Tao lap thich nghi va nhung cach tu duy moi khac ve quyen luc

Tags: Hoa Ky, Trung Quoc, Bill Gates, Giang Trach Dan, Dai Loan, dieu kien lao dong, thiet bi thong tin, suc manh kinh te, cac cong ty, nha hoat dong, toan cau hoa, nguoi tieu dung, tao lap, the gioi, tieu chuan, viec


Tao lap thich nghi va nhung cach tu duy moi khac ve quyen luc
Mot ngay mua thu nam 1995 toi doc to Finan cial Times va mot buc anh tren trang nhat loi cuon su chu y cua toi. Trong anh la Bill Gates, Chu tich Microsoft tro chuyen voi Giang Trach Dan, Chu tich Trung Quoc. Chu thich cua buc anh gay cam tuong rang day la mot cuoc hop thuong dinh cua hai nha lanh dao the gioi. Chu thich viet hai vi da noi chuyen “than mat”, nguoc han voi cai khong khi trong cuoc gap mat cua ho truoc do 18 thang.

Toi nghi, Bill Gates gap Giang Trach Dan tan hai lan trong vong 18 thang – trong khi xua nay Bill Clinton chi gap Giang co mot lan. Cung khong phai ngau nhien. Duong nhu nguoi Trung Quoc tin rang da den luc ho can Bill G hon la Bill C. Va ai co the trach ho duoc? Nguoi Trung Quoc lay lam phat long khi thay ban dich tieng Trung cua he dieu hanh Window 3.1 lai do cac nha ngon ngu may tinh Dai Loan thuc hien – su dung kieu chu va bo ma Dai Loan. Khong gi co the khien Trung Quoc luc dia tuc gian hon la chuyen Dai Loan got giua phan mem va he dieu hanh cho toan bo cac may tinh cua nguoi Trung Quoc. Hau qua la nha chuc trach Trung Hoa cho phong toa cac cua khau khong cho he dieu hanh Window 95 vao thi truong cua ho cho den khi Microsoft chap nhan de cho phien ban phan mem tieng Trung do Microsoft va mot cong ty may tinh tren luc dia cung san xuat.

Doc bai bao va chu thich cua no, toi co y nghi la lieu da den luc nhung thuoc tinh cua cong ty va cua dat nuoc nay duoc hoa lan vao nhau. Cung giong nhu viec moc noi cong ty cua ban vao nen kinh te toan cau, nay ban dua dat nuoc cua ban vao thi truong chung khoan – nhu mot cong ty co co dong tren toan cau. Dieu nay lam cho dat nuoc co cam giac giong mot tap doan san xuat va kinh doanh. Dan chung cu xu nhu nhung co dong, lanh dao thi nhu cac giam doc va nha phan tich chinh sach doi ngoai thi hanh dong nhu cac co quan giam sat muc tin dung kha tin.

Trong khi do, Internet tiep tuc tro thanh bo phan cau thanh trong cuoc song cua cong dan, cong dan se tiep tuc gay ap luc len cac chinh phu va he thong luat phap, buoc chung phai hoat dong voi toc do Internet. Trong he thong Chien tranh Lanh, khoang cach giua cong ty va chinh phu la co, nhung khong lon. IBM va General Motors da hoat dong giong nhu cung cach cua chinh phu lien bang hay nhu dien Kremlin vay. Gio day khoang cach hau nhu khong con – chinh vi the nhu cau cho hinh thuc chinh phu dien tu dang tang len. Tai sao ban phai cho suot sau tieng tai mot van phong cua huyen ly de duoc gia han bang lai xe, trong khi ban co the mua ca mot chiec xe hoi tren mang? Ngay lai ngay, dan chung se doi hoi dich vu cua nha nuoc Hoa Ky phai nhanh hon va de su dung hon, nhanh nhu dich vu ho co duoc khi vao mang Hoa Ky (America Online). Khi chung ta thay duoc cach song cua dong loai thi cac chinh phu se phai hua hen voi moi chung ta nhung dieu tuong tu, nhung dieu tot dep hon, ma ta thay co o noi khac. Va de lam viec do, chinh phu phai ung xu theo cung cach cua cong ty. Noi cach khac dan chung cang doi hoi chinh phu hoat dong nhanh va hieu qua nhu Amazon.com thi chinh phu cang phai to chuc hoat dong giong hoat dong cua cong ty Amazon.com.

Mat khac, cac bo may nha nuoc chiu ap luc phai hoat dong giong nhu cac cong ty vi trong thoi dai toan cau hoa, hon bao gio het, cac quoc gia phai lua chon giua su thinh vuong – tuy thuoc vao cac chinh sach ma ho theo duoi – voi kha nang cong dan cua ho tu dong doi hoi bang duoc su cai thien quan ly de duoc thinh vuong. Khi dan chung ngay cang nhan thuc thay chinh phu cua ho chi su dung he dieu hanh DOScapital 1.0 trong khi chinh phu lang gieng dang co phien ban 6.0, ho se chat van: Vi sao? Dan chung se hieu la khong nhu trong thoi ky Cach mang Cong nghiep, cac quoc gia ngay nay khong con bi le thuoc vao cac nguon tai nguyen thien nhien, vao dia ly hay lich su. Ngay nay bat cu nuoc nao cung co the ket noi vao Internet, tim kiem tri thuc tu do va to chuc tu dao tao; bat cu nuoc nao cung co the tim den nhung nha dau tu nuoc ngoai de thu hut tien vao nhung du an ha tang cua no; bat cu nuoc nao, sau mot thoi gian, cung co the ap dung he dieu hanh DOScapital 6.0. “Trong nam nay, nen kinh te nao tang truong nhanh nhat the gioi?” To chuc Economist Intelligence Unit dat cau hoi hoi nam 2000. “Mozambique. Mozambique co nen kinh te co toc do tang nhanh nhat trong bon nam qua. GDP tang binh quan 10%. Botswana trong cung thoi gian tang binh quan 7% mot nam. Mac cho nhung kho khan o chau Phi nhu khi hau va benh dich, on dinh chinh tri va nhung chinh sach tai chinh dung dan va nhung cai cach thuong mai co the tao ra phep mau, tham chi ngay tai cac quoc gia ngheo nhat”. Mozambique va Botswana da lua chon su thinh vuong. Giao su Michael Porter cua Truong Kinh doanh thuoc dai hoc Havard co lan da phat bieu: “Su giau co cua mot quoc gia ngay nay la thanh qua co ban cua su lua chon tap the. Vi tri, tai nguyen thien nhien va suc manh quan su khong con la nhung yeu to quyet dinh. Thay vao do, cung cach ma nha nuoc va dan chung lua chon viec to chuc va dieu hanh kinh te, dieu hanh nhung bo may quan ly va loai hinh dau tu cho moi nguoi, tat ca se quyet dinh muc thinh vuong cua quoc gia”.

