Nhung dieu ly thu chua biet ve vi dam xu Nghe

Tags: Bac Ho, Nghe Tinh, Viet Nam, Van Hoa Dan Gian, dieu ly thu, dan ca, Xu Nghe, dan toc, lan dieu, co the, san khau, vi, dam, cau, tinh


– Cau ho xu Nghe la giai dieu am tinh que ma Bac Ho con thuong nho mai truoc luc di xa.

TIN BAI KHAC

Nuoi duong tam hon HS bang CLB dan ca trong truong hoc
Bac Ho trong ky uc co hoc sinh piano dat Ha thanh
Vien keo cua Bac Ho

Tu xa xua, Nghe Tinh la mien bien gioi cuc Nam cua Quoc gia Dai Viet. Noi day da hinh thanh hai vung van hoa dan gian mang sac thai rieng biet cung song song ton tai.

Bac Ho va thieu nhi vui lien hoan van nghe
Nhung dieu ly thu chua biet ve vi dam xu Nghe

Do la van hoa dan gian cac dan toc thieu so song rai rac khap mien Tay rong lon (chiem khoang 2/3 dien tich tu nhien toan Tinh) va van hoa dan gian cua nguoi Viet (dan toc kinh), song o mien trung du, dong bang va ven bien.

Trong kho tang van hoa Dan gian Dan toc co truyen ay, thi dan ca la mot trong nhung loai hinh tieu bieu, mang nhung net dac trung ban dia ro nhat.

“Dien da” voi dan, di tim cau vi dam

De xay dung mot nen van nghe moi Viet Nam dam da ban sac dan toc, chung ta khong the khong coi trong viec suu tam, nghien cuu va phat huy nguon van hoa van nghe dan gian noi chung, dan ca noi rieng.

Viec nay phai duoc tien hanh mot cach khan truong cap bach, boi vi dan ca chi ton tai dong thoi voi su ton tai cua cac nghe nhan dan gian, ma phan lon nhung nghe nhan do deu da o vao tuoi "xua nay hiem" dang gan dat xa troi, neu khong kip thoi khai thac thi e rang von co quy bau ay se di theo cac cu ve the gioi ben kia. Nhu vay chung ta khong chi co loi voi cha ong ma con mac loi voi ca con chau sau nay.

Y thuc duoc dieu do, nhieu thap ky qua, cac nha nghien cuu van hoa dan gian tinh nha da co nhieu dot dien da khap cac mien que trong tinh de suu tam khai thac von co quy bau do. Tieu bieu trong so ho phai ke den cac ong (ba): Ninh Viet Giao, Nguyen Dong Chi, Thai Kim Dinh, Tran HuuThung...(suu tam van hoc); Le Ham, Dao Viet Hung, Le Quang Nghe, An Thuyen, Hoang Tho...(suu tam Dan ca); Bich Thu, Tran Nghien (suu tam My thuat); Lan Phuong (suu tam mua) ...

Rieng Doan Dan ca Nghe An thi hau het cac dien vien va nhac cong deu phan ra tung top thuc hien che do "3 cung" voi cac nghe nhan dan gian (cung an + cung o + cung hoc tap - hoc hat, hoc mua, hoc dan) trong nhieu dot dien da, co nhung dot" nam vung" suot hon 3 thang.

Nhieu tu lieu quy ve van hoa van nghe dan gian - dan toc da duoc suu tap khai thac va su dung; nhieu cong trinh nghien cuu va thuc nghiem da duoc cong bo bang phuong tien in an (xuat ban sach va bang dia) va bang cong dien tren san khau hoac tren song phat thanh truyen hinh…

Nhung dieu ly thu chua biet ve vi dam xu Nghe
"Oi cau ho xu so, sao tham duom tinh que"

Xin diem qua may net co ban ve dan ca vi dam de ban doc co the hinh dung duoc phan nao dien mao cua no.

The hat vi: Vi co nhieu dieu nhu: vi do dua, vi phuong vai, vi phuong cay, vi phuong vong, vi phuong che, vi dong ruong, vi treo non, vi muc dong, vi chuoi, vi gheo...

