Ruou Bau Da va nhac vo Tay Son

Tags: Kien My, Ruou Bau Da, Quach Tan, An Khe, Bau Da, Nha Trang, Anh em Tay Son, Thi tran Phu Phong, Tinh Gia Lai, Tinh Binh Dinh, bao gom ca, huyen thoai, nha tho, Quang Trung, o day, huyen


 Xuan 1991, co lan den nha tho Quach Tan tai Ben Cho - Nha Trang toi co nghe tac gia Nha Tay Son noi ve huyen thoai 99 ngon nui cua vung Tay Son (bao gom ca huyen Tay Son, tinh Binh Dinh va huyen An Khe, tinh Gia Lai). Toi hoi: nhung huyen thoai ay, ong nghe tu dau? Nha tho tra loi: tu dan gian.

Ruou Bau Da va nhac vo Tay Son
Nghe nhan Nguyen Thi Thuan bieu dien 12 trong tran Tay Son.Anh: TL SGTT
Quach Tan sinh ra va lon len tu dat Tay Son (thoi do da bi trieu Nguyen doi ten la huyen Binh Khe), thuo len muoi, ong da bat dau nghe ke chuyen Tay Son voi vo so huyen thoai. Cung phai thoi, ke tu nam 1802 sau khi tieu diet xong nha Tay Son, trieu Nguyen da tan diet tat ca cac di tich con sot lai, ke ca dong tien Tay Son cung bi nau chay. Cai con lai cua Tay Son nam trong day long cua nguoi dan o day.

Thi tran Phu Phong – huyen ly Tay Son – nam ve phia tay cach thanh pho Qui Nhon gan 50 cay so. Mot khoang cach trom trem voi cu ly marathon ma truoc day co mot nha bao de nghi mot cuoc dua marathon Qui Nhon – Tay Son “ve nguon” hang nam vao dip xuan ve. Thi tran Phu Phong co con song Con chay qua, “dong song xanh tham tu bao gio” nhu mot soi chi xuyen qua cac vung dat lich su. Con song chay qua lang Kien My (noi sinh ra ba anh em Tay Son) xuong den cho An Thai. Day la doan song ma truoc day, Nguyen Nhac – anh ca cua gia dinh – co thoi gian di buon trau tu Thuong Dao xuong vua lam ke sinh nhai, vua co co hoi giao du voi hao kiet quanh vung.

Nguoi ta goi vung dat nay la “Tay Son tiem long luc” (con rong an dat Tay Son). Que huong ba vua la mien Trung du cua ngo cua Tay Nguyen bao la, tren duong di xuong vung ven bien phi nhieu. Ban dau to tien cua nha Tay Son thuoc ap Tay Son Thuong Dao (nay thuoc huyen An Khe – tinh Gia Lai). Den doi Ho Phi Phuc lay vo la Nguyen Thi Dong chuyen ve que vo o lang Phu Lac (Tay Son Ha Dao) nay thuoc xa Binh Thanh, huyen Tay Son, tinh Binh Dinh. Sau thoi gian song o Phu Lac, Ho Phi Phuc chuyen sang lang Kien My (cung xa) roi sinh ba anh em Tay Son o day. Thay giao Hien vua day van vua day vo cho anh em Tay Son da tung nung chi khoi nghia cho hoc tro bang cac cau tho:

“Thuong du lam ke anh hung

Cac em ve do, vay vung tot hon

Nghia ky dung tai Tay Son

Tan trung bao quoc rua hon cho dan”

Muon tham lai di tich Tay Son, du khach co the den thi tran Phu Phong, qua mot cay cau nho bac ngang song Con. Tren nen nha cu cua anh em Tay Son la bao tang Quang Trung duoc xay dung tu nam 1979 trung bay hang tram hien vat thoi Tay Son. Ben canh bao tang Quang Trung la ba di tich con lai boi long dan la Dinh Kien My, cay me, gieng nuoc. Theo dan o day, do la nhung di tich con lai cua nha Tay Son sau 205 nam.
Ruou Bau Da va nhac vo Tay Son
Mon chim mia Phu Phong nuong muoi ot, dac san Tay Son.Anh: TL SGTT

Dan o day co cau “Hoc cho Dinh, cot dinh Kien My”. Dinh Kien My noi tieng khap vung voi nhung cot dinh cao, to sau khi trieu dai Tay Son suy tan, dan lang o day gop suc gop cua lap nen ngoi dinh de bi mat tho cung ba vua Tay Son. Hang nam, vao dip ram thang muoi mot am lich, nhan dip Tet com moi, dan lang chi dam mat cao, chu khong dam doc van te trong le cung. Ba mau hai sao ruong dat do gia dinh Tay Son khai pha, ve sau bi nha Nguyen sung cong duoc dan lang cay cay, thu hoach dung cho viec cung te o dinh. Trai qua bao thang tram, bom dan chien tranh van khong diet duoc ngoi dinh va ngay nay no duoc ton tao dep hon de vao dip Tet Dong Da hang nam ca tinh mo hoi o day vao mong nam Tet.

