Mori Ogai nha van va nha tu tuong khai sang

Tags: Mori Ogai, Minh Tri, Natsume Soseki, Tay Phuong, Dai Chinh, Ivan Morris, Van hoc Nhat Ban, nha tu tuong, dieu xi ga, nguoi dan ba, cua mot nguoi, tac pham, tieu thuyet, thieu phu, khai sang, Watanabe


Mori Ogai, cung voi Natsume Soseki la cai bong lon bao trum len van hoc Nhat Ban suot thoi mo nuoc den thoi Dai Chinh.

Mori Ogai nha van va nha tu tuong khai sang

Mori Ogai (1862-1922)

Van hoc Nhat Ban trong giai doan sau cua thoi Minh Tri (1868-1926) duoc dai dien bang nhung nhan vat hoac dung ben trong hay ben ngoai nhom "Ban But Nghien" (Kenyuusha, Nghien Huu Xa), mot van doan voi van phong co dien ket hop lai tu nam 1885. Ba nguoi dung dau Kenyuusha la Ozaki Koyo (Vi Ky, Hong Diep, 1867-1903), Yamada Bi.myo (Son Dien, My Dieu, 1868-1910) va Ishibashi Shi.an (Thach Kieu, Tu An, 1867-1927). Dung ngoai nhom va tuong trung cho trao luu van hoc moi co Mori Ogai (Sam, Au Ngoai, 1862-1922), Shimazaki Toson (Dao Ky, Dang Thon, 1872-1943) va Kitamura Tokoku (Bac Thon, Thau Coc, 1868-1894).

The nhung cac nha viet van hoc su deu nhin nhan chi co Mori Ogai, tuy xuat hien ve sau, moi la cai bong lon cung voi Natsume Soseki da bao trum len van hoc suot thoi mo nuoc, tu Minh Tri mai den Dai Chinh.

Buoc dau cua Mori Ogai (Sam, Au Ngoai, 1862-1922):

Mori Ogai nguoi Shimane, tinh duyen hai nhin ra bien Nhat Ban, sinh ra trong mot gia dinh doi doi lam nghe thay thuoc cho lanh chua, lon len theo truyen thong do, vao Dai Hoc De Quoc Tokyo hoc y khoa, Ong tot nghiep nam 1881 va tro thanh quan y cua luc quan. Nam 1884, ong duoc gui di hoc ve khoa ve sinh o Berlin (Duc).

Khi moi tu nuoc ngoai ve (1888) Mori Ogai da nhan thay trong khi Au Chau da buoc vao thoi can kim thi Nhat Ban hay con o trong thoi tien can kim nen da ra suc hoat dong de keo van hoc Nhat tien len mau. Ong va em trai, Mori Atsujiro (Sam, Doc Thu Lang), lap ra Shiragami-zoshi (nguyet san van hoc Bo Giau, 1889) de "dinh huong cho mot dong van hoc dang chay buong tuong". Ong dang xuc tien hoat dong co tinh chat khai sang cho van hoc noi rieng va nghe thuat noi chung thi vi bon phan, phai dinh ban tap chi de tung quan tham gia tran chien tranh Nhat-Thanh (1894-95). Ong da dang tren tap chi do phan dau "Nguoi ung khau thanh tho" (Sokukyo Shijin, Tuc Hung Thi Nhan,?1902), tac pham rat an khach do ong dich tu Improvisatoren (1835), tieu thuyet truong thien cua van hao Dan Mach Andersen noi ve cuoc doi ai tinh va su nghiep nha tho YU Antonio, nguoi phai doi dau voi nhieu nghich canh trong tinh yeu va tinh ban.

Ve mat sang tac, ong da viet tac pham dau tay Maihime (Nang vu cong, 1890) duoi hinh thuc mot thien hoi ky voi loi van thanh nha mo ta moi tinh giua mot sinh vien Nhat ten Ota Toyotaro (Thai Dien, Phong Thai Lang) va nang vu cong ba-le (ballet dancer) ngheo ten Elise moi 16, 17 tuoi voi boi canh thanh pho Berlin cuoi the ky 19. Toyotaro bat buoc phai lua chon giua su nghiep va tinh yeu, mot duoc mot mat.

Chang da hy sinh tinh yeu de duoi theo danh vong, ve nuoc roi sau do tiec han khon nguoi vi khi vua kham pha duoc ban nga, tim duoc tu do o nuoc ngoai thi da bi rang buoc vi nhung qui luat cua xa hoi cu o que huong. Trong doi that, Ogai sau khi di Duc hoc 5 nam tro ve, co nguoi con gai Duc cung ten Elise theo chan ong den Nhat. Sau do, ong dot nhien cuoi con gai Trung Tuong Akamatsu Noriyoshi ten la Toshiko, nhung vua co con xong thi ho ly hon. Ong khong he cho biet ly do su that bai cua cuoc hon nhan nhung nhieu thuyet cho rang no bat nguon tu thai do trich thuong cua ben nha vo doi voi gia dinh ong.

