Mo ta quan Le Van Duyet hien o dau

Tags: Le Van Duyet, Tien Giang, Long Hung, Le Van Toai, Tan Ty, Phien An, Vua Minh Mang, Vua Gia Long, Thanh Gia Dinh, nha nghien cuu, ngoi mo, o dau, chung toi, mot so, tong tran, quan


Mo ta quan Le Van Duyet hien o dau

LTS: Ta quan Le Van Duyet, cong than khai quoc trieu Nguyen, duoc dan chung tho phung o mot so noi tai mien Nam.

Trong do, hai dia diem duoc nhac den nhieu nhat vi deu co lang mo la Lang Ong o quan Binh Thanh, TP.HCM va quan the lang mo o xa Long Hung, huyen Chau Thanh, Tien Giang, sinh quan cua Ta quan.

Nhieu nam gan day, mot so nha nghien cuu co dua ra nhan dinh la mo thuc cua Ta quan nam o Tien Giang chu khong o TP.HCM. Nhung cuoc khao sat bi ky hoc o Tien Giang vao dau thang tu nam nay cua nha nghien cuu Ly Viet Dung da dua ra ket luan nguoc lai.

Ta quan Le Van Duyet va trieu Nguyen

Vao trieu Minh Mang, Le Van Duyet lam tong tran thanh Gia Dinh, coi ca quan dan tron vung Nam bo, quyen uy rat lon. Vua Minh Mang rat uy ky Le Van Duyet. Co nhieu ly do:

1. Khi vua Gia Long sap bang ha co hoi y kien thi Le Van Duyet tau la nen truyen ngoi cho con cua Dong cung Canh da qua co thay vi hoang tu Dam la vua Minh Mang sau nay.

2. Le Van Duyet it hoc, ban chat quan vo nong nay, noi nang coc loc, chang biet chieu don y vua, khi tau doi thuong khong vua y Minh Mang.

3. Le Van Duyet co nhieu hanh dong y minh la co menh dai than (dai than cua tien de), nang nhat la vu chem Hoang Cong Ly, cha mot cung tan sung ai cua vua Minh Mang.

4. Theo Dai Nam liet truyen chinh bien thi khi lam tong tran thanh Gia Dinh, Le Van Duyet uy quyen to lam ma long nguoi cung kinh phuc nen vua Minh Mang tuy trong long cam ghet nhung cung khong dam lam gi. Nam 1832 Ta quan qua doi thi vua Minh Mang bo chuc tong tran Gia Dinh ma dat chuc tong doc Phien An thay the, roi cu Nguyen Van Que lam tong doc, Bach Xuan Nguyen lam bo chinh.

Nguyen la dua tham bao lai noi rang minh nhan mat chi den truy xet viec rieng cua Le Van Duyet, roi tra hoi chung co, tri toi bon bo ha cua Ta quan ngay truoc, trong do co Le Van Khoi. Khoi nguyen ten Nguyen Huu Khoi nguoi Cao Bang, nhan lam loan bi quan quan truy duoi phai chay vao Thanh Hoa duoc Ta quan luc nay lam kinh luoc o day chieu du. Khoi ra dau thu duoc ong Duyet tin dung, cho lam con nuoi, doi ten lai la Le Van Khoi, dem theo vao Gia Dinh.

Khoi muu cung quan linh noi day giet ca Bach Xuan Nguyen va Nguyen Van Que roi rut vao thanh Gia Dinh chong lai quan trieu. Thanh nay rat kien co nen mai den thang 7-1835 sau khi Le Van Khoi chet, thanh moi bi pha. Quan trieu vao giet ca thay 1.831 nguoi chon chung mot cho goi la Ma nguy.

Sau vu an nguy Khoi, nam 1835 co Phan Ba Dat o Do Sat Vien dang so ke toi Ta quan, xin truy doat quan chuc, vo con phai giai ve Hinh bo xet toi. Vua du cho dinh than nghi xu. Vai hom sau co nhom noi cac la Ha Quyen, Nguyen Tri Phuong va Hoang Quynh nghi toi Ta quan co sau dieu, duoc vua ung chuan giao dinh than ket an. An nghi Ta quan co bay toi phai chem, hai toi phai that co, mot toi phai sung quan.

Doan quan trong nhat trong ban an nghi rang: “Su bien Phien An, han thuc la dau va nen chieu theo luat muu phan, khep vao toi lang tri, song han da chiu minh tru, vay xin truy doat cao sac, pha bo quan quach giet thay, de to guong ran cho nguoi khac. Con nhu ong ba doi truoc, ong noi ba noi, cha me cua han neu duoc phong tang cao sac, thi xin truy doat ca, mo ma cha me co tiem dung phong cao trai phep nao thi duc bo bia di”.

