Lang Ba Vanh la lang mo Quang Trung Hoang de

Tags: Ba Vanh, Lang Ba Vanh, Quang Trung Hoang, Thien An, Tran Viet Dien, Le Quang Dai, cong trinh kien truc, Vua Quang Trung, Duong Than Dao, Truc Doi Xung, Vua Gia Long, lang mo, Tay Son, tan nguyet, nghien cuu, thanh


Lang Ba Vanh la lang mo Quang Trung Hoang de

Cai chet cua vua Quang Trung von da chua dung qua nhieu dieu bi mat, khong nhung the, thang 11 nam 1801, vua Gia Long lai cho pha huy noi chon cat ong va san thanh binh dia. Hon 200 nam qua, vi tri lang mo Quang Trung chinh xac o noi nao van la dau hoi lon?

Va da co qua nhieu gia thuyet gay nen nhung cuoc tranh cai den muc cang thang. Chung toi da co cuoc hanh huong ve thanh Phu Xuan (Hue) xua, va ghi chep duoc rat nhieu dieu la... Khong ro rang, chuyen tim mo Quang Trung Hoang de va mo Thanh Cat Tu Han, cau chuyen nao chua dung nhieu bi an hon?

Mo thieng trong hoang phe

Nguoi dau tien tung “qua bom tan” ra du luan ve van de lang mo Quang Trung la ong giao Tran Viet Dien - Giang vien mon Vat Ly truong DH Su pham Hue. Truoc nhung tranh cai cho rang, lang Ba Vanh la lang Duc y hau Le Quang Dai, mot vi quan duoi trieu chua Nguyen Phuc Khoat da chet vao dau nam 1746, bang phuong phap vat ly, ong Dien dua ra 5 luan cu nham ven buc man bi mat va lat lai hoan toan van de, khang dinh lang Ba Vanh chinh la lang mo Quang Trung.

Phe tich lang Ba Vanh

Lang Ba Vanh nam o ngon doi Thien An, phia Tay thanh pho Hue. Mot nguoi chan bo o gan day thay chung toi lup xup ao mua tim len lang thi lac dau nua tin nua ngo. Theo nhu ong biet, cach day hang vai chuc nam da co nhieu nguoi den day dao boi nghien cuu. Nhung day la chuyen cua thoi ong moi lay vo. Con gio day, khi con ong da sap lap gia dinh, cai lang mo co nay van vay va cang ngay, no cang bi trau bo ngua sung dao boi cho tung toe. Ong vach cay, re loi chi duong chochung toi mo den tan lang.

Anh minh hoa

Lang Ba Vanh do nat.


Theo y ong Dien, lang Ba Vanh chinh la lang mo Vua Quang Trung. The nhung tai sao nhung nguoi doi sau lai cho rang day la lang cua Duc y hau Le Quang Dai? Tim toi rong ra nhieu nam, ong Dien phat hien ra rang da co nhieu nguoi tim cach bien noi nay thanh... mot ngoi mo gia!


Phe tich lang Ba Vanh nam giua rung thong bat ngan va chang chit boi nhung lum bui mam xoi. Cay rua trong tay nguoi chan bo tot bung khua len loang loang. Mot khoang tuong thanh xay dung bang cac phien da to chong len nhau thap thoang hien ra sau dam co cay ram rap. Nhung vien gach sut me, nhung voi “nguoi tran mat thit” nhu chung toi van co the hinh dung ra day la mot buc tuong da tung duoc xay rat kien co. Vua phat quang bui ram, nguoi dan ong co doi ban tay vang khe cua mot nguoi tu mua lam ruong ke: Cach day gan 20 nam, khu vuc nay con co ca khi. Duong len lang go ghe, xoc nay. Thi thoang co viec len nui lay cui, ong thay mot so vien da to, dai ca sai tay bi do canh lang da bi co moc trum len. Ngoai ra, con co mot so buc phu dieu co khac chu da mon trang bi tre chan bo dap pha roi nem cach lang den 5m. Mot thoi gian sau, co nhieu nha khoa hoc den day. Ho phat quang cay coi ca mot vung, roi dao boi nhat nhanh tung manh vo ve ghep lai de nghien cuu va mo ra nhieu chi tiet la ky cua mot ngoi lang tuong nhu da chim trong hoang phe.

Toi nho lai loi cua ong Tran Viet Dien truoc khi minh khan goi len tan Thien An xem lang: “Ba Vanh truoc day la lang cua mot vi quan duoi trieu chua Nguyen Phuc Khoat ten la Le Quang Dai da chet vao dau nam 1746. Sau do, vua Gia Long cho san thanh binh dia tat ca cac dia diem co lien quan den vua Quang Trung. Lang Ba Vanh hoang phe tu day. Vi bi co cay che lap nen ai cung tuong ngoi lang co qui mo vua. Chung toi da phat lo va dung thuoc do dac moi thay qui mo cua lang, dau da bi quat pha nang van co quy mo rat hoanh trang”.

