|
Nha van toan cau khong phai la nha van sang che ra mot loai ngon ngu moi, dieu do ve ban chat la thua, ma anh ta phai chinh la ke phan phoi su thieu hut do. – Nguyen Ngoc Thuan Vua nham mat vua mo cua so duoc nguoi doc Thuy Dien noi rieng va phuong Tay tiep nhan nhu the nao? Co rao can van hoa nao can tro su tiep nhan do khong?
Ngay ca mui hoa trong cong vien Thuy Dien, toi da thay khac roi. Khi roi khoi Viet Nam toi cang nhan ra the gioi la mot cai gi do sai biet, cang di xa cang sai biet nhieu. Mon an khac, ngon ngu khac, hanh vi khac, cach hut thuoc, cach cam muong nia khac… Cuon sach cua toi vi the neu den duoc voi nguoi phuong Tay thi co le chi co the chia se voi nhau mot vai diem chung, vi du nhu: tinh yeu, su tha thu, cach mot dua tre can phai biet yeu than the minh, van van. Day co le la cuon sach dau tien cua Viet Nam, neu toi khong lam, de cap den cai chet mot cach khong khoan nhuong cho tre con doc. Tham chi trong lan in dau, nguoi ta phai de nghi toi thay doi cai ket cho no nhe nhang di. Ban co tin rang viec cuon sach duoc trao giai thuong Peter Pan la bang chung cho thay tac pham dat toi “gia tri pho quat” nhu mot so nguoi hay noi? Lieu co phai neu van hoc Viet Nam co duoc mot gia tri pho quat nao do thi se de dang tiep can nguoi doc tren the gioi hon? Neu co, cai gia tri pho quat do la gi? No giong va khac the nao voi cai goi la ban sac Viet Nam? Voi toi, cai pho quat la cai it gia tri nhat, chi la cai den sau. Vi du, neu lam giam khao cua mot cuoc thi nao do, toi se chon tac pham nao co su khac biet cao nhat de trao giai. Mot cuon sach hay phai la mot cuon sach khac biet truoc da, sau do no se tu khac tro thanh pho quat. Van hoc Viet Nam, theo toi nghi, no phai khac biet hon, ca nhan hon, no khong the giong nuoc nay nuoc no de roi mong no len ra nuoc ngoai. Khong ai thich doc cai minh da doc roi. Phuong Tay se khong dai gi doc lai chinh ho mot lan nua. No phai la mot cai gi do khac. Theo toi duoc biet thi o nuoc ngoai Nguyen Huy Thiep la nguoi duoc nguoi ta doc nhieu. Dieu do co nghia la, Nguyen Huy Thiep da cho ho cai ma ho khong co. Toi rat ngai cham vao nhung tu nhu “ban sac Viet Nam” vi no co ve tram trong qua. Moi thu khong gi khac hon la mot gia tri. Hay tao ra mot gia tri, dieu do coi troi cho nha van ve mat ngon tu hon la bao ho hay tao ra mot ban sac. Toi thich nghi ve van chuong duong dai nhu mot cai gi tuong tu nhu la su phat hien. Rieng ve cuon sach cua toi, no duoc dich ra tieng nuoc ngoai, duoc nuoc ngoai trao giai thuong, doi khi khong phai vi no pho quat hay khong pho quat, co ban sac hay khong ban sac, nhieu khi no don gian hon nhieu, mot co may chang han. Toi khong mo mang ve nhung chuyen nhu vay. Duoc biet ban khong co y dinh tiep tuc viet van cho thieu nhi nua. Co phai ban cung nghi nhu nhieu nha van khac rang chi nhung tac pham “cho nguoi lon” moi la cai chinh yeu dinh danh mot nha van? Tai sao? Toi rat thich duoc la mot phan nhu anh Nguyen Nhat Anh, viet that ben bi cho mot doi tuong va ban sach that nhieu. De co the lam dieu do phai co mot tinh yeu lon lam va kien tri. Toi thi that thuong hon, luc thi thich nhu vay, luc thi thich nhu kia, ly do khong viet cho tre con nua la vay. Ban co chia se voi y kien cho rang, nha van Viet Nam chua ra duoc the gioi vi nhieu ly do, nhung mot trong cac ly do quan trong la tam tri thuc/nhan thuc cua nha van Viet Nam con thap? Rang do la do hau het nha van Viet Nam luoi doc, ngai doc, ngai suy nghi, khong co/thieu kha nang tu duy ve cac van de toan cau, dong thoi tu man voi von lieng minh co, va tu bien minh rang chi viet ve nhung gi gan gui voi minh? Toi khong phai la thuoc do giua cac gia tri nen khong the nhan thuc mot