Lich su van hoa va sex trong van chuong

Tags: Viet Nam, O Rom, tac pham van chuong, doi song tinh than, dap ung nhu cau, de cap toi, co kha nang, khong phai la, co y nghia, nha van, con nguoi, co the, van hoa, quan he, mot so, nhan


Su co mat mot cach bat thuong cua sex trong doi song van chuong vai nam gan day da duoc ly giai qua nhung nguyen co khac nhau, nhung tuu trung, nhung nguoi tan thuong deu vo tinh (co tinh?) lan tranh viec con can phai xem xet sex tu cac quy chieu van hoa.

> Nha tho Le Dat: Tinh duc don thuan chi o cap thap!
> Tinh duc trong van hoc hom nay (3)

> Duc tinh va nhung ranh gioi mong manh...

> Bich Khe, “thi si than linh” - “tho loa the”
> Van hoc sex: Chap nhan de tim cach doi khac?
> Ve nhung canh tinh duc trong tieu thuyet My La tinh
> Tinh yeu hien dai qua mat tac gia “Lolita”
> Tinh duc trong van hoc hom nay

Dat van de

Lich su van hoa va sex trong van chuong
Nha phe binh van hoc Nguyen Hoa.

Khoang nua dau nhung nam 60 cua the ky truoc o Ha Noi, di qua hieu sach nho o dau pho Ho Hoan Kiem huong ra duong Dinh Tien Hoang, ngam tu kinh bay nam bay cuon Dong Chu liet quoc ngoai bia co in hinh may ong mac ao giap, vua cuoi ngua vua vung guom ma toi thich me toi. Lien ve nha “moi ruot” chu lon dat dung tien tiet kiem, ra mua duoc hai cuon. Doc chua het mot cuon thi cha toi bat gap, ngay lap tuc toi xoi mot cai bop tai va hai cuon sach bi tich thu khong bao gio gap lai.

Vai nam sau, luc loi dong tai lieu sach vo cua nguoi anh trai, toi lai vo duoc ban in roneo trich dich Nang Ido va Decamerong - Truyen muoi ngay cua Thu vien truong Dai hoc Su pham Ha Noi. Khoai qua, toi chui vao chan nam doc ngon ngau thi anh toi phat hien, toi tiep tuc xoi mot cai bop tai va ban dich nhanh chong bi thu hoi.

Hai su kien tren lam toi rat am uc, co hoi tai sao ma cha va anh deu khong giai thich. Ve sau toi lon len, cha va anh moi tra loi vi do la may cuon sach “bay ba”, nhu chuyen cua nang Ha Co, roi cac chuyen trai gai tum lum…, tuoi nho khong duoc doc.

Ve phan minh, khi den tuoi duoc doc cac tac pham nay toi lai thay chung khong bay ba, tham chi toi con thich thu nhu luc doc Gacgangchuya va Pangtagruyen cua Rabole hay Truyen muoi ngay cua Bocaxio. Lai nghi, neu cha toi con song va lai biet toi da doc Ngai tong thong, Tram nam co don, Nguoi lu hanh ky di, Doi ty phu… - cac tac pham dich tu van chuong nuoc ngoai ma trong do nhieu chi tiet sex co the lam cho cau chuyen cua nang Ha Co tro nen… chua la gi, thi co le toi se xoi vo khoi bop tai (!?).

Ke lai chuyen tren, toi muon noi rang dau chi la khoang cach mot hai the he nhung giua cha anh va toi da co su sai chenh trong quan niem ve sex cung nhu ve thi hieu. Voi thi hieu, toi se tro lai vao mot dip khac. Bai viet nay tap trung phan tich tra loi cau hoi: Sex trong van chuong co phai la de tai quan thiet, hay chi la “gia van de” do mot so tac gia con o trong tinh trang thieu thon kha nang sang tao, thieu thon nang luc tu duy da khong the khai sinh ra cac y tuong moi me hon?

Mau thuan giua nhung gia tri dao duc

Nghien cuu ve quan he giua con nguoi voi xa hoi, xa hoi hoc van hoa coi moi nguoi luon phai “mang vac tren vai” mot tap cac vai tro, va du tuong doi, thi tuong ung voi moi vai tro thuoc ve mot quan he nhat dinh nao do la mot he tieu chi co y nghia lam co so bao dam cho moi quan he co the van hanh, bao dam cho moi quan he duoc xac lap theo kieu nay ma khong theo kieu kia (nhu khong the nham lan quan he cha - con voi quan he anh - em, khong the lay quan he thay - tro thay the cho quan he vo - chong…).