Van chuong trong Maihime thanh nha, tac gia ket hop duoc loi hanh van moi me cua Tay Phuong, cung luc biet su dung Han van mot cach dieu luyen, lam toat ra duoc huong vi tru tinh cua Tay Au can dai. Voi tac pham tieu bieu nay, Ogai da that su thoi mot luong gio moi vao van dan thoi Minh Tri.

Cung nam do, ong viet Utakata no Ki (Truyen nguoi ca ky) va nam sau lai cho ra doi Fumizukai (Nguoi dua thu). Ca ba tac pham nay co dac diem la deu nhuom mau tinh cam lang man ca nhan, duoc gioi binh luan goi chung la "bo ba tac pham (trilogy) viet ve nuoc Duc" cua ong.

Dac biet thoi diem nay duoc danh dau bang hoat dong khai sang co tinh cach tich cuc cua Ogai. Tuy ong ban luan khai sang trong nhieu lanh vuc nhung qua viec sang lap tap chi van nghe Shiragami-zoshi (Bo Giau), ong da co cong mo mot dien dan cho nhung cuoc but chien ve tieu thuyet, ngoai ra, thong qua phien dich, lai gioi thieu duoc nhieu danh tac ngoai quoc den voi doc gia Nhat Ban.

Thoi sang tac sung man cua Mori Ogai

Sau khi gop mat voi van dan vao nhung nam Minh Tri thu 20 (1887-97), tieu thuyet gia Ogai gac but mot thoi gian de tiep tuc nganh quan y. Ong da dat duoc dia vi cao nhat trong nghe: Tong cuc truong he thong quan y cua luc quan. Hai nam sau do, ong viet "Nua ngay" (Hannichi, 1909), tieu thuyet dien ta bang loi van noi voi chu de su xung dot giua me chong nang dau, danh dau su tro ve voi van dan cua minh, roi tu do sang tac khong ngung.

De chong doi lai chu nghia tu nhien von xem tinh duc nhu trung tam cua cuoc song con nguoi, ong viet "Tinh duc" (Vitas Sexualis, 1909) mo ta mot cach khong nguong ngung cuoc song tinh duc cua nhan vat trong truyen (co le la chinh ban than) tu thuo be ke ca viec di lai voi gai lang choi xom chi em o Yoshiwara... Tac pham nay da bi cam luu hanh mot thoi. Ong muon chi tiet cua cuoc song chung quanh minh dua vao mot so doan thien trong do co "Cuoc thao luan" (Kondankai) va "Dang Trung Tu" (Fushinchuu, 1910). Ong con viet "Tuoi Tre" (Seinen, 1910-11) noi ve lop thanh nien thoi do, co le lay cam hung tu "Chang Sanshiro" (Sanshiro, Tam Tu Lang) cua Soseki, mot tac pham cung de cap den tam trang the he moi thoi Minh Tri.

"Ngong Troi" (Gan, 1911-1913) mo ta tam ly va tinh cam cua mot thieu nu, O-Tama (Ngoc), con gai nha ban keo, thay ban than gap canh tu tung nhu lu chim minh nuoi trong long khi co phai lay Suezo, nguoi lam nghe cho vay nang lai, ong chong gia ma minh khong thuong. Okada, anh sinh vien truong thuoc hang ngay di den truong qua duoi cua nha co tren con doc mang cai ten dinh menh la... Muenzaka (Doc Vo Duyen) moi la nguoi co tham yeu nhung nhung run rui cua cuoc doi da lam ho khong bao gio duoc gan nhau. Ngay dip may gap go cuoi cung truoc khi Okada sang Duc du hoc cung bi tac gia (nhan vat xung toi trong truyen va la ban cua Okada) vo tinh pha dam. Tren duong ve, Okada gian du nem hon da nho lam chet con ngong troi dang boi trong ho nhu the giet mat mot tu do.

O giai doan sang tac nay, noi chung, de tai cua Ogai rat phong phu.Tuy vay, noi ong, khong con tim dau ra hinh bong con nguoi tranh dau cho tinh than khai sang ngay xua, co chang la mot thai do "dung ben le" (bokansha), "vui choi" (asobi) va "cam phan" (teinen). Thai do nay mot phan cung vi o the dung cua ong giua chon quan truong, phai dau kho chung kien tham canh cua nhung nha van bi ket an "dai nghich" boi mot nha nuoc Minh Tri phong kien, va bi dem ra xu hinh vi chu truong va y kien cua minh (1).