Trong toan cau hoa neu cac quoc gia lua chon su thinh vuong giong nhu cach cac cong ty lua chon, thi ho phai co nhung chinh sach va ky nang gi? Trong phan cuoi cua chuong nay sang den chuong sau, dua vao tham khao nhung cong ty va nha nuoc thanh cong nhat tren the gioi, toi se liet ke mot danh sach cac chinh sach va ky nang do. Ngay nay, khi den mot dat nuoc, de danh gia suc manh kinh te va tiem nang cua nuoc do, truoc het, toi dat hai cau hoi.

Tinh hinh ket noi mang cua dat nuoc hay cua cong ty cua ban ra sao?

Thang 10/1995 toi bay sang Redmond, Washington, de phong van nhan vat so hai cua Microsoft, Tong giam doc Steve Ballmer. Toi hoi ong mot cau don gian: Microsoft la cong ty quan trong nhat Hoa Ky ngay nay, vay Microsoft do luong nhu the nao ve quyen luc trong cach nghi cua minh? Khi nhin ra the gioi, nhung nuoc nao ma Microsoft cho rang manh nhat va vi sao? Ballmer hoi do da dua ra mot loi dap don gian: “Chung toi danh gia quyen luc bang mot ty le - so may vi tinh tren so ho gia dinh”. OK, toi noi vay hay cho toi xem ban do cua Microsoft phan hang quyen luc tren the gioi. Ong ta noi khu vuc Microsoft tang truong nhanh nhat la A chau, noi Han Quoc co muc so huu may vi tinh cao nhan theo so ho. Ty le o Nhat Ban dang tang len, ong ta noi, nhung Microsoft rat hung khoi khi nhin vao Trung Quoc.

“Sao ong co the ua thich Trung Quoc?” Toi hoi, “dan chung o do thu nhap co 50 do-la moi thang”.

“O, anh khong hieu”, Ballmer tra loi. Ong ta den ben mot tam bang den, gach hai vach ngan vao mot ben, hai vach ngan o ben kia, hai vach ngan o chan bon vach do va mot vach cuoi cung o duoi day, roi noi: “Hai ong ba ngoai, hai ong ba noi, roi toi hai bo me, tat ca tap trung tiet kiem de mua he dieu hanh Window 95 cho mot chau be”. Chinh the, chinh sach dan so o Trung Quoc dang hau thuan cho Microsoft.

“Ong noi tiep di, con noi nao khac tren the gioi?” Toi hoi.

Ballmer noi Brazil va An Do cung dang chay theo, so luong may tinh tren so gia dinh tang nhanh. Nhung Trung Dong la vung khong thay dong tinh, suot tu Ma Roc sang toi Pakistan, ngoai tru Israel, noi Microsoft co mot trung tam phat trien may tinh – mot muc quyen luc khac han– va Arap Seut noi nguoi Ai Cap dang chay phan mem Microsoft cho cac hang da quoc gia. Tay Au co tiem luc manh duoc phan bo o khap noi, Ballmer noi, ngoai tru mot nuoc – Phap. “Toi khong muon noi la (Phap) bi tut hau”, Ballmer noi, “day la noi von di so luong may tinh so voi so dan la cao, nhung thoi do qua roi”.

Toi goi tam ban do cua Ballmer la “Chinh sach doi ngoai 3.1”. Ba nam sau do, nam 1998, toi quay lai de cap nhat thong tin. Lan nay toi vao Thung lung Silicon va hoi chuyen cac giam doc cac cong ty hang dau dong o do – Intel, Sun va Cisco – va cac giao su khoa co khi cua dai hoc Stanford, xem ho do luong quyen luc nhu the nao? That thu vi, toi thay moi thu thay doi nhanh qua. Ho noi vao nam 1998, Thung lung Silicon khong con chi do dac theo ti le may tinh tren so ho dan nua – ho do bang “muc ket noi may tinh”.

Dieu quan trong gio day, ho noi, la dat nuoc cua ban noi may tinh den duoc nhung dau, vao tan dau, vao cong ty, truong hoc va cac tu diem giai tri, va cai mang noi bo Intranet va voi Internet va World Wide Web. Muc do ke noi thuong duoc do kich thuoc cac giai tan o moi nuoc: cong suat cua cap, duong dien thoai va cap quang de truyen tai lien lac bang ky thuat so – nhung bo ma hieu gom so 1 va 0 – trong cac mang lien lac. Trong nhung nam 80, phuong cham cua may tinh la “bo nho du lon bao nhieu cung van chua du”, thi phuong cham may tinh trong thoi dai mang la “Giai tan du lon bao nhieu cung khong thua”.

Cang nhieu giai tan thi muc noi ket cang cao. Neu ban muon biet muc do ket noi cua dat nuoc cua ban ban hay do chung bang thong so “Megabits tren dau nguoi” – giai tan co tong so dung luong cao den dau chia cho so luong nguoi dung tiem nang. Megabits/ nguoi gio day cung voi so may tinh/ho dan, tro thanh mot thuoc do chu yeu do dac tiem luc ma Thung lung Silicon su dung. Chung se cho ban biet muc do thong tin duoc phan bo trong dan chung va trong moi lien lac giua dan chung va bo may lanh dao. Cong an viec lam, tri thuc va tang truong kinh te se den voi nhung xa hoi co muc ket noi cao bang cac giai tan – vi trong nhung dat nuoc do nguoi ta co the de dang quy tu, chuyen giao va chia se tri thuc de thiet ke, sang tao, san xuat, ban, cung cap dich vu, lien lac, giang day va giai tri. Kha nang ket noi nay tro thanh hieu qua san xuat.

Brian Reid, thanh vien quan tri cua hang Digital Equipment Corporation, mot trong nhung nguoi co cong dau trong viec xay dung Internet da noi voi bao The New York Times (tin ngay 8/12/1997): “Trong ky nguyen thong tin, giai tan la he thong chuyen tai ma tren do cac cong ty ban san pham cua ho. Hoi nhung nam 90 giai tan co tam quan trong doi voi doanh nghiep khong kem gi mang duong xe lua hoi 1890, hay nhung cang bien hoi 1790. Do la phuong thuc de cho ban ban hang”.

