Phe binh van nghe va doi song xa hoi

Tags: Viet Nam, Lai Nguyen An, Kornai Janos, Ha Noi, he thong xa hoi chu nghia, nhan to thu yeu, chu nghia xa hoi, moi truong xa hoi, van nghe si, su ton tai, dieu quan trong, quan trong hon, binh van, doc quyen, van hoc, den


Rieng doi voi phe binh van nghe thi tai nang ca nhan cac nha phe binh du sao van chi la nhan to thu yeu ; dieu quan trong hon chinh la su tien quyet, su "dieu kien hoa" cua moi truong xa hoi chinh tri o noi ma phe binh ay "khu tru", sinh thanh.

> Ly luan nhu sao buoi som, phe binh nhu la mua thu
>
Thay gi qua Hoi nghi Ly luan Phe binh VH lan II?
> Y nghia chung cua nghe thuat

Phe binh van nghe va doi song xa hoi

Phe binh van nghe va doi song xa hoi
Lai Nguyen An

Toi tin rang phe binh van hoc nghe thuat (phe binh van nghe) khong chi la mot trong so cac the loai cua van hoc ma con can duoc coi nhu mot trong so cac loai hinh hoat dong van hoa xa hoi.

Co nhung the loai van hoc (vi du truyen, tho, kich...) ma su phat trien cua no, su hay do cua no o tung thoi ky la hoan toan trong cay o tai nang ca nhan cac nha van. Rieng doi voi phe binh van nghe thi tai nang ca nhan cac nha phe binh du sao van chi la nhan to thu yeu ; dieu quan trong hon chinh la su tien quyet, su "dieu kien hoa" cua moi truong xa hoi chinh tri o noi ma phe binh ay "khu tru", sinh thanh.

Thu lay vi du o vai nen van nghe nuoc ngoai ma chung ta co the tu xem la co biet it nhieu, chang han cua Nga va cua Phap the ky truoc (tuc the ky XX). Nguoi Nga chua chac da kem canh ai ve tiem nang tri tue, nhan tai; nhung ro rang la gioi lam phe binh o nuoc Nga thoi Xo viet nhung nam 1930-1990 han khong the mo uoc co duoc cai quy che ma xa hoi danh cho hoat dong phe binh van nghe nhu cac dong nghiep cung thoi o Phap, cai quy che da gop phan khien cho nganh phe binh cua ho de xuat duoc nhung tac gia quan trong cho dien mao van hoc Phap khong kem nhung tac gia duoc de xuat tu cac bo mon sang tac khac.

Tim hieu phe binh van nghe o mot xa hoi cu the, nguoi nghien cuu nen dac biet luu y den cai quy che (statut) ma xa hoi ay, truoc het la xa hoi chinh thong, danh cho hoat dong phe binh van nghe noi rieng, danh cho ngon luan xa hoi noi chung; nen nho quy che nay khong dong nhat voi mot vai tuyen bo, mot vai uu ai ca biet duoc ban phat boi mot vai dai dien nao do cua gioi cam quyen; quy che nay luon luon la ket qua tong hoa cua cac dieu kien kinh te chinh tri xa hoi cu the.

Phe binh van nghe trong dang thuc hoat dong hien dai, da xuat hien o Viet Nam tu dau the ky XX, tham chi cuoi the ky XIX, cung voi va nho vao bao chi, nhat la bao chi tieng Viet va du luan xa hoi the hien qua bao chi. Dien mao phe binh van nghe 45 nam dau the ky XX, mot loai di san thuong bi lang quen, gan day da duoc boc lo phan nao voi doc gia qua mot so sach suu tam hoac qua tuyen tap cua mot so tac gia, tuy chua phai la da duoc suu tam, tim hieu va va bien soan ky luong.

Phe binh van nghe sau thang Tam 1945 co su dut gay chu khong phai su tiep noi phe binh van nghe thoi gian truoc do. Duoi chinh the moi, Viet Nam dan chu cong hoa (va Cong hoa XHCN Viet Nam tu sau 1975), phe binh van nghe co mot dien mao, mot so phan khac han.

Ve nen phe binh nay, nam 1987 toi co bai dang bao Quan doi nhan dan (1) va sau do tro thanh de tai tranh luan, but chien tren tap chi Van nghe quan doi (2).

Sau gan 20 nam, toi van thay co the khang dinh va bo sung nhung nhan xet ma minh da neu len hoi do trong bai viet ay chu khong phai la bac bo chung.

