Kien truc thoi nay hay la bo quan ao moi cua hoang de

Tags: Ha Noi, Viet Nam, Hang Ngang, Hang Dao, Hang Gai, Song Cau, doi song vat chat, thay da doi thit, mat do xay dung, kien truc su, khu tap the, Khue Van Cac, Thoi bao cap, cong trinh, hay la, dan
Kien truc thoi nay hay la bo quan ao moi cua hoang de
Duong ong khu tap the.

Noi den doi song vat chat cua nguoi Viet nhung nam cuoi the ky XX va dau the ky moi nay, nguoi ta hinh dung ngay ra su thay da doi thit cua voc dang kien truc, to lon hon ve khoi tich va day dac hon ve mat do xay dung. Nhung de khang dinh no co la mot tat yeu hay co dep chang thi hinh nhu chung ta deu luong lu khi nhin vao buc tranh tong the.

Cach day 20 nam, cong cuoc quy hoach va chinh trang do thi o Viet Nam tao ra nhung khu vuong van deu deu 5 tang "cung tien", thi thoang lam moi co mot diem nhan bang do cao. Chac tre con Ha Noi bay gio se khong hinh dung duoc rang chieu cao 11 tang cua khach san Thang Long, hay tham chi thap nuoc khu tap the Trung Tu cung da tung la noi cao nhat thanh pho. Nhung khu tap the xi nghiep toi tam va am thap, tuong toocxi mai keo sat lop ngoi Song Cau, moi ho cong nhan mot gian ngan vach bang van cot ep, khu ve sinh cung mot day nho hon, dong dang nhung la mot mai doc dua lung vao hang rao tuong con kien phia truoc cua, moi ho mot chia khoa, va tren vach bao gio cung co cau nhac nho viet bang phan trang: "Khi… xong nho doi nuoc", am anh bao the he sinh song. Nhung con hon "pho co" va "xom lieu". Mat tien Hang Bong, Hang Gai cung Hang Ngang, Hang Dao long lay, ke ca thoi bao cap van long lay thi nhung gian trong am u va khung khiep the nao, nhieu nguoi da mo ta tham thia lam. Con nguoi tuong cung chi mo den can nha tranh tre nua la cung "VAC" o nha que, du chua co "xi hai ngan" cung con lich su hon van lan Thu do. Rong va thoang, hai tu tro thanh y nguyen hang dau cua cu dan do thi.

Kien truc thoi nay hay la bo quan ao moi cua hoang de
Khach san Dong Thap.

Roi cung den luc "lich su sang trang", cai su giau len cua nha nha keo theo su giau len cua kien truc, thoat tien la kien truc "dan gian", toi xin dung tu cua cac thay truong kien truc (cac thay noi ve kien truc co truyen co) de noi ve loai hinh kien truc do dan tu xay va thiet ke, co hay khong co kien truc su ve. Toi dam ca rang trao luu "tien chien" da lay tu van nghe nhu am nhac, tho moi, Tu luc van doan, tranh My thuat Dong Duong sang nha cua. Song bao lau o nhung nha cua "thuc dan thoi thuoc dia" bay gio thay dep that! Di hoc o Lien Xo roi Tiep, Duc ve thay Ha Noi kem gi! Bat dau la ngoi nha tren duong Yen Phu co may cai "cu hanh" nhu nha tho Kazanski tu quang truong Do Moscow noi chu nhan thanh "tien si" o day. Roi khat vong vuon cao duoc huong ung; neu nhung kien truc truyen thong ban dia cua ta chang co hinh mau (ket cau cot - xa - ke cua cac cu rat nha mot tang thap be), thi nay da co "chop"! The roi "em oi Ha Noi chop" nhu tua de cua phong vien Thanh Ha dat cho mot bai bao gay du luan duoc ap dung toan dien. De roi co moi mat tien nha ong chung 3 met cung co mai doc chop nhon. Ho ngam nghia nhung biet thu thuoc dia duoc phuc hoi, ngam cai nha hat Lon duoc "mong ma" lai va "mang" ve tu gia. Den noi uat qua, mot kien truc su tam huyet khi bi truot thau vi khong lam "hinh thuc Phap" cho cong trinh hanh chinh cua mot tinh uy da do toi cho cai "thang" nha hat trang le kia, may thuc dan den ca tri tue cua dan tao. Chac ong nen cho Dang bo tinh ay xem xem tru so Dang cua cai nuoc Phap ho moi xay kieu gi, co phai la kien truc cua giai cap cong nhan dau tranh cho tien bo hay la giong kien truc cua cac de che truoc cach mang, tuyen la cao chin thuoc voi muoi may bac va nhung hang cot thuc Hi La to vat va?

