Nha san

Tags: Dan toc Viet Nam, duoc goi la, duoc xay dung, bi tan pha, nha san, ngoi nha, cua nguoi, trong nha, bo tri, Nguoi Thai, mai, 2, hinh, noi


Nha san
Nha san dan toc Muong.

4000 nam dung nuoc va giu nuoc cua dan toc Viet Nam gan voi bao thang tram cua lich su, dat nuoc, bao cung dien, lau son gac tia duoc xay dung roi bi tan pha, mai mot, quen lang. Trong hoan canh do, mot loai hinh kien truc van song mai voi thoi gian - ngoi nha san mang ve binh di, moc mac da gop them net doc dao vao kien truc Viet Nam.

Tu thoi vua Hung khoi nghiep, nha san da la noi cu tru, che nang, che mua, ngan thu du, la noi sum hop gia dinh. Ðay la ngoi nha thich hop voi dia the doc va nen dat con lay loi. Co hai kieu nha san duoc su dung o vung dat cua cac vua Hung (thuoc tinh Vinh Phu), do la kieu nha co mai cong hinh mui thuyen, san thap, khong co vach tuong ngan che, duoi mai goi sat san nha dam duong nhiem vu cua tuong ngoai. Kieu thu hai co mai doc do ve hai phia, nghieng thang xuong san, phan giua cua mai vong xuong va duoc trang tri hinh chim, thu dep mat. Hai dau noc nha uon cong, cua duoc bo tri o hai dau.

Ngay nay, thoi quen sinh song trong nha san cua nguoi dan mien nui van khong thay doi, hau nhu moi hoat dong deu dien ra o day: tho cung to tien, tiep khach, nau nuong, an uong va dong thoi cung la noi theu thua, det vai, det chan, det tho cam... Ngay ca san phoi cung duoc bo tri tren san, no la mot phan cua ngoi nha va o vi tri thap hon san nha chinh tu 1 den 2 bac len xuong, nham cach biet voi khong gian chinh. Phia duoi nha san thuong de trong hoac chi quay lai mot phan nho de nhot gia suc, gia cam.

Nhin chung, vat lieu de xay cat nha san rat don gian, thuong la go, song, may, tre, buong, vau... duoc khai thac trong cac rung nhiet doi. Tuy duoc dung tu nhung vat lieu don so nhu vay, nhung nha san van rat vung chai nho su hop ly trong viec tao ti le trong ket cau khung go. Mai cua nha san thuong co do doc lon, co dang 2 mai, 3 mai hay 4 mai voi vat lieu de lop thuong la la goi, tranh hay ngoi am duong... Viec tao do doc lon nhu vay nham tao dieu kien cho nuoc mua thoat di nhanh nhat, dong thoi tan dung khong gian trong bang cach gac them cac tam van de chua ngo, khoai, thoc, lua. Trong nha san, mot trong nhung bo phan duoc coi la quan trong nhat la bep. Ngoai viec phuc vu cho dun nau, bep con la noi dot lua suoi am cho toan bo ngoi nha, giu cho moi thu duoc kho rao, tranh duoc am thap cua khi hau mien rung nui. Thuong trong nha san, bep duoc dat o chinh giua, day cung chinh la noi ca gia dinh tu hop sau mot ngay lao dong, boi the bep tro nen than thuoong gan gui, song cung vo cung thieng lieng doi voi moi con nguoi.

Nha san cua nguoi Tay, Nung o Tay Bac Viet Nam (Lang Son, Cao Bang) thuong duoc lam tua lung vao doi nui, mat huong ra phia ruong dong va canh tri thien nhien thoang dang, rong rai, tranh nui non, song ngoi, bui cay co hinh thu ky bi. Ðieu nay xuat phat tu quan niem cua nguoi Tay, Nung cho rang, mom nui hinh mui ten huong vao nha thi moi nguoi trong nha se hay gap phai tai nan, thuong vong; bui cay co hinh thu cua thu du se lam cho gia cam chan nuoi hay bi chet, bi bat; con mot dong suoi chay qua nha se lam gia dinh bi mat cua... Mat bang nha san cua nguoi Tay, Nung thuong co be ngang hep va long nha sau, trong nha co tu 7 den 9 hang cot. Cac ngoi nha trong ban thuong duoc dung song song voi nhau va chay theo trien doi.