Vi thuoc the ngam vinh, bang phuong phap pho tho dan toc ( luc bat, song that luc bat, luc bat bien the...).

Vi thuong la hat tu do, khong co tiet tau tung khuon nhip, nguoi hat co the co dan mot cach ngau hung. Am dieu cao thap ngan dai co khi con tuy thuoc vao loi tho (ca tu) bang hay trac, it tu hay nhieu tu.

Tinh dieu (tinh bieu cam) thi tuy vao moi truong hoan canh, khong gian thoi gian va tam tinh cua nguoi hat. Am vuc cua vi thuong khong qua mot quang 8. Tinh dieu vi nghe trang trai menh mang sau lang, bang khuang xao xuyen, tha thiet an tinh. Tuy vay, van co loai vi gheo va vi muc dong nghe di dom hai huoc, nghich ngom hon nhien tuoi tre.

The hat dam: Dam la the hat noi, bang tho ngu ngon (tho / ve 5 chu), noi cach khac thi dam la tho ngu ngon / ve nhat trinh duoc tuyen luat hoa. Dam cung co nhieu lan dieu nhu: Dam ke, dam cua quyen, dam ru, dam ve, dam noi, dam xam...

Khac voi vi, dam la the hat co tiet tau ro rang, co phach manh phach nhe, co nhip noi nhip ngoai.Thong thuong mot bai dam co nhieu kho, moi kho co 5 cau (cau 5 thuong diep lai cau 4), moi cau co 5 tu (khong ke phu am dem). Tuy vay, cung co nhung bai dam/ ve khong phan kho ro rang, ma cu hat mot leo, co khi den hang chuc hang tram cau, va moi cau cung khong nhat nhat 5 chu ma co the 4 hoac 6,7 chu (do loi tho bien the).

Dam rat giau tinh tu su, tu tinh, ke le khuyen ran, phan tran bay giai. Cung co loai dam di dom khoi hai, cham biem trao long.Va co ca dam tru tinh giao duyen.

Moi truong - Khong gian va tinh chat dien xuong

Qua tim hieu va nghien cuu ve tinh chat va moi truong khong gian dien xuong dan ca ho-vi-dam ta thay rang:

1. Hat gan voi khong gian va moi truong lao dong nhu: cay cay, gat hai, dap dap dao muong, chan trau, cat co (dong que); tung chai keo luoi, cheo chong thuyen be (song nuoc); hai cui, dot than, but tranh, keo go, boc mang (nui non); quay to det vai, truc lua, dan lat ( xom thon).

2. Hat mang tinh du hy vao nhung dip Hoi he, Tet nhat, Dinh dam, hoac nhung dem trang thanh gio mat ban be giao du thuong ngoan, thi tho tai nang ung tac van chuong chu nghia.

3. Tinh giao duyen giua nhung lua doi trai gai de tho lo tam tinh, de gui gam niem thuong noi nho, de ken chon trai tai gai dam, tim ban tram nam.

4. Tinh tu tinh, nghia la muon cau hat de boc lo noi tam. Nhung noi niem sau kin, nhung uan khuc cuoc doi, nhung manh tinh dang do, nhung so liep long dong, hoac la de bieu thi su bat binh xa hoi.

5. Tinh tu su. Tuc la dung hinh thuc ke ve de thuat lai nhung su viec xay ra trong lang ngoai xa, hoac ke ve mot su tich, mot giai thoai nao do, hoac muon bieu duong nguoi tot viec tot, hay phe phan nhung thoi hu tat xau...

6. Tinh chat tam linh. Tuc la hat trong khi tho cung, te le, cau vong cau dong, phu thuy, lam chay lam dan...

7. Tinh giao huan. Thong qua cau hat de day bay khuyen nhu nguoi doi ve nhung dieu hay le phai, ve thuan phong my tuc,ve dao ly nhan nghia ,ton su trong dao, tu duc tam tong,ve le lang phep nuoc, ve anh hung nghia khi , ai quoc trung quan...

8. Tinh hanh nghe (muu sinh) doi voi cac phuong tro chuyen nghiep hoa, hoac o cac ganh hat ca tru, cac ong xam hat rong va cac ong thay cung.