John Chambers cua hang Cisco thich nhan xet rang nhung cong ty va nhung dat nuoc phat trien nhanh trong nen kinh te Internet la nhung noi nguoi ta nam bat duoc tam quan trong cua no va nhanh chong noi mang truoc khi nhung noi khac tro tay. Neu ban lam duoc dieu do nhanh hon cac doi thu cua ban, Chambers noi, thi ban co the noi voi ho la “Anh da cham chan”.

Khi chung ta nhanh chong tien vao mot the gioi ma Internet dinh hinh thuong mai, giao duc va thong tin, thi chi con hai loai thuong vu ton tai: thuong vu Internet va thuong vu phan Internet. Thuong vu Internet la nhung hoat dong dien ra tren mang: moi thu tu ban sach bao den moi gioi va danh bac; hay nhung dich vu duoc Internet ho tro, tu viec tu van quan ly den viec kiem soat hang ton kho. Thuong vu phan Internet la nhung gi khong the thuc hien tren mang – nhu nau an, cat toc va luyen thep – va nhung dich vu duoc thuc hien nhu the chong lai Internet: nhung sieu thi hang hoa va nhung chuoi quan ca phe Starbucks chang han. Starbucks va cac sieu thi hang hoa chong lai cac thuong vu Internet vi chung duoc huong loi tu mot thuc te: ngay cang co nhieu nguoi o nha lam an tren mang... Nhung nguoi nay sau khi nhin may tinh qua lau se muon ra khoi nha den sieu thi, xuong pho lon va vao hang ca phe de ho co the truc tiep co xat voi nguoi khac, ngui mui vi khac, nem mon gi do hay cam nhan dieu gi do. Hang hoa bao gio cung can duoc trung bay cho nguoi ta tu so mo duoc hay cam nhan; dan chung bao gio chang muon tham nhap cong dong, du do la o tren pho hay trong sieu thi.

Khi Internet tro thanh xuong song cua thuong mai, giao duc va lien lac toan cau, chat luong va quy mo cua hoat dong tren mang trong cac nuoc se gop phan xac dinh suc manh kinh te cua cac nuoc do. Vay theo nhung tieu chi moi do thi ngay nay ai thanh cong, va ai that bai? Thung lung Silicon lo so truoc Dai Loan, khi hon dao nay trung ra kha nang sang tao, ket noi va thuc trang kinh doanh nang dong, tat ca tap trung tan dung cong nghe moi. Neu Dai Loan duoc ban nhu mot thu co phan, toi se la nguoi mua. Hoa Ky, Anh, Canada, Australia, Bac Au, Iceland, Israel, Y, Singapore, Costa Rica va An Do cung nam trong tieu chuan do. Costa Rica dang thuc hien mot chinh sach cung cap cho moi hoc sinh trung hoc cua ho mot dia chi email. Nhat Ban, Han Quoc va Trung Quoc dang phat trien nhanh sau khi ho bi tut hau truoc do. Khong con lau nua ta se thay Singapore khong con la noi duy nhat to chuc cuoc thi “Hoa hau Internet”. Mot chu thich duoi buc anh hoa hau Internet nguoi Singapore dang tren to USA Today (19/1/1999) ghi: “Singapore thuc su nghiem tuc phat trien ky nguyen digital nen da to chuc thi Hoa hau Internet. Stella Tan (nguoi ngoi) da thang cuoc hoi thang Tam. Dieu kien du thi la cac thi sinh phai mac dong phuc doanh nhan va biet thiet ke mang”.

Tu Bert Parts den Bill Gates: co vong eo lac hau roi – gio day la co giai tan Internet.

Cau hoi lon tiep theo: sau day la gi? Sau ty le may tinh tren so ho gia dinh va mang dien toan tren dau nguoi, cai gi se duoc dung lam chuan muc de do dem suc manh kinh te?

Cau tra loi gom hai muc: “Evernet”, mot the gioi trong do chung ta co the vao mang o moi noi, moi luc – thong qua mot so thiet bi thong tin nhu: may truyen hinh, may tinh, may nhan, fax, lo nuong banh my hay email... chang han.

Tat ca nhung do dung chay bang dien gio day dang duoc lap cac phan mem, noi voi cac he thong mang trong tu gia hay van phong cua ban. Evernet se den khi Internet khong con bi gioi han o may vi tinh ma co the duoc su dung qua nhieu thiet bi thong tin khac. Ban se tu quyet dinh truy cap ra sao? Qua dong ho deo tay, may dien thoai di dong hay may tinh, hoan toan tuy thuoc o ban.

Khi Evernet tro thanh trao luu, thi thuoc do dung de danh gia cac quoc gia chinh la kha nang ket noi mang cua dat nuoc. Tieu chuan se la kha nang dan chung duoc vao mang, vao luc nao, vao o dau va nhung dich vu cung cap qua mang se phong phu den dau. Chang han co bao nhieu nguoi trong ho cua ban co the su dung thiet bi chuyen hoa am thanh, tieng noi thanh chu nghia tren man hinh – mot dich vu tren mang – de ho co the giao thiep bang am thanh qua mang? Evernet co the cho phep den dau viec giao luu truc tiep bang hinh anh, am thanh, doi thoai truc tiep voi nhau tu khap noi tren qua dat voi chi phi toi thieu? Co bao nhieu co so giao duc tren dat nuoc cua ban mo nhung khoa hoc tren mang de moi nguoi tu khap moi noi deu duoc vao hoc? Trinh do ma hoa cua Evernet gioi giang den dau de nhung thong so va chi tiet cua the tin dung duoc giu bi mat khi giao dich, tranh nhung ke cap tren mang? Nhung thiet bi truy cap duoc thiet ke tien loi den dau de nguoi ta co the bo tui khi di lai?

Cong ty hay dat nuoc cua ban co quyen tao lap hay chi dong vai tro thich nghi?

Mac du noi mang Evernet tro thanh doi hoi can thiet de cong ty hay dat nuoc cua ban khuyech truong kinh te, dieu do van chua du. Do moi chi la mot nua cua cau chuyen ve danh gia tiem luc. Nua kia chinh la kha nang cong ty hay chinh phu cua ban tan dung, mot cach hoan hao va sang tao, loi the cua mang dien toan Evernet. Suc manh khong nhung se den voi nhung noi duoc noi mang nhieu nhat, ma se den voi nhung nguoi co kha nang tap hop cac cong ty, chinh phu, von, thong tin, nguoi tieu dung va cac tai nang vao mot lien minh duoc noi mang, tat ca de san sinh cac gia tri moi. Co the la gia tri ve thuong mai. Co the la gia tri (suc manh) the hien o dia ly va chinh tri, lien minh do chinh phu dung dau. Co the la nhung gia tri nhan van – quyen cua nguoi lao dong, nhan quyen, bao ve moi truong – loai lien minh do cac nha hoat dong nhan quyen dieu phoi.