Voi nguoi Viet, cac ngoi nha cua ho lai dan trai theo chieu ngang do duoc lam o vung dat bang phang hon. Nha san cua nguoi Viet co thang chinh len san o ben phai, va mot thang phu o ben trai. Tuong vach cua nha bang van mong hoac phen nua voi ket cau vi keo co cot chong thang len noc, xen giua 2 cot la 1 hay 2 tru hinh qua bau, con mai nha phan lon co dang 4 mai. Viec phan dinh khu vuc trong nha san cung ro ret, phan nha ngoai ben phai la noi dat ban tho to tien, noi tiep khach va la noi o cua nam gioi, con nu gioi thuong o phan ben trai.

Nha san cua nguoi Muong mang dac diem cua ca 2 loai nha san cua nguoi Viet va Tay, Nung. Nguoi Thai lai co kieu nha san rieng. Tat ca cac ngoi nha trong ban lang nguoi Thai deu huong ve mot ngon nui vut cao, cay coi tuoi xanh, the hien cho suc song manh liet, bat diet, dong thoi rat kieng ngoi nha cua minh huong vao khoang giua cua 2 qua nui. Cung nhu cac dan toc khac nha cua nguoi Thai cung co huong Bac - Nam. Tuy nhien, net khac biet la mat bang duoc chia lam 2 phan, phan tren la noi khach la khong bao gio duoc dat chan toi, day la noi tho cung to tien va la noi ngu, nghi ngoi cua tat ca cac thanh vien trong gia dinh. Phan duoi la noi tiep khach, nau nuong, an uong va lam cac cong viec khac: det vai, quay soi...

Nha san cua nguoi Thai thuong co 2 cua ra vao, duoc bo tri o 2 dau hoi, cua o dau hoi ben trai duoc goi la cua "chan", con cua o dau hoi ben phai duoc goi la cua "quan". Nguoi nha thi duoc qua lai o ca 2 cua, nhung voi khach thi lai khac, neu khach la nam thi qua lai bang cua "quan", con nu thi o cua "chan", re moi den o thi duoc bo tri ngu duoi mai dau hoi phia phai duoc goi la "tang quan". O dau hoi con lai, nguoi Thai bo tri mot san phoi ngo, san, quan ao goi la "tang chan", xung quanh co lan can bang go chac chan. Nha san cua nguoi Thai con co he thong cua so hay con goi la "tu tang" rat dep mat, duoc bo tri ngay sat san nha, thuong co kich thuoc 60cm x 100cm, co chan song go cao 60cm va co 2 canh. Mai nha san cua Thai cung duoc lam het suc doc dao, thuong la 4 mai, 2 mai phang hinh chu nhat, do nghieng sang hai ben va 2 mai cong hinh quat o 2 dau hoi.

Con o Tay Nguyen, cac ban lang nguoi Bana, Xedang, Giarai... co nha Rong voi mai vut cao, doc tua hinh luoi riu ngua len troi; bo noc hinh cung co nhieu hinh trang tri rat dep, la noi tu hop, sinh hoat cua ca buon lang, tua nhu ngoi dinh lang cua nguoi Kinh o dong bang Bac Bo. Truoc nha rong la mot san go dai va rong khong lop mai, nhu mot tien sanh cua ngoi nha. Nguoi Ede o Ðak Lak lai khong co nha Rong, ho song theo kieu "mau he" trong cac ngoi nha san thuong duoc goi la nha dai, voi nhieu gia dinh nho. Nguoi Ede quan niem phia Ðong la phia tren, la noi bo tri cac phong ngu, cho ngoi cua chu nha... con phia Tay la phia duoi. Nha san cua nguoi Ede khong co vi keo, chi co cac hang cot, 2 dau mai nho ra 1 - 1,5m, mai nha hinh thang can, phan dai o tren, phan ngan o duoi. Trong nha cua nguoi Ede, gian khach thuong chiem mot khong gian rat rong, co 4 cay cot chinh la cot chu, cot khach, cot trong va cot chieng, trong gian khach thuong co cac ghe khach lam bang nhung cay dai thu dai 27 - 30m duoc trang tri nhieu hoa van dep.

Du chi la nhung ngoi nha o dung di, nhung nha san lai gan ket voi thien nhien, cho che con nguoi va mang den ve dep cua su binh yen giua thien nhien hung vi.

(Theo Heritage)

Viet Bao

Tìm hiểu: Dan toc Viet Nam, duoc goi la, duoc xay dung, bi tan pha, nha san, ngoi nha, cua nguoi, trong nha, bo tri, Nguoi Thai, mai, 2, hinh, noi

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Nhà sàn

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Nhà sàn bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Nha san

Nhan xet, hay lien he ve tin Nha san co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Nha san de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin van hoa trong chuyen muc Van hoa.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin van hoa
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0