Nhung ten goi cua Ha Noi qua cac thoi ky lich su

Tags: Ha Noi, Dai Viet, Long Thanh, Phuong Thanh, Ha Thanh, Hoang Dieu, Lich su Viet Nam, Kinh thanh Thang Long, Thanh Dai La, kinh do, ten goi, phong kien, phuong bac, duoc dung, thoi ky, dong
Nhung ten goi cua Ha Noi qua cac thoi ky lich su

Thang Long-Ha Noi la kinh do lau doi nhat trong lich su Viet Nam. Truoc khi tro thanh kinh do cua nuoc Dai Viet duoi trieu Ly (1010), manh dat dia linh nhan kiet nay da tung la trong tran cua phong kien phuong Bac (nha Tuy 581-618, nha Duong 618-907).

Tu khi hinh thanh cho den nay, Thang Long-Ha Noi co nhieu ten goi khac nhau duoc chep trong su sach Nha nuoc Viet Nam:

1 - Long Do: Truyen thuyet ke rang, luc Cao Bien nha Duong, nam 866, dang dap thanh Dai La, phat hien than nhan hien len tu xung la than Long Do. Do vay, su sach thuong goi Thang Long la dat Long Do.

2 - Tong Binh: Tong Binh la ten dat tri so cua the luc do ho phuong Bac thoi Tuy (581-618), Duong (618-907). Truoc do, tri so do ho phuong Bac dong o vung Long Bien (tuc Bac Ninh ngay nay), den doi Tuy, moi chuyen den Tong Binh.

3 - Dai La: Theo kien truc xua, kinh do bao gio cung co "tam trung thanh quach": trong cung la Tu cam thanh (buc thanh mau do tia) noi vua va hoang toc o, giua la Kinh thanh va ngoai cung la Dai La thanh.

Nam 866, Cao Bien boi dap cho Dai La thanh rong va vung chai hon truoc. Tu do, co ten goi thanh Dai La. Boi the, trong Chieu doi do cua vua Ly Thai To (1010) co viet: "... Huong chi thanh Dai La, do cu cua Cao Vuong (tuc Cao Bien) o giua troi dat...".

4 - Thang Long: Sach "Dai Viet su ky toan thu" chep: "Mua thu, thang 7 nam Canh Tuat (1010), vua tu thanh Hoa Lu doi do ra Kinh phu thanh Dai La, tam do thuyen duoi thanh, co rong vang hien len o thuyen ngu, nhan do doi ten thanh goi la thanh Thang Long". Day la ten goi co tinh van chuong nhat, goi cam nhat trong cac ten ve Ha Noi.

5 - Dong Do: Sach "Dai Viet su ky toan thu" chep: "Mua ha thang 4 nam Dinh Suu (1397) lay Pho tuong Le Han Thuong (tuc Ho Han Thuong) coi phu do ho la Dong Do".

Trong "Kham dinh Viet su thong giam cuong muc" co giai ro: "Dong Do tuc Thang Long, luc ay goi Thanh Hoa la Tay Do, Thang Long la Dong Do".

6 - Dong Quan: Quan quan nha Minh goi Thang Long la Dong Quan voi ham nghia ky thi Kinh do cua nuoc ta chi duoc vi la "cua quan phia Dong" cua Nha nuoc phong kien Trung Hoa. Theo su sach, nam 1408, quan Minh sau khi danh bai cha con Ho Quy Ly da dong do o thanh Dong Do, doi ten thanh Dong Quan.

7 - Dong Kinh: Thoi Le, vi Thanh Hoa co Tay Do, cho nen goi thanh Thang Long la Dong Kinh.

8 - Bac Thanh: Doi Tay Son (1787-1802) vi kinh do dong o Phu Xuan (Hue), nen goi Thang Long la Bac Thanh.

9 - Thang Long: Nam 1802, vua Gia Long quyet dinh dong do o Phu Xuan (Hue), khong ra Thang Long. Ten Thang Long da co tu lau doi, nen Gia Long thay khong tien bo di, van giu ten Thang Long, nhung doi chu Long la Rong thanh chu Long la thinh vuong, lay co rang rong la tuong trung cho nha vua, nay vua khong o day thi khong duoc dung chu Long la rong.