O bai bao do toi neu nhan xet : van hoc moi o Viet Nam sau Cach mang thang Tam chua can co phe binh chuyen nghiep; cong viec phe binh ban dau duoc thuc hien boi cac can bo quan ly ve van hoa van nghe, boi nhung van nghe si dung dau cac hoi, doan, co quan van nghe; noi dung phe binh tuu trung la the hien su to chuc, chi dao, dinh huong, uon nan doi voi sang tac va hoat dong van nghe . Den nhung nam 1960 khi xuat hien mot so cay but chuyen trach ve phe binh o mot so to bao, tap chi, co quan nghien cuu..., co the tam coi la nhung nguoi lam phe binh chuyen nghiep, thi noi dung, tinh chat cua phe binh ay cung khong co gi khac so voi cac cay but phe binh kiem lanh dao kia.Tu day toi neu he qua ve su thong tri cua "phe binh quyen uy", ben canh do la "phe binh xu phu" -- day to va ban duong cua "phe binh quyen uy".

Tu thoi diem bai bao tren va nhung thao luan ve no den nay, thoi gian da chung kien kha nhieu doi thay. He thong xa hoi chu nghia the gioi da thoi ton tai. Khi gap mot cong trinh nghien cuu bao quat cai thuc the kinh te xa hoi ma doi voi chung ta it nhieu cung da bat dau la qua khu ay, vi du cong trinh He thong xa hoi chu nghia cua Kornai Janos (3), toi nhan ra rang bai bao noi tren cua toi that ra la da mieu ta mot khia canh thuoc quy che (statut) cua phe binh van nghe trong loai hinh the che kinh te xa hoi ma Kornai Janos goi la "chu nghia xa hoi co dien".

Du muon du khong, cac thanh vien cu cua Cong dong xa hoi chu nghia the gioi (tung duoc goi la khoi SEV hoac khoi COMECON) tu nhung nam 1990 deu chuyen dich ra khoi dang thuc chu nghia xa hoi co dien. Cac thanh vien co goc gac dia ly chau Au tro lai hoi nhap voi chau Au tu ban thi truong va nen chinh tri dan chu nghi vien da dang; cac thanh vien cuu xa hoi chu nghia chau A voi truyen thong quan chu chuyen che hang ngan nam chi chap nhan chuyen doi kinh te bao cap chi huy sang kinh te thi truong mo cua va chu nghia tu ban nha nuoc, nhung giu nguyen co cau quyen luc doc dang va he tu tuong xa hoi chu nghia doc ton nhu truoc.

Di nhien van hoa tu tuong, van hoc nghe thuat cac nuoc cuu xa hoi chu nghia, buoc sang nhung nam 1990 cung co su bien chuyen khac nhau. O cac nuoc thuoc Lien Xo cu va Dong Au, van hoa tu tuong, van hoc nghe thuat duoc giai thoat khoi he tu tuong toan tri, doc ton cu; cac hoat dong van hoa tu tuong, van hoc nghe thuat tro lai la cong viec tu quan cua xa hoi dan su. O cac nuoc cuu xa hoi chu nghia chau A, vi co cau quyen luc xa hoi can ban van giu nguyen nhu cu nen quy che chung cho van hoa tu tuong, van hoc nghe thuat van hau nhu khong co gi thay doi; quang thoi gian it nhieu co tu do ngon luan la thoi dau cua cao trao doi moi; nhung "mua xuan Ha Noi" tham chi con ngan ngui hon "mua xuan Bac Kinh"; quy che cu duoc khoi phuc rat nhanh chong.

Cho den nay, nhin lai doi song van hoa o Viet Nam vai ba chuc nam tro lai day, nhung ai du trung thuc han phai nhan rang thoi gian ma phe binh van nghe boc phat manh me phan khich nhat van la vai nam cao trao doi moi 1987-1988, khi ay phe binh van nghe luon luon tu vuot khoi gioi han cua chinh minh: no khong chi lam cong viec phe binh tac gia va tac pham van hoc nghe thuat ma con luan ban ve toan bo van hoa tu tuong, luan ban ve co che kinh te xa hoi, ve doi song chinh tri trong va ngoai nuoc..., phe binh van nghe tu vuot khoi khuon kho khiem ton thuong nhat cua minh de tro thanh chinh luan, de tham du du luan xa hoi, tham chi co luc no la thanh phan chinh cua du luan xa hoi.

