Lam sao de nhac Viet khong bi lai cang

Cac ca si tre trong chuong trinh "Qua tang trai tim" - Anh: T.T.D.

Mot khi nan sao chep tac pham cua nguoi khac khong con la chuyen cua rieng ai thi mot loat cau hoi duoc dat ra: Vi sao lai co tinh hinh dang buon ay, va trong nhung truong hop do thi dao duc nguoi sang tac o dau? Lam the nao de co hang Viet chat luong cao ma khong lai cang trong thi truong am nhac?

Do la cac noi dung chu yeu ma chung toi dat len ban trao doi voi giao su nhac si Ca Le Thuan - tong thu ky Hoi Am nhac TP.HCM, pho giao su nhac si Tran The Bao - uy vien ban chap hanh Hoi Nhac si VN - va nhac si Ton That Lap - pho tong thu ky Hoi Am nhac TP.HCM.

Be tac dan den copy, bat chuoc...

+ Ngoai cac ly do thuong duoc nai ra de ly giai ve su ra doi cua “nhung dua con lai”: suc ep thi truong, muon noi tieng..., con ly do nao sau xa hon chang?

PGS Tran The Bao

- PGS Tran The Bao: Am nhac rat de bi hap thu mot cach bi dong, nhu bai hat minh khong thich nhung hang xom cu phat mai, quen nghe dam ra thuoc long mot cach khong y thuc. Den khi sang tac thi phan vo thuc ay xuat hien nen co the se viet rat giong voi nhung gi da nghe. Khi phat hien truong hop nhu vay, nguoi sang tac can that su cau thi la phai sua ngay.

- GS Ca Le Thuan: Theo toi, y tuong, giai dieu gap nhau trong sang tac la chuyen binh thuong va tu nhien. Nhung khi be tac, khong co gi de viet, lai bi thoi thuc muon noi danh, co tien thi chi con di... an cap. Chu dong an cap rat nguy hiem va khong sang tao.

Tim dau ra dao duc sang tac?

GS Ca Le Thuan

+ Mot so ban doc bay to lo lang ve su trung thuc, rong hon nua la dao duc cua nguoi sang tac hien nay. Pham chat do la yeu cau chung voi moi con nguoi, nhung rieng voi nguoi sang tac co gi cu the hon?

- GS C.L.T.: Toi so nhat la khi nhac cong va ca si bat dau sang tac. Nguoi sang tac nao cung di tu co so tai nang, tri thuc va hoc hanh, hieu biet. Con choi nhac nhieu, hat nhieu, nghe nhieu thi tham thau tu nhien roi sang tac rat de lap lai giai dieu cua nguoi khac. Vi vay dao duc trong sang tac la:

- Khong lap lai ban than va khong lap lai nguoi khac. Da co y thuc sang tao thi luc nao cung muon co cai moi.

Cong chung tre muon gi? Gioi tre se quay lung? …Tu khi chuong trinh am nhac co qui mo kha lon la “Lan song xanh” ra doi toi nay, thi truong am nhac VN tro len soi dong han len! Va duong nhu dieu nay da lam thay doi bo mat cua nen am nhac VN! Co le nhac VN dang chiem linh tinh cam cua nguoi yeu am nhac trong nuoc, dac biet la gioi tre. Khong con thoi gioi tre chung ta chi thich nghe nhung ca khuc nuoc ngoai nua. Nhung nhin di nhin lai, nen am nhac VN chang phat trien duoc bao nhieu... Cac ban thay do, cach day it lau cac ca si ta noi len chu yeu la nho cover (hat lai) cac ca khuc noi tieng cua nuoc ngoai. Thi truong cover lon nhat la nhac Hoa va gan day la nhac Han va nhac Nhat. Cung co mot so ca khuc do cac nhac si noi tieng sang tac, co tac quyen dang hoang, nhung sau mot thoi gian khan gia moi thay nhac si nay nhac si no da cover giai dieu tu bai nay bai kia. Va khi do biet noi gi day? Gioi tre lai se quay lung voi am nhac VN? Va roi ho lai tim den nhac ngoai? Nick buiquangan3891 tren yeuamnhac.com Nen loai bo ca khuc nhai ra khoi bang xep hang Qua du luan, toi giat minh thay may bai minh yeu thich (ma hinh nhu cung duoc dai da so ban tre thich, bang chung la nhung bai do deu nam trong top ten Lan song xanh) sao toan la nhac lai, nhai, copy! Co thoi gian nhung nguoi tre moi tap tanh nghe nhac nhu chung toi da me man, suot ngay om radio catsette de nghe nhung giai dieu hay ma minh cu ngo la do nhung “bo oc” nguoi Viet lam ra. Nao ngo… Co mot dieu toi cu am uc mai. Do la tai sao nhung nguoi lam cac chuong trinh “Lan song xanh”, “VTV bai hat toi yeu” lai khong de tam den nhung bai hat “co van de” nhu the? Hau het nguoi tre deu khong du kha nang, trinh do, kien thuc de danh gia ca khuc. Vay tai sao nhung nguoi thuc hien chuong trinh lai khong huong nguoi yeu nhac tre den nhung ca khuc thuan Viet? Hay it ra cung nen gat bo nhung ca khuc lai, nhai, copy ra khoi bang xep hang. Le Thanh Ngoc Huong (sinh vien nam 3 Dai hoc My thuat TP.HCM