Ben canh den Kien My la cay me xum xue tan la. Day la cay co thu co chu vi 4,5m, bong rop mat ca goc vuon, canh cay me la gieng nuoc nho xay bang da ong, duong kinh gan mot met, thanh gieng chi cao 0,8m, do dan lang xay them sau nay. Nuoc gieng trong vat, van con dung duoc. Ai den tham bao tang Quang Trung deu muon ngoi lai noi day, duoi bong mat cua tang me va soi minh tren mat gieng.

Den bao tang Quang Trung, khong the quen cai thu xem bieu dien vo Binh Dinh. Truoc het la dan nhac vo Tay Son 12 trong duoc bieu dien boi co Nguyen Thi Thuan – que quan chinh lang Kien My - do cha minh (mot nghe si gioi nhac co truyen) truyen day.

“Muoi hai trong xep hang hai

Doi tay vo nhip duong dai hanh quan”

Co Thuan da dung cac bo phan cua tay tu nam tay, co tay den ban tay, cui cho cho nhung bai luyen: chinh te, hung dung o dieu “xuat quan”, khoan thai, em dem trong tau khuc “hanh quan”, giuc gia, gap rut vao dieu “cong thanh”, phan chan, ho reo vao khuc chien thang “khai hoan”. Dem phu cho chien tran Quang Trung con co ken xo na, nao bac, sanh tien, mo. O trinh do cao hon, nguoi bieu dien co the danh den 17 trong mot lan, dung them ca hai got chan.

Ruou Bau Da va nhac vo Tay Son
Mot lo nau ruou Bau Da. Anh: TL internet
Khi trong tran don dap, tren san co dien ra nhung man mua vo, nhung pha song dau vun vut. Nhung bai vo duoc bieu dien chat loc tu 35 lo vo noi tieng cua Binh Dinh. Mot du khach nguoi Phap xem bieu dien da phat bieu: “Neu toi la nghia binh, nghe tieng trong tran Quang Trung, toi san sang xa than”.

Cuoi cung la chuyen an uong. Tay Son noi tieng voi mon chim mia Phu Phong. Do la loai chim nho nhu chim se thuong tap trung o cac ruong mia bat ngan o huyen Tay Son. Nguoi di san co the dung luoi danh chim mia bat duoc hang chuc, co khi hang tram con. Bat ve, nguoi ta vat long, mo bung nhoi vao do gia vi: hanh, ot, la chanh, muoi tieu… roi xo que dem nuong. Nhung hang chim vang ruom sap lop tren chiec dia co lop xa lach xanh trong rat ngon mat.

Nhung, dung quen dung voi mot thu ruou von noi tieng o day. Do la ruou Bau Da. Ruou gao duoc cat nuoc nhat tu cac vung giap ranh giua Tay Son va An Nhon. Ruou trang trong vat, khi rot ra ly co sui nhung bot tam nhu mat ca. Nong do toi 600, uong toi dau biet toi do. Ruou manh nhung ban dung lo, ngu mot dem toi sang, khoe ru, khong nhuc dau.

Nham mot chut ruou Bau Da, kha mot tieng, nhai mot mieng chim mia gion rum that la het y. Ban co the mo tuong den mot xuan chien thang Dong Da qua 2 cau tho cua Nguyen Trong Tu:

“Troi xuan khi lanh nhu dao cat

Gio xuan thoi mau do chien bao”.

Viet Bao (Theo SGTT)

Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Ngân hàng ồ ạt cho vay mua nhà

Cho vay doanh nghiệp khó khăn, các ngân hàng tìm cách đẩy mạnh cho vay tiêu dùng, trong đó nhắm tới nhu cầu mua sắm, sửa chữa nhà ở. Nhưng với kỳ vay dài hạn luôn ẩn chứa rủi ro không chỉ với các ngân hàng mà cả nền kinh tế.

Tìm hiểu: Kien My, Ruou Bau Da, Quach Tan, An Khe, Bau Da, Nha Trang, Anh em Tay Son, Thi tran Phu Phong, Tinh Gia Lai, Tinh Binh Dinh, bao gom ca, huyen thoai, nha tho, Quang Trung, o day, huyen

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Rượu Bàu Đá và nhạc võ Tây Sơn

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Rượu Bàu Đá và nhạc võ Tây Sơn bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Ruou Bau Da va nhac vo Tay Son

Nhan xet, hay lien he ve tin Ruou Bau Da va nhac vo Tay Son co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Ruou Bau Da va nhac vo Tay Son de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tan man trong chuyen muc Van hoa.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tan man
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0