Nguyen Thien Dao suot doi mang on vo

Giao su am nhac goc Viet duoc tu dien danh nhan Phap “Le Petit Larousse” ghi danh cho biet, ong co duoc thanh cong mot phan khong nho la nho su hy sinh toan dien cua nguoi phu nu am tham dung sau minh suot 45 nam qua.

Giao su am nhac Nguyen Thien Dao dien kien Tong Bi thu Nong Duc Manh. Anh: Nhan vat cung cap.

- Cam xuc cua ong khi ve nuoc bieu dien “Hon thieng song nui” trong Dai nhac hoi “Viet Nam que huong toi” co gi khac so voi hai thang truoc, khi bieu dien tai Nha hat Lon nhan ky niem ngay Quoc khanh?

- Tat nhien la co. Sau khi bieu dien Hon thieng song nui tai Nha hat Lon Ha Noi, voi su dong gop y kien cua mot so vi lanh dao, toi thay quy mo Trung tam Hoi nghi Quoc gia rat lon, y nghia buoi hoa nhac nay cung can hoanh trang hon. Toi ve Phap va phoi khi lai ban nhac, dua them vao mot so nhac cu, bo sung them am nhac dan toc va thoi luong cung dai hon doi chut. Hon thieng song nui duoc chon mo dau Dai nhac hoi, khong co loi dan, dan nhac ngoi san, toi buoc ra san khau la chi huy ngay nen ban nhac can gay duoc an tuong manh me, chiem linh duoc san khau di vao long nguoi. Vi the toi su dung mot dan ken dong de khuc mo dau vang tieng khai hoan va bo trong vang tieng trong Tay Son de noi het cai hao hung dan toc.

- Co so vat chat trong nuoc khi chuan bi cho mot dan nhac hoanh trang nhu vay khong the day du nhu khi bieu dien o nuoc ngoai. Ong khac phuc nhung kho khan nay nhu the nao?

- Chung ta danh noi cau cha ong ta van thuong dung: Cai kho lo cai khon. Minh bat buoc phai thich nghi va khai thac nhung diem manh cua cac nhac cong Viet Nam, nhat la su nhay ben. O phuong Tay, ho co nhung ky thuat cao hon, tinh xao hon nhung su nhay ben va tiep thu y nghia ban nhac khong bang nhac cong Viet. Co le giua nhung nguoi Viet Nam voi nhau, minh de hieu nhau hon.

- Nhung sang tac cua ong ket hop the nao giua tinh dan toc va tinh hien dai ma ong hoc duoc trong hon nua the ky song tai Phap?

- Nhung dieu nay noi ra bang ngon tu rat kho. Toi nhan thay am nhac cua cac nuoc tren the gioi deu bat nguon tu dan ca, tru am nhac Phap di tu thinh phong nen dong nhac cua Phap hoi kieu sa so voi cac dong nhac khac. 80% am nhac cua toi khong bi anh huong gi vi no thien ve truyen thong dan toc, xuat phat diem la dan ca Viet Nam nhung toi hoc ky thuat sang tac cua Phap o su tinh te trong phoi khi.

Ca nhan toi, tu bao nam nay van dat cau hoi cho minh: cai gi doc dao nhat cua Viet Nam? Trung Quoc co nhung tac pham hoanh trang vi ho la mot dat nuoc rong voi nen van hoa lon. Nhat nho hep nhung duoc bien bao xung quanh, thuong xuyen chiu thien tai nhu dong dat nen ho co tinh than vo si dao. Sau nhieu nghi suy, tran tro, toi nhan ra, cai hay nhat, tinh tuy nhat cua dan toc ta la hao khi nghin nam ket hop voi chat tru tinh lai lang. Nhung ban nhac cua toi, dac biet la Hon thieng song nui, hy vong lot ta duoc tinh chat do.

Nguyen Thien Dao hang say noi ve "Hon dat Viet". Anh: Ngoc Tran.

- Nhan dip dai le 1.000 nam Thang Long, ong da chuan bi gi cho su ra doi mot dua con am nhac tiep theo?

- Toi co duoc mot vinh du lon la duoc Hoi nhac si Viet Nam dat viet Hon dat Viet - mot tac pham nghe thuat tong hop cho giao huong, ban nhac dan toc, linh xuong, mua dan toc, mua hien dai, trong Tay Son, mua ballet duong dai, ngam Kieu, ngam tho va ca video, di tu thoi Hung Vuong dung nuoc den thoi Ho Chi Minh. Ban nhac la su ket hop giua nhung su kien hao hung ve cac vi anh hung dan toc nhu Hung Vuong, Phu Dong Thien Vuong, Ngo Quyen, Ly Thuong Kiet, Tran Hung Dao, Le Loi, Nguyen Hue voi chuyen tinh bi kich va lai lang cua Mi Chau - Trong Thuy, Nguyen Trai - Thi Lo. Sau Nguyen Hue la thoi no le duoc mo ta bang mua duong dai, cac dien vien bo tren mat san dien. Tiep den la Dien Bien Phu va 30/4 dong chieu phim, mot ben den trang, mot ben mau, khong nhac, khong loi, khong thuyet minh. Cai im lang nhieu khi con khung khiep, con manh hon moi thu am thanh. Ket thuc ban nhac la thoi dai Ho Chi Minh cua chung ta bay gio.

