Nguoi lam nhan cuoi cho le hoi hoa hong

Tags: Ya Tuat, Lam Dong, Don Duong, Trong Festival, Festival Hoa Da Lat, Nguoi Chu Ru, Tieng Chu Ru, doi uyen uong, cua hoi mon, le hoi, hoa hong, nghe nhan, cua nguoi, bac


Nguoi lam nhan cuoi cho le hoi hoa hong

Le hoi hoa hong

TTCN - Sri tieng Chu Ru co nghia la chiec nhan. Doi voi nguoi Chu Ru o Lam Dong, chiec nhan bac khong chi la vat trang suc, la cua hoi mon, ma con la mot “tin vat” khong the thieu trong hon uoc.

Trong Festival hoa Da Lat sap dien ra, se co 300 chiec nhan mat sau cua nguoi Chu Ru dung lam qua cuoi cho 150 doi uyen uong tai le hoi hoa hong...

Khong phai ai cung lam duoc nhung chiec nhan bac cua nguoi Chu Ru. Neu nhu nguoi tho kim hoan mien xuoi trong qua trinh tao ra cac san pham trang suc phai dung nhieu loai do nghe de dap, go, can, keo, kho lua, tien, muc... thi nguoi Chu Ru chi su dung duy nhat mot thanh sat nho mai that sac de lam dao, con toan bo do nghe deu bang go cay rung.

San pham lam ra chu yeu nho su kheo tay cua nguoi tho bac ket hop voi nhung bi quyet gia truyen cua dong toc. Ya Tieng, mot trong nhung nguoi Chu Ru da tung di hoc nghe duc nhan bac nhung khong thanh, cho biet: “Nguoi lam nhan cai dau phai sang, con mat phai tinh, cai tay phai deo va vung moi duoc... Con mat cua gia da yeu, cai tay cua gia da run nen gia khong lam duoc”.

De co duoc mot doi nhan cuoi Chu Ru, nguoi lam nhan phai trai qua nhieu cong doan: lay sap ong, tao khuon, nau bac, danh bong nhan... Nhung khau kho nhat, theo nghe nhan Ya Tuat - nguoi Chu Ru duy nhat lam duoc nhan bac, o thon Ma Danh, xa Tu Tra, huyen Don Duong cua Lam Dong, la luc tao khuon.

Nguyen lieu chinh de tao khuon la sap ong. Khi sap duoc nau chay, nguoi tho lay dui go (giong nhu dui trong, co dau hoi vuot) nhung vao sap nong, sau do lam nguoi de co nhung ong sap tron, ruot rong. Tuy theo kich co cua ngon tay tung nguoi dat nhan, nghe nhan cat thanh ong sap nhung khoen tron de tao khuon.

Ke tiep, lay sap xe thanh nhung soi chi nho, ben hinh chan ret de tao hoa van cho hai mep nhan (ba soi lam thanh mot hoa van). 12 vong tron trang tri tren mat nhan cung duoc lam bang sap, ca cuong nhan cung vay. Nguoi tho lay la dua cuon thanh pheu bao lay cuong nhan va mang nhung deu vao phan trau hoa voi dat, sau do phoi nang tu 1,5 - 2 ngay cho kho hoan toan.

Khi dem khuon dot tren lua than, sap ben trong se nong chay, phan phan trau hoa dat tao thanh mot khuon am ban (khuon bao gio cung la hai chiec nhan, mot chiec nho cho nu goi la nhan mai, nhan nam la nhan trong). Cuoi cung, nghe nhan lay bac nau chay do vao khuon de cho ra doi nhan bac co mau xin den. Dung nuoc bo ket rung dun soi de danh bong trong vai phut se co mot cap nhan hoan chinh lap lanh anh bac.

Nguoi lam nhan cuoi cho le hoi hoa hong

Nguoi lam nhan cuoi cho le hoi hoa hong

6300 chiec nhan mat sau do Ya Tuat thuc hien cho le hoi hoa hong

Huyen dieu nhan

Trong qua trinh che tac nhan, di cung voi nhung bi quyet truyen doi, nguoi Chu Ru con tin vao nhung the luc sieu nhien da tao nen su huyen dieu cho chiec nhan cuoi. Nghe nhan Ya Tuat bat mi: chat lieu de tao khuon am ban la hon hop phan trau (con vat linh thieng theo quan niem cua nguoi Chu Ru), nhung phai la phan trau duc ba tuoi, tron voi dat lay tai mot noi bi mat trong rung (chi co nguoi lam nhan moi biet).

Hop chat nay khong chay ngay trong do nong lam chay bac. Than cui dung nau bac phai lay tu cay ka siu (mot loai cay rung) vi cac loai cui khac se lam cho nhan bi nut, gay. Dem truoc khi duc nhan, nghe nhan phai tam rua sach se va cach ly voi vo - phu nu khong duoc tham gia cong viec duc nhan cho du nguoi Chu Ru theo che do mau he nhu nhieu dan toc thieu so khac o Tay nguyen. Khoang 4g sang, nguoi tho thuc day de nau bac, duc nhan va cong viec nay chi duoc keo dai cho toi 8g sang cung ngay.

Chi co trong khoang thoi gian do moi lam duoc nhung cap nhan hoan hao, neu khong nhan se bi gay hoac nut. Dieu rat kho giai thich nay tao nen su huyen dieu cho chiec nhan cuoi cua nguoi Chu Ru va lam cho nhung doi trai gai lay nhau tin tuong, gan ket voi nhau ben chat hon trong cuoc song hon nhan.