Noi kho ay ong da lan luot trinh bay trong cac tac pham noi lien voi nhau nhu "Duong nhu the day" (Kanoyoni, 1912) va "Duoi cai chuy" (Tsui-ikka, 1913). Trong do, ong noi ve Gojo Hidemaro, mot thanh nien qui toc tung di du hoc, hap thu duoc tinh hop ly cua Tay phuong (vi du nhu thuyet tien hoa cua Darwin ma thoi do coi la "tu tuong nguy hiem"), dung truoc cai khong hop ly cua Nhat Ban (nhu than thoai ve nguon goc linh thieng cua cac thien hoang) dang duoc nha nuoc thoi phong, tim ra su mau thuan giua hai ben nen dam ra dau kho. Ket cuc, dieu noi tren mang den cho ong y nghi la danh phai chap nhan nhung nguyen ly cua ton giao, khoa hoc, triet hoc, von khong kiem chung duoc mot cach cu the, nhu la nhung thuc the. Cai cach nhin su vat "duong nhu the day" (2) cua ong xem mot viec xay ra nhu su thuc ma khong can tim bang co ve su hien huu cua no. Ong thu tim cach dua vao gia thuyet nay de tiep tuc song.

The nhung mang mot lap truong nhu vay ma con viet nhung tac pham co tinh hien dai la viec khong con lam duoc de dang nua nen ong chuyen qua loai tieu thuyet lich su. Nhan cam xuc vi cai chet cua dai tuong Nogi Marasuke (Nai Moc, Hy Dien, 1849-1912) nguoi tu sat de duoc thap tung chu minh la thien hoang Meiji (1852-1912), ve ben kia the gioi, ong viet hai tac pham mang chu de "tu sat de theo chu" (tuan tu ) la "Thu troi tran cua Okitsuyaemon" (Okitsuyaemon no isho, 1912), "Mot nha ho Abe" (Abe ichizoku,1913) roi sau do la nhung danh tac ve lich su nhu "Truyen cua Sansho, nguoi ke dao" (Shansho Dayu, 1915) "Thuyen giai tu"(Takasebune, 1916).

Nguoi Viet Tieu Thuyet Lich Su

Den luc ay, Ogai con viet song song hai thu tieu thuyet lich su, mot la " sat voi lich su" va hai la "tach khoi lich su".Voi Shibue Chosai (Sap Giang, Truu Trai, 1916), dang tren bao o Osaka va Tokyo, ong ke lai cuoc doi nha y khoa va tu tuong thoi Edo, Shibue Chosai (1805-1858), roi tu do triet de theo con duong "sat voi lich su", cat xen moi su kien co tinh cach tieu thuyet ma di vao han lanh vuc truyen ky.

Con nguoi cua Chosai "long chua day dao nghia, day lui cam do den tu ben ngoai, luc nao tam than cung yen on, biet doi thoi co, luc can tien thi tien, phai thoai thi thoai" duoc ong coi nhu la mot dan anh mau muc trong cong viec khao chung khoa hoc cua minh. Trong tieu thuyet nay, Ogai nhu dat lai van de: mot cuoc duy tan hap tap va hoi hot (3) co the lam mat di nhung gia tri co truyen qui bau tuong trung bang nhan vat Chosai va de lai mot khoang trong tinh than ma Nhat Ban khong cach gi bu dap vao duoc.

Sau do, ong con bien soan Izawa Ranken (4) (Y Trach, Lan Hien, 1916) va Hojo Katei (5) (Bac Dieu, Ha Dinh, 1917-20), xem viec viet "truyen ky lich su" nhu loi thoat cuoi cung cua nha van.

Nha Dich Thuat va Khai Sang

Ogai cung dong mot vai tro tien phong trong viec gioi thieu tho Tay Phuong voi nguoi Nhat. Sau khi du hoc o Duc ve, ong da cung voi Ochiai Naobumi (6) va Koganei Kimiko (Tieu Kim Tinh, Hy My Tu) lap ra to chuc "Tieng Noi Moi" Shinseisha (Tan Thanh Xa) viet tat la S.S.S., cho ra doi tap tho dich "Vang Bong"(Omokage, 1889) trong do ho dich tho tu chu Han, tu tho Tay Phuong (cua Heinrich Heine va Goethe) cung nhu mot tiet co van trong Truyen Heike. Bai tho cua Goethe (1749-1832) nhan de "Khuc hat cua nang Mignon", mot my nhan bac menh, thay trong tieu thuyet mang ten "Thoi hoc viec cua Wilhelm Meister (Wilhelm Meistes Lehrjahre), voi hinh thuc 10/10 am tiet khac voi the 5/7 truyen thong cua nguoi Nhat.

Trong do con co tho trich tu Faust (1774-1831), kich tho gom hai tap cua Goethe noi ve cuoc doi hung thu, day bi kich trong tinh yeu va cung nhu cuoc doi chac giua hoc gia Faust va ac qui. Ogai da dich tu nguyen van tieng Duc theo loi yeu cau cua Bo Giao Duc va hoan tat nam 1913. Khi xuat ban, sach ban rat chay va gay duoc tieng vang lon.