Can cu vao do, con nguoi thuc thi moi vai tro xa hoi thong qua he tieu chi rieng, phu hop voi yeu cau ung xu rieng cua tung loai quan he. Suy rong ra, tu xa hoi hoc van hoa, du quan thiet den muc do nao thi sex trong van chuong bao gio cung co tieu chi rieng trong su danh gia. Va xet trong tong the cac quan he xa hoi thi quan he giua con nguoi voi van de sex trong van chuong chi la mot trong nhieu kieu (loai) quan he ma con nguoi phai “mang vac tren vai”. Tuy nhien theo toi, do sex la mot loai hien tuong da dien va da tri nen xa hoi - con nguoi quy chieu no tu nhieu goc do khac nhau. Nguoi ta co the danh gia sex tu dao duc hoc, tam ly hoc, giao duc hoc, y hoc, xa hoi hoc, sinh hoc… tham chi dan toc hoc cung danh mot su quan tam toi sex. Va trong moi su danh gia do, cac tieu chi co y nghia van hoa thuong giu vi tri noi troi.

Sau khi in an - phat hanh, tac pham van chuong tro thanh tai san chung cua xa hoi.

Mot khi no da tro thanh tieu diem chu y cua nguoi doc thi tu quan he giua tac pham voi nhieu kieu (loai) chu the cam thu khac nhau ma nhieu kieu (loai) quan he xa hoi khac nhau duoc xac lap. Khi sex co mat trong tac pham van chuong, no khong don nghia chi la hanh vi tinh duc, no con bi quy chieu boi nhieu tieu chi khac, ngoai van chuong song co lien quan, von dang ton tai trong doi song. Trong thuc te cac tieu chi nay doi khi doi lap nhau, nhu he tieu chi dao duc chang han. Ngoai mot so gia tri chung, mang tinh pho bien va truong ton, co the noi he tieu chi dao duc la he thong gia tri luon di lien voi su van dong cua cac thoi dai lich su, gan lien voi cac triet thuyet cung nhu gan lien voi quan niem ve dao duc cua moi che do chinh tri - xa hoi.

Trong mot so truong hop, thong qua quan niem dao duc, co the danh gia tinh tich cuc hay lac hau cua mot ly thuyet xa hoi; dong thoi, qua dao duc, nguoi ta co the nhan dien ban chat nhan van cua moi nen van hoa. Cung can luu y, khi danh gia mat dao duc cua su vat - hien tuong, con nguoi khong chi dua tren cac chuan muc dao duc duong dai va chinh thong, ma nhieu luc con dua tren cac chuan muc dao duc da ra doi, ton tai trong qua khu, noi bat la cac chuan muc co noi dung thuoc ve truyen thong va ban sac cong dong… Chung ta da, dang va se con duoc chung kien cac mau thuan rat kho dieu hoa giua nhung gia tri dao duc dang thinh hanh va huong toi, voi cac gia tri dao duc von tung ton tai mot cach co y nghia trong qua khu.

Mau thuan nay the hien qua su khac nhau giua cac the he trong khi danh gia cac hien tuong, hanh vi dao duc. Voi tinh huong nay, trong chung muc nhat dinh va neu khong tinh tao, tinh than “bao thu” hay “cap tien” deu co the dua toi tac hai (VNN nhan manh). Vi the su xuat hien cac y kien ung ho hay phan doi sex trong van chuong khong phai la cai gi dang ngac nhien, dac biet la ve dao duc. Trong quan he giua cac yeu to khach quan va cac yeu to chu quan, tinh trang chua thong nhat, chua dong thuan giua cac tieu chi van chuong voi cac tieu chi ngoai van chuong khi danh gia sex la hoan toan co kha nang xay ra, va dieu do de day toi su ban cai, tranh luan tren van dan.

Nhung cam ky doi voi sex

Tu nguon coi cua su sinh ton, du da phat trien den trinh do nao, con nguoi van khong the bo qua cac nhu cau thiet yeu co ban la an - mac - o - duy tri va bao toan noi giong. Xet den cung, xua nay moi hoat dong cua con nguoi deu co nguon goc tu yeu cau thoa man cac nhu cau thiet yeu noi tren.

