Ong quan ho

Tags: Kieu Anh, Thu Thao, Ha Noi, Bac Ninh, Thai Ha, hat quan ho, khong phai la, cau lac bo, ca mua nhac, bai hat, dan ca, ca tru, suu tam, lan dieu, lien hoan, hoc


Ong quan ho
Ong Quyen va mot nghe nhan quan ho
TTCN - Khong thuoc bien che cua mot doan ca hat quan ho nao, cung khong phai la con nha noi trong nghiep dien da suu tam am nhac, nhung ong Quyen lai so huu mot kho tang nhung bai hat, di ban dan ca quan ho co duoc luu truyen trong dan gian voi day du phan loi, phan nhac, phan doi.

“Chu nhan cua ngoi nha quan ho” ay sinh ra tai lang Yen, phuong Kinh Bac, thi xa Bac Ninh - cai noi cua quan ho, nhung gia dinh ong khong he co truyen thong ve bo mon nghe thuat dan gian nay.

Thay giao hoc hat quan ho

Thoi trai tre ong hoc su pham roi day hoc tren truong tinh. Buoc ngoat cua cuoc doi ong la vao nhung nam 1954, 1955. Sau khi hoa binh lap lai tren manh dat Kinh Bac muot ma cau hat dan ca, ong Quyen tinh co gap cac “nhac si xung kich” thoi bay gio la Luu Huu Phuoc, Luu Kham, Nguyen Dinh Phuc... trong chuyen ho di cong tac dien da suu tam ca khuc quan ho tai cac vung que Bac Ninh.

Lang Yen la mot trong nhung “dia chi do” ma doan den tham. Nhu nhieu dan lang khac, nha giao tre cung to mo di theo doan den nha cac nghe nhan quan ho trong lang ma sau nay ong moi biet ten tuoi.

Roi doan cong tac roi lang Yen. May hom sau, ong Quyen di qua dinh lang nghe tieng tap hat quan ho cua may dua tre con trong xom, bat chot trong dau ong loe len y nghi: “Nguoi ta o tan noi xa xoi cach lang minh hang may chuc cay so ma con lan loi ve day suu tam, hoc va ghi lai tung not nhac, tung lan dieu dan ca; trong khi minh o ngay tren que huong quan ho, song cung biet bao nghe nhan, dung tren mot nui di san dan toc chang le khong lam duoc gi...”.

Nghi nhu the, ong Quyen quyet tam theo duoi cho ky duoc nghiep hat ca quan ho.“Buoi sang di day hoc, chieu ve toi lai luc duc mang sach, vo den nha cac nghe nhan trong lang xin hoc hat...”- ong ke.

Hanh trinh “tam su hoc quan ho” cua ong bat dau bang viec chep nhac, chep loi cac bai hat. “Cac cu doc nhanh qua, lai co nhung cau hat, doan loi cu i a oi a... lien tuc, minh khong phai con nha noi nen nhieu khi chep lai thua ra den hai ba chu a, the la bi cac cu mang cho mot tran...”. Chep duoc day du chinh xac loi, nhac cua bai hat da kho, luyen giong va hat dung nhac, dung phong cach con kho hon. Kho den noi co hom toi ve ong bi dau hong may ngay sau van chua khoi.

“Nay nho thuong toi phai di tim...”

Cau hat ay, ong ngam lai dung voi cuoc doi minh. Sau khi da hat duoc nhung lan dieu co ban, nhung bai hat “vat” cua quan ho, ong Quyen thay rang “nhung gi minh linh hoi duoc la qua it so voi kho tang dan ca quan ho cua dan toc”.

Vay la sau nhung gio day hoc ong lai khan goi len duong den cac thon lang trong huyen ngoai xa de suu tam, hoc va luu giu bai hat. Hanh trang len duong ngay ay cua ong la “mot chiec cap voi mot dong giay nhap, mot vai cay but va mot chiec may ghi am co lo si dung pin con tho to bang nam tay, luc chay luc khong...”.

Ghi chep bang tay thi khong co gi de noi nhieu, “cac cu cu doc, minh cham chu lang nghe va ghi lai” nhung kho khan ngoai du tinh cung khong phai la it: “Doi voi nhung nghe nhan san sang truyen day va cho chep loi, nhac thi viec hoc hat va luu giu bai hat rat don gian. Nhung cung co truong hop cac cu khong chiu truyen day va tham chi khong cho chep nhac, hoc loi”.

Mot lan ve mot lang quan ho hoc hat, ong rat mung vui vi duoc nghe cac cu hat nhieu lan dieu co, nhieu bai doi dap hay tuyet. Nhu thuong le, ong lay giay but toc ky loi ca. Cac cu dang hat bong dung lai, sinh nghi vi so “mat bi kip gia truyen cua lang, sang nam di thi hoi thi se khong con thu vi va bat ngo nua...”.