Nhung nhu vua noi tren, "mua xuan Ha Noi" qua ngan ngui, doi moi di vao thoai trao ngay tu 1989 voi cac bieu hien tu tren va tu duoi. Dau hieu tu tren la viec an dinh noi dung doi moi (va khong doi moi) duoc cho la thich hop voi thuc te Viet Nam: chap nhan kinh te thi truong va mo cua tien toi hoi nhap kinh te voi ben ngoai, dong thoi giu nguyen co cau chinh tri nhat nguyen va nguyen tac doc ton y thuc he.

Tu duoi len la mot loat dau hieu, mot loat hien tuong keo dai nhieu nam. Ban dau tap trung vao cac viec: cach chuc Tong bien tap Nguyen Ngoc; chinh huong to Van nghe ma den luc do da bi coi nhu don luy cua nhom doi moi “cuc doan”; chinh huong dai hoi nha van IV. Sau do la nhung hien tuong tap trung phe phan, to giac nhung nguoi va viec bi coi nhu "doi moi cuc doan" (trong so rat nhieu su viec, bai vo, co the neu nhung vi du : Le Xuan Vu, Phuong Luu, Do Van Khang, v.v. phe phan Lai Nguyen An, Le Ngoc Tra, Nguyen Dang Manh,...; Nguyen Van Luu to giac cai goi la "nghe thuat nam va" cua Duong Thu Huong; Phan Tu phe phan Mien hoang tuong cua Dao Nguyen tuc Nguyen Xuan Khanh, v.v. va v.v...).

Neu nhu no luc dang ke sau cung cua tinh than doi moi la viec trao giai thuong hoi nha van 1991 cho Than phan tinh yeu cua Bao Ninh, Ly luan va van hoc cua Le Ngoc Tra (ben canh mot so tac pham khac), thi khong lau sau do, nhung nguoi tung bo phieu thuan trao giai cho Than phan tinh yeu da bi mot vai to bao co the luc chat van, can van, hach hoi vi cai loi da thuan trao giai cho mot tac pham "boi nho chien tranh giai phong"; trong luc do (hoac hinh nhu som hon), cuon Ly luan va van hoc duoc dem ra thao luan theo tinh than phe phan vi nguoi ta bay gio chung nhu moi ngui thay no "sac mui Gorbachev"!

Co the noi khong khi tinh than tu giua nam1989 tro di la kha nang ne, can tro va bop nghet thu phe binh dam nhin thang vao nhung su that lon, van nan lon cua xa hoi, van hoa, tu tuong. Khong khi ay chi duoc xoa mo phan nao nho nhung moi ban tam "ngoai de" loi cuon khong it van nghe si, can bo van hoa, khoa hoc: lam an kinh te, buon ban kiem loi, "danh hang" bien gioi, sang nhuong nha dat, tom lai la co "chan trong" lai de hoat dong het cong suat "chan ngoai", tu cai thien dieu kien kinh te ban than. Mot nguon xoa mo, "danh lac huong" khac la suc hap dan cua nhung gia tri van nghe cu tung bi cam cua nay lai duoc phep tro ve voi cong chung (Han Mac Tu, Vu Trong Phung, Nguyen Binh, "tho moi", van tho Tu Luc van doan, nhac Van Cao, ca khuc "tien chien", v.v...).

Tuy vay, dieu kien song vat chat chi can duoc cai thien doi chut, khat vong tien nghi chi can duoc dap ung doi chut, nguoi van nghe si hay nguoi can bo van hoa, khoa hoc lai tro ve voi linh vuc cua minh de dung dau voi nhung khuon kho vua chat hep vua loi thoi cua cac quy pham doc ton y thuc he, dung dau ca voi nhung ran cam (tabou) moi xac lap nhan danh mot chu nghia dan toc co thien huong biet lap.

Nhu da noi tren, co cau chinh tri va tu tuong tu sau doi moi mo cua van giu nguyen nhu truoc mo cua doi moi, cho nen, nhu la he qua cua tinh hinh tren, "phe binh quyen uy" va "phe binh xu phu" van la nhung thanh phan chinh tren dien dan chinh thong tu nhung nam 1990 den nay. Co nhien trong tinh hinh moi, khi moi chuyen dong xa hoi deu xoay quanh cac hoat dong kinh te thi xa hoi don cuc doc ton cung phai tam nhuong mot phan khong gian von la "toan tri" cua no cho doi song dan su, cho xa hoi dan su.