Khac voi viec deo duoi ly tuong nhan ban cua Natsume Soseki, Ogai la mot nha van tri thuc, dung ben ngoai dong suy tuong do va gan bo voi truyen thong ton quan trong dao nhieu hon. Ve but phap, ong ro rang, chinh xac va chi tiet nhu mot nha giai phau, co le vi ly do nghe nghiep. Ong duoc danh gia nhu mot kien tuong cua phong trao dung van noi de viet tieu thuyet, dong gop nhieu cho su phat trien cua tieng Nhat hien dai.

Ong tung viet kich theo phong cach Au Tay va dong thoi cung yeu chuong san khau co dien Kabuki. Ngoai ra, Ogai con de lai dau an tren phuong phap luan cua cac nha phe binh van hoc thoi Minh Tri. Trong lanh vuc nay, theo Ivan Morris, ong to ra chiu anh huong my hoc cua triet gia duy ly Duc Karl Eduard von Hartmann (1842-1906). Tuy khong co nhieu doc gia va thu hut de tu luc sinh thoi nhu Soseki, Ogai duoc lop nha van co tieng tam di sau voi van phong khac nhau tu Tanizaki, Akutagawa, Kawabata den Mishima dong ton lam thay trong lanh vuc van chuong.

*

Sau khi roi khoi chuc vi Tong Cuc Truong Cuc Quan Y, Ogai van con la vien truong Vien My Thuat De Quoc va Vien Bao Tang De Quoc cho den luc qua doi vao nam 1922, tho 60 tuoi. Co dieu la la khi chet, ong da de lai di chuc tu choi tat ca nhung vinh du ma chuc phan cua ong co the danh cho va chi xin khac don so tren mo bia ten cung com cua minh (Mori Rintaro = Sam, Lam Thai Lang) de duoc chet nhu mot nguoi thuong dan xu Shimane, que nha cua ong.

Ba doan thien cua mot nguoi viet van thoi mo nuoc

Khoang giua nam 1971-72, nha xuat ban Iwanami o Tokyo da cho ra doi toan tap Mori Ogai gom 38 cuon ma trong do ba truyen duoc ra chon de dich vi vua that ngan, vua co gia tri tieu bieu.

Truoc het la "Dang Trung Tu" (Fushinchuu, 1910), tac pham Ogai viet nam 48 tuoi. Ong xem no no nhu mot Ich Roman (tieu thuyet tu thuat) cua minh, trong do nhan vat tham tan ngoai giao Watanabe, da gap lai mot phu nu ngoai quoc, nguoi yeu cu cua anh ta, trong khung canh dang xay dung do dang cua thanh pho Tokyo sau khi chien tranh Nhat Nga (1904-05) vua cham dut voi cau noi thoi danh: "Day la xu Nhat ma!", duc ket nhung han che va tieu cuc cua mot quoc gia dang muon chen chan voi liet cuong.

No nhu tham bao nguoi phu nu ngoai quoc trong truyen khong hieu ve Nhat Ban cung nhu Nhat Ban lai cang cua thoi Minh Tri chua hieu gi ve ngoai quoc, neu hai ben co tim den voi nhau thi chi la mot cuoc hon nhan tam bo. Dat nuoc nay con can mot thoi gian trung tu de chuan bi tot cho cuoc gap go Dong Tay. Truyen nay con co the xem la doan tiep noi va loi tran tinh cho thai do cua nhan vat chinh trong Maihime (Nang Vu Cong, 1910), anh chang sinh vien du hoc Toyotaro da bo roi nguoi yeu, mot co gai ngoai quoc de ve nuoc lay vo.

Hanako (1910), nhan de cua truyen thu hai mang ten mot nguoi con gai Nhat, Fukuhara Hanako. Co cung la mot vu cong ba-le, thuc su da den Paris va co dip lam nguoi mau cho nha dieu khac Auguste Rodin (1840-1917). Tieu pham chi co vai trang nay cua Ogai nham danh gia cao ve dep Dong Phuong cua nguoi con gai Nhat Ban, mot cai dep chi co bac dai su phong khoang nhu Rodin moi co the cam nhan trong khi chinh dong bao cua co lai khong nhin thay vi ho con bi che khuat boi nhung thanh kien ve giai cap va ve quan diem my thuat.

Takasebune (Thuyen Giai Tu, 1916), tac pham thu ba duoc gioi thieu duoi day, la mot truyen ngan lich su Ogai viet nam 54 tuoi, dang lan dau tren to Chuo Koron (Trung Uong Cong Luan). Tac pham phan anh nhung dan vat noi tam cua tac gia, vua la nha van co tu tuong moi me vua la mot cong chuc cao cap trong chinh quyen, dung truoc nhung mau thuan cua xa hoi minh dang song ma khong tim ra loi giai dap. Truyen cung khoi goi len mot van de y hoc ma ngay nay chung ta con dang ban cai: quan diem dao duc ve hanh dong tro tu (euthanasia).

DANG TRUNG TU
(FUSHINCHUU) (7)

Vien tham tan Watanabe xuong xe dien truoc rap Kabuki-za.