Tu thuo hong hoang den thoi hien dai, nhu cau cua con nguoi luon o trong xu the gia tang ve so luong lan chat luong va “tinh nguoi” - hay tinh van hoa-van minh -. No da tro thanh tieu chi dau tien, thuoc do dau tien danh gia ban chat hanh vi thoa man nhu cau cua con nguoi. Trong boi canh ay, viec thoa man nhu cau sex cung khong nam ngoai tinh tat yeu. No chiu su chi phoi cua van hoa, va dep - xau, hay - do nhu the nao cung deu duoc xa hoi va con nguoi danh gia qua lang kinh van hoa. Noi cach khac, cung nhu an - mac - o, nhu cau duy tri va bao toan noi giong luon phai dap ung doi hoi phai duoc “van hoa hoa”. Theo toi, viec chung ta su dung trong sinh hoat xa hoi nhung tinh - trang tu nhu “bua bon, tam bo” khi de cap toi su o, “nhech nhac, luom thuom” khi de cap toi su mac, “vuc dau vai ve” khi de cap toi su an, “bay ba, truy lac” khi de cap toi mot loai hanh vi, xet cho cung luon co y nghia toi thuong va tu nhien la duy tri va bao toan noi giong, deu xuat phat tu quan niem van hoa, ma truc tiep la van hoa dao duc.

Trong lich su loai nguoi, o mot so giai doan, viec thoa man nhu cau an - mac - o con tro thanh tieu chuan xac dinh “phan vi” xa hoi cua moi thanh vien. Da co thoi vua quan va thu dan khong chi phai (duoc) o trong cac ngoi nha khac nhau, ma ngay voi su “mac”, nguoi ta cung chi tiet hoa su khac nhau, the che hoa su khac nhau ve “phan vi” thong qua nhung quy dinh ve kieu cach, mau sac. Xet lich su phat trien cua nhu cau cung kha nang sang tao de dap ung nhu cau cua con nguoi, ta co the thay, trong khi nhu cau ngay cang duoc nang cap va phong phu, da dang thi dong thoi con nguoi cung co gang xay dung cac chuan muc, che dinh hoa cac chuan muc, de khong chi quan ly ma con de dieu chinh, sao cho su tang phat cua nhu cau va kha nang dap ung nhu cau co the van hanh theo mot quy dao lanh manh.

Voi nhu cau duy tri va bao toan noi giong, co le do tinh chat “te nhi” cua no, do no co the troi day mot cach ban nang khong can toi mot tac nhan moi gioi nao, dac biet, co le con do suc am anh cua sex ma nhung cam ky (tabu) danh cho sex cung nhieu hon, chat che hon so voi nhu cau an, mac, o. Truoc day o Viet Nam, tu vai tro chi phoi cua Nho giao, viec cong khai de cap toi sex trong sinh hoat chinh thong cua xa hoi thuong bi coi la “ta dam”, la dang xau ho, dang bi len an (Nhan day cung xin thu de cap toi mot tinh the theo toi kho co loi giai la trong lich su, da co nhieu ton giao nhan manh van de “diet duc” va khong it nha tu hanh da di theo con duong nay.

Vay, xet tu phuong dien nhu cau tu nhien, nha tu hanh co the han che an - mac - o, nhu khong mac quan ao, khong song o noi tien nghi, uong nuoc la an banh mi hoac khong “xoi” mot so thuc pham co tinh cam ki… nhung nha tu hanh quyet liet chong lai mot nhu cau rat rieng tu la sex. Lieu co nen noi rang co gang nay co the anh huong toi moi truong truyen giao noi chung neu tin do cung noi guong ho va “diet duc”, nghia la neu co dieu do xay ra thi su luu truyen noi giong se cham dut!?). Nhung nghich ly lai the hien o cho xua kia, o ca phuong Dong va phuong Tay, sex cong khai thuong bi xem la cai gi do dang bi phe phan song nguoi ta van viet va luu truyen Kamasutra, To nu kinh (con co mot ten goi khac la Khoai lac va truong sinh), Kim Binh Mai… Khao sat kho tang truyen tieu lam Viet Nam, se thay so truyen co lien quan toi hai de tai “an” va sex chiem ty le ap dao so voi cac de tai khac.

Phai chang day la hai noi am anh trong cuoc song thuong nhat cua nguoi Viet thoi qua khu? Va tu cac chuc nang cua van hoa dan gian, thi phai chang day la mot cach thuc, la su bay to thai do cua cong chung truoc cac quan niem dao duc khac ky do Nho giao truyen ba?

Sex va lua chon cua nha van

Hon nam the ky truoc, mot trong nhung tien de tinh than day toi tu tuong nhan van thoi Phuc hung la khat vong lam the nao de con nguoi duoc la chinh minh. Cac tac gia loi lac nhu Bocaxio, Rabole… da gui gam vao tac pham cua ho loi ca ngoi tinh yeu lua doi trong sang, cung thai do phe phan doi voi cac giao dieu ha khac va bao luc xa hoi thoi Trung co. Qua thu phap nghe thuat trao long co mau sac sex, ho da gop phan quan trong tao ra buoc ngoat trong doi song tinh than cua loai nguoi. Truyen muoi ngay (Bocaxio) hay Gacgangchuya, Pangtagruyen (Rabole) duoc luu giu nhu tai san vo gia cua van chuong nhan loai la o tinh than khai phong cua chung; nguoi doc cac the he sau da khong quan tam nhieu toi yeu to sex duoc the hien trong tac pham ra sao.

