen rong rai va duoc nhieu nguoi biet den.

The nhung ngay ca nhung nguoi song o Thanh Nam lau nam va hoat dong van hoa nhu nha van Le Hoai Nam chua nghe toi thi toi nghi can can nhac va than trong khi dung "trong dan gian".

Toi khong muon trich them vi nhu vay se lam loang bai viet mat. Nhung dieu cuoi cung toi muon nhan manh la khong hieu sao mot tap sach nhu vay van duoc xuat ban boi ngay chinh nha xuat ban Nam Dinh. Toi khong ro va rat muon nghe y kien cua nhung nguoi da doc(?) va duyet tap sach nay.
8/1/2006

Nguyen Dan; Email: Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó

That dang buon cho cai ong Do dinh Tho nao do da dai dot dung cai "suy nghi nho" cua minh de phan tich, danh gia sai lech thi hao Nguyen Khuyen.

Nhung dang buon hon la Hoi van hoc nghe thuat tinh Nam Dinh da cho xuat ban tap sach cua ong Tho...

dxphu; Email: Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó

Toi da doc rat nhieu tho Nguyen Khuyen va tat nhien la rat thich va nguong mo ong boi tho cua ong la tuoi tho khong chi cua rieng toi ma chac la cua nhieu nguoi dan Viet Nam khac yeu tho va yeu dan top minh.

Do vay khi doc bai viet nay toi thay neu dung nhu tac gia phan tich ve cuon sach dam xuyen tac, lang ma, si nhuc Nguyen Khuyen nhu ong Do Dinh Tho, tac gia cuon Tan man doi dieu ban ve van hoc va nghe thuat, thi Hoi Nha van Viet Nam va lanh dao thanh pho Nam Dinh can co bien phap thich dang danh cho tac gia cuon sach va tat nhien co quan cho phep xuat ban.

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Ngân hàng ồ ạt cho vay mua nhà

Cho vay doanh nghiệp khó khăn, các ngân hàng tìm cách đẩy mạnh cho vay tiêu dùng, trong đó nhắm tới nhu cầu mua sắm, sửa chữa nhà ở. Nhưng với kỳ vay dài hạn luôn ẩn chứa rủi ro không chỉ với các ngân hàng mà cả nền kinh tế.

Tìm hiểu: Nguyen Khuyen, Do Dinh Tho, Nam Dinh, Viet Nam, Nguyen Hoan, Le Hoai Nam, Tam Nguyen Yen Do, Vu Van Bao, Hoang Cao Khai, Vu Huu Loi, nha tho lon, Cua ong, tac gia, Tu Xuong, van hoc, cu

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Thi hào Nguyễn Khuyến đang bị bôi nhọ

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Thi hào Nguyễn Khuyến đang bị bôi nhọ bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Thi hao Nguyen Khuyen dang bi boi nho

Nhan xet, hay lien he ve tin Thi hao Nguyen Khuyen dang bi boi nho co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Thi hao Nguyen Khuyen dang bi boi nho de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin van hoa trong chuyen muc Van hoa.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin van hoa
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0