Den chua que ta mua tu bo

Hien nay, sau mot thoi gian lien tuc trung tu tu bo va khoi phuc di tich, chu yeu la den chua va di tich tin nguong, chung ta dang so huu nhung gi? Nhung den chua ay chu yeu sua chua va tang cuong them cac khu dien tho Mau va tho Thanh de phuc vu cho cac con nhang de tu, cac ca nhan co nhu cau tin nguong dac biet de hanh le. Nhung dang noi hon ca, nhat la doi voi nhung nguoi trong nghe thiet ke kien truc, la hinh thuc cua cac cong trinh ay khong noi len gia tri tieu bieu dac sac gi cho thoi dai ta dang song. Hoac do la no luc tuyet vong niu keo lai vang son qua khu nhung tram nam xua bang rong phuong, bang son ve xanh do, bang go quy da xe, bang mai dao ngoi mui hai cong cong, bang hang lo loc tuong khong ro Phat hay La Han, nhap nhem Thanh Mau Son Trang voi Ngoc Nu Kim Dong… Hoac do la su mo phong vung ve cua nhung hinh hai kien truc xua trong ket cau be tong cot thep.

Tat nhien la cung co nhieu cong trinh phuc dung dang hoang, lam bang vat lieu go da quy va ty le hinh dang khong khac gi nhung Dinh Bang, Chu Quyen hay Tay Phuong cua the ky 17, 18… Nhung nhin di nhin lai, no cu sach se va kho khan, no khong co gi sang tao, no la dung hoa cua tat tat nhung gi "quy gia" cua co nhan. Nha Thai Hoc moi xay trong Van Mieu dep, cong nhan - nhung su dung that la han che (lan nao vao cung thay dong cua) va chang hieu sao lai co lam hang muc phu tro den the tren cung mot dien tich khong lon gi? Va cac duong cong cua mai dao sao yeu ot hay la than trong den the. Nhung the cung la diem sang hiem hoi trong buc tranh am dam nhieu mau sac (!!!) cua trao luu kien truc hoai co xu ta.

Cac kien truc su chu tri bao ton co tam huyet noi: so nhat la may ong may ba cong duc nhung pho tuong Quan Am trang toat hay la may cai con su tu hay toa sen nhe nhai xanh do, roi hang ta nhung bia da ghi ten cung tien, nhung vac hoa vang bang xi mang duc. Cha biet de vao dau. Lai con co chuyen mot ngoi chua trong quan the Yen Tu duoc phuc dung may nam truoc - cung ngon lanh va chap nhan duoc ve hinh thuc, gio thi loi ra tieng vao, chi vi tien lam chua duoc cong duc tu mot nhan vat trong duong day xa hoi den dang ra truoc vanh mong ngua. May lam thi cac cong trinh di tich lon an vao tieng tam thieng lieng ma khach vieng bo qua su xau xi ve vat the hay su thieu hieu biet ve my thuat cua so dong, hoac la canh quan tu nhien tuyet voi nhu nhung noi chua Huong, Yen Tu hay khu Tay Ho.

Lieu da co the xay dung nhung chua ma khong chua, den ma khong den chua nhi? Giong nhu nhung nha tho o nhung vung dat moi, ho khong con bi hinh thuc Gotic hay Roman am anh nua. Do la nhung cong trinh hien dai, tham chi con la nhung bieu tuong kien truc tien phong nhu Ronchamp cua Le Corbusier hay nha tho o Brazilia cua Oscar Nimeier. Kien truc ton giao A Dong chang le cu cot chat mai vao may cai "mai ngoi xo nghieng" hay la may con rong nhe rang vay sao?