- Phai biet luong suc minh, nghe nghiep cua minh thich hop voi noi dung, hinh thuc, the loai nao de sang tao. Khong the co nguoi lam cai gi cung duoc.

Nguoi sang tac la nguoi cam thu dau tien tac pham cua minh. Sau do la ca si roi nguoi nghe. Ca ba lan cam thu ay deu co the khong giong nhau, co khi khac nhau. Va sang tac khong bao gio duoc chu quan, phai luong truoc trach nhiem khi cong bo tac pham. Neu tac pham ra doi duoc cong nhan thi khong con la cua rieng tac gia nua, ma la cua xa hoi. Vi the neu no tot thi co loi cho xa hoi va xau cung hai vo cung.

Nhac Viet chat luong cao?

+ Lam the nao de nhac tre chung ta khong bi lai cang?

Nhac si Ton That Lap

- Nhac si TON THAT LAP: Phai phat trien tren nen tang am nhac VN la dan toc dan gian va truyen thong hien dai. Tat nhien, tac gia can nghien cuu ky thuat nhac tre cua nuoc ngoai de phat trien. Day la van de lon boi khong chi co tiet tau hay hoa thanh ma con phai nam bat cho duoc ngon ngu thoi dai, the hien su suy nghi, giai quyet duoc nhu cau giai tri va tam sinh ly cua gioi tre.

- PGS T.T.B.: Nguoi sang tac phai sang tac nhac tre VN bang giai dieu Viet, tam hon Viet tren nhung phuong tien cua thoi dai. Tat nhien nhac tre phai thoi dai, phai co vu dieu, bien che dan nhac dien tu, nhung khong co yeu to VN thi khong the la nhac tre VN duoc. Toi thay nhieu tac gia VN da van dung rat thanh cong nhung “cu dan dan toc”, “nhac luu khong” cua tuong cheo, a dao vao tac pham hien dai.

+ De co duoc nhac Viet chat luong cao, chung ta phai lam gi?

- NS T.T.L.: Theo toi, nhac vien nen nghien cuu de co giao trinh dao tao nhac tre. Truoc het, tac gia phai duoc dao tao tu nha truong. Sau do phai tim cho ra ngon ngu rieng cua minh tren co so nen van hoa VN. Mot ca khuc tre hay can hai yeu to la ngon ngu am nhac va de tai, y tuong, ca tu hay.

- GS C.L.T.: De co mot nen nhac tre thuan Viet, chat luong cao, nguoi sang tac khong nen dua han vao may moc ma phai sang tao bang cai dau. Thay cua toi tung noi: “The ky 20 rat hay. May moc bat dau suy nghi nhu con nguoi va te hai nhat la con nguoi suy nghi nhu may moc”.

Su mac dinh cua may moc khien con nguoi luoi bieng, khong sang tao ma chi lap ghep. Vi vay de bi han che trong tu duy sang tao, bi thui chot, thieu sang tao va tro thanh mot thu “ga cong nghiep” rat nguy hiem. De co ban sac rieng, nguoi sang tac tre phai chiu kho di hoc bang nhieu cach, nghe nhieu tac pham khac nhau, trao doi lan nhau.

+ Thieu von song phai chang cung la mot can ngai doi voi cac tac gia tre?

- PGS T.T.B.: Von song cung la mot dieu kien de co tac pham moi. Khong nen lan quan o thanh pho. Tac gia, nhat la tac gia tre, can di nhieu de co doi song phong phu trong tac pham cua minh.

- NS T.T.L.: Von song rat quan trong. No la cai nen de tac gia bat kip hoi tho thoi dai. Sang tac nghe thuat phai bam re vao doi song xa hoi, vao gioi tre va gop phan dua xa hoi den su tot dep, voi nhieu hoai bao cua nguoi nghe.