Khong chiu thua, hom sau ong lai den, lai ngoi nghe nhung tay thi khong mang theo gi ca. Cac cu hat rat soi noi, hao hung va yen tam rang bi kip cua lang se khong bi truyen ra ngoai. Nao ngo trong tui ao ong Quyen da san may ghi am! “That may ma cac cu hieu duoc tam y nen sau do cung khong trach va lai con truyen day cho…”.

Kho bau cua nguoi quan ho

Den nay, sau hon 40 nam lan loi suu tam va hoc hat quan ho, ong Quyen da luu giu duoc mot tai san lon cac bai hat, lan dieu dan ca quan ho. Can phong nho be cua ong chua den hon 20 cuon so chep tay cac bai hat. Tai lieu va sach noi ve dan ca quan ho cung duoc ong suu tam kha nhieu.

So luong bai hat dan ca quan ho co ma ong Quyen suu tam duoc len den gan 1.000 bai, duoc sap xep kha bai ban va khoa hoc. “200 bai hat quan ho giong chinh; 200 bai hat doi lai cong voi khoang 377 bai hat di ban nua la gan den 800 bai. Ngoai ra, von dan ca quan ho con co them hon 100 bai hat doc (hat don ma chua co hat doi) nua”.

So voi thuc te cac bai quan ho duoc biet den hien nay, con so qua lon nay khien khong it nguoi nghi ngo. “Nhung neu ai do nam chac, hieu ro ban chat cua quan ho thi con so nay van la con it - ong giai thich - boi vi quan ho co la loi hat doi - dap nen 200 bai hat chinh se co 200 bai hat doi. Moi vung mien, lang hat quan ho lai co nhung di ban, nhung kieu cach hat khac nhau. Tinh trung binh mot bai hat chinh hay doi deu co mot di ban”.

Ngoai ra, theo ong, cach hat quan ho co dang bi mai mot dan, trong khi cach hat quan ho theo kieu san khau thi dang pho bien khap noi: “Quan ho co chi chu yeu la hat doi - dap, khong nhac dem, hat lien vong va bat buoc phai dam bao duoc chuan muc “vang - ren - nen - nay”. Tho doi tho, y doi y va tuan thu nghiem ngat theo le, luat nhat dinh....”.

Ong Quyen chua bao gio coi kho tang quan ho thu thap duoc la gia san cua rieng minh ma rat san long truyen lai cho moi nguoi. Nguoi dan lang Yen con nho vao nhung nam 1969-1970 khi Doan quan ho Bac Ninh duoc thanh lap, cac dien vien cua doan phai ve tan lang de xin hoc cac lan dieu quan ho ma ong Quyen luu giu. Nam 2000, CLB quan ho UNESCO - Bac Ninh duoc thanh lap, ong duoc tin nhiem bau la chu nhiem va o cuong vi moi nay ong da dem het “lung von” minh co de lam giao an, giao trinh truyen day.

Ngay ngoi nha cua minh, ong Quyen cung cho CLB muon de lam “dai ban doanh”. Cac hoi vien trong CLB chu yeu den tu cac lang trong tinh. Moi thang mot lan, ong Quyen lai to chuc cac cuoc hat giao luu, bieu dien giua cac lang voi nhau. Dau xuan nay, tin vui den voi ong Quyen va nhan dan cac lang quan ho trong tinh khi ma Thu tuong Chinh phu da co quyet dinh phan cong Bo Van hoa - thong tin lap ho so gui UNESCO cong nhan dan ca quan ho la di san phi vat the cua the gioi.

Luc chung toi tu gia lang Yen, cung la luc ong Quyen cung voi cac hoi vien khac cua CLB quan ho cat len tieng hat: “Nguoi oi nguoi o dung ve...”.

NGUYEN QUOC VIET AN

Chi em "nha ca tru"

Ong quan ho
Kieu Anh (trai) va Thu Thao hat ca tru tai cau lac bo Hoi Nghe si san khau dien anh Ha Noi
Nhan huy chuong vang tai Lien hoan ca tru toan quoc lan 1 to chuc tai Ha Noi tuan qua co hai co be Nguyen Kieu Anh va Nguyen Thu Thao (11 tuoi). Nhung lan dieu ca tru co kinh von kho hieu, kho hat duoc hai em xu ly ngon o…

Buoi thi hom 2-4, khi Kieu Anh len chieu hat, tu phia khan gia bong xuat hien mot vi tuoi co ngoai 70, tay huo huo chiec mu, mieng keu len sung suong “Hoan ho ca tru. Ca tru da ve Thang Long roi!” khien moi nguoi cuoi o. Nhung co le nguoi sung suong nhat la bac lao nien danh trong va nguoi dan ong choi dan day ngoi ben Kieu Anh.