Do xu the nay, "phe binh quyen uy" tu trang thai hien ngon chuyen dan sang trang thai an ngon; "phe binh xu phu" thi ngay cang gang to ra la minh co vai tro doc lap, chu dong, tuy ai ai cung deu hieu day chi la be ngoai. Nhung sac thai chuyen bien be ngoai van thong tin mot tinh hinh nao do da va dang xay ra o "phe binh xu phu": tinh chat tay sai mo di, tinh chat lam thue, "danh thue", “dam thue chem muon” tang len. Ta khong ngac nhien khi vai tro "dau nau", "dau gau" tren truong phe binh van nghe thuong tap trung rat ro ret chi vao mot so cay but nhat dinh, va ho thuc thi cai goi la "cong viec chung" hang hai nhu lam cong viec rieng, vi that ra ho chang khac gi nhung ke trung thau.

Phai ghi nhan rang, do bao chi va cac phuong tien truyen thong dai chung phat trien tang toc, phe binh van nghe mac nhien co them dat hoat dong. Nhung co duoc nhung net dang lac quan trong kha nang thong tin chieu rong va chieu sau ve xa hoi cung nhu ve van hoa van nghe, theo toi, phai trong cay vao su tang truong cua xa hoi dan su, -- ma day chinh lai la dieu duong nhu khong duoc khich le tu phia chinh thong.

Ve mat "nghiep vu", co the thay mot so xu huong ngoai phe binh anh huong khong tot den phe binh van nghe. Thu nhat la tinh nghiep du tang len do co khong it cay but con thieu nhung trang bi can thiet ve tri thuc (tri thuc ly thuyet chung va tri thuc van hoc su ) da voi "nhay dai" vao phe binh, lai duoc "ho tro" boi nhung bien tap vien bao chi, nhung thanh vien tai cac toa soan cung o tinh trang thieu trang bi tuong tu, hau qua la lam ha thap cac chuan muc tri thuc khoa hoc, van hoa, van nghe trong bai vo va thong tin phe binh.

Thu hai, viec khong it nguoi sang tac (von chi duoc biet den nhu nguoi viet truyen, lam tho...) tham gia bao chi bang hoat dong phe binh va thong tin van nghe, tuy cung co luc lam giau cho cong chung cua phe binh nhung net dien ta duyen dang, sinh dong, nhung khong it khi cung boc lo nhung non yeu ve kien thuc, nhung suy dien chu quan lech han khoi tiem nang ham nghia cua cac tac pham van nghe .

Co khi chinh do uy tin cua nguoi sang tac ma viec sua chua nhung loi tu duy hoac loi kien thuc don gian lai tro thanh viec rac roi, de bi tu be xe ra to. Thu ba, van phong quy pham truong oc (it ra la loi kieu cach rom, te hon la cac loai xao xao rut tia cua nguoi khac mao nhan la cua minh…) cung voi le thoi sinh bang cap ( it ra la loi thua gui kech com nhu dien kich, loi bay dat ngon tu ve cac loai chuc tuoc…), -- he qua cua tinh trang quan lieu hoa gioi nghien cuu va gioi dai hoc, -- tu ngoai doi lay nhiem rat manh vao bao chi, lay nhiem vao ngon ngu va tu duy phe binh. Thu tu, su dut gay trong tiep nhan thong tin hoc thuat tu sau su kien Lien Xo tan ra, trong do co phan thong tin khoa hoc van hoc, khien nganh nghien cuu van hoc trong nuoc co luc duong nhu ton tai o trang thai chan khong ve ly luan; tam the trong kinh nghiem, coi thuong ly thuyet o ngay nhung nha nghien cuu kiem nha giao dong hoc tro, duoc khong it nha sang tac thich thu chia se, cung anh huong tieu cuc khong nho den phe binh.