O Viet Nam thoi Trung dai, co the noi yeu to sex hau nhu vang bong trong cac tac pham van chuong duoc coi la chinh thong. Khi cac quan niem khac ky ve dao duc dang thinh hanh trong xa hoi thi du co muon, tu Truyen ky man luc, Thanh Tong di thao… den Truyen Kieu, tien nhan cung chi de cap toi sex mot cach bong bay, mo ho. Va lich su van chuong Viet Nam da khong dung chua trong no nhung tac pham ma o do yeu to sex duoc the hien truc tiep va it nhieu tran trui nhu Hoa vien ky ngo tap (the ky 18) hoac Ha huong phong nguyet (dau the ky 20)… Ngoai cac nha nghien cuu chuyen sau, cong chung rong rai hau nhu khong biet toi cac tac pham co tinh chat “ngoai luong” nay. Mot khi den giai doan tien hien dai cua van chuong Viet Nam, van con nhung tac gia coi Truyen Kieu la “dam thu” thi, tu su thau triet tinh bao thu cua y thuc xa hoi, cung nen chia se voi mot so tac gia vai chuc nam truoc con cho rang So do, Lam di, Giong to… tham chi den tho Ho Xuan Huong la “dam tuc”.

Nhu da trinh bay o tren, theo chieu dai lich su, su phat trien cua nhu cau cung voi su phat trien cua kha nang dap ung nhu cau cua con nguoi da di tu thap den cao, tu don gian den phuc tap, tu don dieu den phong phu, da dang. Cung voi lich su, khai niem “nhu cau” khong con dung lai trong pham vi thuan tuy vat chat nhu o thoi so khoi. Kha nang nhan thuc tu nhien, xa hoi va chinh ban than con nguoi da lam nay sinh cac nhu cau moi, trong do noi len la nhu cau tinh than. Neu khao sat truc tiep va cu the, thi ve hinh thuc doi khi nhu cau tinh than duong nhu khong co quan he voi noi dung vat chat, song neu xet den cung thi quan he la co that. Nguoi ta khong the lang tranh thuc te do khi co mot cai nhin bien chung ve quan he giua con nguoi voi the gioi khach quan.

Cho toi ngay nay, trong hang ha sa so cam xuc va rung dong tham my cua con nguoi trong doi song tinh than, phai thua nhan rang nhung cam xuc thanh thien, thanh khiet ve tinh yeu, nhung khoai cam nhan tinh co nguon goc tu quan he tinh giao da co mot vi tri nhat dinh trong sinh hoat xa hoi noi chung, trong van chuong noi rieng. Dieu do gop phan triet tieu tinh ban nang trong sex, lam cho sex thang hoa nhu la mot loai hoat dong tinh than duoc con nguoi nang niu, tran trong. Nen o cac giai doan lich su truoc, dau bi phe phan (tham chi bi ket toi), nhu cau huong ve tinh yeu lua doi va nhung khoai cam ma tinh yeu lua doi dua lai van duoc bay to bang nhung cach thuc khac nhau.

Quy chieu vao van chuong, chung ta thay van chuong la san pham cua doi song tinh than, tac pham van chuong ra doi truoc het la nham dap ung nhu cau tinh than. Doi voi van chuong, y nghia tinh than la het suc da dang va khong co gioi han. Trong khi do, sex trong van chuong thuong chi khu biet tren hai phuong dien: nha van su dung sex trong tac pham nhu the nao va cong chung tiep nhan sex ra sao.

Ve phia tac gia, neu tac pham la noi gui gam suy tu, noi dua ra thong diep tinh than… Con ve phia nguoi doc, ho di tim su dong vong voi suy tu cua nha van va linh hoi thong diep tinh than tu tac pham de bo sung, lam phong phu doi song tinh than cua chinh minh. Nang luc thuc te cung ca tinh sang tao cua nha van cho phep moi nguoi tim thay tu “tap vai tro xa hoi” ma ho co duoc, dau la vai tro phu hop va co gang khai thac dang tim ra phuong cach trien khai trong tac pham. Nhu vay nha van luon dung truoc rat nhieu kha nang; ho lua chon kha nang nao la tuy thuoc vao nhung yeu to khach quan - chu quan cu the. Noi nhu the cung co nghia, sex chi la mot trong nhieu cach thuc nha van su dung de gui gam y nghia tinh than. Do do, sex khong phai la phuong tien dac hieu duy nhat co kha nang mo ra canh cua tham nhap vao the gioi noi tam sinh dong va tinh te cua con nguoi (VNN nhan manh).