Nguoi truoc la bac Nguyen Van Mui - ong noi cua Kieu Anh, con nguoi sau la anh Nguyen Van Khue - bac ruot cua em. Giao su Tran Van Khe tai buoi noi chuyen ve nghe thuat ca tru trong khuon kho lien hoan nay cung khen Kieu Anh va Thu Thao cam phach rat dung, “rat ra chat”.

Hai chi em Kieu Anh va Thu Thao la the he thu 7 theo nghiep ca tru cua dong ho. Cu sau doi cua hai em la Nguyen Duc Y, do thu khoa nam Nham Ty (1852), lam quan tri huyen, tung duoc voi vao cung de day hat cho cac ca nuong. Thoi vua Thanh Thai, ca nuong Nguyen Thi Tuyet (bac Mui goi bang ba) duoc vua vo cung sung ai, thuong dat lap ap, dat ten la ap Thai Ha (cau lac bo ca tru nha bac Mui lay ten Thai Ha cung vi the) (+).

Ong noi bac Mui la Nguyen Van Cuu kep dan ngot noi tieng kinh ky. Tieng dan ay duoc truyen day lai cho cha bac Mui. Den luot cac con bac Mui cung say me nghiep nha: co ut Thuy Hoa la hoc tro chan truyen cua nghe nhan ca tru Quach Thi Ho, anh Nguyen Van Khue (bo cua Thu Thao) hien dang cong tac tai Doan ca mua bien phong, anh Nguyen Manh Tien cong tac tai Doan ca mua Thang Long.

Len sau tuoi, Kieu Anh va Thu Thao bat dau ngan nga nhung “Hong hong tuyet tuyet, moi ngay nao chua biet cai chi chi...” trong su theo doi va huong dan cua co va ong noi. Cang hoc cang thay kho. Kieu Anh noi: “Kho o cho vua hat vua phai danh phach, phai hat tron vanh ro chu, lai phai hieu loi tho nua”. Tho co loi le y tu sau xa, hieu duoc tho qua la kho doi voi hai co be. The nen ca nha hop luc tim cach giai nghia nhung cau tho theo nhung hinh anh, tinh cam don gian va gan gui nhat. Con ong noi thi bao “Ca tru phai hoc tu be, cang lon cang ngam dan. Cac chau sap len cap 2, roi den cap 3 la se hieu duoc thoi ma!”.

Sau nam nam hoc hat, hai co be da the hien duoc 9/80 lan dieu ca tru. Co nhung bai phai luyen di luyen lai hai, ba nam troi moi tam on. Co nhung cau hat kho den muc... phat khoc nhu cau “oan thoi oan” trong bai Hat ru. Chua ke vao den truong lai bi lu ban cung lop treu choc, bao la “hat chuot chu”! So giai thuong ma hai chi em gianh duoc da kha kha. Kieu Anh nhan HCV trong Lien hoan dan hat dan ca TP Ha Noi nam 2003, HCV giong dan ca hay nhat Lien hoan ca mua nhac nganh giao duc dao tao Ha Noi nam 2003, 2005. Thu Thao doat giai nhat Lien hoan ca mua nhac quan Tay Ho, duoc cong dien trong Lien hoan ca mua nhac nganh giao duc dao tao nam 2005.

Thu Thao la hoc sinh lop 5 truong tieu hoc Nhat Tan, con Kieu Anh hoc lop 5 truong Chu Van An buoi sang, chieu hoc dan tranh tai Nhac vien Ha Noi. Moi ngay hai chi em danh ra mot tieng de hoc hat. Toi thu sau hang tuan, Thao va Anh cung ca nha di dien tai cau lac bo Hoi nghe si san khau dien anh (51 Tran Hung Dao, Ha Noi).

UYEN LY

(+) Cau lac bo ca tru Thai Ha co trong danh sach cac doan nghe thuat tieu bieu cua Nha van hoa the gioi tai Phap. Ca nha bac Mui tung di Phap, Bi , Ha Lan, Nhat, Anh, Thuy Si bieu dien, gioi thieu nghe thuat ca tru VN.

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

Tìm hiểu: Kieu Anh, Thu Thao, Ha Noi, Bac Ninh, Thai Ha, hat quan ho, khong phai la, cau lac bo, ca mua nhac, bai hat, dan ca, ca tru, suu tam, lan dieu, lien hoan, hoc

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: "Ông quan họ"

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet "Ông quan họ" bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Ong quan ho

Nhan xet, hay lien he ve tin Ong quan ho co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Ong quan ho de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin van hoa trong chuyen muc Van hoa.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin van hoa
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0