Nghi an dua len, vua du co doan rang: “Toi Le Van Duyet nho tung cai toc ma ke cung khong het, noi ra dau long, du co bua quan quach ma giet thay cung la dang toi. Song nghi han chet da lau va da truy doat quan tuoc, xuong kho trong ma, chang can gia hinh chi cho uong cong. Vay cho tong doc Phien An (Gia Dinh) den cho ma han cuoc bo num mo san bang mat dat va khac da dung bia o tren viet to may chu: “Day cho ten lai cai long quyen Le Van Duyet chiu phep nuoc”. [Quyen yem Le Van Duyet thu (co ban chep “phuc”) phap xu].

Mo Le Van Duyet o Gia Dinh bi cuoc bang va bi xieng xich. Den nam Tan Suu (1841) vua Thieu Tri len ngoi, biet Tien de lam toi oan Le Van Duyet, nen xuong chieu huy bo bia ket toi cung xieng xich va cho xay dap ca lai, tuc la mo ma nay ta con thay o Ba Chieu Gia Dinh.

Nam dau doi Tu Duc (1848), Dong Cac dai hoc si Vo Xuan Can dang so xin phuc hoi quan tuoc, gia on cho con chau cac cong than Nguyen Van Thanh, Le Van Duyet va Le Chat. Vua Tu Duc xem so cam dong moi truy phong lai cho ca ba ong va ban pham ham cho con chau ho. Lai cho dap phan mo Le Van Duyet o Gia Dinh cao rong them va cho tu bo lai den tho canh mo tai vung Ba Chieu, nay goi la Lang Ong Ba Chieu (trich Tri Tan tap chi - bai “Le Van Duyet” cua Nguyen Trieu).

Doc nhung chu bi Minh Mang ra lenh duc xoa tren cac bia mo cua song than Ta quan

Mo ta quan Le Van Duyet hien o dau
Nha nghien cuu Ly Viet Dung
Cac ngoi mo tai lang Long Hung chi bi duc bo tuoc hieu khac tren bia, chu khong bi san phang deo xieng xich. Dieu nay cung gop phan minh chung ngoi mo tren Lang Ong Ba Chieu moi chinh la mo that vi khi an duoc thi hanh chi co mo that moi bi san phang, xieng khoa va dung bia si nhuc, con ngoi mo vong tai lang Long Hung khong bia thi chang bi gia hinh gi ca. Ma doi voi mot trong an cua trieu dinh thi khong bao gio co chuyen nham lan mo that voi mo vong. Ngoai ra ong Hoang Cao Khai, dai than trieu Thanh Thai, khi viet bai van bia ke lai tieu su cua Ta quan cung dung bia tai ngoi mo o Gia Dinh.

Ngay 6-4-2006, chung toi ve Tien Giang du le gio cua song than Ta quan Le Van Duyet ma nhan dan dia phuong ap Thanh Hoa, xa Long Hung, huyen Chau Thanh, tinh Tien Giang (noi sinh cua Tong tran Gia Dinh Le Van Duyet) quen goi than mat la gio Ong co, Ba co.

Dong bao dia phuong va cac tinh lan can den chiem bai rat dong, khoi huong lan toa khap khong gian u tich co kinh voi nhieu co thu vuon tan rong mat. Day la mot quan the lang mo gom hai ngoi mo cuc to va bon ngoi vua phai xay bang da ong to o duoc mau reu den. Ngoi mo to ben trai tu ngoai nhin vao co hai vong thanh: vong ngoai nay li sat mat dat be ngang 17,75m, be dai 21,12m; vong trong be ngang 10,9m, be dai 14,43m, be day thanh mo 42cm. Mo hinh can nha don dong doc, chieu ngang 2,63m, dai 3,6m, cao 2,13m. Bia chieu ngang 0,77m, chieu dung 1,43m, vien khac hoa van, dau bia hinh chu kim cung co hoa van rat dep. Bia bang da xanh mau xanh tham, duoc duc phang roi mai lang mat, chu khac am net rat sac sao.

Cac chu tren mat bia hau het bi duc xoa tan nat chang the nao doc duoc. Tuy nhien, may man thay, hinh nhu vi quan nhan lenh trieu dinh Minh Mang duc bia da cam nghia thuong tinh nen chua lai nhung chu can thiet de nguoi doi sau co the xac dinh duoc nguoi nam duoi mo la ai.

Trong khi chung toi dang dang nang mo mam co doc nhung chu bi duc trong mat bia thi mot so dong dong bao cung khach thap phuong to mo dung phia sau theo doi, mot nhan si so tai len tieng: “Ong tim hieu chi cho met! Day la mo cua duc Ta quan day. Mot nha van noi tieng da xac nhan day dung la mo ngai vi trong bia co khac hai chu “Thong Che” Mo ta quan Le Van Duyet hien o dau.