Khao sat lich su van chuong se thay vo so cach thuc khac nhau de nha van lua chon, su dung. Song lua chon va su dung nhu the nao truoc sau deu phu thuoc vao viec nha van co kha nang truu xuat cac thong diep do tu tri tue, tu suy tu cua chinh minh truoc nhung bien co, nhung so phan, nhung van de xa hoi - lich su - con nguoi… hay khong.

Ngay nay, cung voi su phat trien, nhung moi quan tam cung kha nang nhan thuc cua con nguoi da duoc mo rong ve bien do, nang cao ve trinh do den muc phai noi rang du co muon thi bat ky ca nhan hay nhom ca nhan nao cung khong the bao quat het duoc. Dieu do lam phan tan su quan tam den sex, va duong nhu sex lanh manh da va dang tro thanh mot loai hien tuong binh thuong trong sinh hoat xa hoi. Con trong van chuong, khi sex duoc nhan thuc - phan anh phu hop voi logic noi tai cua cuoc song cung nhu logic cua ban than tac pham; noi cach khac, neu nha van khong lam dung va khong de cao sex trong tac pham, khong to ra thich thu mot cach benh hoan voi no… thi khong co gi dang phai quan ngai. Con neu ai do giai thich rang nha van su dung sex trong tac pham de dua ra mot thong diep ve “giai phong phu nu”, theo toi, do that su la mot “gia van de”, mot nguy bien nhieu hon la mot tuong minh van chuong (VNN nhan manh). Va toi nghi, su au tri truoc cac bien dong lich su, su thieu vang kha nang luan giai cac bien dong lich su trong tinh tat yeu cua no hoan toan co the day nguoi ta toi nhung ngo nhan khong dang co trong sinh hoat tri thuc cua xa hoi.

Nhung ngo nhan nay, voi anh huong cua chung, chi co kha nang lam “nhieu loan” cac tieu chi dinh gia ma thoi.

Cai thieu cua nha van Viet Nam khi viet ve sex

Theo doi van dan Viet Nam vai nam tro lai day, lien quan den “sex’, toi nhan thay co hai hien tuong: mot la su xon xao truoc tac pham cua mot so cay but nu Trung Hoa, hai la su xuat hien mot vai tac gia Viet Nam co xu huong su dung sex trong tac pham. Hai hien tuong tren la binh thuong voi mot nen van chuong co noi luc “tham hau”, song, voi doi song van hoa Viet Nam duong dai - trong do van chuong la mot bo phan cau thanh -, chung lai duoc nhieu nguoi chu y. Su dong tinh hay khong dong tinh cua cong chung truoc hai hien tuong nay, mot mat cho thay tinh chat phuc tap cua thi hieu van chuong duong thoi, mot mat qua do lieu co the dat ra cau hoi ve kha nang that su cua mot vai nha van cung no luc to ra uu thoi man the cua mot vai tac gia viet phe binh (VNN nhan manh).

That ra, khong cho den y kien tan thuong cua mot so cay but phe binh cung loi thanh minh cua mot hai tac gia ve tac pham cua ho toi moi biet toi tham vong su dung sex de chuyen tai mot (nhung) thong diep tinh than. Trong Loi tua tieu thuyet O rom (NXB Hoi Nha van, H.2002) Tran Quoc Tien tung viet: “Cac pho thuong dan noi rang de nhat khoai la nam om vo tren O Rom. Roi tu cai O Rom ay hang van hang trieu tieng khoc chao doi. Khong it cac thien tai chui ra tu O Rom”. Song triet ly “o rom” da khong chua dung dieu ma tac gia ngo da lam duoc, cuoi cung thi cuon tieu thuyet lay “o rom” lam diem tua tinh than da som yeu menh cung cac “scene sex” phan cam. Trong khi do, voi tieu thuyet Dong song mia (NXB Hoi Nha van, H.2004), du mot so chi tiet sex duoc de cap kha tran trui thi van khong goi len su phan cam, chua thay du luan danh gia ve mat dao duc. Duong nhu giai A cuoc thi tieu thuyet cua Hoi Nha van Viet Nam duoc trao cho Dong song mia it nhieu da phan anh mot cai nhin khoang dat, hop ly hon doi voi van de sex trong tac pham?