- GS C.L.T.: Lau nay, Hoi Am nhac TP.HCM to chuc nhieu chuyen di thuc te nhung so tre di it qua, chi co may ong gia nhu Phan Huynh Dieu 80 tuoi roi van cu di. Dong thoi cac em cung nen hoc chinh tri. Nguoi sang tac co ba cai von: do la ban linh chinh tri, nghe nghiep va song. Thieu mot cung khong the duoc.

________________

He luy tu fan

Nghe cac ca khuc Tinh thoi xot xa Frontier Duong nhu Crescendo Me yeu Anh yeu em Tuoi 16 Renaissance faire Mat buon How can I tell her Ngoi hat ca benh bong The clock ticks on

Viec xuat hien cac CLB nguoi ham mo (fan"s club) tuy tao mot sac thai sinh dong cho thi truong ca nhac nhung cung phai thay vua qua thi fan, dac biet la fan ruot (crazy fan) cua cac ca si, cung la mot trong nhung nguyen nhan chinh gay nen hien tuong chuong “con lai” trong nhac Viet.

Da co thoi gian Lan song xanh “day” thanh cong nhung ca khuc Viet that hay gan lien voi cac ten tuoi nhu My Linh (Tren dinh Phu Van), Phuong Thanh (Gia tu di vang), Quang Linh (Chim sao ngay xua)...

Sau thoi ky hoang kim that sung suc do la giai doan khung hoang ca si va bai hat moi de dua vao binh chon trong cac top. Va cac bang xep hang nhu Lan song xanh, VTV bai hat toi yeu cung nhu cac bang xep hang tren cac trang web am nhac cung bat dau nhan duoc nhung binh chon khong cong minh den tu cac fan.

Co the thay ca si nao co luc luong fan hung hau la co nhieu co may lot vao top bang xep hang, dac biet la sau khi ho tung ra album moi. Cac fan, tu “tinh yeu vo bo ben” cua minh, da nham mat chap nhan tat tan tat moi “van de” cua than tuong. Va di nhien, viec cac ca si cu hat mai nhung bai nhac lai, nhac nhai va nhac “sinh san vo tinh” cung duoc fan hoan ho nhiet liet, co vu nhiet tinh! Tu do moi co chuyen mot ca si co chat giong tam tam, hat nhung ban nhac thi truong de dai nhu Ung Hoang Phuc lai la “hien tuong am nhac cua nam”.

Dau album thu hai cua ca si X, Y nao do na na album thu nhat van duoc cac fan ho hao tren mang cua ca si do la mot “sieu album”. Hay dau album cua ca si tre nay giong album cua ca si tre khac, cac fan cua ho van vo tu khen hay, un un mua ve, keu goi moi nguoi cung mua, roi keo nhau binh chon vao top...

Nho su ho tro nhiet tinh, khong dan do suy nghi cua cac fan ma ca si bong... sang gia. Cac nha san xuat thi he thay ca khuc nao “an” la lam tiep nhung ca khuc tuong tu. Chi toi nghiep cho cac fan va nhung nguoi nghe nhac khac phai ganh chiu hau qua: cu phai “yeu” hoai nhung ca khuc lai, nhai, chep, vo tinh; cu phai chap nhan tat ca tu su de dai cua chinh minh.

Lai Quoc Bao? Sang 9-4, TT co phan anh du luan tren mang ve ca khuc Tuoi 16 (Thu Le hat) va Anh trang (Ngo Thanh Van hat) do nhac si Quoc Bao "sang tac" rat giong voi Renaissance faire cua NS Ritchie Blackmore (My) trong album Shadow of the moon (phat hanh thang 2-1997) va Can"t wait cua Yoo Seung Jun (Han Quoc). Sau thong tin nay, mot so ban doc da dien thoai hoac gui den TT nhung tu lieu lien quan den cac ca khuc khac cua nhac si Quoc Bao giong het hoac giong phan lon voi nhung ca khuc cua nuoc ngoai. Dang luu y la su giong nhau rat ky la cua hai ca khuc Ngoi hat ca benh bong (Thanh Lam hat) trong album Tinh nong do Trung tam bang nhac Tre san xuat va phat hanh nam 1999 voi ca khuc The clock ticks on cua Ritchie Blackmore trong album Shadow of the moon. Chi can nghe khuc dao dau thoi, nguoi khong am hieu nhac cung thay co su giong nhau do.

Thuc hien: TRAN NHAT VY - QUYNH NGUYEN