Trong he thong do, cac cong ty, chinh phu va cac nha hoat dong se tro thanh dieu ma John Hagel III cua cong ty McKinsey goi la nhung nhan to “tao lap” hoac “thich nghi”. Nhung nhan to tao lap la nhung cong ty, chinh phu va cac nha hoat dong co vai tro khoi dau nhung luat le va hoat dong tuong ho, quan ly mot hoat dong nhat dinh trong the gioi Evernet – mot hoat dong sinh lai, gay mot cuoc chien, hay gay ap luc de mot chinh phu hay mot cong ty phai ton trong nhan quyen hon nua. Nhan to thich nghi la nhung cong ty, chinh phu va cac nha hoat dong dung ra tuan thu nhung luat le va hoat dong tuong ho da duoc khoi dau, ho ap dung co sua doi, dua tren nhung dac diem rieng cua ho. Mot khi lien he voi nhau chat che va duoc noi vao Evernet, suc manh se duoc tap trung vao tay cac nhan to tao lap lon nhat. Ban da thay tren the gioi cac cuoc tranh dau de lua chon cac cong ty, chinh phu va cac nha hoat dong hay cac ca nhan, de tro thanh cac nhan to tao lap, dua ra cac tieu chuan va luat le – boi mot khi ban gioi thieu mot tieu chuan moi trong mot the gioi co lien he chong cheo va khong con rao can, thi pham vi ung dung cua no se rat rong. No co the anh huong toi phong cach ung xu va thoi quen mua ban cua mot luong khong lo nguoi tieu dung tung ben nay sang ben kia trai dat.

Mot vi du hay ve mot nhan to tao lap trong kinh te do la eBay, mot trang dich vu dau gia tren Internet. Khong ro tu dau den, nhung trong vong ba nam, no da dua ra mot he thong luat le va thu tuc giao luu de dieu tiet viec khach hang vao mua ban tren mang. eBay dua nguoi ban va nguoi mua ngoi lai voi nhau va tao mot khu cho de ho giao dich, nam ngoai tat ca nhung quang cao va rao vat hay nhung trung tam giao dich thong thuong. Moi nguoi vao ban hang o eBay duoc khach hang cua anh ta / hay chi ta bau tin nhiem/ hay bat tin. Ban khong the lua dao vi neu lam nhu the du chi mot lan, thi tat ca nhung khach hang khac tren khap noi se biet ngay, va rat kho cho ban vao ban hang lan sau. Mot khi xuat hien nhung tieu chuan nhu cua eBay, thi su canh tranh se duoc chuyen sang mot linh vuc khac hoac cau hoi tiep theo se la: ai la nguoi co the ap dung tieu chuan cua eBay mot cach huu hieu nhat. Va gio day ban khong chi thay co nhung ca nhan vao mua ban o eBay mot cach don le, ban co the thay ca nhung cong ty duoc dung len de vao giao dich trong trang mang nay. Ban muon nhieu nguoi khac ap dung tieu chuan cua ban va huong loi tu do, vi lam nhu the se tao duoc su on dinh va su cam ket giua cac ban hang, dong thoi se xuat hien nhung sang kien lien quan va khong ngung cai thien tieu chuan ban de ra. Su xuat hien cua Evernet se cho phep nguoi ta thiet lap ra nhieu dang eBay khac trong nhieu nganh – xay dung dan dung cho toi viec mua ban sat thep hay do nhua. Nhung cho dau moi nhu vay quy tu ke ban nguoi mua trong mot nganh nhat dinh – cho phep mua, ban, trao doi hieu qua cao hon tren quy mo toan cau va cho phep chia se ky nang buon ban. Neu cong ty hay dat nuoc cua ban tro thanh nhan to tao lap cua mot hay nhieu cho dau moi nhu vay – E-Steel (thep), E-rubber (cao su), E-cement (xi mang) – trong the gioi Evernet, thi do se la mot nguon suc manh thuc su. Boi vi pham vi hoat dong cua cac thi truong do la toan cau, va mot khi da hinh thanh, nhu eBay chang han thi kho long pha di duoc. Trong moi nganh chi co mot hai cho nhu vay ma thoi.

Microsoft la mot nhan to tao lap khac. No da quy tu nguoi tieu dung va cac cong ty vao mot tam luoi, dung cong nghe, tieu chuan, phan mem va cac he dieu hanh bao phu len ho. De tro thanh mot nhan to tao lap, ban phai co tai thu hut that nhieu cac nhan to thich nghi. Nhung chia khoa de thu hut nhieu nhan to thich nghi den voi tieu chuan cua ban la o cho ban phai co kha nang sang tao ra nhieu gia tri cho nhung nguoi khac – mot san pham moi, mot gia tri nhan van hay mot tap hop cac luat le mang tinh dia –chinh tri. Neu nguoi ta tro nen mien cuong dung trong mang luoi cua ban, truoc sau ho cung phan khang, buoc khoi do va tim den mot he gia tri khac. Vay thi mot dieu ma nhan to tao lap can phai hieu do la lieu anh ta co de phan cho nhung nguoi khac – mot chut thuc an tren ban – de nhung nguoi khac cam thay co loi trong viec ap dung nhung tieu chuan cua anh ta hay khong. Hay la, anh ta tham lam, ngau nghien an het phan cua moi nguoi, huong het loc ma tieu chuan cua anh ta mang den. Neu eBay thiet lap ca mot thi truong moi de lam an, nhung lai bao bien het cac thuong vu co loi thi dan dan, nguoi ta se chang thay gi hay ho trong eBay nua, ho bo di, va eBay se sup do. Long tham cua Microsoft va tinh mien cuong khi de danh co hoi cho nhung nguoi khac nhu hang Netscape chang han, trong viec cho hang nay su dung he dieu hanh cua Microsoft, da dan toi vu khieu kien cua Bo Tu phap danh cho Microsoft theo luat chong doc quyen – dong thoi khien cho cac hang khac tao lap nhung tieu chuan Internet moi. Chia khoa de tro thanh mot nha tao lap la dung co tham lam nhu lon – nhu Microsoft.