De thay ro nhung "dieu kien song" cua phe binh van nghe, phai nhac lai dac diem xa hoi tu nhung nam 1990: kinh te doi moi, van hoa tu tuong van nghe giu nguyen nhu cu. O linh vuc kinh te, ben canh thanh phan quoc doanh da xuat hien cac thanh phan dan doanh. Trong phuong huong hoi nhap vao kinh te the gioi, viec co phan hoa, tuc la dan doanh hoa, tu nhan hoa phan lon cac don vi kinh te quoc doanh, viec chong doc quyen, dam bao tu do canh tranh trong phat trien, -- nhung viec nay deu dang duoc dat ra cap bach, vi loi ich phat trien vung chac cua kinh te quoc dan. Trong khi do, o cac linh vuc van hoa, van nghe, khoa hoc, giao duc, tu nhung nam 1990 den tan bay gio van hau nhu duy nhat chi co cac co so quoc doanh; cac hoi sang tac, cac co so nghien cuu van ton tai voi tu cach la nhung to chuc doc quyen, song bang bao cap tu ngan sach cong.

Hoc gia Kornai Janos, trong cong trinh da nhac toi o tren, khi mieu ta mo hinh chu nghia xa hoi co dien, ve "cac to chuc quan chung", da noi ro : “dac diem chinh cua cac to chuc nay la moi to chuc duoc doc quyen trong linh vuc cua ho (...) Dac biet dang nhac toi cac hoi chuyen nghiep: co duy nhat mot hoi ky su, duy nhat mot hoi nha van, hoi nhac si, hoi dien anh, va v.v... Su doc quyen ve to chuc nay tao kha nang cho cac to chuc dai chung co chuc nang dong thoi nhu mot co quan co tham quyen.(...) Rot cuoc thi lanh dao to chuc quan chung cung la quan chuc het nhu bat ke thanh vien nao cua bo may hay bat ke quan chuc nha nuoc cap cao nao” (4).

Mac du Kornai Janos tinh thoi diem Viet Nam di vao mo hinh chu nghia xa hoi co dien tu 1954(5) nhung ve to chuc van nghe si thi ta nen nho hoi Van hoa Cuu quoc tu 1945 da mang tinh chat nhu tren; tuy vay su y thuc day du, chat che ca ve tinh than lan to chuc thi phai ke tu hoi Van nghe Viet Nam, duoc thanh lap tu nam 1948. Nam 1951, ngay sau khi Dang Lao dong Viet Nam tuyen bo ra mat quoc dan, hoi nghi mo rong Ban chap hanh hoi Van nghe Viet Nam (Viet Bac, tu 18 den 20 thang 3 nam 1951) ra tuyen bo hoan nghenh va thua nhan su lanh dao cua Dang, dong thoi khang dinh ro da "chinh quyen hoa bo may xay dung van nghe nhan dan" (6). Cac hoi thanh vien thuoc Lien hiep cac hoi van hoc nghe thuat Viet Nam cho den hien nay van dang la nhung to chuc doc quyen va ton tai nhu nhung co quan nha nuoc vay.

Trong mot xa hoi ma kinh te dang can co phan hoa, phi quoc doanh hoa va can chong doc quyen, trong mot xa hoi ma cac linh vuc sinh hoat dan su ngay mot mo rong va tro nen da dang, thi su ton tai cac to chuc doc quyen nhu tren da va dang ngay cang tro thanh van de.

Tro thanh van de khong chi boi cho, de tu nuoi lay chinh minh, mot so to chuc doc quyen da hanh dong theo mot cung cach kha mia mai so voi chuc nang doc quyen cua no la dem ban si va ban le chinh cai quyen doc quyen cua minh. Day la loai hien tuong da tro nen viec thuong ngay: cac nha xuat ban dung ten cho cac doi tac "lien ket" in va phat hanh sach, cac ban bien tap mot so to bao dem ban le cho cac nhom tu nhan quyen ra tung so chuyen de hoac chuyen san ...; -- nhung viec nay duoc nguoi ta hieu va goi ra thuc chat cua no la mua ban giay phep; do tinh trang nay, cac xi nghiep van hoa doc quyen kieu nay chi song bang an bam vao hoat dong kinh doanh cua cac doi tac lien ket.