Tranh may vung nuoc con dong day do tren con duong vua moi ngot mua, ong men theo bo kenh qua xom Kobiki huong ve cong thu Bo Vien Thong, vua di vua dao dac nhin, thu do xem goc pho nao co de tam bang cua hieu ma nhat dinh minh co lan trong thay.

Con duong it ai qua lai du co nam sau nguoi mac loi Au giong nhu dam cong chuc vua tan so ra dang noi chuyen hoi on ao. Mot co gai mac kimono choang them cai ao ngan sac so, chac la dan lam o mot tra dinh dang chay cong viec sang ben hang xom, hap tap suyt dam vao ong. Chiec xe keo nao do cu buong mui sum sup tu dang sau bong vuot len truoc.

Rot cuoc Watanabe cung tim ra duoc cai bang, hoi nho mot chut, co ke theo chieu ngang (8) may chu "O-ten Seiyokan". Mat truoc cua khach san nhin ve huong con duong doc bo kinh duoc che bang nhung thanh van. Loi vao ben hong nam tren con duong vang. Hai ben ta huu la hai cau thang chau dau voi nhau, tao thanh khung tam giac.Cuoi hai bac thang co cua kinh chan loi. Sau khi luong lu khong biet nen vao tu phia nao, Watanabe thu buoc len cau thang thi thay tren canh cua ben trai co ghi chu "Cua Vao".

Watanabe can than chui doi giay kha lam bun roi mo canh cua kinh. Ben trong, ong thay o ben hanh lang rong lat van, nguoi ta co de cai co lau giay trai them tam tham chui chan giong nhu ngoai cua. Watanabe nghi tham ngoai minh ra hay con co nhung nguoi khac mang giay ban vao day nen lai chui chan them lan nua. .

Bon be vang ve, chang mot bong nguoi. Chi co tieng dong on ao o noi nao cach do khong xa vong toi.Hinh nhu la tieng tho dang sua nha. Nho lai may thanh van che vong quanh ben ngoai khi ngoai khi nay, moi thay dung la nguoi ta dang lam cong viec trung tu.

Vi khong thay ai ra don minh, Watanabe tiep tuc di thang vao trong nhung den cuoi hanh lang, luc con khong biet nen queo phai hay trai thi moi thay co nguoi ra ve boi ban dang lung thung toi noi.

Da hom qua toi co goi dien thoai giu cho...

Vang, cho hai nguoi phai khong a. Xin moi ong len lau hai.

Anh ta chi cho Watanabe loi ben tay mat noi co cai thang dan len gac. So di anh ta biet la nguoi khach moi den da dat ban hai cho boi vi trong thoi gian dang trung tu, khach san hau nhu dong cua. Buoc den khu vuc nay, dan dan moi nghe ro tieng bua dang dong dinh.

Len het cau thang da thay nguoi boi buoc theo ngay. Chua biet ho sap cho minh phong nao, Watanabe moi quay lai sau lung hoi tham:

O day coi bo kha on do nghe!

Thua khong sao dau. Nam gio tho ho ve roi. Luc qui khach dung com la da het on. Xin vui long doi o day mot chut.

Anh ta rao buoc ra dang truoc, mo canh cua phong nhin ve huong Dong. Nhin vao moi thay do la mot cai xa-long hoi rong neu chi chua hai nguoi khach. Ho da dat do day ba cai ban nho, moi ban deu co bon nam chiec ghe vay quanh.Duoi canh cua so tro ra huong Dong co mot chiec ghe xo-pha. Ben canh la chau nho kieng cao do ba tac buong loi chum qua mau xanh trong can phong am cung.

Watanabe nhin ngang nhin doc mot vong thi nguoi boi ban dang dung cho ben canh cua da mo cua can buong ben tay trai va bao "Thua day la cho ong dung com". Can buong nay moi that vua van. Ban an da bay bien san sang, mot lang lang hoa ket bang hoa le quyen (9) va hoa do quyen (10) rat my thuat duoc dat o giua. Tren ban co hai cu-ve (11) doi mat nhau. Phong moi dung la danh cho hai thuc khach, neu dat sau nguoi vao day thi hoi chat.

Watanabe ra chieu vua y, quay lai xa-long. Nguoi boi ban da roi phong an de di ve phia nha bep ngay nen bay gio la lan dau tien Watanabe ngoi mot minh. Bong tieng bua lon bua con dot nhien im bat. Ong lay dong ho ra xem moi biet da nam gio chieu. Nghi tham tu day den gio hen hay con duoc nua tieng, Watanabe cat giay niem phong hop thuoc de tren chiec ban nho, lay mot dieu xi ga, cat dau va cham lua

Co dieu la la Watanabe khong co tam ly minh dang cho doi chut nao ca. Ong con nhu khong can nho cai nguoi minh dang doi la ai nua. Cho dau mot khuon mat nao xuat hien tu dang sau cai lang hoa, co le ong cung chang buon biet den. Va cung tu hoi tai sao minh tro thanh hung ho den vay.