cach cong bang ve van de nay ma khong tranh khoi thien lech moi cho mot chut. Tuy nhien toi nghi cung khong nen bi quan. Nhieu cuon sach nham nhi cung co tinh toan cau khong thua gi nhung cuon sach chan chinh. Kien thuc va nhan thuc la hai thu khac nhau. Doc sach nhieu chi co the bien nha van thanh mot cai thu vien, cai gi cung biet, nhung anh ta cung se giong moi cai thu vien khac tren the gioi. Chi co nhan thuc moi lam anh ta khac di. De tro nen toan cau khong co nghia la chung ta phai tro thanh mot cai thu vien trong moi ca nhan, hay chung ta phai suy nghi suot ngay den muc phat ro len. Mot nha van ma cu cham cham lam sao minh tro nen toan cau thi y nhu rang anh ta se tim thay cho minh mot vai ly do vat, mot vai muu meo vat. Toi nghi don gian hon, rang the gioi thieu thu gi thi thu do tro thanh van de toan cau. The gioi nay chac chan thieu tinh thuong, thieu su chia se, cai doi van con, cai chet oan uong van con, do la van de toan cau. The gioi nay thieu nhung phuong thuoc de dap nhung vet thuong ve moi nghia, do la toan cau. Van de toan cau van co the nam o trong tim, trong phoi, trong thuoc la, trong cach chung ta phan phoi luong thuc… Nha van toan cau khong phai la nha van sang che ra mot loai ngon ngu moi, dieu do ve ban chat la thua, ma anh ta phai chinh la ke phan phoi su thieu hut do. Ban danh duoc bao nhieu thoi gian hang ngay de viet van va suy nghi ve viec viet van? Ban quan niem the nao ve nha van chuyen nghiep? Ban co chuyen nghiep khong? Khi moi viet van, toi nghi minh phai tro thanh mot nguoi chuyen nghiep. Nhung bay gio toi lai la nguoi chong lai dieu do. Viet mot dong ma lap lo ve chuyen nghiep la toi so, toi xoa ngay. Toi thich cai gi do mao hiem hon, khong chuyen hon, mot cai gi ngap ngung hon la chac chan. Vi the da hai nam nay, toi khong dat cho minh bat cu ly do gi de phai viet van. Toi chi viet khi luc nao do bat chot can viet. Ban co tin tuong o lop nha van cung lua tuoi va tre hon khong? Rang ho co tiem nang dat toi mot tam cao cua van chuong ma cac the he truoc chi mo uoc? Rang ho se du doc lap va suc manh de tu xac lap tieu chuan cua minh ve tam cao cua van chuong? Do la dieu ban khoan ma nhung nguoi di truoc thuong dat dau hoi vao nhung nguoi viet tre nhu chung toi. Khi chung ta co y nghi ve tam cao, thi ngay tuc thi chung ta phai xac dinh duoc tam thap. Cai khai niem van chuong o tam cao thap, co le no khong con thich hop voi nhung van de duong dai. Vi du, chung ta khong the lay nhac rap - mot dai dien sau nay - de so sanh voi nhac thinh phong - mot dai dien cua qua khu - de roi so sanh ve muc do, de roi chung ta xem nen kinh trong cai nao hon. Trong thoi dai hom nay, no khong con dung nua. Chung ta chi co the nhin nhan no o nhung binh dien khac nhau. Nhung nguoi viet van tre, theo toi nghi, khi doi dien voi thoi dai cua ho, ho khong he cao hon hay thap hon nguoi gia, ho la mot binh dien khac. Neu dung chon cho minh mot goc nhin duy nhat thi chung ta se thay, mot cuon sach mong tanh viet ve su nham nhi chat chit cung se co mot gia tri dac biet nhu mot sach khong lo viet ve noi dau lon cua nhan loai. Roi day se co luc trong dam tang nguoi ta choi nhac rap thay vi nhac thinh phong. Hay cuon sach dang kinh trong nhat lai la cuon tieu thuyet noi ve chung an khong tieu cua ba hang xom chang han. Dieu do se khong co gi dang ngac nhien lam trong tuong lai. Du chung ta lap luan the nao thi cung phai cong nhan rang, chi co nhung nguoi tre moi la nguoi di xa, boi do chinh la nhung con nguoi tiep tuc di. Mot khi ho gia, ho phai nhuong lai cho nhung nguoi tre khac. Toi cung vay. Toi dang co loi the cua nguoi dang di. Mac du khong phai luc nao cung biet se di dau.
|
||
|
Viet Bao
|