Su ton tai cua kieu hoi doc quyen dang tro thanh van de cung khong chi boi cho kha nhieu hoi da tro nen bat luc va bat cap truoc thuc te phat trien cua linh vuc ma no von duoc doc quyen quan ly (doi song am nhac vuot khoi kha nang quan ly cua hoi am nhac, thong tin cua thi truong sach van hoc nam ngoai kha nang nam bat cua hoi nha van, doi song my thuat nam ngoai kha nang chi phoi cua hoi my thuat, v.v…). No tro thanh van de tham chi cung khong chi o cho, nhu du luan trong cac gioi thuong ri tai nhau, cac vi tri dung dau hoac cac vi tri thanh vien ban lanh dao cac hoi, co quan van hoa, khoa hoc..., da va dang la doi tuong chay chot, mac ca, thuong luong, xin xo, tham chi mua ban tai moi thoi diem thay doi nhan su (nhat la cac ky dai hoi, mot vi du ca nuoc biet kha gan day la van nghe si Nam Dinh bo qua viec ky niem 40 nam mat Nguyen Binh de danh nhau gianh chiec ghe hoi truong).

Thuc ra cac hoi doc quyen tu lau da thanh van de o cho su ton tai cua chung thuong gay ra nhung mau thuan gia, xung dot gia, khong dich thuc la xung dot ve quan niem nghe thuat giua cac ca nhan hoac cac nhom van nghe si, khong dich thuc la xung dot hoc thuat giua cac ca nhan hoac cac nhom nha khoa hoc; thay vao do, ben trong hoi doc quyen, moi xung dot ve nghe nghiep, chuyen mon deu co nguy co bi bien tuong thanh su dau da giua cac cong chuc, ma cung chu yeu chi xoay quanh nhung chuyen ve quyen loi.

Va chang, kinh nghiem thuc tai dang cho thay nhung no luc chung cua ca cac hoi doc quyen cua van nghe si, ca cac xi nghiep doc quyen trong cac nganh van hoa nghe thuat lan nhung co che kiem soat chung, rot cuoc chi cho thay xuat hien o "dau ra" nhung tac pham van nghe ma net chinh yeu la cot sao khong lam phat y cap tren; co the goi day la mot nen van nghe cot khong lam mat long cap tren, nen van nghe nay khong tinh den hoac chi coi la thu yeu ca su tim toi cai moi trong nghe thuat lan su don nhan hay tho o cua cong chung .

O dau kia, vi nhu o Trung Quoc, noi ma co che to chuc va kiem soat van hoa van nghe cung chua thay doi that nhieu nhung chung nhu van nghe si co khat vong lon khien gioi quan ly chiu chap nhan cho luu hanh nhung sang tac co the gay chan dong xa hoi, lam mech long nhieu the luc; chung nhu ca van nghe si lan gioi quan ly deu co chung khat vong muon dat nuoc ho co duoc nhung san pham van nghe chang nhung khien dong dao cong chung trong nuoc ham thich ma con duoc nhan loai hien tai, the gioi hien tai thua nhan.

Do la chuyen cua xu nguoi. Con o xu ta, cac nhan su chu tri cac hoi van nghe si va xi nghiep nghe thuat doc quyen deu hanh xu theo thoi vien chuc cau an, cot dam bao khong de xay ra chuyen gi bat loi cho vi the quan chuc cua minh, nghia la dung de xay ra dieu gi khien cac cap tren phien long . Dong co ton tai va phat trien nghe thuat bi loai bo hoac tro thanh thu yeu trong thuc te hoat dong cua cac to chuc van hoa van nghe doc quyen.

Do vay, nhung khoan dau tu lon va nho, hoac duoc chia nho rai manh manh gan nhu chia phan “xoa doi”, hoac tap trung vao nhung du an lam nhung tac pham "gio chap", tat ca deu rut tu nguon kinh phi nha nuoc, tuc la tu tien dong thue cua dan; trong truong hop chung dua toi san pham ( sach in, phim anh, v.v…) thi do la nhung san pham thich hop voi viec cho khong tang khong bieu khong chu khong may khi tro thanh nhung san pham can thiet cho nhu cau tieu dung nghe thuat hoac boi bo kien thuc den muc nguoi ta san sang bo tien ra mua; nhung san pham ay sau khi ra doi, sau khi duoc gioi thieu trinh trong rom ra, thi lien den luc cat ky vao kho! Do la nhung san pham van hoa thoa man yeu cau "khong lam cap tren phien long" nhung lai bi cong chung tho o .

Tren day la vai net "dieu kien song" cua van hoa van nghe o ta hien nay, voi su ton tai dang ngay cang to ra qua thoi cua loai hinh hoi doc quyen, xi nghiep van hoa nghe thuat doc quyen va "suc song" qua non yeu cua nhung san pham do cac thiet che nay tao ra.