Kien truc chinh thong nga nghieng

Noi the la de nhac sang chuyen kien truc cong so. Kien truc nha dan du sao cung mang tham my va quyen lam chu cua ho. Con kien truc "quoc doanh" thi sao? Quy hoach 20 nam truoc qua that cung da lam duoc viec. Ay la nhung tieu khu phang phiu, nhung cum dan cu lay khu cay xanh ket hop nha tre truong hoc lam trung tam, giao thong noi bo han che phuong tien co gioi. Nhung ma cai chi tieu cho moi dau nguoi co ti con con, bao nhieu cung chat choi. Kha hon thi co cai may giat, cai tu lanh, cai tu guong, nhieu quan ao, nhieu ban lam viec cung phuong tien giai tri. De vao dau? Thi coi noi. San ban cong lo gia, chi viec han cai long sat vao la them dien tich bang ca mot phong nho. Lai them chiec xe may, thu nhat la loi cau thang phai xay them doc dat xe, thu hai la can ho chat them vi phuong tien di lai. Nhung ho tang mot dong loat xay them mot phong phia truoc thanh kiosque kinh doanh, trong do chac chan la trong giu xe cho nhung ho tang tren di lai nhieu. Tu khi quy hoach thiet lap va nhung khu chung cu tap the ra doi, hong quy dinh loi song kieu mau, nhat la chuyen di lai (vao nhung nam 80 tro ve truoc duoc cac chuyen gia nghiem nhien an dinh bang cac phuong tien cong cong), thi that dang tiec la bao nam qua chang the thuc hien duoc. Xe dien thi bo roi, xe buyt thi Ha Noi nam 2002 co kha hon nhung nhu muoi bo be voi nhu cau khong lo. Con Sai Gon thi lien tiep xay ra tai nan do su co xe xuong cap. Day la con chua tinh den viec thieu san bai do oto va garage cho gia dinh co xe hoi rieng. Mot lan nua kien truc va quy hoach di sau thuc tien phat trien xa hoi. Mot vai khu chung cu cao cap va cong so moi voi du le bo ha tang co so khong sao ap dat duoc loi choi van minh cua minh len cac khu con lai. Bat dong san cao gia nhat van la noi hoi du yeu to ve: dan tri cao, gan trung tam, kinh doanh tot, di lai khong tac duong, nam trong vung quy hoach chuan, khong bi giai toa… Nguoi ta nham den cho gan nha cac vi quan chuc, gan tru so uy ban moi xay, gan nhung gi ho cho la duoc uu tien uu dai nhat bay gio, "vung nhu ban thach"! Mot tru so uy ban quan to hon hoi truong Quoc hoi an ngu con duong ven ho Tay, lap tuc mot khu "do thi moi" hinh thanh ke ben, keo theo hang lo loc "nha chia lo" keo thanh vet cung quan ca quan nhau ven ho. Nghia la se xoa so cac lang hoa lang cay ma cac vi lanh dao quy hoach co ti mau van nghe khi chu tri thiet ke qua quyet day se la tiem nang du lich van hoa sinh thai, mang "net dep truyen thong cua lang nghe xua".

Thiet nghi quy hoach mot vung ven do nao day, bien thanh vung dan cu phi nong nghiep, thi truoc tien ngoai chuyen den bu phai co mot phuong an chuyen doi co cau nganh nghe. Chinh dieu nay quyet dinh hinh thai cau truc khong gian o cua khu do thi. Khong doi ong nha nuoc, ba con ta lam nhung nghe thu cong dich vu khac, hoac don gian la ban nua dat lay tien ty, lap tuc co hai cai nha ong canh nhau, co khi ra mat duong thi cho thue tang tret, ca nha rut len tang cao. Ta lien co mot "khu o chuot bang vang" moi va cu the nhan rong mai len. Co gi chan va khung khiep hon khi nhin thay nhung day tap the cu nat dinh day "chuong cop" mot mau xam xit menh mong noi tiep, nhung cung khong gi bat luc bang di hang may cay so pho be tong mau kem mau hong mau xanh voi chop voi cuon phao chi cung kinh mau tra cua Thai Ha, Gia Lam hay gi gi nua.

