Nu si Bang Nhan vinh Ngu Hanh Son

Tags: Bang Nhan, Ngu Hanh Son, Quang Nam, Duc Thuy, Vinh Ngu Hanh Son, Thang Long, Ba Huyen Thanh Quan, The ky XIX, The ky XX, su xuat hien, Nui Non Nuoc, nu si, bai tho, hoai co, phong canh, thanh


Nu si Bang Nhan vinh Ngu Hanh Son
Dau the ky XIX nhung bai tho Nom mang am dieu hoai co nhu Thang Long thanh hoai co, Qua deo Ngang, Chieu hom nho nha... da khien cho ba huyen Thanh Quan tro thanh mot nu si danh tieng thi cuoi the ky XIX dau the ky XX, su xuat hien cua nhung bai tho "Qua cua Han", "Vinh Ngu Hanh Son" da dua ba Bang Nhan buoc len mot vi tri xung dang tren van dan.

Bang Nhan la goi theo ten chong, ba ten la Le Thi Lieu (1853-1927), que lang Phung Tri, nay thuoc xa Dai Dong, huyen Dai Loc, tinh Quang Nam. Khi ba cat tieng khoc chao doi vua moi 5 nam thi thuc dan Phap da no sung ban vao cua bien Da Nang mo dau cuoc xam lang dat nuoc ta, tu do cho den suot cuoc doi ba phai song trong canh nuoc nha bi chim dam trong no le.

Chong ba la ong Phan Quy, mot nguoi noi tieng hay chu o dat Quang Nam, que lang Gia Coc, nay thuoc xa Dai Minh cung huyen voi ba. Ong Quy lam chuc Bang ta, con dau dat ten Nhan. Ngay truoc, nguoi ta thuong lay ten con dau de goi cha me nen ong Quy duoc goi la ong Bang Nhan. Luc ong con song, chua ai biet ba co tai lam tho, chi sau khi ong qua doi ba moi thuong hay xuong hoa tho van voi cac danh si duong thoi va noi tieng khap tinh. Theo Quach Tan, tieng tam cua ba khien nhieu nguoi nghi ngo, theu det nhung cau chuyen khong hay ve ba. Nguoi cho rang hon ong Quy da nhap vao ba giup ba lam tho, nguoi lai lam cau doi de mia mai ba:

"Phung hoang dua, bim bip cung dua,
Mam thau nhip, mo nang cung nhip"

"Trau tria long canh theo ngan nhan
Chung cha thanh am du bon nghe".

Ho muon am chi ba la ke tam thuong, la thu "bim bip”, "mo nang”, kem tai ma cung dua doi lam tho hau co co hoi gan gui, chung cha voi cac tao nhan mac khach. De xua tan nhung loi ong, tieng ve do va khang dinh tai nang, ban linh cung coi cua minh, ba da dap lai bang cau:

"Trau nghe khong so cop
Non not moi nho sung bap chuoi
Hung hang nao ngai ven tau cau".

Nhung du luan roi cung qua di nhu lan gio thoang, chi co nhung gia tri dich thuc moi ton tai lau dai, vuot qua nhung su sang loc cua cong chung de ton tai voi thoi gian. Tho cua ba Bang Nhan da dat duoc nhung dieu do nen co suc song lau ben. Cung nhu ba Huyen Thanh Quan, ba Bang Nhan rat noi tieng ve tho quoc am. Ba sang tac nhieu nhung den nay chi con luu lai 2 bai, do la bai "Qua cua Han" va bai "Vinh Ngu Hanh Son".

***

Khong biet tu bao gio, o mien Trung da luu hanh cau doi:

Binh Dinh An Nhon Tam Dong Thuy
Quang Nam Dien Phuoc Ngu Hanh Son.

(vo danh)

nham gioi thieu voi chung ta hai thang canh noi tieng la Tam Dong Thuy o huyen An Nhon tinh Binh Dinh va Ngu Hanh Son o huyen Dien Phuoc tinh Quang Nam, ngay nay thuoc thanh pho Da Nang.