Khong phai bat cu nha tao lap nao ban dau da co y tuong tao lap. Hang may tinh Dell la mot vi du. Khoi dau la mot nhan to thich nghi, Dell da tan dung nhung ky thuat san co cua IBM, thich nghi chung bang mot loat ky thuat san xuat day sang tao. Dell tro thanh mot phan cua day chuyen cua IBM. Sau do Dell tro thanh mot nhan to tao lap. Dell da sang lap ra nhung phuong thuc moi su dung Internet de den voi khach hang va quan ly cac nha phan phoi va tai san cua hang. Lam nhu the Dell da hinh hanh duoc mot day chuyen cua rieng ho va IBM quay lai tro thanh mot ke tu thich nghi khep minh vao nhung ky thuat san xuat va quan tri dua tren Internet do Dell sang che.

Nguyen tac nhu tren cung duoc ap dung trong linh vuc dia-chinh tri. Hoa Ky ngay nay la mot nhan to tao lap ve mat dia-chinh tri. Noi Hoa Ky chiu trach nhiem ve toan cau hoa thi hoi qua, nhung day la mot dat nuoc co kha nang cao nhat hien nay de co the nhao nan cac lien minh de quan tri nen toan cau hoa theo the thuc dia-chinh tri. Chang han, trong the gioi rang buoc hon hien nay, Hoa Ky da huy dong cac mat, tien, thong tin va suc manh quan su de co the vao cuu nhung nguoi dan Albania o Kosovo, khi ho bi Nam Tu truc xuat, nam 1999. Hoa Ky da sang lap kha nhieu luat le tren do To chuc Thuong mai The gioi hoat dong va theo do Trung Quoc co the gia nhap to chuc nay. Hoa Ky da dinh hinh phan ung cua Lien hiep quoc doi voi Tong thong Saddam Hussein cua Iraq. Cac nuoc NATO ngoai Hoa Ky, Trung Quoc va Nga thuong la nhung nhan to thich nghi, mac du co luc ho chi thich nghi mot cach mien cuong.

Hoa Ky va Anh la hai nhan to tao lap ra chiec ao nit nam vang cung nhung sieu thi tai chinh. Trong the gioi day rang buoc hien nay, nhung luat le lien quan toi chiec ao nit nam vang da tro thanh khuon mau, tieu chuan duoc ap dung rong rai nhat cho viec tang truong. Nhung luat le do cung da tao ra nhung he thong gia tri quy dinh cac hanh xu trong thuong mai va dich vu – tu do Hoa Ky va Anh la hai nuoc duoc huong loi rat nhieu. Ngay nay cang co nhieu quoc gia khac nhan thuc thay loi ich cua viec mac chiec ao nit va ho cung da dua ra nhung sang kien moi – lam cho viec mac chiec ao do de chiu hon.

Trong the gioi thuong mai, chia khoa de tro thanh mot nha tao lap tren linh vuc dia-chinh tri la can phai to ra rong luong va hao phong, de cac quoc gia khac co the thay duoc nhung loi ich cua viec thich nghi voi nhung luat le va va tieu chuan do ban dat ra, cho ban than ho cung nhu su on dinh khu vuc ho dang sinh song. Hoa Ky co the tro thanh mot nha tao lap tham lam neu ho noi voi the gioi: “Cac vi phai thich nghi voi chiec ao nit nam vang va mo cua cho phep tu do thuong mai. Va khi do, chung toi se xuat khau tat ca nhung gi chung toi co the sang dat nuoc cua cac vi va chung toi chi cho phep cac vi xuat mot vai thu sang Hoa Ky”. Noi nhu the thi se khong thuyet phuc duoc cac nuoc mac len cho ho chiec ao nit, va se khien ho tu xay dung lay mot he tieu chuan moi. Nhung nha tao lap dia chinh tri khong ton tai duoc lau chinh la nhung ke da vo vet qua nhieu cho ban than ho va khong de phan cho nhung nguoi khac thich nghi va sang tao.

Dieu it duoc hieu ma cung rat ly thu la cung nhung nguyen tac ap dung cho cac nhan to tao lap va thich nghi cung co the duoc ap dung doi voi gia tri nhan quyen, hoat dong xa hoi, cong tac tu thien va hoat dong moi truong. Tat ca cac hinh thai nhom tu nhan, chinh phu, ca nhan duoc trao quyen va cac cong ty ngay nay deu co the tro thanh nhung nhan to tao lap quy tac va lien minh de co duoc su quan tri tot hon trong nhung linh vuc ke tren o muc cao hon bao gio het. Nhung nhieu nha hoat dong da khong hieu ra co hoi do.

Hay can nhac: khi nuoc My vao cuoi the ky 19 dang chuyen minh tu mot tap hop cac vung kinh te ban tu tri hoi nhap thanh mot nen kinh te quoc gia, no da dong thoi cho ra doi the che lien bang nhu ngay nay nguoi ta thay. Du tru Lien bang, Uy ban Giao dich Chung khoan, Uy ban Thong tin Lien bang va nhung dinh che khac da ra doi trong thoi ky do. Mot nen kinh te quoc gia can phai co nhung dinh che giam sat no, theo doi va quan ly no ve luat phap. Khuynh huong tu nhien cho thay can phai co mot co che giam sat toan cau hoa. Co nghia la khi chung ta chuyen minh tu nhung nen kinh te ban tu tri tro thanh mot nen kinh te hoi nhap toan cau thi chung ta cung can phai co mot thu chinh phu theo doi, giam sat va quan ly toan cau ve phap ly.

Nhung dat mot buoc nhay tu muc the che dia phuong len muc the che toan quoc trong khuon kho mot quoc gia van de dang hon nhieu so voi viec hoi nhap tu muc quoc gia len toi nhung dinh che toan cau. Hai tro ngai se xuat hien khi ban di len toan cau: Van de chu quyen – dan chung mot nuoc se rat mien cuong khi phai chiu su chi dao tu cac chinh tri gia va vien chuc tu mot nuoc khac, nhung nguoi ma ho khong duy tri duoc giam sat bang cach nay hay cach khac. Tro ngai thu hai nam trong ban than he thong toan cau hoa. Trong mot the gioi khong co rao can, duoc dung len quanh he thong Evernet, kha nang cua mot chinh quyen toan cau, vuon tay om tron quyen quan ly, an dinh nhung loai thue va quy tac hanh xu cho cac quoc gia se bi han che – du do la luc luong canh sat quoc te Interpol truy tim nhung giao dich tai chinh phi phap tren Internet tu quan dao Cayman den quan dao tren bien Manche, hay la To chuc Thuong mai The gioi co gang dat quy che thuong mai tren mang toan cau. Ngay moi ngay cang nay sinh ra nhung khu vuc ma bo may chinh phu theo loi thong thuong khong voi tay duoc den.