9. Tinh da dung. Nghia la no giau tinh bieu cam, cung mot cot nhac (mot lan dieu) co the chuyen tai duoc nhieu noi dung van hoc, nhieu doi tuong mieu ta, nhieu sac thai tinh cam. Day co le la mot dac tinh noi troi cua dan ca vi dam.

10. Tinh pho cap. Hau nhu khap moi mien que, trai gai tre gia ai ai cung co the hat duoc.

Nhung dieu ly thu chua biet ve vi dam xu Nghe
Dan ca Viet Nam giau ban sac, tinh nguoi

Bao ton & phat huy Dan ca xu Nghe

Chung ta can phai bao ton cac dieu hat nguyen goc, phuc hoi cac hinh thuc dien xuong cong dong, do la cach bao ton khong gian moi truong hat dan ca xua (hat tren song nuoc, tren ruong dong, tren nui non, trong thon xom & trong nha.

Ke thua & phat trien bang hinh thuc "binh cu ruou moi", nghia la dung nguyen xi cac lan dieu cu roi soan loi moi co noi dung hien thuc, phan anh cuoc song soi dong phong phu va hao hung cua nhan dan ta nhu: Ngo khoai tranh dau, Than sam nga, Truoc luc len duong, Dang Nguoi cau vi Thanh Sen, Dep lam que minh, Hanh huong ve que Bac, Xu Nghe que toi, Vung mot niem tin...

Phat trien bang ca khuc moi, tuc la lay chat lieu dan ca roi phat trien thanh nhung ca khuc moi mang hoi tho va nhip song hien dai. Ta co the ke ra hang loat nhung ca khuc noi tieng duoc dong dao cong chung ua thich nhu: Xa khoi, Dao cong su, Chao em co gai Lam Hong, Co dan quan lang Do, Cau ho tren dat Nghe an, Tieng hat song Lam, Trong cay lai nho den Nguoi, Tu lang Sen, Dem nghe hat do dua nho Bac, Giua Mac tu Khoa nghe cau ho xu Nghe, Loi Bac dan truoc luc di xa, Khuc tam tinh nguoi Ha Tinh, Nguoi di xay ho Ke go, Huong cau vuon Bac, Ve hoi lang Sen, An tinh xu Nghe, Xu Nghe que toi...

Phat trien bang hinh thuc san khau hoa (dan ca kich) .

Qua hang chuc nam nghien cuu va the nghiem, voi hang chuc vo lon nho, du cac the loai (Bi - hai - hung) nhu : Khong phai toi, Khi ban doi di vang, Co gai song Lam, Dau ben song, Hoa dat, Trang hoa mai, Vu an ky la, Dom lua nui Hong ... Den vo Mai thuc Loan (1985), kich hat dan ca Nghe Tinh da nghiem nhien tro thanh mot thanh vien moi trong dai gia dinh kich hat dan toc Viet Nam.

Tu do den nay Kich hat Nghe Tinh lai tiep tuc dan dung nhieu vo noi tieng khac va da duoc tang nhieu Huy chuong vang-bac tai Hoi dien san khau chuyen nghiep. Chinh tu cai noi dan ca kich nay da nay no nhieu tai nang nghe si, trong do co NSND Hong Luu, cac NSUT: Song Thao, Xuan Nam, Duc Duy, Danh Cach, Dinh Bao, Le Thanh, Tien Dung, Hong Nam, An Phuc, Minh Tue, Hong Duong, Thanh Toan …

Nhu vay, ro rang dan ca vi dam da co buoc phat trien ve chat, do la su chuyen hoa tu hinh thuc ca hat dan gian, den ca nhac chuyen nghiep, roi ca kich san khau.

O day chung ta cung can biet them rang, dan ca thuan tuy thuong chi ton tai trong moi truong dien xuong dan gian, nhung khi ta dua dan ca vao ca kich thi truoc het phai san khau hoa dan ca - boi khi do hat la hanh dong, la noi tam, la tinh cach cua nhan vat.