Chac toi cung nhu nhieu dong nghiep khong tinh truoc duoc nhieu nha chia lo ma minh ve kieu hoa ra lai dung cho dich vu "Bar - Karaoke" thay vi de o nhu ban dau. The ma ngay di hoc chung toi luon luon can than doc ky nhiem vu thiet ke de khoi truot vo chuoi, dan do xem hinh thuc va cong nang minh khong che co phu hop. Han khong phai la te lam khi tru so Uy ban nhan dan tinh Vinh Phuc giong tru so Uy ban nhan dan tinh Bac Ninh va deu co cai mat tien giong voi mot mat tien Louvre hay pha tron gi gi do, ta tac luoi, co moi hai noi thoi ma. Voi co quan quyen luc cao nhat dia phuong thi the cung duoc; nhung ma that met moi khi ban thay nhan nhan "Nha hat Lon" o nhung neo duong tinh le hay tham chi dau lang tren duong ve que. Co man la nhung mai "mang-sac" voi mai khum khum cua noc nha hat kia duoc "trich dan" lai. Lam khi con co them mot dien tho mang hinh dang mot lau mai cong co du rong bon phia cung tren cung mot dia chi.

Noi niem "qua do"

Kien truc thoi nay hay la bo quan ao moi cua hoang de
Mat tran to quoc tinh Lang Son.

Vi sao ma kien truc pha tap ay va ca kien truc co dien sach se lai khang dinh duoc vi the o xu ta, nhat la mien Bac? Ngoai nhung yeu to ve khat vong doi doi va tam ly cua na dinh co "noi dong coi da" cung nhu vong ngoai - com Tau nha Tay vo Nhat thi han co ly do tu su phan ung lai nhung "gia tri" cua kien truc bao cap. Noi den bao cap la dai da so dan tinh phu nhan. Xau va tho, tieu chuan ve sinh thap, met vuong theo dau nguoi thap ky luc. Cong tac hoan thien be mat duong nhu chiu canh com thua canh can, thuoc vao hang muc chot cung khi het von phai ban giao. Lai them nhung tieu chi sang tao cua cac kien truc su hoc tu khap noi ve ap u ly tuong trao luu hien dai va chu nghia cong nang mang mau sac xa hoi khong tuong. Ve den ta, thoi tiet khi hau khac, loi song khac (luon luon la "qua do"), nhung ket qua hoa ra mang mau sac bi kich nhieu hon.

Nhung cong trinh uy nay ban kia la nhung khoi be tong do so cung nhung dam hop, nhung nhip hanh lang cau thang trung bay chuc nang mot cach "Xo viet" nhat. Them vao la tinh trang kinh phi han che, lam sao duy tu deu dan hang nam, den noi chi vai nam sau la cac cong trinh kia xam xit vi mua nang nhiet doi, vi chat luong vat lieu va thi cong trung binh, vi loi su dung rat muc binh dan cua con nguoi, ma chu yeu o day la vien chuc. Khong kien truc su nao dat but ve chuc nang phuc vu doi song sinh hoat cua con nguoi trong mot phong hanh chinh, nhung no se la noi cac nu can bo dan len, giat do, nhat rau, dun nau cung nhu huong hoa mong Mot cho ngay ram… Voi nhung nhu cau sinh hoat cua mot xa hoi nhu vay, moi kien truc su phai chao thua. Kien truc bao cap that su thi cung de lai mot vai cong trinh nghiem tuc, co tim toi va nghien cuu, gia tri dat duoc la dang tran trong trong mot hoan canh han che. Nhung cong trinh thiet ke deu co nguyen tac va quy cu: sach se va ngay ngan cung nhu tiet kiem. Cac kien truc "chinh thong" it nhat cung boc lo mot trang thai: khang dinh su nhat nguyen va on dinh cua tu duy. Cho den thoi khac "bung ra", tam ly con nguoi cung dao dong va doi hoi thoa man cai su bung ra ay, ho khong vua long voi khuon kho kien truc duoc quy chuan, ho ket an "bao cap" va ket an ca kien truc cua no.