Do do khi ban toi viec tuan thu nhung tieu chuan toan cau – bao ton thien nhien, quyen con nguoi, giao dich tai chinh va dieu kien lao dong cho cong nhan – nhung nhan to tao lap se khong nam vai tro mot chinh quyen toan cau, it nhat la trong tuong lai gan. Vay chung ta se phai lam gi? Chung ta khong the lam ngo truoc nhung van de do va chung ta cung khong muon de mac chung cho thi truong quyet dinh. Vay chung ta tien den mot van de then chot: Lam the nao de co duoc mot su quan ly toan cau trong nhung chu de lon nhu moi sinh, nhan quyen, giao dich tai chinh va dieu kien lao dong, ma khong phao lap nen mot chinh quyen toan cau? Lam the nao de chung ta dieu hanh va quan tri phap ly nhung linh vuc ma nhan loai va cong dong thuc su coi trong nhung khong can phai dung toi mot thu canh sat toan cau?

Cau tra loi la mot su hieu biet, mot tri thuc rang trong mot the gioi duoc ket noi, cac ca nhan, cong dong, gioi tieu dung, cac nha hoat dong va cac chinh phu deu co quyen luc nhu nhung nha tao lap – de dinh huong va hinh thanh cac he gia tri cho nhan loai. Ban se rat ngac nhien khi thay co the tang cuong duoc su quan ly toan cau ma khong can phai sinh ra mot chinh phu toan cau. Tuy nhien de lam duoc the can phai co mot tu duy moi gianh cho viec huy dong cac he quyen luc. Can co mot loi nghi lam the nao co the tan dung duoc suc manh cua Internet, nguoi tieu dung, va hoat dong cua cac cong ty da quoc gia, nhung tap doan muon bao ve thuong hieu cua ho tren toan the gioi.

Toi xin dua ra mot vai vi du. Mot trong nhung van de lon nay sinh trong thoi toan cau hoa la viec lam the nao chung ta co the xu ly dung dan quyen loi cua nguoi lao dong va dieu kien lao dong o nhung xuong tho o cac nuoc dang phat trien. Trong ky nguyen toan cau hoa, trong khi nhieu nha hoat dong nhan quyen van tap trung vao van de tu do ngon luan, bau cu va viec viet bao chong doi, dan chung o cac nuoc dang phat trien tiep tuc chu trong vao quyen cua nguoi lao dong, cong an viec lam, quyen duoc tu to chuc doan doi va quyen duoc huong nhung dieu kien lam viec thich dang. Don gian la doi voi nhung nguoi lao dong tren the gioi, su dan ap tu phia cac cai lao dong ho phai chiu dung truoc day gio duoc thay the boi su de nen den tu nhung ngai tu ban hoat dong ngoai vong kiem soat, nhung ke dang di chuyen thuong xuyen cac co so san xuat tu nuoc nay sang nuoc khac, chuyen tim toi nhung noi co chi phi re mat nhat.

Nhung nguoi lao dong do can duoc giup do mot cach thuc te. Nhung hien nay khong co mot chinh quyen chung nao tren the gioi de ho trong mong vao, chinh quyen co the chi dao va giam sat dieu kien lao dong chung cho moi nguoi. Trong nhieu nam, cac chu xuong nguoi My da thong qua cac moi quan he cua ho o Quoc hoi, ngan chan viec dua tieu chuan lao dong cua My sang ap dung trong nhung xuong tho cua ho o nuoc ngoai. Dong thoi, nhung xuong det ao tu mien nam bang Carolina chuyen hoat dong sang Guatemala, mot dia phuong noi khong co tieu chuan lao dong rieng, them nua tai do, To chuc Lao dong Quoc te cung chang co anh huong gi. Do la truong hop nguoi lao dong khong duoc huong bat cu tieu chuan nao, ca dia phuong lan toan cau, nhu da duoc de cap toi vao nam 1996, trong mot nha may o Honduras gia cong san pham cho thuong hieu Kathie Lee Gifford. Cho doi de co mot chinh quyen toan cau giup do trong truong hop do qua la vo vong.

Doi dien voi thu thach nhu vay, cong dong nhan quyen can phai duoc trang bi hien dai hon, cung giong nhu cac tay tho san xuat vu khi truoc kia nay phai hoc cach san xuat xe hoi hay may nuong banh, thay vi xe tang. “Trong Chien tranh Lanh”, Michael Posner, dung dau Uy ban Luat gia vi Nhan quyen, lap luan, “van de chinh la buoc cac chinh phu phai chiu trach nhiem khi ho vi pham luat le va nguyen tac. Ngay nay, van de la lam the nao khien cac cong ty tu nhan phai ganh trach nhiem ve viec doi xu voi cong nhan cua ho, khi ma quyen luc chinh phu khap toan cau giam di, hoac ban than cac chinh phu (Trung Quoc chang han) cung tham gia cac thuong vu va do do khong the mong doi ho giu vai tro giam sat va trong tai”.

Trong mot the gioi nhu vay, cac nha hoat dong can phai hoc cach tan dung toan cau hoa. Ho can hoc cach bat buoc cac cong ty phai ung xu tu te hon bang cach dung Internet de van dong gioi tieu dung tren toan cau. Toi xin goi do la “giai phap mang danh cho nhan quyen,” va do la tuong lai cua cac nha hoat dong. Do la giai phap tu duoi len hay ngang hang chu khong phai duoc an dinh tu tren xuong. Ban trao quyen cho ben duoi, thay vi cho doi quyen han duoc rot tu tren, bang cach hinh thanh mot lien minh ma co the to chuc mot he thong quan ly tot hon ma khong can mot chinh quyen toan cau.

Mot thu nghiem nhu the ro rang da xuat hien vao cuoi nam 1999. Tu nhung tranh cai xung quanh vu Kathie Lee Gifford da nay sinh mot lien minh moi, mang ten Hiep hoi vi su cong bang cho Nguoi lao dong (FLA). Hiep hoi nay da quy tu cac co gang cua Chinh phu Hoa Ky, cac nha hoat dong cho quyen cua cong nhan nhu Uy ban Luat gia, gioi lao dong nganh quan ao va sinh vien My. Hiep hoi hoat dong nhu sau: Phan lon nhung cong ty va gioi hoat dong trong nganh quan ao tren toan cau thong nhat voi nhau ve mot he tieu chuan lao dong toi thieu trong cac nha may, bao gom viec giam thieu lao dong tre em va han che gio cong va ngay cong. Ho cung thoa thuan ve mot he thong giam sat theo do nhung giam sat vien doc lap duoc phep vao thanh tra dot xuat trong cac nha may. Cac dieu tra va giam sat vien duoc co quan FLA cat giay phep hanh nghe, ho la nhung nguoi dai dien cho cac to chuc khac nhau, tu cac nhom ton giao cho den nhan vien giam sat tin dung cua Pricewaterhouse Cooper. FLA cho phat hanh nhung bao cao hang nam ve viec cac cong ty tuan thu cac nguyen tac lao dong ra sao. Bao cao duoc luu hanh tren Internet va se duoc tap chi Bao cao cua Nguoi tieu dung (Consummer Reports) dang tai. Neu mot cong ty chap hanh dung quy dinh, ho se duoc gan mot nhan FLA len san pham cua ho va nguoi tieu dung se phan biet giua cac thuong hieu – se mua san pham neu ho muon ung ho dieu kien lao dong trong nganh quan ao, va tu choi khong mua nhung san pham khong co nhan hieu cua FLA. Hon 100 truong dai hoc da tham gia vao lien minh va doi cac hieu sach cua ho – ban ao phong, san pham may mac – chi ban san pham mang nhan FLA. Hy vong la se co ngay cac tiem ban le lon se lam theo.