Qua that truoc mat, toi cung chua chuan bi thau dao de co the bat tay trien khai mot chuyen luan ve sex trong lich su van chuong. Trong bai viet nay, toi cung khong co y dinh phan tich va danh gia mot so tac pham co de cap toi sex da xuat ban o Viet Nam trong nhung nam qua. Va lai neu co viet cung kho long vuot qua danh gia cua mot so dong nghiep, nhu gan day nha phe binh van hoc Vuong Tri Nhan viet tren bao Khoa hoc va doi song:

Khong may cho toi la den gio phut nay ban than khong tim thay cai cam giac tot dep va cai ly do vung chac noi tren khi doc mot so trang sach co it nhieu lien quan toi tinh duc cua cac tac gia trong nuoc, nhat la may ban tre. Ve nguyen tac, toi biet lop tre hien nay cung dang co nhieu buc xuc. Ho khong bang long song theo nep cu. Ho muon the nghiem. Nhung khoai lac muon mau muon ve cua con nguoi, ho muon huong thu va giup nhau huong thu. Song co le la vi chung ta duoc chuan bi qua so sai, nen nhung no luc nong voi cua chung ta dan den tinh trang le let trong tuyet vong, tham chi co phan gan voi benh hoan. Noi don gian la doc nhieu trang sach noi toi sex toi thay no khong phai la nhu cau chan chinh cua nguoi viet ma nhieu khi nhu la hoc doi. Hoac trong mot so truong hop, thoang bat gap o nguoi viet mot cai gi nhu la them thuong, viet ra de mon tron vuot ve chieu chuong minh, dap ung nhung nhu cau ban nang co phan thap cua minh ma khong noi no duoc voi nhung nhu cau cao dep nhat thiet phai co.

Toi dong tinh voi nhan xet cua nha phe binh ho Vuong, boi toi van cho rang su thieu thon kha nang tu duy sau sac va triet de cua da so nha van Viet Nam hom nay chi co the dua toi cai gi do gan gui voi “an may”, chua tao dieu kien giup ho di xa hon trong nghe nghiep.

Tuong tu nhu the, sau khi doc cac tac pham nhu Co gai danh co vay, Bup be Bac Kinh… toi da doan dinh tac gia cua chung duoc chuan bi tinh than kha co ban truoc khi cam but. So sanh voi tac pham cua mot so cay but tre trong nuoc, toi nghi rang giua ho, ngoai hai dac diem chung la cung de cap den sex va chu yeu la cac cay but nu, con lai la mot khoang cach kha xa ve kha nang tu duy de phat hien y tuong. Nong can, hoi hot trong suy nghi, luoi nhac trong trai nghiem… thi kho long tim thay mot (cac) y tuong ra tro. Do vua coi sex nhu mot nhu cau tu nhien - van hoa cua con nguoi can duoc tran trong, vua quan niem sex khong phai la tat ca, khong phai la phuong tien uu thang de chuyen tai y nghia tinh than trong tac pham van chuong, toi du doan mot ngay nao do trao luu cua nhung tac gia nhu Son Tap, Xuan Thu, Thiet Ngung… se “xep” dan. Cuoc song xa hoi - con nguoi hien dai voi tinh muon mau cua no, trong nhung tinh the va cac bien the phuc tap cua no… dang doi hoi o nha van nhieu hon la nhung cau chuyen xac thit. Du nha van co lam cho sex mui mam va ngat ngay, du nha van co buoc sex phai e co cong lung mang vac “thong diep” thi cung khong the cung cap loi giai co y nghia tham chieu cho cac tinh the. Mat khac, truoc su mo rong va ngay cang mo rong cua the gioi tinh than con nguoi, van chuong can theo kip voi su mo rong ay. Loanh quanh voi buc xuc va so thich, so doan thi nha van se nhanh chong tut hau, tac pham cung nhanh chong tro nen lac long. Cai gi thuoc ve “mot” thi cung se qua di.

Va xem chung du doan cua toi ve tac pham cua Thiet Ngung, Cuu Dan, Xuan Tu… la co ly neu ai do da doc bai Su thoai trao cua tieu thuyet tinh ai Trung Quoc (Pham Tu Chau dich, laodong.com.vn, ngay 29/4/2006). Xin trich mot doan:

Tieu thuyet tinh ai nam 2005 duong nhu da chung to su thoai trao do, mac du dau vet cua duc vong van con. Than xac cung thuong xuyen co mat nhung da bi mot so tieu thuyet tinh ai keu goi tinh cam chan thuc, theo duoi tinh yeu chan chinh dan dan lam cho nhat nhoa. Su chuyen huong nay trong sang tac cua nha van nu cang noi bat.