Kien truc thoi nay hay la bo quan ao moi cua hoang de
Toa an nhan dan tinh Lam Dong.

That ra nhung nam sau giai phong mien Nam, Ha Noi da co mot dip chay theo mot kien truc do thi Sai Gon truoc 1975, nhung cung khong hoc bao nhieu ngoai da rua, tam dan be tong duc chan nang va cot op da. Muoi nam doi moi, kien truc noi len chim xuong theo thi truong vat lieu, theo xi mang sat thep, theo cac catalogue cung cac chuyen cong du cua gioi chuc lanh dao, theo thi kien cua nguoi tieu dung. Cung anh em ba con voi my thuat, kien truc cu hon nhien het minh tim phuong cach the hien. "Ve nguon", co ngay nhung can nha co dung lai voi cham tro va do go noi that choang lon, "dong noi co truyen" nhung gia tren troi, cac hoa si lam tien la mot thanh phan cua trao luu nay, ho dem cai "van hoa lang" duoc khai thac tu tranh phao ra sap dat roi thanh noi that va tien len kien truc. Chum vai, tre nua, gach ngoi, chuoi cau, sanh su, du ca. Mot can nha giong nhu mot cua hieu cam do, nhung khong re ti nao. Choi chat lieu, duoc day, cac the loai op lat, gach gom, gach dat nung, gach chay, gach gia co, da xe, da granit, nhom kinh, sat uon son tinh dien, go gi gi gi cai gi cung chieu.

Toi cu luan tu ba ngoi truong coi la hang dau trong dao tao nghe kien truc va xay dung o Viet Nam: Kien truc Ha Noi (DHKT), Xay dung Ha Noi (DHXD) va Kien truc TP.HCM (KTHCM). Truong DHKT mang hinh thuc "the hien lai hinh dang ngoi nha truyen thong dan toc voi cac yeu to mai doc lon, ti le mat dung cung nhu trang tri ket hop - thien ve chu nghia bieu hien", hinh thuc nay chi von de khoac len co so kieu cu hanh lang ben tao them san trong va khong gian cong cong - von duoc ua chuong trong rat nhieu cong trinh van hoa (kieu mo tip nha hinh trong dong hay nha san, dinh lang, mai doc con son…). Truong DHXD ben canh co so chua cu lam kieu nha thoi "bao cap" nhung dung chinh ta, xay mot giang duong bon tang trong co ve "hi-tech", khung thep, mai vo cong, be tong son trang, cua kinh lon, phai chang Richard Meier bat dau tao duoc anh huong manh o xu nay? Truong KTHCM dien hinh cho phong cach da rua va mang mieng be tong cung co man la tam lam chan nang.

Luot qua vay de thay su da dang the nao ve hinh thuc ngay tu lo luyen nguoi thiet ke. Ra truong, duoc goi luon la kien truc su nhung nga nghieng lap truong va nhan dinh, khong phai ai cung dam chac la minh day duoc thien ha ve kien truc ca. Thoi thi doi tac va ben A nhu cau sao thi ta tim cach xoay xo vay. Mien la khong sai chinh ta.