Chuong trinh nhu tren se khong mot som mot chieu cai cach het duoc cac dieu kien lao dong. Nhung do la mot su khoi dau – dua ra mot he thong co quy tac va the le moi trong toan bo nganh det tren the gioi. Va no duoc hinh thanh khong phai do mot chinh phu an dinh, ma bang cach hinh thanh duoc mot lien minh ma co tiem nang khien moi nguoi tieu dung tro thanh mot nha hoat dong nhan quyen va khien cac tong cong ty toan cau khong con cho nao de lan tron nua.

“That ngac nhien khi thay trong qua khu cach nha hoat dong bi me hoac ra sao”, Paul Gilding, cuu phu trach to chuc Hoa binh Xanh, hien dang tu van cho nhieu cong ty da quoc gia ve chu de phat trien ben vung, “Truoc day, ban se xuong duong, van dong dan chung trong cong dong, gay ap luc de chinh quyen thay doi luat phap, roi thi cac cong ty se chong doi, sau do hai ben cung nhau thoa hiep va trong vong nam nam, moi su se thay doi. Gio day chung toi khong con thoi gian nhieu den the”.

Nhung nhom hoat dong tao duoc thay doi lon ngay nay la nhung nhom co kha nang khong che duoc cac loi ich kinh te cua cac cong ty va nguoi tieu dung, dung kha nang do de bao ton moi truong, cai thien quyen cua nguoi lao dong de tang cuong nhan quyen – thay vi dung ra chong doi truc tiep cac cong ty. Co nghia la hoat dong, hop tac cung cac cong ty va nguoi tieu dung, co ban la chung minh cho cac cong ty thay rang ho vua co the kiem loi vua bao ton duoc moi sinh. Cac nha hoat dong se cho ho hieu rang neu ho khong co nhung hanh dong bao ve moi sinh va quyen loi cua nhan cong, thi cac to chuc hoat dong se to chuc mot chien dich van dong, thong qua Internet, lien lac voi gioi tieu dung o khap the gioi de tay chay hang hoa va dich vu. Loi nhuan kinh te dang la don bay quyen luc lon hien nay. Nhung do khong phai la don bay duy nhat. Luat phap va quy tac van la yeu to quan trong. Chinh phu van la quan trong. Chinh phu van can phai thong qua luat le theo chieu huong bao ve quyen loi cua toan the xa hoi, chu khong phai chi cua rieng mot nhom nguoi tieu dung hay cac nha hoat dong. Nhung thong thuong cung cach tot nhat de moi nguoi cung tuan thu luat le chinh la su dung don bay, ap luc kinh te – su chuyen hoa cua chinh he thong toan cau hoa – theo huong xay dung hon la pha hoai.

Trong nhung nam dau cua thap nien 90, WTO da phan doi viec Hoa Ky cam tieu thu loai ca ngu bi danh bat bang luoi cung bat luon ca heo. Ho noi su cam doan do la su be quan ve thuong mai. Quyet dinh cua WTO ro rang da khien cac nha moi truong dau long. Mot so cac nha hoat dong da cong kich WTO, dac biet trong cac cuoc hop tai Seattle vao cuoi 1999. Tuy nhien mot so khac quyet dinh lien hiep lai va tro thanh mot nhung nhan to tao lap ra mot gia tri moi – phuong cham la dan danh ca khong nen giet ca heo chi vi de bat ca ngu voi chi phi thap. Ket qua la trong cac tiem tap hoa cua Hoa Ky, nguoi ta chi thay co ban loai ca ngu hop duoc dan nhan “ca heo (da) duoc bao ve”. Lam the nao ma ho dat duoc ket qua do, trong khi WTO chi trich Hoa Ky la be quan thuong mai? Vi nhung nha hoat dong thong minh da lach duoc su tai phan cua WTO va sang lap ra mot phuong thuc ung xu moi. Ho van dong gioi tieu dung va su dung Internet de gay ap luc, buoc cac cong ty danh ca phai dung loai luoi co the bao ve duoc ca heo neu khong muon mat khach hang; nho do, rat nhieu ca heo da duoc bao ve. Tieu chuan danh ca bao ve ca heo tuy vay van chua that hoan hao; Mot so ngu dan van lach luat va mot so cong ty da khong tuan theo tieu chuan do. Nhung su xuat hien mot tieu chuan moi nhu vay qua la mot cai thien lon, tu thoi danh ca vo toi va truoc do; do la ket qua cua viec cac nha hoat dong da sang lap mot he tieu chuan moi, su dung giai phap lien ket ma khong can den su can thiep thuc su cua chinh phu. “Quyet dinh dat tieu chuan an toan cho ca heo chinh bat nguon tu cong luan trong gioi tieu dung”, Michael Mullen, nguoi phat ngon thuoc cong ty StarKist tuna noi voi toi, “Trong mot tuan, chung toi da nhan duoc khoang mot ngan cu dien thoai va 300 email cua nguoi tieu dung ve viec nay”.

(Trong chuong 13 “Nguoi Thao do”, toi se noi chi tiet ve phuong thuc van dong tren duoc nhung to chuc lon nhu Bao ton Quoc te ap dung de cuu nhieu khu vuc nhu cac canh rung nhiet doi o Brazil hay cac song ho lon nhat the gioi.)