Watanabe vua phi pha dieu xi ga, den mo canh cua so ben goc phong co dat chiec xo-pha de ngam phong canh ben ngoai. Ngay duoi cua so, ong thay rat nhieu thanh go chat len ben nhau. Day moi dung la mat tien khach san. Ben kia bo con kenh day ap nuoc va hau nhu ngung chay la may ngoi nha dan, co le cho nguoi ta dung de hen ho. Tren duong khong co bong nguoi, ngoai tru mot thieu phu dang diu con dung lo dang truoc cua mot trong nhung ngoi nha ay. Xa hon nua ve phia tay mat, ngoi dinh thu do so dung lam So Tu Lieu cua Bo Hai Quan voi mau gach do vuon cao len choan het tam mat.

Watanabe nga lung tua ghe xo-pha, dao mat nhin quanh xa-long. O mot doi cho tren tuong co treo vai cuon tranh Nhat. Chung duoc xep dat mot cach tuy tien, khong an khop voi nhau chut nao: ben canh buc co chim oanh dau tren canh mo la tranh ve su tich chang ngu phu Urashima (12) va tranh chim ung. Ong thay buc nao kho cung hep ma khong du dai, lai treo tu cho that cao tren tuong nen tuong chung chung bi xen mat khuc duoi.Tren canh cua loi dan vao phong khach lai co long khung mot ban kinh van do vi giao chu nao do viet bang loi chu co. Nhat Ban that khong phai la mot quoc gia co oc nghe thuat!

Trong mot choc, dau oc trong rong, Watanabe khong nghe khong nhin gi ca, chi hut thuoc va de mac than the lang lang trong khoai cam.

Tu phia hanh lang co tieng chan va tieng noi chuyen vong toi. Canh cua mo. Nguoi ma Watanabe cho doi da den. Thieu phu doi mot cai mu ra rong vanh kieu Anne-Marie co dinh chuoi hat. Nang mac chiec ao dai tay mau xam ma tu phia nguc tro xuong la mot tam ao nit bang vai ba-tit trang co duong theu. Chiec vay cung cung mau xam. Thieu phu cam tren tay cai du Tay be co vien tua, trong nhu mon do choi.

Mat Watanabe bat giac diem mot nu cuoi. Ong bat day khoi chiec xo pha va nem dieu xi ga vao cai gat tan. Nguoi dan ba vua den quay dau ngo nguoi boi ban di theo con dang dung khung o cho cua vao, xong dua mat nhin Watanabe. Hai con mat to mau hat de cua nhung co nang toc nau. Do la doi mat ngay xua Watanabe da duoc nhin nhieu lan nhung bay gio tren duong vien quanh mat con danh them quang mau hoa ca be ngang bang mot long tay, cai ma ngay xua khong thay co.

Xin loi da bat anh doi lau.

Nang noi bang tieng Duc. Loi le hung ho, va voi mot cu chi cung khong hop tinh hop canh, nang chuyen chiec du qua ban tay trai, binh than dua ban tay phai co deo gang cho ong bat. Watanabe nghi tham nang dang dong kich truoc mat nguoi boi ban nhung ong van lich su nam lay may ngon tay thieu phu chia ra va quay lai bao anh boi:

Khi nao com nuoc san sang thi cho biet nhe.

Nguoi boi ban quay ra va di khuat.

Thieu phu nem bua cai du len mat xo-pha, buong nguoi xuong ra chieu met moi. Nang cu chong hai khuyu tay len thanh ban, nang nhin khuon mat Watanabe va khong noi nang gi. Watanabe keo ghe lai sat ben ban roi ngoi xuong. Mai mot luc sau thieu phu moi len tieng:

O day vang ve qua anh nhi?

Ho dang trung tu ma. Moi hoi nay con lam viec on ao kinh khung.

The ho anh. Khong biet sao khong khi cho nay lam em bon chon qua. Be gi cai so em khong bao gio o yen mot noi.

Sang day tu hoi nao?

Em vua den hom kia thi ngay hom qua tinh co gap anh giua duong do.

Di cong viec gi the?

Em co mat o Vladivostok (13) tu cuoi nam co.

The van trinh dien tren san khau trong cai o-ten ay a?

Vang, phai.

Chac khong di mot minh dau nhi? Hai minh a?

Nang hoi ngap ngung:

Co mot minh hai minh gi dau anh. Em di voi nguoi ma anh da biet do!

Van cai anh chang Ba-Lan? The thi em thanh Kojinskaya (14) roi ho?

Ghet anh qua! Kojinsky chi dem dan cho em hat thoi cho co gi dau!

Lam gi chi co chung do!

That ra hai nguoi di duong chung voi nhau, co chuyen muon tranh cung khong duoc. Bao hoan toan khong thi dau co ly.

Anh biet thua di. The em dat han theo qua Tokyo day?