Kich ban gom 16 chuong, dai hon 60 phut, duoc hoan thanh trong mot nam, da nop cho Cuc nghe thuat bieu dien (Bo Van hoa The thao Du lich) dang cho xet duyet.

- Am nhac bac hoc con khoang cach kha xa so voi trinh do thuong thuc cua dan chung hien nay. Ong nhin nhan gi ve dieu nay?

- Am nhac la thu ngon ngu truu tuong. Chung ta phai nhan dinh hien dan chung Viet Nam van con quen nghe ca khuc nhieu hon. Mot dong nhac khong the dien dat duoc nhung gi cu the nhu tho, hoi hoa. Am nhac o ngoai vong nam bat, chinh vi the no co han che la luon di sau nhung nghe thuat khac, kho pho bien hon.

Toi khong buon neu nhung tac pham cua minh it nguoi cam thu duoc. Toi la nguoi trong Lao, ngoai Khong, linh hoi rang cuoc doi la mot dam may bay, luon co nhung mong muon manh liet nhung van tu nhu minh neu khong thanh cong, khong dat duoc mong muon cung khong dau kho. Toi rat mung vi mot so nghe si Viet o nuoc ngoai nhu Dang Thai Son, Le Phi Phi, Ton Nu Nguyet Minh ve mat nhac bac hoc co nhung dong gop rat dang ke. Nhung kieu bao xa xu nhu chung toi luon tam niem: “Dung hoi To quoc da lam gi cho toi ma hay hoi toi lam gi cho To quoc hom nay”.

- Moi dip ve Viet Nam, ngoai viec sang tac va bieu dien ong co nhung so thich nao?

- Toi rat yeu Ha Noi vi toi sinh ra o Ha Noi. Toi di tu so 19 Trang Tien nam 13 tuoi va khi tro ve Viet Nam, toi o trong can nha rat nho nhin ra mat ho, cam thay nhu minh chua bao gio ra di. Toi thich dao o nhung noi yen tinh nhu Ho Guom, con nhung pho co bay gio qua on ao quan xa trong khi toi khong co nhu cau vat chat nhieu. Trong doi song, it nhu cau bao nhieu thi do kho bay nhieu. Toi khong dam doi hoi su thanh than vi nghe si luc nao cung phai tran tro, nhung co gang de co nhung cai vo vi cua nha Phat trong noi tam minh. Toi van cho rang, o doi khong co gi hoan hao duoc.

Nhac si Nguyen Thien Dao trong buoi hop bao ve Dai nhac hoi "Viet Nam que huong toi". Anh: Ngoc Tran.

- Phan nua thoi gian hien tai ong chia cho viec o Viet Nam, vay ong cham soc gia dinh minh tai Phap the nao?

- Co le so kiep cua toi la song co don, nhung trong su co don thi moi tim duoc cho minh y thuc he phu hop nhat. Toi co 86 dua con toan la tac pham am nhac. Toi da chon cho minh con duong ca doi chi cong hien cho am nhac, khong quan tam den gia dinh ca nhan. Noi nhu the khong co nghia la toi khong co ban doi, nhung ban doi toi cung nhu toi deu nghi, trong tam cuoc doi toi la lam the nao dong gop tot nhat cho nen am nhac Viet Nam.

Toi may man co duoc hai quoc tich, co nha o Viet Nam muon di luc nao thi di, muon ve luc nao thi ve. Ban than toi o Viet Nam nhieu hon vi da den tuoi nay, toi hieu hon luc nao het minh can cong hien toan bo the phach, linh hon cho que huong. Toi va nguoi ban doi lay nhau hon 45 nam. Moi lan toi goi dien cho nang o ben Phap noi: “Anh chua ve duoc dau, anh phai o lai”, nang deu bao toi: “Khong sao, anh cu o lai, tho cai khong khi cua dat nuoc de hap thu nhung gi dep nhat cua Viet Nam ma sang tac”.

- Nguoi ban doi gop phan gi trong viec cho ra doi 86 dua con am nhac cua ong?

- Nhan vat quan trong trong doi toi co ba nguoi. Nguoi thu nhat la giao su, nhac si Messiaen noi tieng the gioi boi uyen tham ve nhac thuat. Khi toi den hoc, ong bao toi: "Anh la nguoi Viet, anh hay giu ban sac dan toc Viet Nam". Nguoi thu hai ba giam doc mot nha xuat ban am nhac, giup toi tien de toi chang lam gi ngoai viet nhac trong nhung nam dau su nghiep. Nguoi thu ba la ban doi cua toi - Nguyen Thi Hien - nguoi hy sinh toan dien cho toi trong suot ca cuoc doi ma chua mot loi doi hoi. Khi chung toi an o voi nhau, nang biet rang minh co nhiem vu lo cho toi co moi dieu kien vat chat, tinh than de sang tac tot nhat. Toi chi can goi ve noi can so tien vai nghin euro de trao hoc bong cho sinh vien nhac vien, nang gui ngay, khong mot cau thac mac.

Vo toi cung la nguoi Viet Nam, nang tung la chuyen vien ke toan. Nhu the moi song duoc vi neu hai nguoi deu lam nghe thuat, kho ma vung ben. Nguyen Du tung yeu Ho Xuan Huong, mot nguoi da tinh, xinh dep nhung neu Nguyen Du lay Ho Xuan Huong thi ai di cho, lam bep? Cu de moi ben sang tac va tim mot nguoi chap nhan hy sinh cho minh co phai hay khong?

Ngoc Tran thuc hien