Song theo che do mau he, den tuoi truong thanh cac co gai Chu Ru chu dong di “bat” chong. Khi thich mot chang trai gioi giang nao do, co gai ve bao cho gia dinh va dong ho biet, gia dinh se den nha trai de dam hoi va chap nhan su thach cuoi cua nha trai.

Neu ca hai dong ho dong y cuoc hon nhan, co gai se den deo nhan cho nguoi con trai (nhan do nguoi con gai dat lam va qui nhat, gia tri nhat van la chiec nhan mat sau co dinh hat cay rung); truong hop nguoi con trai khong thich co gai, ngay hom sau anh ta co the thao nhan de tra lai cho gia dinh co. Nhung co gai dau de buong tha nhu vay: bay ngay sau co lai tiep tuc den deo nhan cho nguoi con trai minh muon “bat”, va cu lap di lap lai chuyen ay cho den khi nao nguoi con trai chap nhan thi dam cuoi dien ra!

Trong ngay cuoi, chang trai va co gai lai lam thu tuc doi va deo nhan cho nhau. Sau dam cuoi bay ngay, co dau coi nhan cua minh trao cho me chong cat giu va nguoc lai nhan cua chu re do me co dau cat. Neu cuoc song vo chong khong hop, ai doi ly hon truoc nguoi do phai den ben kia mot con trau (va phai la con trau duc ba tuoi tro len). Truong hop vo hoac chong ngoai tinh thi ke phan boi phai den ba con trau, con cai cang dong so trau cung se tang theo cap so nhan.

Ngay nay, tuy nguoi Chu Ru song va lam viec tuan theo luat phap nha nuoc nhung ho van con bao luu nhung luat tuc rieng cua minh. Nguoi Chu Ru cho rang chuyen lay nhau cung nhu ly hon chinh la danh du cua hai dong toc chu khong phai hai gia dinh, va chiec nhan chinh la mot “tin vat” mang danh du cua hai dong toc. No nhu mot soi day to hong buoc chat hon nhan, khong the nao dut bo duoc.

Nguoi duy nhat giu lua cua nghe

Nguoi lam nhan cuoi cho le hoi hoa hong
Nghe nhan Ya Tuat dang lam khuon nhan
Hien nay, toc nguoi Chu Ru o Lam Dong (chu yeu o Don Duong) co den 15.000 nguoi nhung chi co moi mot nghe nhan Ya Tuat con giu duoc nghe lam nhan truyen thong. Ya Tuat khong nhung lam duoc 12 loai nhan khac nhau nhu nhan co mat dinh hat ka reh mau do nhu da hong ngoc lay tu cay rung (tieng Chu Ru goi la sri lo hay), nhan vong thuong (sri car), nhan mat sau (sri mata hola)... ma con lam duoc ca vong bac, bong tai bac.

Tuy khong the sanh bang nhung san pham kim hoan cua nguoi Kinh, nhung nhung chiec nhan do Ya Tuat lam ra cung that sac sao, dong thoi mang nhung dau an rieng cua nghe kim hoan dan toc Chu Ru.

De dat duoc do sac sao cua chiec nhan nhu hien nay, Ya Tuat da phai trai qua hon 15 nam hoc nghe. Ma Wel, vo cua Ya Tuat, ke: “No (Ya Tuat - nguoi Chu Ru thuong su dung ngoi thu hai so it la no) hoc duoc cai nghe nay la do me no bat hoc... Lam nhan kho lam, nhieu nguoi cung hoc nhung chi minh no duoc ong cau (nghe nhan Ya Grang - NV) truyen cho nghe. Luc thanh nghe roi nhung ve lam cung khong duoc, den khi ong cau tang cho bo do nghe va luc cau chet di no moi lam duoc...”.

Ya Tuat cung gat dau thua nhan: “Luc len nam tuoi bi ong ba gia bat minh di hoc thi minh phai hoc thoi... Den bay gio vi danh du nen khong the bo duoc nua roi, khong bo vi day con la cai nghe cua ong ba de lai...”. Ya Tieng, cha cua Ya Tuat, noi them: “Cai nghe lam nhan bac tuy khong lam ra nhieu tien nhung la nghe truyen thong cua nguoi Chu Ru nen khong the bo duoc”.

Chinh vi vay, gan 20 nam nay bep lua cua nghe nhan Ya Tuat bao gio cung do. Ya Tuat cung khong nho ro la minh da lam duoc bao nhieu doi nhan va da giup cho bao nhieu doi trai gai nen vo nen chong. Chi biet rang nhieu nguoi o Proh, Cam Butta, K’ Don, M’ Krang Go... (Don Duong); Ta Nang (Duc Trong); xa Lat (Lac Duong), ca nguoi Cham o Ninh Thuan, nguoi Kinh o Dong Nai, Vung Tau cung da den dat Ya Tuat lam nhan.

Net van hoa doc dao rieng tu chiec nhan cuoi cua nguoi Chu Ru, do nghe nhan Ya Tuat tao tac, se gop phan tao them sac mau cho le hoi hoa Da Lat nam nay...

VO TRANG

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

Tìm hiểu: Ya Tuat, Lam Dong, Don Duong, Trong Festival, Festival Hoa Da Lat, Nguoi Chu Ru, Tieng Chu Ru, doi uyen uong, cua hoi mon, le hoi, hoa hong, nghe nhan, cua nguoi, bac

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Người làm nhẫn cưới cho lễ hội hoa hồng

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Người làm nhẫn cưới cho lễ hội hoa hồng bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Nguoi lam nhan cuoi cho le hoi hoa hong

Nhan xet, hay lien he ve tin Nguoi lam nhan cuoi cho le hoi hoa hong co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Nguoi lam nhan cuoi cho le hoi hoa hong de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin van hoa trong chuyen muc Van hoa.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin van hoa
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0