Toc do thoi dai va ban linh nha van

Chung ta dang song trong mot thoi dai ma ban than no that su la mot cuoc chay nuoc rut duong nhu khong biet ngung nghi. Su kien noi tiep su kien, thong tin noi tiep thong tin… tat ca cung hoi ha, don dap. Nhieu su kien - con nguoi tuong chung se con am anh lau dai thi ngoanh di ngoanh lai da tro thanh qua vang. Bo nho tu nhien cua con nguoi dang dung truoc mot thach thuc: lam the nao de vua co the thau nhan thong tin moi mot cach cap nhat, vua phai chon loc de luu giu, vua phai don cho de nap thong tin moi hon. Vua hom qua day thoi, canh tre con dang say sua voi hip-hop. Va trong khi lop nguoi lon tuoi chua kip tim hieu hip-hop la gi thi cai su quay cuong kia da bi thay the bang alternative-rock. Chi sau gan chuc nam, cac bac cha me o Viet Nam da phai thich ung voi kha nhieu thoi quen dang hinh thanh trong lop tre. Cuoc song cua chung ta da va dang co nhung bien dong moi voi nhung tiet tau moi, lam xuat hien nhung gia tri moi doi khi nam ngoai tam kiem soat cua nhung chuan muc the he.

Hom nay, tinh than dan chu, tinh nang dong cung kha nang lien tuc thay doi cua cac san pham van minh thoi dai da tham nhap, tac dong vao moi ngoc ngach cua cuoc song. Van chuong khong phai la ngoai le. Khi moi thu deu co the tro thanh hang hoa, neu khong co ban linh va su sang suot, nguoi ta kho co the gin giu cho van chuong cai dang ve thuan khiet von co. Gia nhap thi truong trong su hon nhien nghe nghiep, xem chung khong it nha van Viet Nam con ngo ngac nhu lan dau tien co mat cho dong nguoi. Va trong khi nhieu nha van con to ra e de, thi lai co nha van co gang chiem linh, hoac theo tinh than truc loi, hoac nham thoa man mong muon duoc la “nguoi cua cong chung”.

Cu the, o nhieu thoi diem, xem ra van dan cung hoi ha, quay cuong voi cac tac pham, cac ten tuoi ma nhung tinh tu “loi lac”, “tai nang” duoc su dung mot cach de dai. Nam bay nam qua, da co su “len ngoi” cua hang chuc tac pham, hang chuc tac gia ma can cu vao nhung gi bao chi da dang, dong nghiep da viet, nhung tuong chung va ho se mai mai luu danh. Tiec thay, moi chuyen lai nhanh chong di vao quen lang! Tu quan sat va chung kien, toi da dat ra va hy vong mot ngay khong xa se tra loi mot so cau hoi, dai loai nhu: Voi kinh te hang hoa, van chuong Viet Nam co dieu kien duoc “thang hoa”? Lieu co the ket luan trong mot so truong hop, tac pham - tac gia van chuong da tro thanh “cai gi do” tuong tu nhung ngoi sao nhac “sen” voi cac ca khuc hat hom nay roi ngay mai quen?

Ket luan

Tu goc nhin xa hoi hoc, sau 20 nam doi moi, duong nhu dang co su sap xep lai de hinh thanh nen nhung nhom ban doc khac nhau. Vao cac cua hang sach tu chon, quan sat cach cong chung chon mua sach vo, co the hinh dung ve nhieu kieu thi hieu. Qua cac quay ban bao lai thay tui than thay cho bao chi van chuong, vi chung hoac bi xep sau nhung to bao dang “an khach”, hoac lap lo goc quay, hoac nhan duoc cau tra loi khong co bao vi khong ban duoc! Noi vay song moi nam vai lan, cac to bao lien quan den van chuong ban het veo ngay sau khi phat hanh. Ay la khi co “su vu van chuong” vua moi xay ra va may nam nay doi luc la “su vu” it nhieu co lien quan den sex! Bao chi quan tam, ban doc quan tam, den ca “dau nau” sach cung to ra sot sang…, co le chu yeu vi cai de tai sex nhay cam vua lam nhom ban doc nay thich thu, vua lam lop ban doc kia nhan may. Roi tu mot hai cuoc tranh luan, bong nhien moc ra mot "ngoi sao van chuong” voi cac cuoc phong van neu khong lap di lap lai mot “tuyen ngon” thuong la sao rong. Trong anh hao quang theo toi la gia tao do, dang tiec lai co nha van da khong nhan ra chinh ho dang tro thanh nan nhan trong tro choi tung hung cua bao chi va biet dau, sex chi la cai co de nguoi ta tang so luong phat hanh.