Ngoi lang doc nhat vo nhi

Dieu dau tien dap vao mat sau khi doan nghien cuu cua thay tro Tran Viet Dien phat lo cay coi la nhin toan canh, lang Ba Vanh co hinh elip voi cac truc lon 60m, truc nho 40m. Quy mo cua mot ngoi lang nhu the nay la qua hoanh trang, chua ke tan nguyet tri (ho trang non) ben canh. Lang gom 3 uynh thanh ghep lai. Uynh ngoai hinh mong ngua, ket thuc bang hai tru cua kha lon. Uynh thu hai co hinh cong nguoc voi 4 phu dieu co hinh voi dap noi. Uynh trong cung la hinh tuong hai con cu day, om nam mo xay co hinh mai rua, con dau rua nhu ngam cai bia the. Cac uynh thanh co mot truc doi xung hinh hoc va truc nay theo huong Tay Nam – Dong Bac, nghieng Bac goc 60o. Con duong than dao cua lang, vuong goc voi truc doi xung vua neu, toa huong can (Dong Nam- Tay Bac, nghieng Bac 30o). Day moi la huong chinh cua ngoi lang. Truc nho nay la truc doi xung cua nha bia co de chu thap, tung co bia tho, da bi ai do bam nat, cat dau bia, got tai bia...

Nghien cuu sau them, ong Dien hot hoang nhan ra giua uynh thanh 2 va uynh thanh 3 co mot ham hinh hop, nhan duong than dao lam truc doi xung va hien nay nap ham con o bo tan nguyet tri truoc lang. Nap nay la mot phien da lon duoc got deo ma thanh. Theo cac nha khoa hoc, ham nay co kha nang chua cac do tho va chu yeu la cac vat tuy than cua chu nhan ngoi lang. Khao sat mieng ho, duc cai nam xay va doan huong huyet cua ngoi mo, ong nhan thay ve phuong phap vat ly va dich ly Dong phuong, thi the cua chu nhan ngoi lang nam theo huong than dao, dau toa ton, chan huong can, ben trai chu nhan la 3 cung lien, va ben phai chu nhan la 3 cung dut (do la 3 cua vao lang). Nguoi thiet ke lang da xu ly rat tuyet dieu ve phong thuy va dich ly Dong phuong. Theo duong than dao ma tinh, 3 uynh thanh tao thanh que can kep (bat thuan can), theo huong vuong goc voi duong than dao ma tinh thi dat que thai (que khon ghep voi que can). Day la ly do ngoi lang nay co den 3 uynh thanh dang doi hinh hoc va ca dang doi dich ly. Cac lang mo o Hue, tru lang cac vua, khong tim thay ngoi lang thu hai nao nhu vay.

Nhung hoa van ky la

Dieu ma ong Dien kham pha ra la hai con cu day tim thay trong mo la tien than cua con rong boi chung co cai sung dap noi, hoan toan khac voi giong cu nhu mot so tai lieu truoc do da co. Mo tip trang tri nay cung thuoc loai doc nhat vo nhi o Hue. 4 phu dieu dap noi 4 con voi o uynh thanh thu 2 deu duoc xac dinh khong phai hinh tuong voi chau, cup voi phu phuc nhu van thay o lang mo vua chua trieu Nguyen, trieu Le. Voi o lang Ba Vanh uon voi len tren, cap nga cung chia len va dac biet tren dau voi cung... moc sung.

Anh minh hoa

Ong Dien va vien gach Tay Son duoc tim thay o lang Ba Vanh.


Toan bo cong trinh kien truc lang mo duoc thiet ke nhat quan theo thuat phong thuy va dich ly phuong Dong. Hoa van, sung voi, nga voi, sung ca sau, mi mat ca sau, cac dai hoi van luon co mot vach lien net (chi duong) va thanh phan thu hai la hai vach dut xep lai, nho hon, khep nep, e ap (chi am). Day cung la mot loi trang tri doc dao nua, chung to nguoi thiet ke rat uyen tham dich ly va rat yeu kinh chu nhan ngoi lang.