Trong dieu kien nhu vay, phe binh van nghe that ra se co vai tro tich cuc dang ke neu muon no dong gop vao viec luan ban de tim toi nhung co cau thich hop hon cho cac thiet che van hoa van nghe theo huong dua chung tro ve xa hoi dan su, hoac neu muon no (phe binh van nghe) can du tich cuc vao viec chuan bi von tri thuc can thiet cho lop tac gia va cong chung van nghe tuong lai, chu khong phai chi bang long lam cong viec "buon chuyen" tu dau cho den cuoi cho, cung cap "qua vat" cho cong chung (7), hoac te hai hon, dung bia tac tuong cho mot lop tac gia qua "dat" ngay cang duoc thua nhan nhu cong than cua che do nhung cung ngay cang to ra dang ngo ve kha nang lam giau thuc su cho van chuong nghe thuat dan toc.

Rat co the chinh trong qua trinh can du xoc vac ay, phe binh van nghe se tu nang trinh do minh len.

Tuy nhien, nhu toi da noi o dau bai viet nay, phe binh van nghe khong the tu y tum toc minh ma nang duoc minh len tren cai nen dat lay thut cu; no phai duoc tao nhung dieu kien can ban nao day, duoc cap cho nhung "quyen duoc an noi" nao day, tu do no moi co the phat trien lanh manh .

Thang Chin 2006

  • Lai Nguyen An

Chu thich:

(1) Lai Nguyen An (1987): May y kien ve phe binh van hoc // Quan doi nhan dan, thu bay 11.7.1987 ; in lai trong sach : Lai Nguyen An: Song voi van hoc cung thoi, Ha Noi: Nxb.Thanh nien, in lan thu hai, 2003, tr.324-331.
(2) Xem cac bai tranh luan, but chien tren tap chi Van nghe quan doi tu cuoi 1987 den cuoi 1988 voi su tham gia cua cac tac gia Phan Cu De, Anh Dao (Dao Anh San), Pham Xuan Nguyen, Lai Nguyen An, v.v...
(3) Kornai Janos (1991) : Socialist system. The political economy of communism. Princeton University Press-Oxford University Press.// Ban dich tieng Viet: He thong xa hoi chu nghia. Chinh tri kinh te hoc phe phan. Tong quan kinh te xa hoi chu nghia. Nguyen Quang A dich, Ha Noi 2002 : Nxb. Van hoa thong tin va Hoi khoa hoc kinh te Viet Nam. Chu y : Lien quan den de tai dang ban la phan Hai: Giai phau hoc cua he thong co dien : 3.Quyen luc.3.3.Cac to chuc quan chung (tr.36-37), 4.He tu tuong : 4.1 - 4.6 (tr.46-59).
(4) Kornai Janos : Sdd. tr.36-37.
(5) Kornai Janos : Sdd. tr.8(bang 1.1).
(6) Van nghe so 29, ra ngay 15.8.1951..Dan theo Suu tap VAN NGHE 1948-1954, tap 4 (1951) va tap 5 (1952), Ha Noi : Nxb. Hoi nha van, 2003, tr..23.
(7) Ve khai niem "van hoa qua vat", xem : Vuong Tri Nhan : Buon vui doi viet (So tay van hoc). Ha Noi : Nxb. Hoi nha van, 2000, tr. 110-113.

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Ngân hàng ồ ạt cho vay mua nhà

Cho vay doanh nghiệp khó khăn, các ngân hàng tìm cách đẩy mạnh cho vay tiêu dùng, trong đó nhắm tới nhu cầu mua sắm, sửa chữa nhà ở. Nhưng với kỳ vay dài hạn luôn ẩn chứa rủi ro không chỉ với các ngân hàng mà cả nền kinh tế.

Tìm hiểu: Viet Nam, Lai Nguyen An, Kornai Janos, Ha Noi, he thong xa hoi chu nghia, nhan to thu yeu, chu nghia xa hoi, moi truong xa hoi, van nghe si, su ton tai, dieu quan trong, quan trong hon, binh van, doc quyen, van hoc, den

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Phê bình văn nghệ và đời sống xã hội

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Phê bình văn nghệ và đời sống xã hội bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Phe binh van nghe va doi song xa hoi

Nhan xet, hay lien he ve tin Phe binh van nghe va doi song xa hoi co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Phe binh van nghe va doi song xa hoi de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Chuyen de trong chuyen muc Van hoa.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Chuyen de
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0