Nhung theo chung toi biet, day la tuoc ham ma vua Minh Mang da cao tang than phu Ta quan khi ong mat nam 1821. Cung can phai noi them la ngay hang lac khoan ben trai con sot lai bay chu: “Tu tu...(cac chu bi duc bo) Le Van Duyet bai giam” Mo ta quan Le Van Duyet hien o dau, nghia la: “Nguoi con noi doi (chuc tuoc bi duc bo) la Le Van Duyet cui lay xin chung giam long thanh (lap bia)”.

Hang chu to o giua con bon chu: “Hien khao... (chu bi duc) chi mo” Mo ta quan Le Van Duyet hien o dau, nghia la: “Ngoi mo cua nguoi cha da qua doi cua toi...(chu bi duc bo)”. Hang ben phai noi ghi ngay thang lap bia con nguyen tam chu: “Tue tai Tan Ty trong xuan coc nhat” Mo ta quan Le Van Duyet hien o dau, nghia la: “(Bia duoc lap) ngay tot thang hai nam Tan Ty (1821)”.

Tuy tron ngay 6-4-2006 chung toi da co gang dung du moi kinh nghiem trong nhieu nam nghien doc bia mo nhung cung danh chiu khong the doc duoc chu nao trong bon hang chu bi duc vo, nen danh hen tuan sau se quay lai thuc hien phuong phap dap bia cua Trung Quoc. Nhung chi can cu va nhung chu con sot lai chung toi cung cho rang nguoi nam duoi mo la ong Le Van Toai, cha cua Ta quan, vi nhung ly do sau day:

1. Qua tu lieu lich su dich xac thi khi con sanh tien ong Le Van Toai da co lan duoc ra kinh do Hue trieu kien vua Gia Long, duoc phong ham “Vu Huan tuong quan chuong co hau” va an tu ao khan. Nam 1819 vua Gia Long bang ha, Le Van Duyet phai ra Hue chiu tang vua va theo le phai hieu tang ba nam. Nam 1821 ong Toai mat, Ta quan phai cao tang va xin dac an chiu tang cha trong khi con chiu tang vua. Vua Minh Mang an tu va cho su gia theo Le Van Duyet vao Gia Dinh phung dieu, dong thoi tang chuc ham Thong che cho than phu Ta quan (trich Dai Nam liet truyen chinh bien).

2. Bia ngoi mo lon nhat lap nam Tan Ty (1821), Ta quan mat nam 1832. Lac khoan cung ghi: “Nguoi lap bia la dua con noi doi Le Van Duyet”. Hai chu “Hien khao” Mo ta quan Le Van Duyet hien o daukhac o dau mo bia chi “Nguoi cha qua doi cua toi” (tuc cua nguoi lap bia Le Van Duyet) thi nguoi nam trong mo khong ai khac la ngai Le Van Toai, cha cua Ta quan.

Hau hoc LY VIET DUNG

(con tiep)

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Quyết liệt xử lý mọi vi phạm tại các cây xăng

 Đoàn Kiểm tra xăng dầu liên ngành do ông Dương Ngọc Viện Đội trưởng đội quản lý thị trường số 17, Chi cục quản lý thị trường Hà Nội làm Trưởng đoàn vừa tiến hành kiểm tra 37 đơn vị kinh doanh xăng dầu, khí hóa lỏng trên địa bàn Hà Nội. 

Đột biến tăng trưởng tín dụng: Mừng hay lo?

Tín dụng cuối năm tăng mạnh, nguyên nhân có thể xuất phát từ quyết tâm thực hiện cho được mục tiêu tăng trưởng nhằm "ghi điểm" theo tinh thần của Thống đốc NHNN đã từng phát biểu về tỷ giá rằng “tôi nói là làm”.

Tìm hiểu: Le Van Duyet, Tien Giang, Long Hung, Le Van Toai, Tan Ty, Phien An, Vua Minh Mang, Vua Gia Long, Thanh Gia Dinh, nha nghien cuu, ngoi mo, o dau, chung toi, mot so, tong tran, quan

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Mộ tả quân Lê Văn Duyệt hiện ở đâu?

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Mộ tả quân Lê Văn Duyệt hiện ở đâu? bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Mo ta quan Le Van Duyet hien o dau

Nhan xet, hay lien he ve tin Mo ta quan Le Van Duyet hien o dau co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Mo ta quan Le Van Duyet hien o dau de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin van hoa trong chuyen muc Van hoa.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin van hoa
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0