Do yeu cau noi tai cua kich, ngoai viec ung dung cac lan dieu goc, con phai sang tao them nhieu "lan dieu " moi (da dung hoac chuyen dung) mang am huong vi dam, cau truc theo khuc thuc dan gian, loi hat theo cac the tho dan toc, va phai bieu dat duoc tam trang va tich cach nhan vat.

Mot loat lan dieu moi nhu: Gian ma thuong, Hat khuyen, dai thach, tu hoa, xam thuong, xam cho, mot nang hai suong, tinh sau nghia nang, em giu loi nguyen, khoc cha, cuoc doi noi troi, ai cuu chang...(the hat mang tam trang); cac dieu: Con coc, xoay xo, lap lo, lap loe, di rao, deo bong, khen Thay tai, to gan, uat uc, buom say hoa, chong chenh, long va long sung...(the hat noi-tinh cach); hoac nhu: Vao hoi dong xuan, dung thang nguoi len, goc lua quang trang, cha oi ngoi day ma xem, hoi cong nong binh, ho vuot song...(the hat gay khong khi soi noi hao hung)…

Co the noi cac lan dieu moi sang tao bo sung da phan nao thoa man duoc nhung doi hoi cap bach cua cong cuoc san khau hoa dan ca xu Nghe, qua su sang loc cua thoi gian, nhieu lan dieu da tro thanh "bai tu" khong the thieu trong cac vo dien.

Tu nhung dieu ly thu ve cau vi dam, lai thay duoc rang cai dung dan cua cau "Hoc xua vi nay, hoc cu de lam moi". Cau ho vi dam da thuc su phuc vu cuoc song duong dai, chu khong chi dung lai o hinh thuc bao ton thuan tuy, mac dau bao ton von co cung het suc can thiet.

Tu dan ca co truyen, chung ta can tiep tuc bao ton nguyen ban, lap ho so de trinh UNESCO cong nhan la di san the gioi can bao ve. Mat khac chung ta cung can phat trien su nghiep san khau hoa vi dam manh hon nua, nham tao ra nhung san pham tinh than moi, khong ngung thoa man nhu cau thuong thuc ngay cang cao hon, phong phu hon cua cong chung, gop phan xay dung mot nen van hoa tien tien dam da ban sac dan toc.

  • Nhac si Thanh Luu
    (Nguyen truong doan dan ca Nghe Tinh)
Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

7 nguyên nhân hàng đầu gây bệnh ung thư năm 2014

Ung thư vẫn là một căn bệnh hiểm nghèo gây tử vong hàng đầu trên thế giới. Năm 2014, các nhà khoa học đã công bố kết quả nghiên cứu chỉ ra top 7 nguyên nhân hàng đầu.

Tăng hoa hồng, giá xăng đội thêm 190 đồng

Sau 8 lần liên tiếp giảm giá trong 3 tháng, các mặt hàng xăng dầu tới đây có thể sẽ tăng thêm từ 90190 đồng, tương ứng với mức tăng chi phí hoa hồng sẽ được áp dụng từ ngày 1/11 tới.

Đến thời của "siêu đại gia" và nhà giá rẻ

Theo các doanh nghiệp bất động sản nhận định, phân khúc nhà giá rẻ, trung bình vẫn thắng thế trong năm 2015 và vài năm tới, trong khi đó phân khúc cao cấp vẫn phải đối mặt với khó khăn.

Tìm hiểu: Bac Ho, Nghe Tinh, Viet Nam, Van Hoa Dan Gian, dieu ly thu, dan ca, Xu Nghe, dan toc, lan dieu, co the, san khau, vi, dam, cau, tinh

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Những điều lý thú chưa biết về ví dặm xứ Nghệ

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Những điều lý thú chưa biết về ví dặm xứ Nghệ bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Nhung dieu ly thu chua biet ve vi dam xu Nghe

Nhan xet, hay lien he ve tin Nhung dieu ly thu chua biet ve vi dam xu Nghe co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Nhung dieu ly thu chua biet ve vi dam xu Nghe de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin van hoa trong chuyen muc Van hoa.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin van hoa
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0