Vang. Bon em tro o Atagoyama.

The han chiu tha cho em di gap anh a.

Anh chi theo dem dan luc em hat thoi.

Nang dung chu Begleiten, co nghia dem dan nhung cung co nghia la di kem vao nhung dip khac.

Khi em noi co thay anh o Ginza thi anh bao the nao cung xin gap anh.

Thoi thoi, co cho toi xin!

Anh dung lo, anh con nhieu tien, khong vay muon anh dau!

Nhieu thi nhieu nhung neu o lai day thi roi cung tieu het. Mai mot hai nguoi con tinh di dau?

Bon em dinh sang My. Moi nguoi bao dung trong mong gi o Nhat nen em khong hy vong tim ra viec lam o day.

Em nghi dung. Ngoai Nga, My la nuoc dang di day. Nhat Ban hay con cham tien. Em thay khong, dang trung tu day ra kia!

Eo oi, neu anh noi nhu the thi khi qua My em se mach voi ho do la y kien cua mot nguoi tri thuc Nhat Ban cho coi. Cua mot nguoi thuoc gioi cam quyen nua kia chu.Co phai anh o trong chinh quyen khong nao?

Phai, trong chinh quyen.

Cung cach lai dang hoang?

Kha dang hoang! Co the noi la dang tro thanh ke song gia doi (15) nua. Hom nay hen an com toi voi em la ngoai le do!

Cam on nhieu nghe anh.

Nang chia ban tay qua khoi mat ban. Ban tay ay nay gio da coi ra khoi cai gang co dom vai cai cuc bam. Watanabe trang trong. nam chat lay no. Ban tay lanh gia. Roi cai ban tay lanh gia ay van de nguyen khong chiu buong tay ong ra va doi mat vi co danh quang nen to han, nhin nhu chieu thang vao mat ong:

Co muon em hon cai khong?

Watanabe lam bo nhan mat:

Day la xu Nhat ma!

Nguoi boi ban khong go truoc ma cu tu tien mo cua buoc vao:

Thua, don com duoc chua a?

Day la xu Nhat ma!

Vua nhac lai cau noi mot lan nua, Watanabe dung day, chi duong cho thieu phu loi vao phong an. Cung luc, ngon den dien cung bat sang.

Thieu phu nhin quanh can phong, vua ngoi xuong cai ghe doi dien, vui ve noi:

Ho cho minh buong rieng (16) !

Roi hinh nhu muon xem phan ung cua Watanabe, nang moi nhon vai len de thu nhin ong ta vi lang hoa dat giua ban lam ngang mat.

Tinh co may man the thoi.

Watanabe tra loi nhu khong co gi.

Nguoi rot ruou sherry, nguoi cat dua melon. De tiep co hai vi khach ma nhung ba boi ban nen hoi thua. Watanabe phe binh:

Thay may anh boi nay lang xang chua?

Ho khong de y de tu gi ca ho anh.Tren khach san Atagoyama cung giong y het.

Thieu phu hoi khuynh tay cat mot mieng dua dua len mieng vua noi nhu the.

O Atagoyama, hai ong ba bi ho phien nhieu lam chu gi?

Coi kia, anh lai hieu ra dang khac.Thoi, cung duoc di. Dua nay ngon day chu, anh!

Bay gio ma qua My thi thu nay sang nao nguoi ta cung don day ban.

Hai nguoi vua an com vua noi voi nhau toan nhung chuyen khong dau. Cuoi cung, boi ban don mon xa-lach trai cay thap cam ra roi rot xam banh vao coc.

Thieu phu chot len tieng hoi:

The anh khong thay ghen chut nao sao ho anh?

Nang nho lai ngay xua sau khi o Nha Hat Trung Uong (17) ra, ho van thuong ngoi doi dien nhu the nay ben ban an cua cai quan nam tren via he Bruhlsche Terrasse (18), luc thi gian doi, luc lai lam lanh...Cho nen dau dang noi voi nhau nhung cau chuyen vo nghia nhu bay gio, nang khong lam sao ngan duoc dong hoi tuong. Dinh bung se noi chuyen mot cach vui ve bong dua nhung khong hieu sao giong cua nang bat chot tro thanh trang nghiem va trong long khong khoi cam thay co gi tiec han.

Watanabe van ngoi y nguyen, tay nang cao coc xam banh cao khoi lang hoa, ong noi bang mot giong rat ro rang:

Kosinsky soll leben! (Chuc cho Kosinsky nhieu suc khoe!)

Voi mot nu cuoi thoang hien tren guong mat nhu dong cung lai, thieu phu lang lang nang coc theo. Ban tay cua nang con run ray nhieu hon la nguoi ta tuong.

*

Luc do vua moi tam gio toi. Mot chiec xe hoi lang le bang qua dai lo Ginza bay gio da sang loa nhu mot bien den duoc de di ve huong Shiba. Tren xe co mot nguoi dan ba dang dau kin mat minh sau tam voan den.