Su co mat mot cach bat thuong cua sex trong doi song van chuong vai nam gan day da duoc ly giai qua nhung nguyen co khac nhau, nhung tuu trung, nhung nguoi tan thuong deu vo tinh (co tinh?) lan tranh viec con can phai xem xet sex tu cac quy chieu van hoa. Ve phan minh, den nay toi van khong the tu thuyet phuc duoc minh rang tren doi nay lai co mot su vat - hien tuong “thieu van hoa” ma co kha nang chua dung mot gia tri tinh than tich cuc. Cu cho la sex chi ton tai voi y nghia la phuong tien, thi thu hoi mot thu “sex ban” lieu co kha nang chuyen tai mot “thong diep sach” hay khong? (VNN nhan manh). Toi nghi, chi voi tri tuong tuong ngheo nan, voi dong co van chuong dang ngo... nguoi ta moi co the pho bay sex vuot ra khoi su chi phoi cua van hoa. Mot tac pham co yeu to sex se khong co gi la xau neu no dem toi nhung rung cam trong sang va lanh manh. Nhung mot tac pham se tro nen ghe tom neu no chi dua toi su nhay nhua va phan cam.

Nhu da noi, su sai chenh ve quan niem, thi hieu van chuong giua cac the he nguoi doc la dieu kho tranh khoi trong tien trinh phat trien cua mot xa hoi, nhat la o Viet Nam vao thoi doan thang bac gia tri xa hoi - con nguoi dang co nhung dich chuyen. Noi nhu the khong co nghia nhung gi thuoc ve the he truoc la bao thu, nhung gi thuoc ve the he sau moi la tien bo, van minh. Dau khac nhau den the nao thi giua cac the he van co mau so chung, do la: su huong thien, song chan thuc va tran trong cai dep. Noi cach khac, moi the he luon biet tu y thuc ve van de “van hoa hoa” hanh vi sang tao va cam thu, qua do ke tiep nhau lam nen tinh lien tuc cua van hoa. Cac tuyen ngon van chuong nong can va dai ngon, nhung tac pham van chuong co len gan de to ra thoi thuong… se nhanh chong bi lang quen, boi xet den cung chi la tro choi van chuong chua den do.

Hon luc nao het, chinh luc nay, nha van can tinh tao de xay dung kha nang phan biet su khac nhau ve ban chat giua van chuong cua muon doi voi van chuong cua nhung thoi khac. Khi xa hoi manh nha hinh thanh thoi quen chu y den cac san pham hang hoa thoi thuong, thi trong cuoc muu sinh, nha van co the san xuat ra loai san pham van chuong dap ung thi hieu tuc thoi cua mot vai ca nhan, mot nhom xa hoi nao do va nhan duoc su tan thuong. Nhung do chua phai la tat ca, nha van tai nang la nha van thuoc ve moi nguoi. Con ve phia mot so nha phe binh, nhan day toi muon gui den ho mot y kien chan thanh: hay danh su quan tam nhieu hon nua toi goc nhin van hoa ve tac pham, cho lay cai chu quan thay the cho cai khach quan… de lam cho tac gia tu huyen hoac ve tac pham va tai nang cua ho. Cuoi cung, xin nhac lai dieu toi da doc va da viet o dau do rang: “Hay bang long voi nhung gi tac gia cho ta, dung bat anh ta cho cai ma anh ta khong co.”.

5/2006

  • Nguyen Hoa

Cac tieu de nho la do chung toi dat.

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Obama cần Bộ trưởng Quốc phòng mới trong 2 năm cuối nhiệm kỳ

Theo Reuters, ngày 24/11, Nhà Trắng cho biết Tổng thống Mỹ Barack Obama và Bộ trưởng Quốc phòng Chuck Hagel đã "cùng đi đến" quyết định để ông Hagel từ chức, song khẳng định ông Hagel có một "thành tích khá tốt" trong thời gian làm ông chủ Lầu Năm Góc.

Tìm hiểu: Viet Nam, O Rom, tac pham van chuong, doi song tinh than, dap ung nhu cau, de cap toi, co kha nang, khong phai la, co y nghia, nha van, con nguoi, co the, van hoa, quan he, mot so, nhan

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Lịch sử - văn hóa và sex trong văn chương

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Lịch sử - văn hóa và sex trong văn chương bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Lich su van hoa va sex trong van chuong

Nhan xet, hay lien he ve tin Lich su van hoa va sex trong van chuong co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Lich su van hoa va sex trong van chuong de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Chuyen de trong chuyen muc Van hoa.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Chuyen de
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0