Viec thay doi noi tren xay ra nam 1805.

10 - Ha Noi: "Nam 1831, vua Minh Mang dem kinh thanh Thang Long cu hop voi may phu huyen xung quanh nhu huyen Tu Liem, phu Ung Hoa, phu Ly Nhan va phu Thuong Tin lap thanh tinh Ha Noi, lay khu vuc kinh thanh Thang Long cu lam tinh ly cua Ha Noi".

Ngoai nhung ten chinh quy duoc chep trong su sach do cac trieu dai phong kien Nha nuoc Viet Nam dat ra, Ha Noi con co nhung ten goi khong chinh quy duoc dung trong van tho, ca dao... nhu:

1 - Truong An (Trang An): Truong An la ten kinh do cua hai trieu dai phong kien thinh tri vao bac nhat cua Trung Quoc. Tien Han (206 truoc Cong nguyen-8 sau Cong nguyen) va Duong (618-907), duoc cac nha Nho nuoc ta su dung nhu mot danh tu chung chi kinh do, thi du:

Chang thom cung the hoa nhai
Dau khong thanh lich cung nguoi Truong An.

Chu Truong An o day chi kinh do Thang Long.

2 - Phuong Thanh (Phung Thanh): Dau the ky 16, Trang nguyen Nguyen Gian Thanh, nguoi Bac Ninh, viet bai phu Nom noi tieng "Phuong Thanh xuan sac phu" ta canh sac mua xuan o thanh Phuong tuc thanh Thang Long doi Le. Phuong Thanh hay Phung Thanh duoc dung trong van hoc nuoc ta de chi thanh Thang Long.

3 - Long Bien: Long Bien von la vung dat phat trien cua nuoc ta, la noi quan lai nha Han dong nhiem so o Giao Chau (ten nuoc ta luc bay gio).

4 - Long Thanh: Long Thanh la ten viet tat chi kinh thanh Thang Long. Nha tho Ngo Ngoc Du, sau chien thang Xuan Ky Dau (1789) co viet bai Long Thanh quang phuc ky thuc ghi chep viec khoi phuc Long Thanh tuc thanh Thang Long thoi Tay Son.

5 - Ha Thanh: Ten Ha Thanh duoc dung nhieu trong tho ca de chi Ha Noi nhu bai Ha Thanh chinh khi ca cua Nguyen Van Giai, Ha Thanh hieu vong cua Ba Giai, v.v...

6 - Hoang Dieu: Sau Cach mang Thang Tam nam 1945, nhieu bai bao da su dung ten Hoang Dieu de chi Ha Noi, tuong nho den tam guong lam liet cua vi tong tran Hoang Dieu.

Thuc ra, con nhieu tu duoc dung trong dan gian de chi Thang Long-Ha Noi nhu: Ke Cho (Kheo tay hay nghe, dat le Ke Cho); Kinh Ky (Thu nhat Kinh Ky, thu nhi pho Hien). Thuong Kinh (Chang thom cung the hoa nhai, Chang lich cung the con nguoi Thuong Kinh)...

(Theo Bao QDND)

Viet Bao

Tìm hiểu: Ha Noi, Dai Viet, Long Thanh, Phuong Thanh, Ha Thanh, Hoang Dieu, Lich su Viet Nam, Kinh thanh Thang Long, Thanh Dai La, kinh do, ten goi, phong kien, phuong bac, duoc dung, thoi ky, dong

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Những tên gọi của Hà Nội qua các thời kỳ lịch sử

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Những tên gọi của Hà Nội qua các thời kỳ lịch sử bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Nhung ten goi cua Ha Noi qua cac thoi ky lich su

Nhan xet, hay lien he ve tin Nhung ten goi cua Ha Noi qua cac thoi ky lich su co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Nhung ten goi cua Ha Noi qua cac thoi ky lich su de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin van hoa trong chuyen muc Van hoa.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin van hoa
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0