Thang 6 nam Minh Tri 13 (1910)

(Dich xong ngay 2/2/2006)

  • Nguyen Nam Tran dich tu nguyen tac tieng Nhat

(Con tiep)

Da dang tren mang Chim Viet Canh Nam, dang lai voi su dong y cua dich gia.

________________

Tham khao:

1) Ivan Morris, Modern Japanese Stories, An Anthology, Under Reconstruction, trang 34 den 44, ( Ivan Morris dich Fushinchuu ) Charles Tuttle Co, Tokyo, 1962, ban in lan thu ba, 1997.

2) Tanizaki Jun.ichiro chu bien, Nihon no Bungaku, quyen 24 va 25 noi ve Mori Ogai, Chuo Koron, Tokyo, 1966.

3) Donald Keene, Dawn to the West, A Histostory of Japanese Literature, Volume 3, Japanese Literature of the Modern Area, Fiction. Columbia University, New York, 1984.

Chu thich:

(1) - Vu an goi la "dai nghich" nham tao ly do de dan ap phong trao cua nhung nguoi co tu tuong xa hoi va vo chinh phu. Muon co kham pha duoc muu toan am sat thien hoang Meiji vao nam 1910, chinh quyen thoi do da tuyen an tu hinh 24 nguoi trong do co nhieu ke ham oan. Hai nha van Kotoku Shusuui (Hanh Duc, Thu Thuy, 1871-1911) va Miyashita Taikichi (Cung Ha, Thai Cat) da bi hanh hinh thang 1 nam 1911. Tuy khong cung y kien chinh tri neu khong noi la co tu tuong doi lap voi ho nhung, voi tu cach mot nguoi tri thuc, Ogai rat xuc dong ve tinh cach dan ap cua vu an nay.

(2) - Duong nhu the day (Kano yo ni) cung la ten mot truyen ngan ong viet, trong do quan diem cua ong dua tren tu tuong triet hoc cua Hans Vaihinger, mot nguoi Duc, trinh bay trong tac pham nhan de Die Philosphie des Als Ob (1911).

(3) - Duy tan "hap tap va hoi hot" la tu ngu phe phan su chu trong cai hoc thuc dung thuc loi, de cao kien thuc khoa hoc cong nghe, ma bo qua khia canh van hoa xa hoi.

(4) - Izawa Ranken (Y Trach, Lan Hien, 1777-1829) thay thuoc va nha tu tuong (Nho hoc) duoi thoi Edo.

(5) - Hojo Katei (Bac Dieu, Ha Dinh, 1780-1823) nha tho Han thi doi Edo.

(6) - Ochiai Naobumi (Lac Hop, Truc Van, 18/61-1903), nha tho va nha giao duc.

(7) - Fushin nguyen la danh tu Phat giao de chi viec tu hop nguoi de xay chua dung thap, sau co nghia la viec sua chua, trung tu nha cua.

(8) - Chi tiet quan trong: loi viet ngang la cua Tay Phuong, khac voi loi viet tu tren xuong duoi cua Nhat . Seiyo-kan (Tinh Duong Quan: cho nghi ngoi) cung mot am voi Tay Duong Quan (Khach san Tay Phuong)

(9) - azalee (tieng Phap)

(10) - rhododendron (tieng Phap)

(11) - couvert (tieng Phap): bo dao, muong, nia, khan ca nhan dung khi an com Tay.

(12) - Nhan vat truyen thuyet du thuy cung, giong nhu truyen Tu Thuc gap tien.

(13) - Thanh pho phia nam vung cuc dong cua Nga co hai cang quan trong nhin ra bien Nhat Ban. Thoi ay, o day co duong tau bien qua Yokohama.

(14) - Kojinskaya tuc la ba Kojinsky hay nguoi dan ba mang ho Kojinsky.

(15) - Nguyen van dien am tieng Duc Philister

(16) - Nguyen van dien am tieng Phap Chambre Separee

(17) - Tac gia muon noi rap hat mang ten Central Theater o tinh Dresden ben Duc.

(18) - Bac thang da ben cau song Elbe o tinh Dresden ben Duc. Mot thang canh.

(con tiep)

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

Tìm hiểu: Mori Ogai, Minh Tri, Natsume Soseki, Tay Phuong, Dai Chinh, Ivan Morris, Van hoc Nhat Ban, nha tu tuong, dieu xi ga, nguoi dan ba, cua mot nguoi, tac pham, tieu thuyet, thieu phu, khai sang, Watanabe

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Mori Ôgai, nhà văn và nhà tư tưởng khai sáng

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Mori Ôgai, nhà văn và nhà tư tưởng khai sáng bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Mori Ogai nha van va nha tu tuong khai sang

Nhan xet, hay lien he ve tin Mori Ogai nha van va nha tu tuong khai sang co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Mori Ogai nha van va nha tu tuong khai sang de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tac pham trong chuyen muc Van hoa.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tac pham
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0