Hay xem xet them mot vi du cua chien luoc noi tren ap dung vao mot linh vuc hoan toan khac – xoa doi giam ngheo. Toi xin gioi thieu mot trang mang mang dia chi www.planetfinance.org . Do la dua con tinh than cua Jacques Attalli, mot giam doc ngan hang nguoi Phap, nguoi da nhan thuc rang toan cau hoa da tiep suc cho ong tro thanh mot nha tao lap ra nhung chien luoc moi trong cuoc chien chong ngheo doi tren toan cau. PlaNet Finace hoat dong nhu sau: Hien co khoang 1,3 ty dan song o muc 1do-la/ngay. Mot dieu ma chung ta ai cung biet do la mot trong nhung phuong thuc huu hieu nhat de xoa ngheo doi cho ho la cho vay nhung khoan vay nho – tu 100 den 1.000 do-la. Khoan tien do thuong vao tay phu nu va hau nhu khong can den tai san the chap. Nhung nguoi duoc vay dung tien do de mua may may, xe dap de chuyen rau qua cua ho ra cho, trang thiet bi de mo mot tiem cat toc o mot vung que ngheo o Bangladesh chang han. Ban than nhung nguoi do co nghi luc de xoa ngheo, nhung ho khong co nguon von co ban, va do chinh la ly do ho can den cac khoan vay nho. Nhung nguoi can von thuong khong duoc noi mang va may vi tinh, nhung cac ngan hang va nhung to chuc vien tro dang giup do ho thi co dien thoai va kha nang noi mang. Cong ty PlaNet Finance hien cung cap dich vu noi mang cho 7.000 cac nhom tro giup tai chinh nho tren the gioi.

“Truoc het”, ong Attali giai thich, “PlaNet noi mang voi that nhieu cac tieu ngan hang, de ho lien lac va chia se kinh nghiem tren mang. Sau do, chung toi giup cac nhom chua len mang duoc cai dat giong truong hop o Benin. Tiep theo, chung toi to chuc mot he thong danh gia muc kha tin, tuong tu nhu Moody’s, danh gia tiem luc cua cac tieu ngan hang, dua vao cac tieu chuan dao duc lam viec, hieu qua giup do nguoi ngheo va kha nang tai chinh cua ho. Tiep theo chung toi thanh lap mot truong dai hoc tren mang de dao tao ky nang cho ho va cung tren mang, chung toi mo mot thi truong de nhung nguoi khach hang cua cac tieu ngan hang (nguoi vay de san xuat) co the ban cac san pham cua ho tren mang. Va sau cung chung toi to chuc PlaNet Bank de ho tro tin dung cho cac tieu ngan hang do va se thu hut cac nha hao tam den trang mang cua chung toi de dong gop tai chinh cho cac du an ma cac tieu ngan hang dang tai tro, ho co the giam sat xem tien tai tro duoc su dung ra sao”.

Mot khi PlaNet Bank co the xep hang va ket noi cac tieu ngan hang qua Internet, no co the giup ho giam thu chi phi dang ke nhat – chi phi theo doi va xu ly cac nguon von cho vay nho nhoi cua ho. Hy vong la mot tieu ngan hang duoc trang bi mot thiet bi thong tin, giong nhu cua hang chuyen phat nhanh Fedex su dung theo doi cac buu kien, co the cung mot luc theo doi duoc hang tram nhung mon cho vay va lai suat tu chung. Neu chi phi hanh chinh va giao dich giam xuong thi nhung khoan von cho vay co the duoc quy tu va ban cho cac dai ngan hang tren the gioi. Cac tieu ngan hang thuong dat muc lai suat 4- 5%/thang voi cac khoan vay, de thanh toan cac chi phi, doi hoi nguoi vay hoan von nhanh chong de ho co the quay vong cho nguoi khac. Thi truong nhu vay voi muc lai nhu vay se hap dan cac ngan hang lon – mot khi chi phi giao dich duoc cat bo. Va dieu do se tao nhieu thay doi. Hien nay nhu cau de co duoc cac khoan vay nho that la lon, nhung tien von lai chi tuy thuoc vao cac nha hao tam ca nhan va muc dong gop cua chinh phu. The nhung hay tuong tuong voi muc 20 ty do-la tin dung tu cac ngan hang lon cung cap, ban co the chu cap tin dung cho 100 trieu dan ngheo dang co muc song 1 do-la/ngay.

Do la phuong cach de ban bien doi the gioi – su dung toan cau hoa de doi pho voi chinh no. Tro thanh mot nha tao lap, nguoi khong can doi den khi co mot chinh phu toan cau de chong ngheo doi, ma thay vao do, su dung mot he thong moi van dong nhung dai gia lanh leo va vi ky, hoat dong tren thuong truong tham gia lam tu thien nhung lai kiem duoc loi nhuan. Bang cach bien cac ngan hang thanh nhung nhan to thich nghi voi khai niem moi nhu cua PlaNet Finance va tao cho ho nhung co hoi kiem tien, ban da mo ra mot loat cac co hoi moi de xoa doi giam ngheo.

“Co mot cau ngan ngu co, “Neu ban tang mot nguoi mot con ca, ban da giup ho mot bua an. Nhung neu ban day cho nguoi do cach cau ca, ban se khien nguoi do duoc duoc no am ca doi”. Ong Attali noi. “Chung toi hien co hang trieu dan ngheo da duoc day cho cach cau ca. Hien nay ho chua co can cau. Nhung thong qua PlaNet, chung toi se trang bi can cau cho rat nhieu nguoi trong so ho”.

Trong mot the gioi duoc ket noi mang va khong con rao can, tuong lai thuoc ve nhung nhan to tao lap va thich nghi – ho la nhung cong ty hay nguoi tieu dung, cuong quoc hay nhung ca nhan duoc trao quyen.

Thomas L. Friedman

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Những món quà phù hợp dành tặng cho mẹ chồng

Những món quà tuy đơn giản nhưng khéo léo của nàng dâu gửi tới mẹ chồng chắc chắn sẽ giúp kéo gần khoảng cách và gắn kết mối quan hệ giữa mẹ chồng và nàng dâu.

Tìm hiểu: Hoa Ky, Trung Quoc, Bill Gates, Giang Trach Dan, Dai Loan, dieu kien lao dong, thiet bi thong tin, suc manh kinh te, cac cong ty, nha hoat dong, toan cau hoa, nguoi tieu dung, tao lap, the gioi, tieu chuan, viec

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Tạo lập, thích nghi và những cách tư duy mới khác về quyền lực

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Tạo lập, thích nghi và những cách tư duy mới khác về quyền lực bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Tao lap thich nghi va nhung cach tu duy moi khac ve quyen luc

Nhan xet, hay lien he ve tin Tao lap thich nghi va nhung cach tu duy moi khac ve quyen luc co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Tao lap thich nghi va nhung cach tu duy moi khac ve quyen luc de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tac pham trong chuyen muc Van hoa.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tac pham
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0