Nu si Bang Nhan vinh Ngu Hanh Son
NGU HANH SON con co ten nui NON NUOC la mot danh thang cua Quang Nam-Da Nang, nam cach trung tam thanh pho khoang 7 km ve phia Dong Nam. Quan the nui Non Nuoc co sau ngon la Kim son, Moc son, Thuy son, Tho son, rieng Hoa son co hai ngon nam ke nhau la Am Hoa son va Duong Hoa son. Do la nhung nui da voi da bien thanh cam thach, voi mot do cao vua phai va nhung hinh dang vo cung ky thu. Noi day phong canh huu tinh, vua co nui, song, hang, dong, bien ca, vua co chua chien thanh u, tinh mich, qua la mot tang pham vo gia cua thien nhien.

Tu xua Ngu Hanh Son da co suc hap dan nhieu nguoi, tu cac bac vuong gia nhu Quoc chua Nguyen Phuoc Chu, vua Minh Menh den cac thi nhan, du khach trong va ngoai nuoc deu da den van canh va de lai nhung ang tho van bat hu. Cam xuc truoc ve dep huyen ao, tho mong cua thang canh que nha, nu si Bang Nhan cung da ghi lai nhung rung dong chan thanh cua minh trong bai tho:

Vinh Ngu Hanh Son

Canh tri nao hon canh tri nay,
Bong Lai tien canh han la day.
Nui chen sac da pha mau gam,
Chua nuc hoi huong khoi lon may.
Ngu phu gac can ngoi mat nuoc,
Tieu phu chong bua tua lung cay.
Nhin xem phong canh ua long khach,
Vut mat Truong Son ac xe tay.

Trong bai tho, nu si het loi ca ngoi Ngu Hanh Son, mot canh tri khong noi nao sanh bang: "Bong lai tien canh han la day".

Nu si Bang Nhan vinh Ngu Hanh Son

Khang dinh Ngu Hanh Son la tien canh, ba Bang Nhan khong chi muon noi noi day la chon danh lam, thang canh ma con nhan manh den ve dep thanh khiet vuot len tren nhung rang buoc, kho dau cua tran the. Coi tien la bieu tuong cua nhung gi dep de, sung suong, cua hanh phuc vinh hang ma con nguoi luon mo uoc. Buoc den Ngu Hanh Son, du khach nhu lac buoc vao chon bong lai, cau tho da khac sau mot an tuong ve Ngu Hanh Son tuyet dep, dep mot cach huyen ao, nua hu nua thuc nhu coi tien.

Nguyen Trai khi vieng nui Duc Thuy (con co ten la nui Non Nuoc), o tinh Ninh Binh, cam xuc truoc thang canh nay cung da cho rang Duc Thuy la: “Tien canh truy tran gian" (Canh tien roi coi tuc) de ca ngoi ve dep ky ao cua nui Duc Thuy ma thien nhien da ban tang cho con nguoi. Doi voi Nguyen Trai, Duc Thuy son la tien canh thi ba Bang Nhan cung cam nhan nhu the ve Ngu Hanh Son.

Mieu ta Ngu Hanh Son, ba Bang Nhan da lam noi bat ve dep cua nhung nui da cam thach long lanh tua gam: "Nui chen sac da pha mau gam". Ma cam thach tai day cung rat doc dao, moi hon nui co mot mau sac rieng: Thuy son mau hong, Moc son mau trang, Hoa son mau do, Kim son mau thuy mac chu khong lan lon nhieu mau nhu cam thach o Huong son: "Da ngu sac long lanh nhu gam det" (Chu Manh Trinh -Huong Son phong canh)

Quan the Ngu Hanh Son khong chi dep ve canh tri thien nhien ma noi day la dat thieng cua xu Quang, voi nhieu ngoi chua co, nhung bia da, tuong Phat duoc xay dung tu dau the ky XVII, mot the gioi chua chien, hang dong, khoi huong nghi ngut tao nen mot khung canh thieng lieng, thoat tuc khien du khach khi buoc chan vao la co the trut bo moi uu tu, phien muon cua tran gian de dam minh trong khong khi tinh lang, huyen ao, lung linh, cua bau troi canh Phat:

“Chua nuc hoi huong khoi lon may
Ngu phu gac can ngoi mat nuoc
Tieu phu chong bua tua lung cay"

Tu nhung rung cam truoc ve dep cua Ngu Hanh Son, ba Bang Nhan lai uu tu truoc hien tinh cua dat nuoc:

"Nhin xem phong canh ua long khach
Vut mat Truong Son ac xe tay"

Cau tho cuoi moi doc qua chi la cau ta canh Ngu Hanh Son ve chieu, khach say sua ngam canh ma quen ca thoi gian, chot nhin len dinh nui mat troi da xe ve tay. Nhung suy ngam ky, ta moi thay ngoai nghia ta thuc ra, no con an chua mot noi niem tam su cua nha tho: phong canh nuoc nha dep nhu the ma nay da vao tay thuc dan Phap "ac xe Tay", dau don biet chung nao! That la mot tieng keu xe long phat ra tu trai tim nong nan yeu nuoc, tieng keu bi thuong vut tan troi xanh lam rung dong long nguoi, tao nen cai hon cua bai tho khien nguoi ta phai tinh mong ma quay ve voi thuc trang dau thuong cua to quoc. Cau tho nhu mot vien kim cuong toa sang, tiec thay khi truyen tung vi so dong den thoi cuoc khien bai tho bi cam, nen da sua cau ket thanh: "Khen bay tho troi kheo dap xay" lam giam di rat nhieu gia tri cua bai tho.

Voi mot tam hon dat dao cam xuc, mot trai tim chan chua yeu thuong nu si Bang Nhan da de lai mot bai tho ta canh rat hay, hiem thay trong lang tho quoc am nen duong thoi bai Vinh Ngu Hanh Son da duoc truyen tung khap noi tu Nam chi Bac. Tron cuoc doi song trong canh dat nuoc bi xam lang, ba luon canh canh ben long noi dau mat nuoc, cho du khi "Qua cua Han" ngua xe nhon nhip hay luc say sua thuong ngoan thang canh cua non song ba van khong quen duoc que huong dang roi vao tay thuc dan Phap.

Chau Yen Loan

Sach tham khao:
1) Nguyen Trong Hoang- Ngu Hanh Son, NXB Da Nang
2) Quach Tan - Ba Bang Nhan, Tap chi Xua va Nay so 54B-8-1998

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

“Loạn” tuyển sinh vì mỗi trường một kiểu?

Dùng kết quả của kỳ thi THPT quốc gia để xét tuyển, nhiều trường xuất hiện tổ hợp khối thi lạ, thậm chí xét cả học bạ, hạnh kiểm… Thêm nữa, mỗi thí sinh sẽ có từ 6-9 nguyện vọng xét tuyển vào ĐH, CĐ khiến kỳ tuyển sinh ĐH, CĐ năm 2015 có phần rắc rối, hỗn loạn cho cả nhà trường lẫn thí sinh.

Tìm hiểu: Bang Nhan, Ngu Hanh Son, Quang Nam, Duc Thuy, Vinh Ngu Hanh Son, Thang Long, Ba Huyen Thanh Quan, The ky XIX, The ky XX, su xuat hien, Nui Non Nuoc, nu si, bai tho, hoai co, phong canh, thanh

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Nữ sĩ Bang Nhãn vịnh Ngũ Hành Sơn

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Nữ sĩ Bang Nhãn vịnh Ngũ Hành Sơn bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Nu si Bang Nhan vinh Ngu Hanh Son

Nhan xet, hay lien he ve tin Nu si Bang Nhan vinh Ngu Hanh Son co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Nu si Bang Nhan vinh Ngu Hanh Son de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Van hoc trong chuyen muc Van hoa.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Van hoc
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0