Theo kham pha ban dau cua ong Dien, tan nguyet tri ben phai ba uynh thanh co chu nguyet, buu thanh co chu nhat. Nhat nguyet nghia la Minh, y chi nguoi nam trong lang la bac minh quan: “Nghien cuu cac lang tam cua cac vua va me vua o Hue, chung toi nhan thay mot qui luat la chi co nha vua tung len ngoi va hoang thai hau (me vua) khi mat, xay lang mo moi co Tan nguyet tri, cha cua vua ma khong lam vua thi truoc lang khong duoc xay Tan nguyet tri. Lang Gia Long, lang Minh Mang, lang Thieu Tri, lang Tu Duc, lang Duc Duc, lang Dong Khanh, lang Thanh Thai, lang Khai Dinh va lang me cua cac vi vua nay deu co Tan nguyet tri va duong nhien co nha bia thanh duc than cong, voi de chu thap. Nhu vay, lang Ba Vanh co du cac cau kien doc dao: nha bia co be chu thap, truoc buu thanh co Tan nguyet tri ma chi co bac de vuong moi duoc xay dung trang tri nhu the, boi mot ong quan thoi phong kien, du co tien nhieu cung khong dam xay lang nhu the nay vi de mang toi khi quan”.

Muoi nam nghien cuu mot... loai gach

De chung minh lang Ba Vanh la lang vua Quang Trung mot cach khoa hoc va thuyet phuc, ong Dien da doc toan luc trong 10 nam chi nghien cuu mot loai gach phat hien duoc trong lang mo nay. Va de chung minh day laloai gach cua Tay Son san xuat va su dung trong cac cong trinh kien truc van hoa, ong Dien da phai suu tam cac loai gach duoc san xuat va su dung tu the ky 14 den nay tren dat Thuan Hoa.

Noi dau tien ong khan goi qua muop den tim hieu la dan Vien Khau cua thoi dai Tay Son o Nui Ban. o dan Vien Khau con mot so manh gach the nung non, day 2cm, rong 12cm, dai 14cm. Sau do nhom ong da kiem chung ket qua o nhung cong trinh kien truc ma Tay Son co ton tao, dung them... Khong ngai gian kho, ong da den Khai Thanh Tu (noi ma sau nay tro thanh Van mieu cua trieu Tay Son) da tung co mo them hoc cung, nghia la co xay dung bang gach Tay Son. That thu vi va bat ngo lon nhat la o day con rat nhieu loai gach da phat hien o Nui Ban. Ong lai tiep tuc len chua Thien Lam, noi Thai su Bui Dac Tuyen trung dung lam dinh thu cua Thai su va da phat hien rat nhieu loai gach Tay Son nhu vay... Ong lai khan goi ve tan Bai Dau, den mieu Ong Moi, noi tung tho mot vi chi huy nguoi Ba Na tu tran nam Binh Ngo 1786, roi len chua Linh Mu... that la, tat ca nhung noi nay deu co rat nhieu gach cua Tay son. De khang dinh chac chan thoi Tay Son co mot loai gach rieng, ong da tien hanh kiem chung loai gach nay o cac cong trinh thuan thoi Nguyen nhu lang cac ba vo cua chua Nguyen... thi khong phat hien loai gach nao nhu vay.

Ong Dien da quay lai khao sat ca vung doi Thien An va tim thay trong lang Ba Vanh va xung quanh con rat nhieu gach Tay Son cung loai. Nhu vay, theo ong Dien, lang Ba Vanh la cong trinh kien truc do Tay Son xay dung.

Theo Luong My Ha - (GD&XH)

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

7 nguyên nhân hàng đầu gây bệnh ung thư năm 2014

Ung thư vẫn là một căn bệnh hiểm nghèo gây tử vong hàng đầu trên thế giới. Năm 2014, các nhà khoa học đã công bố kết quả nghiên cứu chỉ ra top 7 nguyên nhân hàng đầu.

Tăng hoa hồng, giá xăng đội thêm 190 đồng

Sau 8 lần liên tiếp giảm giá trong 3 tháng, các mặt hàng xăng dầu tới đây có thể sẽ tăng thêm từ 90190 đồng, tương ứng với mức tăng chi phí hoa hồng sẽ được áp dụng từ ngày 1/11 tới.

Đến thời của "siêu đại gia" và nhà giá rẻ

Theo các doanh nghiệp bất động sản nhận định, phân khúc nhà giá rẻ, trung bình vẫn thắng thế trong năm 2015 và vài năm tới, trong khi đó phân khúc cao cấp vẫn phải đối mặt với khó khăn.

Tìm hiểu: Ba Vanh, Lang Ba Vanh, Quang Trung Hoang, Thien An, Tran Viet Dien, Le Quang Dai, cong trinh kien truc, Vua Quang Trung, Duong Than Dao, Truc Doi Xung, Vua Gia Long, lang mo, Tay Son, tan nguyet, nghien cuu, thanh

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Lăng Ba Vành là lăng mộ Quang Trung Hoàng đế?

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Lăng Ba Vành là lăng mộ Quang Trung Hoàng đế? bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Lang Ba Vanh la lang mo Quang Trung Hoang de

Nhan xet, hay lien he ve tin Lang Ba Vanh la lang mo Quang Trung Hoang de co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Lang Ba Vanh la lang mo Quang Trung Hoang de de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin van hoa trong chuyen muc Van hoa.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin van hoa
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0