Nha hat Lon cong Khue Van Cac

Di lam nghe kien truc, gap phai cong thuc nay: he la cong trinh van hoa thi phai co hinh thuc kien truc dan toc, ma nghia la phai co chim Lac, hay la co mai dao dinh, co hoa van co, co am duong, co vat lieu dia phuong (neu ban phai lap du an kha thi, hay co gang "bat" cho duoc nhieu yeu to loai ay du su co mat cua no phu phang nhu ban mac cai ao dai ngoai bo complet); con he la cong so thi mau mau lay trong thu vien phan mem do hoa AutoCad cac mat dung "nha kieu Phap". Cac uy ban thi toi da noi o tren, ke them tru so Bo Cong nghiep tren pho Hai Ba Trung, tung mang phong cach chiet trung thoi 1940-1950 bong dung thay hinh thanh tan co dien nua mua vao nam 1998, dap them cot thuc Ionic voi vo so hoa van thach cao trang toat, co le kho nghi rang se gap mot nen cong nghiep hien dai o mot noi luy hinh thuc lac hau nhu the. Toa nha Cuc Sang che tung co mot hinh thuc rat "chau Au" (hay Lien Xo?) nay chac co ngan sach, son phet lai thanh thuc cot va go chi choi chang, chac cung la mot sang che? Dat nuoc bi keo lui lai vai the ky, cong trinh cha can biet ket cau moi cu ra sao, cu dien mai "Co lo nhan" cho den khi nao…

Ket thuc nhung tan man cua minh, xin gioi thieu mot vi du lien quan toi Hoi Nha van Viet Nam. Day la du an cong trinh Bao tang Van hoc Viet Nam. Dai de nguoi thiet ke muon huong den mot hinh thuc kien truc hien dai, ma hien tai da xay gan xong phan tho (khung be tong cot thep) roi, nhung ben cac lanh dao Hoi Nha van (dai dien la ong Cao Tien Le) lai muon co tham chieu kieu co ti "dam da ban sac dan toc", vay la co them mot phuong an hinh thuc voi Khue Van cac (nhung hai Khue Van cac) tren cao chot vot (tang sau), mai doc do choi cung cot gia chay hanh lang. Co le no giong Nha hat Lon (cung la tinh hoa van hoa ca!) nhung mai do va co lau sinh hoat cong cong (ngam tho chang???) - thuc chat la noc cua thang may va thang bo, goi binh dan la cai "tum". Chua noi den viec nhung mai doc lai quay tat ca mat tam giac dau hoi ra mat tien cong trinh, ma theo quan niem cac cu rat ky loi di vao dau hoi, cac cu goi cac tam giac thung ay (co cai van la de cham tro che ho) la khu… di, goi chech la khu di chu lam khi noi thang la cai l.. nha. Nhung cai do cung khong thanh van de, neu qua that co su sang tao hay la dong gop gi ve mat tu duy kien truc hay hinh khoi o day. Nhung o day chi thay mot su son phet au tri va hoi hot trong hieu biet ve kien truc truyen thong. Da loi thoi khi cham cham cop nhat nhung hinh thuc kien truc cua mot ket cau go co truyen chi cho mot loai khong gian duy nhat sang mot ket cau be tong cot thep co the bien doi phuong chieu tuy y sang tao khong gian, cung nhu rat tho de ma "tan dung" nhung khai niem khue van cac cung voi mai dinh chua len mot khoi vat chat be tong ngot ngat, nhat la o vao the ky ky thuat cao doi hoi ung dung nhung gia tri tien tien nhat. Hon dan toc nam o cai khong gian chua dung ben trong, cai hien dai chuyen cho hon ay, moi la ve dep cua nghe thuat sang tao, cung nhu tac pham van chuong khong mai mai bang long voi nhung the tai quen thuoc.

Nguyen Truong Quy

(Theo Talawas)

Viet Bao

Tìm hiểu: Ha Noi, Viet Nam, Hang Ngang, Hang Dao, Hang Gai, Song Cau, doi song vat chat, thay da doi thit, mat do xay dung, kien truc su, khu tap the, Khue Van Cac, Thoi bao cap, cong trinh, hay la, dan

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Kiến trúc thời nay hay là bộ quần áo mới của hoàng đế

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Kiến trúc thời nay hay là bộ quần áo mới của hoàng đế bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Kien truc thoi nay hay la bo quan ao moi cua hoang de

Nhan xet, hay lien he ve tin Kien truc thoi nay hay la bo quan ao moi cua hoang de co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Kien truc thoi nay hay la bo quan ao moi cua hoang de de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin van hoa trong chuyen muc Van hoa.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin van hoa
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0